ι Τα μυστικά του Κόλπου
Πέμπτη, Σεπτεμβρίου 08, 2005
Θεία -Αριστερά, ζεις ακόμα βρε θηρίο;
Σε δημοσίευμα της ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ (Φοίβος Οικονομίδης, Οι δούλοι του θεού και οι επαναστάτες, 1/9/2005) εξετάζεται η σχέση της Αριστεράς και του Χριστιανισμού. Ως αρμόδιοι να σκιαγραφήσουν αυτές τις σχέσεις έχουν επιλεγεί ο θεολόγος –καθηγητής Γ. Μουστάκης, ο Κ. Ζουράρις και ο κοινωνικός αναλυτής Γ. Καραμπελιάς.

Ο Γ. Μουστάκης περιγράφει τη στροφή (μετά το 1962) του καθολικισμού προς την κοινωνία, η οποία οδήγησε σε μια συνεργασία και έναν διάλογο με τους σοσιαλιστές – μαρξιστές, στη Λατινική Αμερική. Διαπιστώνει ότι η Αριστερά και ο Χριστιανισμός είναι δύο διαφορετικές όψεις του ίδιου νομίσματος. Ευτυχώς, αποφεύγει να προτείνει την ανάρτηση των εικόνων του Μάρξ και των επιγόνων του στα εικονοστάσια… Ολοκληρώνει με μια κατά μέτωπον επίθεση κατά του σημερινού ηγέτη της Ελληνικής Ορθοδοξίας.

Σειρά έχει ο Κ. Ζουράρις, ο οποίος υποστηρίζει ότι η Αριστερά ως πολιτική πρόταση ζωής, προβάλλοντας την κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο, την ειρήνη και την κοινοκτημοσύνη των αγαθών, ταυτίζεται με τον Χριστιανισμό. Διευκρινίζει: Όλα αυτά αποτελούν τη συστατική πράξη της επί του όρους ομιλίας του Χριστού. Άλλωστε και το καθεστώς του μοναχισμού στην Ορθοδοξία διακατέχεται από την αχτημοσύνη. Μετά τη χειροτονία του ο μοναχός μένει με το ράσο του, απόλυτα φτωχός όπως ο Χριστός.

Από πού να αρχίσει κανείς; Στην επί του Όρους Ομιλία ο Ιησούς αναφέρθηκε σε πολλά θέματα, αλλά χρειάζεται πραγματικά οργιώδης φαντασία για να ισχυρισθεί κανείς ότι μίλησε για την κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο, την ειρήνη και την κοινοκτημοσύνη των αγαθών. Η σταθερή θέση του Ιησού ήταν ότι ο πλούτος δεν έχει νόημα πλέον, επειδή επίκειται η έλευση της βασιλείας των ουρανών, γι’ αυτό και συνιστούσε στους πλούσιους να πουλήσουν τα υπάρχοντά τους και να τον ακολουθήσουν.

Αν αυτό μεταφράζεται ως διακήρυξη περί κοινοκτημοσύνης των αγαθών, είναι σαφές ότι ο ερμηνευτής δεν αποδίδει το νόημα των λόγων του Ιησού, αλλά αποδίδει στον Ιησού εκείνα που ο ίδιος έχει στο μυαλό του.

Έπειτα, ο Ιησούς όχι μόνο δεν ήταν απόλυτα φτωχός, αλλά σε κανένα σημείο των Ευαγγελίων δεν υπάρχει η παραμικρή νύξη ότι αυτός ή οι μαθητές του αντιμετώπισαν έστω και ελάχιστο πρόβλημα διατροφής, ένδυσης, στέγης κλπ – αντίθετα υπάρχουν σαφείς αναφορές ότι την ομάδα, η οποία διέθετε μάλιστα και ταμία (τον Ιούδα) συντηρούσαν αρκετοί εύποροι οπαδοί - και ότι η ομάδα του Ιησού ήταν σε θέση να ταΐσει χιλιάδες άτομα (βλ. το θαύμα των πέντε άρτων) και όχι μόνον αυτό, αλλά εκ του περισσεύματος ελεούσε τους …φτωχούς.

Ώστε ο μοναχός, μετά τη χειροτονία του, μένει με το ράσο του; Αυτό κατάλαβε από τις οικονομικές συνθήκες του μοναχισμού ο Κ. Ζουράρις; Ας κάνει μια επίσκεψη στο Άγιον Όρος και θα διαπιστώσει ότι στον ευλογημένον εκείνο τόπο δεν πατά το πόδι της η Εφορία, δεν ζυγώνει ο ΦΠΑ, δεν υπάρχει καν η έννοια της απόδειξης για την αγορά πανάκριβων εικόνων, ευτελών ή καθόλου ευτελών αναμνηστικών, κρασιού, τσίπουρου κλπ.

Θα διαπιστώσει ακόμα ότι πολλές φορές οι εργάτες (Έλληνες ή Αλβανοί) δουλεύουν χωρίς ένσημα – και χωρίς ασφάλιση. Ότι η ελληνική κοινωνία επιδοτεί (με χρήματα των φορολογουμένων –και καλά κάνει, αλλά όχι για θρησκευτικούς λόγους) πλουσιοπάροχα την αγιορείτικη κοινότητα: πετρέλαιο χωρίς φόρο, δωρεάν υπηρεσίες υγείας, με έξοδα της Πολιτείας όλες οι υπόλοιπες υπηρεσίες (τηλέφωνο, ταχυδρομείο, τελωνείο, αστυνομία κλπ). Ότι με πόρους της χώρας και της (τρισκατάρατης) Ευρωπαϊκής Ένωσης εκτελούνται τεράστιας έκτασης αναστηλωτικά, ανακαινιστικά και άλλα έργα σε όλη την έκταση του Αγίου Όρους. Οι (εξαίσιες) αγιογραφίες και τα κειμήλια καθαρίζονται και συντηρούνται, δημιουργούνται νέες, υπερσύγχρονες, βιβλιοθήκες.

Πολλά από τα εκεί μοναστήρια διαθέτουν πριονιστήρια και ξυλουργεία, σταθμούς ενέργειας με την τελευταία λέξη της τεχνολογίας, εκθέσεις όπου πωλούνται από βιβλία μέχρι λιβάνι. Ας προσθέσει σε αυτά τις προσφορές των πιστών, τα έσοδα από τα μετόχια, τις εξορμήσεις προς τον έξω κόσμο με ιερά λείψανα ή θαυματουργές εικόνες, την εκμετάλλευση της ξυλείας, την ενοικίαση εκτάσεων για αμπελώνες, τη συντήρηση λαχανόκηπων, ελαιώνων και αμπελώνων από κάθε μοναστήρι, τη χορήγηση συντάξεων ή και κρατικής μισθοδοσίας σε ορισμένους μοναχούς, την δωρεάν εργασία που προσφέρουν για μεγάλα διαστήματα αρκετοί λαϊκοί πιστοί – και μετά ας αναρωτηθεί κι ο ίδιος, αν μέσα σε όλα αυτά κυριαρχεί ως έννοια η προσωπική …ακτημοσύνη εκάστου μοναχού.

Εκείνο που κυριαρχεί είναι η προστασία και η σιγουριά που προσφέρει η ένταξη στις Μονές – η οποίες όχι μόνο κατέχουν ιδιοκτησία, αλλά και αναδεικνύονται σε μεγαλοεργοδότες: χιλιάδες Έλληνες και ξένοι απασχολούνται μόνιμα, υπό τις οδηγίες (και για λογαριασμό) των …ακτημόνων μοναχών, κυρίως σε αγροτικές και οικοδομικές εργασίες.

Δεν θέλω να υπάρξει κανείς που να νομίσει ότι τα κατηγορώ όλα αυτά – αντίθετα υποστηρίζω την ακόμη πιο ισχυρή οικονομική και πολιτική υποστήριξη του Αγίου Όρους, για λόγους μη θρησκευτικούς, τους οποίους κάθε νοήμων αναγνώστης είναι σε θέση να αντιληφθεί, χωρίς να χρειάζεται να επεκταθώ στο σημείο αυτό, για λόγους οικονομίας του κειμένου.

Οι εκτός μονών ακτήμονες (στα κελιά) διαθέτουν δωρεάν στέγη και γη για καλλιέργεια – και εργάζονται κανονικά, ως καλλιτέχνες, χειροτέχνες, γεωργοί, μεταφορείς προσωπικού κλπ. Αν ο υποψήφιος μοναχός είναι στον πολιτικό του βίο κάποιος ιδιαίτερα εύπορος άνθρωπος και προσφέρει την περιουσία του, αυτή δεν θα πάει μακριά, αλλά στο ίδιο του το μοναστήρι.

Όλα αυτά, που περιγράψαμε για το Άγιον Όρος, ισχύουν για όλα τα μοναστήρια της Ορθοδοξίας – στο Σινά και στα Μετέωρα, στους παπαροκάδες και στα μετόχια της Γαλλίας. Όλα αποτελούν (όπως ήταν πάντοτε) ισχυρά – και σε οικονομικό επίπεδο – ιδρύματα, η ένταξη στα οποία υπερκαλύπτει και με το παραπάνω την αξία και τη χρηστικότητα της ατομικής ιδιοκτησίας για τον μοναχό. Αν υπάρχουν κάποιοι οι οποίοι πράγματι θέλουν ενσυνείδητα να περάσουν σε καθεστώς πραγματικής ακτημοσύνης, αυτούς δεν θα πρέπει να τους αναζητήσει κανείς στα κοινόβια αλλά στις ερημιές – και αποτελούν πραγματικές εξαιρέσεις.

Όσο για το σπάνιο είδος των μοναχών που περιγράφει ο Κ. Ζουράρις, πράγματι στο παρελθόν υπήρξαν πολλά τέτοια μοναστικά κινήματα, όπως οι Πελαγιανοί στη Βόρεια Αφρική και οι Παυλικιανοί στην Ανατολή, τα οποία υποστήριζαν εμπράκτως (και επιμόνως!) την ακτημοσύνη. Όλες αυτές οι κινήσεις τις αφόρισε ως αιρετικές η κρατούσα Ορθοδοξία και το κράτος ανέλαβε να εξοντώσει τους αιρετικούς μέχρις ενός – όπερ και εγένετο. Τα ίδια έπραξε, αντιστοίχως, και η παπική Εκκλησία.

Και για να γίνει και ένας ασεβής παραλληλισμός – οι απαράτσνικοι (τα κομματικά και κρατικά στελέχη) επί υπαρκτού σοσιαλισμού ακτήμονες ήταν! Απλώς διαχειρίζονταν (και απολάμβαναν για λογαριασμό τους) τον κοινό πλούτο… Σε κάθε ευκαιρία διαβεβαίωναν το νοήμον κοινό ότι η ατομική ιδιοκτησία έχει καταργηθεί! Όποιος ήθελε τους πίστευε – όποιος θέλει πιστεύει και τον Κ. Ζουράρι, όταν προβάλει την ακτημοσύνη των μοναχών για να αποδείξει την ταύτιση χριστιανισμού και αριστεράς –χωρίς να υποψιάζεται καν ότι η ιστορία της ακτημοσύνης και της κοινοκτημοσύνης των αγαθών βρίσκεται εδώ και πολλές δεκαετίες στο νοερό Μουσείο Προϊστορίας της Αριστεράς.

Νομίζω ότι έγινε κατανοητό γιατί οι απόψεις του Κ. Ζουράρι με βρίσκουν απολύτως διαφωνούντα, σε ό,τι αφορά τους χριστιανούς, αλλά και την αριστερά. Πώς να καταπιεί κανείς την άποψη ότι αν ο χριστιανισμός και ο μαρξισμός ως προτάσεις ζωής είναι τελείως όμοιες, είναι εντελώς διαφορετικές ως προς τη μεθοδολογία που ακολουθούν για να καταλήξουν στον τελικό σκοπό. Θαρρώ ότι ο τελικός σκοπός του Ισλάμ και του Βουδισμού και του Ταό και των Πυθαγορείων και των Νεοπλατωνικών και κάθε άλλης θρησκευτικής πρότασης είναι ταυτόσημος με εκείνον του Χριστιανισμού. Σύμφωνα με τη Ζουράρεια λογική, όλοι αυτοί ταυτίζονται με τον μαρξισμό, άσχετα αν ακολουθούν διαφορετικές μεθοδολογίες για την επίτευξη του τελικού σκοπού. Αυτά προκύπτουν όταν οι διανοητές προσπαθούν να βάλουν τέτοια ασύμβατα ζεύγη να λειτουργήσουν παραγωγικά…

Φυσικά, αν εξετάσουμε ένα ένα τα μεγάλα ζητήματα που αντιμετωπίζουν ο μαρξισμός και η Ορθοδοξία, θα διαπιστώσουμε ότι διαφέρουν ριζικά όχι μόνο σε επίπεδο μεθοδολογίας, αλλά και ουσίας. Παράδειγμα: Για τον μαρξισμό, η έννοια της ανάπτυξης είναι κεντρική – και προϋποθέτει την πλήρη εκμετάλλευση των πόρων και την ορμητική εξέλιξη των παραγωγικών δυνάμεων. Είναι η γνωστή καπιταλιστική συνταγή – υπό μαρξιστικό μανδύα – η οποία οδηγεί στην αλλοτρίωση του ανθρώπου μέσω του απαραίτητου συνοδού καταναλωτισμού και στην ταυτόχρονη κατασπατάληση των φυσικών πόρων και την καταστροφή του περιβάλλοντος. Επειδή πρόκειται για πολιτική επιλογή, η οποία, ωστόσο, συμπυκνώνει και εκφράζει ολόκληρο το αξιακό σύστημα ενός πολιτισμού, η στάση της θεσμισμένης Ορθοδοξίας ταυτίζεται με εκείνη της εκάστοτε πολιτικής εξουσίας – με άλλα λόγια η επίσημη Ορθοδοξία δεν έχει αυθεντικά δική της θέση για την ανάπτυξη.

Η ορθόδοξη παράδοση όμως (η πέραν της επίσημης Εκκλησίας) έχει – και είναι αναφανδόν κατά μιας τέτοιας ανάπτυξης, γιατί ορίζει άλλες προτεραιότητες – άσχετα αν διαφωνεί κανείς μαζί της, για άλλα συμφραζόμενα. Το ερώτημα που τίθεται είναι ποια είναι, τελικά, η Ορθοδοξία; Είναι εκείνη η απολύτως περιθωριακή, η οποία πρεσβεύει την αποανάπτυξη και τη ρήξη με το καταναλωτικό μοντέλο – ή είναι εκείνη που εκπροσωπούν καμαρωτοί καμαρωτοί οι αξιωματούχοι της επίσημης Εκκλησίας όταν παρευρίσκονται και ευλογούν τα εγκαίνια κάθε νέου πετρελαιοφόρου, κάθε καινούριας μονάδας υπερεντατικής γεωργίας ή κτηνοτροφίας, κάθε καινούριου εμπορικού οίκου που θα προσφέρει στο κοινό φύκια για μεταξωτές κορδέλες, κάθε νεοαναγειρόμενου κτηρίου –τέρατος, το οποίο συμβολίζει, μέσω της αρχιτεκτονικής, την καπιταλιστική ύβριν της (ψευδώνυμης) ανάπτυξης;

Ο Κ. Ζουράρις συνεχίζει διαπιστώνοντας ότι στους σλαβικούς λαούς και ιδιαίτερα στη Ρωσία υπήρξε εμφανής η επίδραση της χριστιανικής ορθοδοξίας στο αριστερό πρόταγμα. Μα ο καθένας μαγειρεύει το φαγητό του βάζοντας μέσα στο τσουκάλι τα υλικά που διαθέτει ο κήπος και η αγορά του (δηλαδή η παράδοσή του, όταν μαγειρεύεται ένα καινούριο πολιτικό σύστημα). Στη διαμόρφωση του ρωσικού σοσιαλιστικού μοντέλου επέδρασαν και άλλα στοιχεία της παράδοσης, πολύ περισσότερο από την Ορθοδοξία. Στη Ρωσία κυριαρχούσε το πανίσχυρο πνεύμα της φεουδαρχίας και της τσαρικής απολυταρχίας, το οποίο παρέμεινε αναλλοίωτο στην πολιτική συνείδηση των μαζών – και υπήρξε κεντρικό χαρακτηριστικό της φυσιογνωμίας της κομμουνιστικής εξουσίας. Στους υπόλοιπους σλαβικούς λαούς το ρόλο της ακαταμάχητης μαμής των εξελίξεων, αλλά και του αυστηρού παιδονόμου έπαιξε ο Κόκκινος Στρατός, οπότε η αναφορά στη χριστιανική Ορθοδοξία τους (η οποία υπέφερε τα πάνδεινα…) είναι εκ του περισσού - και παραπλανητική.

Ο Κ. Ζουράρις αναφέρεται στον Μπερντιάγεφ και στον Κωστή Μοσκώφ, οι οποίοι αναρωτήθηκαν: Είναι άραγε τυχαίο που ο κομμουνισμός, ενώ ξεκίνησε από τη Δύση, η απόπειρα εγκαθίδρυσής του έγινε στο χώρο της Ορθόδοξης Ανατολής; Η παρεξήγηση συνεχίζεται: το βασικό χαρακτηριστικό της Ορθόδοξης Ανατολής ήταν η κυριαρχία του φεουδαρχικού πνεύματος και η απουσία οποιασδήποτε επίδρασης του Διαφωτισμού, μέσω της πολιτικής και ιδεολογικής κυριαρχίας της αστικής τάξης, όπως συνέβη στη Δύση. Πράγματι, δεν είναι τυχαίο ότι το τερατούργημα του υπαρκτού σοσιαλισμού πραγματοποιήθηκε στις ορθόδοξες χώρες της Ανατολής, αλλά πάει πολύ να αποδίδουμε στην δύστυχη Ορθοδοξία κάθε καταστροφή που έπληξε την ανθρωπότητα. Στην περίπτωσή μας, η ρωσική πολιτική παράδοση επέτρεψε την σχετικά εύκολη επικράτηση (και αποδοχή από τις μάζες, ως κάτι φυσικό) της κομματικής απολυταρχίας των Λένιν – Τρότσκι – Στάλιν.

Φανταστείτε την τύχη μιας αντίστοιχης Επανάστασης στην Αγγλία ή τη Γαλλία, όταν τα τοπικά σοβιέτ θα αποφάσιζαν την απαγόρευση της λειτουργίας των κομμάτων και των οργανώσεων, την επιβολή της παντοκρατορίας του κόμματος, την κατάργηση της ελεύθερης αγοράς κλπ. Επειδή οι Γάλλοι και οι Εγγλέζοι ήταν πολιτικά πολύ πιο μπροστά από τους Ρώσους, απέφυγαν μια τέτοια περιπέτεια. Οι εξίσου πολιτικά προηγμένοι Γερμανοί, αντίθετα, έμπλεξαν με τον ναζισμό κυρίως γιατί πίστεψαν ότι μέσω αυτού θα αποκαθιστούσαν την τραυματισμένη εθνική τους αξιοπρέπεια και θα αντιμετώπιζαν τα οξύτατα οικονομικά τους προβλήματα. Αν δεν μεσολαβούσε ο πόλεμος, υποθέτω ότι οι Γερμανοί θα είχαν ξεφορτωθεί τον Χίτλερ σύντομα, από μόνοι τους. Τουλάχιστον αυτό υποδεικνύει η δική τους παράδοση.

Κατά τον Κ. Ζουράρι, η κομμουνιστική οργάνωση της κοινωνίας είναι η μετεξέλιξη της χριστιανικής ενοριακής κοινότητας. Και οι σοσιαλιστές μετά τη γαλλική επανάσταση, όπως ο Μπακούνιν, ο Φουριέ κ.ά. είναι χριστιανικού τύπου. Παρόλη την κριτική μου στάση απέναντι στο σωτηριολογικό μοντέλο του χριστιανισμού, δεν διανοήθηκα ποτέ να αποδώσω στις χριστιανικές ενοριακές κοινότητες ουσιαστική συνάφεια με την κομμουνιστική οργάνωση της κοινωνίας. Η κοινοτική οργάνωση των ενοριών δεν έχει την παραμικρή σχέση με την ανάπτυξη του μεγα- κράτους, της γραφειοκρατίας και των πολύπλοκων μηχανισμών χειραγώγησης που συνεπάγεται η κομμουνιστική οργάνωση της κοινωνίας.

Εκτός από τον Μπακούνιν και τον Φουριέ υπάρχουν και άλλοι σοσιαλιστές, με πολύ πιο σημαντική ιστορική βαρύτητα: Μάρξ, Λένιν, Στάλιν, Τρότσκι, Μάο. Γι’ αυτό ο Κ. Ζουράρις περιλαβαίνει πρώτα τον Λένιν: Εκείνο που μπορεί να παρατηρήσει κανείς είναι ότι το βαλσάμωμα της σωρού του Λένιν αντιστοιχεί πλήρως με τη διατήρηση των σωμάτων των αγίων και οσίων της χριστιανικής Ορθοδοξίας. Το βαλσάμωμα του Λένιν αντιστοιχεί καλύτερα με τη φαραωνική πολιτική αντίληψη των κομμουνιστών που κατείχαν την εξουσία – και χρειαζόντουσαν ένα απτό σύμβολο για να ιεροποιήσουν, ενώπιον των μαζών, τη συνέχιση της κατάληψης της εξουσίας από τους ίδιους. Οι διατηρημένοι άγιοι και όσιοι της Ορθοδοξίας εξυπηρετούσαν εντελώς διαφορετικές ανάγκες.

Αλλά ο παραλογισμός της υποστήριξης του ασύμβατου ζεύγους φτάνει στο αποκορύφωμά του στις επόμενες παραγράφους του κειμένου της ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ, όταν ο Κ. Ζουράρις προσπαθεί να μας πείσει ότι ο Στάλιν ήταν κατά βάθος …χριστιανός Ορθόδοξος! Αυτό το …εύρημα θεωρείται επιχείρημα υπέρ της Ορθοδοξίας ή υπέρ της Αριστεράς; Κι αν ο μεγαλύτερος δικτάτορας του εικοστού αιώνα ήταν πράγματι (κρυφός) χριστιανός, τόσο το χειρότερο για την αριστεροσύνη του, για τη χριστιανικότητά του – και για την ανθρώπινη και πολιτική του αξιοπρέπεια. Για κάθε νοήμονα άνθρωπο, ο οποίος αντιτίθεται στη χριστιανική σωτηριολογία, αλλά και στη σταλινική αντίληψη της αριστεράς, είναι ξεκάθαρο: μακριά κι αλάργα κι από τους δύο – ακόμα περισσότερο όταν προτείνονται ως …πακέτο.

Το κομμάτι της παρέμβασης του Κ. Ζουράρι κλείνει ως εξής, προφανώς με σχόλιο του Φ. Οικονομίδη: Αλλά βέβαια το αριστερό πρόταγμα είχε μια μεγάλη διαφορά με τον Χριστιανισμό καθώς πρόβαλε ένα κοινωνικό σύστημα και έναν τρόπο ζωής για τον γήινο κόσμο, ενώ η χριστιανική θρησκεία πρόβαλλε κυρίως μια προετοιμασία για την μεταθάνατον ζωή και την αθανασία της ψυχής. Η παρατήρηση αυτή, παρόλο που δεν είναι απολύτως ακριβής (ως προς την αθανασία της ψυχής: ο χριστιανισμός πρεσβεύει την ανάσταση των ψυχών και των σωμάτων, κατά την Εβραϊκή παράδοση των Φαρισαίων) ανατρέπει άρδην την επιχειρηματολογία που προηγήθηκε.

Στη συνέχεια τη σκυτάλη παίρνει ο κοινωνικός αναλυτής Γ. Καραμπελιάς, ο οποίος παρουσιάζει μια ενδιαφέρουσα ανάλυση για την αριστερά του παρελθόντος (τη σίγουρη ότι θα αλλάξει τον κόσμο) και του παρόντος (όπου γίνονται αποδεκτές η αβεβαιότητα και η δυνητικότητα, καθώς και η συγκεκριμενοποίηση του εφικτού και του μερικού ονείρου).

Η ανάλυση του Γ. Καραμπελιά δεν ασχολείται καθόλου με το χριστιανισμό, αντίθετα σκιαγραφεί με σαφήνεια το περίγραμμα του νέου αριστερού οράματος: η παγκόσμια οικονομία και κοινωνία δεν θα συγκροτηθεί μέσα από την απεριόριστη επέκταση των πολυεθνικών, αλλά μέσα από τη συγκρότηση σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο μορφών οικονομικής και κοινωνικής οργάνωσης που θα ανταποκρίνονται στα μεγέθη και τις δυνατότητες των ίδιων των ανθρώπων σε αυτές.

Όπως πάντα, η ανάλυση του Γ. Καραμπελιά είναι ενδιαφέρουσα και πυροδοτεί τη σκέψη και την αναζήτηση. Εκεί που τα χαλάει (όπως πάντα…) είναι όταν επιχειρεί να διατυπώσει συγκεκριμένες πολιτικές προτάσεις – το άρθρο τελειώνει ως εξής: Ο Καραμπελιάς πιστεύει ότι για την Ελλάδα του σήμερα και του αύριο η μόνη αυθεντική διέξοδος είναι «η δημιουργία μιας Βαλκανικής Κοινοπολιτείας» στο πλαίσιο μιας Ευρώπης ισόρροπης και όχι μοχλού της παγκοσμιοποίησης των πολυεθνικών. Επιστρέφοντας έτσι στο ξεχασμένο όνειρο του Ρήγα Φεραίου και των σοσιαλιστών του Α’ παγκοσμίου Πολέμου.

Για κάποιον που βλέπει σήμερα τέτοια όνειρα ταιριάζει γάντι η παροιμιώδης ποντιακή έκφραση: όταν ελέπηνες ατό το όνειρο, ο κώλοσ’ προς τα πού ετέρηνε; (όταν έβλεπες αυτό το όνειρο, ο κώλος σου προς τα πού κοίταζε;) Ο Γ. Καραμπελιάς αντιμετωπίζει τον φυσικό πολιτικό, πολιτισμικό, οικονομικό χώρο της Ελλάδας, τη Δύση, ως σύγχρονος…γενίτσαρος – και ως αποτέλεσμα έχουμε τέτοιες προτάσεις, οι οποίες όσο γρηγορότερα ξεχαστούν, τόσο το καλύτερο.
 
Έγραψε ο Πάνος - Πέμπτη, Σεπτεμβρίου 08, 2005 |


4 Comments:


  • At 10:41 μ.μ., Blogger J95

    Διαφωνώ σε μία λεπτομέρεια: υπάρχουν αρκετά στοιχεία ότι ο πρώιμος Χριστιανισμός (όπως και πολλές αιρέσεις που σωστά αναφέρεις) ως σέχτα έντονα επηρρεασμένη από τους Εσσαίους όντως εφήρμοζε κοινοκτημοσύνη, κατάργηση της εκμετάλευσης ανθρώπου από άνθρωπο (αν και όχι με αυτήν τη διατύπωση) και πολλά άλλα (π.χ. κοινογαμία, μερικοί το "αγαπάτε αλλήλους" το είχαν πάρει πολύ κυριολεκτικά).

    Για την επί του όρους ομιλία δεν ξέρω, αλλά γενικά ο Jesus είχε πει 5-6 πράγματα που σίγουρα σήμερα θα τον κατέτασσαν στα "αναρχοκομούνια".

    Θα συμφωνήσω ωστόσο ότι όλα αυτά δεν έχουν καμία σχέση με την Ορθοδοξία. Η Ορθοδοξία είναι κατ' εξοχήν καθεστωτικό δόγμα since day 1 και στις πρακτικές και την "ιδεολογία" της απέχει από τον πρώιμο χριστιανισμό περίπου όσο και το Ισλάμ (το οποίο μάλιστα θα το έλεγε κανείς αρκετά πιο μπροστά από πολιτικοοικονομικής πλευράς, γιατί επιβάλλει την αλληλοβοήθεια και δεν επιτρέπει π.χ. το δανεισμό με τόκο).

    Θα συμφωνήσω επίσης ότι πρέπει να είμαστε τρομερά προσεκτικοί όταν βάζουμε δίπλα-δίπλα μια θρησκεία και μια πολιτική άποψη.

    Αν δεν κάνω λάθος, ο Ζουράρις τα λέει αυτά εδώ και 20 χρόνια. Έχω κάτι ΑΝΤΙ που συζητά νομίζω με τον Τσουκαλά(;) και ο Τσουκαλάς τον κάνει εντελώς σκόνη.

     
  • At 12:32 π.μ., Anonymous Πάνος

    Επί της λεπτομέρειας: τις κοινοκτημοσύνες, κοινογαμίες (αίρεση Νικολαϊτών) κλπ, δεν τις εφήρμοζε καθόλου ο πρώιμος χριστιανισμός, γενικά και αόριστα. Αντίθετα, το κύριο ρεύμα ήταν πολύ κοντά στις απόψεις του Παύλου, δηλαδή αυθεντικά ευσεβές, με την κλασσική Ιουδαϊκή έννοια, ήσυχο, υποτακτικό στις εξουσίες κλπ. Από τα πρώτα όμως χρόνια είχαν εισχωρήσει στις χριστιανικές κοινότητες διάφοροι άνθρωποι, συνήθως άσχετοι με την εβραϊκή παράδοση - "γνωστικοί" οι περισσότεροι. Το αποτέλεσμα ήταν οι κοινότητες να γίνουν σε χρόνο μηδέν μαλλιά -κουβάρια. Σχεδόν όλες οι "καθολικές Επιστολές" και οι μισές του Παύλου + η Αποκάλυψη, ασχολούνται με το καυτό θέμα των αιρέσεων, όπως αυτές που αναφέρεις, αλλά και άλλες πολλές.

    Η μεγάλη πλειοψηφία, ωστόσο, των πρώτων χριστιανών όχι μόνο δεν είχε καμμιά σχέση με κοινοκτημοσύνη κλπ, αλλά τη χαρακτήριζε μια απόλυτη κοινωνική συντηρητικότητα. Ο λόγος ήταν οτι περίμεναν όλοι από στιγμή σε στιγμή την έλευση της βασιλείας των ουρανών - και όλα τα υπόλοιπα τους έμοιαζαν ανούσια και περιττά.

    Ακριβώς αυτός ήταν και ο αναρχισμός του Ιησού: συγκρούστηκε με τις εξουσίες γιατί πίστευε οτι έρχεται η βασιλεία - όχι γιατί ήταν "αναρχοκομμούνι" οποιουδήποτε άλλου τύπου.

    Τον Ζουράρι τον συμπαθώ ιδιαίτερα και τον διαβάζω - έστω και παραδοξολογώντας είναι πάντα ενδιαφέρων. Ο ίδιος παραμένει στις θέσεις του. Το πρόβλημα είναι οτι τελευταία ένας κύκλος αριστερών - γύρω από το περιοδικό ΑΡΔΗΝ και τον Γ.Καραμπελιά- αφού δοκίμασαν πολλά και διάφορα, με "μέτρια επιτυχία", επιχειρούν τώρα να πλασάρουν στην αγορά το σχήμα: "ρομαντική" αριστερά + η ελληνική Ορθοδοξία + ένας ιδιότυπος "αριστερός" εθνικισμός = η απάντηση στα προβλήματα του παρόντος και του μέλλοντος.

    Με αυτές τις αντιλήψεις διαφωνώ ριζικά - αυτή ήταν και η αιτία που ασχολήθηκα με το θέμα και όχι αυτές καθεαυτές οι απόψεις Ζουράρι.

    Με την Ορθοδοξία είσαι απόλυτος -ίσως και λίγο άδικος: Υπάρχει αυτό που λέγεται θεσμισμένη (επίσημη) Ορθοδοξία - για την οποία συμφωνούμε οτι ήταν πάντα καθεστωτική - υπάρχει όμως και μια μεγάλη παράδοση (αιώνων) πραγματικά αναρχικών Ορθοδόξων, με όλη τη σημασία της λέξης. Τέτοιοι υπάρχουν και σήμερα γύρω μας.

    Διαφωνώ μαζί τους απολύτως, αλλά τους σέβομαι, και θεωρώ άδικο να τους τσουβαλιάζουμε με τους καθεστωτικούς της επίσημης Εκκλησίας. Εκείνο που δεν θέλω είναι να τους ανακατεύουν, ερήμην τους, στην υπόθεση της αριστερά του μέλλοντος - οι ίδιοι δεν έχουν καμμιά σχετική σκασίλα.

    Ευχαριστώ για το σχόλιο.

     
  • At 3:51 π.μ., Anonymous Διάττων

    Πάντως δεν είμαι σίγουρος ότι ξέρει πλέον κανείς τι ακριβώς ήταν ο "πρώιμος χριστιανισμός" που αναφέρεις. Και πόσο "κύριο" ήταν το "κύριο ρεύμα" και αν οι "γνωστικοί" παρείσακτοι (του "κυρίου ρεύματος") ήταν όντως αυτό (παρείσακτοι και μεμονωμένοι), ιδιαίτερα στις (κατά τα Μυστήρια) μυημένες κοινότητες της Ελλάδας και της Ιταλίας..

     
  • At 2:37 μ.μ., Blogger exiled

    Η πτώση των ανθρώπων στο κυνήγι της εξουσίας και της αναγνώρισης πριν από το θάνατο είναι πολλάκις παρατηρημένη. Τί να πει κανείς; "Άντε και καλή ψυχή", που έλεγε και ο Ζαμπέτας. Δυστυχώς όμως, επηρεάζουν κόσμο και κοσμάκη, που μεγάλωσε με παρελάσεις και σχολικά τραγουδάκια για την Αγια-Σοφιά. Είναι μία κατάληξη θλιβερή, πλην όμως επικίνδυνη. Και όσο σκέφτομαι πώς έχασα τα φοιτητικά μου χρόνια, ελπίζοντας ότι θα δούνε όλοι γύρω μου από μόνοι τους ότι ο βασιλιάς είναι γυμνός, εκνευρίζομαι με μένα όλο και περισσότερο. Ας είναι. Πάντως, συμφωνώ σχεδόν απόλυτα με τα γραφόμενά σας, αν και διαφωνούμε ως προς τη σπουδαιότητα της εθνικής ταυτότητας (η οποία δεν αναδεικνύεται στο εν λόγω ποστ σας). Καλό μεσημέρι!