ι Τα μυστικά του Κόλπου
Τρίτη, Νοεμβρίου 15, 2005
Υπό την βασιλικήν δρύν



Παλαιά εθνική οδός, πριν την Κατερίνη, στροφή δεξιά προς Κάτω Αγιάννη, Νέα Τραπεζούντα, Χράνη. Το θλιβερό κουφάρι που τα υπολείμματά του βλέπετε στις φωτογραφίες, πριν λίγες μέρες ακόμα ήταν μια πανύψηλη και πανέμορφη, βασιλική δρύς. Λίγους μήνες νωρίτερα είχαν ρίξει την αδερφή της, εκατό μέτρα πιο πέρα. Δεν υπάρχει τρίτη εκεί κοντά.

Επειδή δε μπορώ να συγκρατήσω την οργή και τη θλίψη μου, καταφεύγω για παρηγοριά στην ομορφιά του λόγου και της ψυχής - όπως πάντα.

* * *

Όταν παιδίον διερχόμην εκεί πλησίον, επί οναρίου οχούμενος, δια να υπάγω να απολαύσω τας αγροτικάς μας πανηγύρεις, των ημερών του Πάσχα, του Αγίου Γεωργίου και της Πρωτομαγιάς, ερρέμβαζον γλυκά μη χορταίνων να θαυμάζω περικαλλές δένδρον, μεμονωμένον, πελώριον, μίαν βασιλικήν δρύν. Οποίον μεγαλείον είχεν! Οι κλάδοι της χλωρόφαιοι, κατάμεστοι, κραταιοί' οι κλώνοι της, γαμψοί ως η κατατομή του αετού, ούλοι ως η χαίτη του λέοντος, προείχον αναδεδημένοι, εις βασιλικά στέμματα. Και ήτον εκείνη άνασσα του δρυμού, δέσποινα αγρίας καλλονής, βασίλισσα της δρόσου...

Από τα φύλλα της εστάλαζε κ' έρρεεν ολόγυρά της "μάννα ζωής, δρόσος γλυκασμού, μέλι το εκ πέτρας". Έθαλπον οι ζωηφόροι οποί της έρωτα θείας ακμής, κ' έπνεεν η θεσπεσία φυλλάς της ίμερον τρυφής ακηράτου. Και η κορυφή της βαθύκομος ηγείρετο ως στέμμα παρθενικόν, διάδημα θείον.

Ησθανόμην άφατον συγκίνησιν να θεωρώ το μεγαλοπρεπές εκείνο δένδρον. Εφάνταζεν εις το όμμα, έμελπεν εις το ούς, εψιθύριζεν εις την ψυχήν φθόγγους αρρήτου γοητείας. Οι κλώνες, οι ράμνοι, το φύλλωμά της, εις του ανέμου την σείσιν, εφαίνοντο ως να ψάλλωσι μέλος ψαλμικόν, το "Ως εμεγαλύνθη". Μ' έθελγε, μ' εκήλει, μ' εκάλει εγγύς της. Επόθουν να πηδήσω από του υποζυγίου, να τρέξω πλησίον της, να την απολαύσω' να περιπτυχθώ τον κορμόν της, όστις θα ήτον αγκάλιασμα δια πέντε παιδιά ως εμέ, και να τον φιλήσω. Να προσπαθήσω ν' αναρριχηθώ εις το πελώριον στέλεχος, το αδρόν και αμαυρόν, ν' αναβώ εις το σταύρωμα των κλάδων της, ν' ανέλθω εις τους κλώνας, να υψωθώ εις τους ακρέμονας... Και αν δεν μ' εδέχετο, και αν μ' απέβαλλεν από το σώμα της και μ' έρριπτε κάτω, ας έπιπτον να κυλισθώ εις την χλόην της, να στεγασθώ υπό την σκιάν της, υπό τα αετώματα των κλώνων της, τα όμοια με στέμματα Δαυΐδ θεολήπτου.

Επόθουν, αλλ' η συνοδία των οικείων μου, μεθ΄ ών ετέλουν τας εκδρομάς εκείνας ανά τα όρη, δεν θα ήθελε να μοι το επιτρέψη.

(...)

Ήμην κατάκοπος, κάθιδρος και πνευστιών. Άμα έφθασα, ερρίφθην επί της χλόης, εκυλίσθην επάνω εις παπαρούνες και χαμολούλουδα. Αλλ' όμως ησθανόμην κρυφήν ευτυχίαν, ονειρώδη απόλαυσιν. Ερρέμβαζον αναβλέπων εις τους κλώνους της τους κραταιούς, και ηνοιγόκλειον ηδυπαθώς τα χείλη εις την πνοήν της αύρας της, εις τον θρούν των φύλλων της. Εκατοντάδες πουλιών ανεπαύοντο εις τους κλώνας της, έμελπον τρελά τραγούδια... Δρόσος, άρωμα και χαρμονή εθώπευον την ψυχήν μου...

Ήμην αποσταμένος, και δεν είχον κοιμηθεί καλά την νύκτα. Ο ύπνος μου έλειπεν. Εις την σκιάν του πελωρίου δένδρου, εν μέσω των μηκώνων του των κατακοκκίνων, ο Μορφεύς ήλθε και μ' εβαυκάλησε, και μοι έδειξεν εικόνας, ως εις περίεργον παιδίον.

Μου εφάνη οτι το δένδρον -έσωζον καθ' ύπνον την έννοιαν του δένδρου- μικρόν κατά μικρόν μετέβαλλεν όψιν, είδος και μορφήν. Εις μίαν στιγμήν η ρίζα του μου εφάνη ως δύο ωραίαι εύτορναι κνήμαι, κολλημέναι η μία επάνω εις την άλλην, είτα κατ' ολίγον εξεκόλλησαν κ' εχωρίσθησαν εις δύο' ο κορμός μου εφάνη ότι διεπλάσσετο και εμορφούτο εις οσφύν, εις κοιλίαν και στέρνον, με δύο κόλπους γλαφυρούς, προέχοντας' οι δύο παμμέγιστοι κλάδοι μου εφάνησαν ως δύο βραχίονες, χείρες ορεγόμεναι εις το άπειρον, είτα κατερχόμεναι συγκαταβατικώς προς την γην, εφ' ής εγώ εκείμην' και το βαθύφαιον, αειθαλές φύλλωμα μου εφάνη ως κόμη πλουσία κόρης, αναδεδημένη προς τ' άνω, είτα λυομένη, κυματίζουσα, χαλαρουμένη προς τα κάτω.

Το πόρισμά μου, το εν ονείρω εξαχθέν, και εις λήρον εν είδει συλλογισμού διατυπωθέν, υπήρξε τούτο: "Ά! δεν είναι δένδρον, είναι κόρη' και τα δένδρα, όσα βλέπομεν, είναι γυναίκες!"

(...)

Πλην δεν εξύπνησα ακόμη, πριν ακούσω τι έλεγε το φάσμα' η κόρη - η δρύς, είχε λάβει φωνήν και μοι έλεγεν:
- Ειπέ να μου φεισθούν, να μη με κόψουν... δια να μη κάμω ακουσίως κακόν. Δεν είμ' εγώ νύμφη αθάνατος' θα ζήσω όσο αυτό το δένδρον...

(...)

Δεν ενόησα τίποτε από το μαντικόν όνειρον. Αργότερα εδιδάχθην από εγχειρίδιον Μυθολογίας ότι η Αμαδρυάς συναποθνήσκει με την δρύν, εν ή ευρίσκεται ενσαρκωμένη...

Μετά πολλά έτη, όταν ξενιτευμένος από μακρού επέστρεψα εις το χωρίον μου, κ' επεσκέφθην τα τοπία εκείνα, τα προσκυνητήρια των παιδικών αναμνήσεων, δεν εύρον πλέον ουδέ τον τόπον ένθα ήτο ποτέ η Δρύς η Βασιλική, το πάγκαλον και μεγαλοπρεπές δένδρον, η νύμφη η ανάσσουσα των δρυμώνων.

Μία γραία με την ρόκαν της, με δύο προβατίνας τας οποίας έβοσκεν εντός αγρού πλησίον, ευρίσκετο εκεί, καθημένη έξωθεν της μικράς καλύβης της.

Όταν την ηρώτησα τι είχε γίνει το "Μεγάλο Δέντρο", το οποίον ήτο ένα καιρόν εκεί, μοι απάντησεν:

- Ο σχωρεμένος ο Βαργένης το έκοψε... μα κ' εκείνος δεν είχε κάμει νισάφι με το τσεκούρι του' όλο θεόρατα δέντρα, τόσα σημαδιακά πράματα... Σαν το 'κοψε κ' ύστερα, δεν είδε χαΐρι και προκοπή. Αρρώστησε, και σε λίγες μέρες πέθανε... Το Μεγάλο Δέντρο ήταν στοιχειωμένο.

Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, 1901

* * *

Αυτά από τον μεγάλο παγανιστή, τον Ορθόδοξο Κολλυβά, κυρ - Αλέξανδρο. Εύχομαι μονάχα για τον σύγχρονο "Βαργένη" να τον σπλαχνιστεί η Αμαδρυάδα της δρυός του Ολύμπου και να του δώσει τουλάχιστον μια ευκαιρία να 'ξαγοράσει το κρίμα του.
 
Έγραψε ο Πάνος - Τρίτη, Νοεμβρίου 15, 2005 |


6 Comments:


  • At 12:55 π.μ., Blogger KV

    Θλιβερή εικόνα, στην εποχή μας χρειαζόμαστε στοιχειωμένα τσεκούρια ...

     
  • At 9:17 π.μ., Blogger Ημερολόγιο

    Θλιβερές μεν οι φωτογραφίες και το γεγονός, λαμπερές δε οι εικόνες του Παπαδιαμάντη! Και άκρως νομοτελειακή η μοίρα του Βαργένη.
    Να πιάσει η ευχή σου όμως.

     
  • At 1:40 μ.μ., Blogger newManifesto

    κλαίει η ψυχή μου

     
  • At 9:20 μ.μ., Blogger kosmopolitis

    Ρε Πάνο,
    Μπήκα στο μπλογκ για να σε πειράξω να τσατιστείς λίγο κι έπεσα πάνω στο αριστούργημα - του Παπαδιαμάντη, όχι το δικό σου ( να και το πείραγμα ! ) και τι να πω ? Δεν βρίσκω λόγια.

     
  • At 9:59 μ.μ., Blogger Πάνος

    KV, Έλληνα, newmanifesto, τέτοιες εικόνες είναι μπροστά μας όλη την ώρα, αλλά συνήθως δεν τις βλέπουμε. Άλλες, πολύ χειρότερες, σχεδιάζονται και δεν ακούγεται κιχ από τον κόσμο: σκεφτείτε τι ετοιμάζουν για το Θερμαϊκό...

    Κοσμοπολίτη, να έρχεσαι στα "μυστικά" και δε θα σου λείψουν οι ευκαιρίες να ακονίζεις τα βέλη σου... Σήμερα έσκισες στις "διαστάσεις" - το κείμενο θα μπορούσα να το είχα γράψει εγώ, αντικαθιστώντας βέβαια δυο τρεις άστοχες λέξεις με τις ενδεικνυόμενες (χε, χε...)

     
  • At 11:38 μ.μ., Blogger kosmopolitis

    χα χα χα χά ! Μαλλιά κουβάρια θα γίνουμε πάλι !

    Νά'σαι καλά ρε Πάνο.