ι Τα μυστικά του Κόλπου
Τετάρτη, Νοεμβρίου 30, 2005
Η αγάπη και ...κάτι σαν αγάπη

(Πέτρος και Παύλος, με το μαγικό χέρι του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου. Προσέξτε πως αποδίδει ο El Greco την μεταξύ τους αγάπη. Προσέξτε ιδιαίτερα πως προστατεύει ο απηυδησμένος Πέτρος το κλειδί της βασιλείας των Ουρανών - μπας και το βουτήξει ο ...Άλλος, που τον έχει κιόλας εκτοπίσει στο πλάι. Προσέξτε ακόμα την ολοφάνερη ευτυχία και ευχαρίστηση που τους διακρίνει, ως αποτέλεσμα της αγάπης που κηρύσσουν. Τα μάτια, τα χέρια, οι εκφράσεις - ακόμα και τα ενδύματά τους, τα λένε όλα!)

Η αγάπη είναι η λέξη –φετίχ των χριστιανών.

Η αγάπη, ωστόσο, δεν είναι παγκόσμιος νόμος. Αντίθετα, η προσεκτική παρατήρηση της φύσης μας αποκαλύπτει ότι ο φόνος, ο συνεχής, ανελέητος, αναπότρεπτος φόνος είναι η απόλυτη αναγκαιότητα για τη συνέχεια της ζωής. Η επιβίωση όλων των έμβιων όντων βασίζεται στην πρόσληψη των προϊόντων του φόνου. Ο θάνατός σου, η ζωή μου! Ο άνθρωπος δεν εξαιρείται. Υπό αυτές τις συνθήκες, υπάρχει χώρος και χρόνος για την εκδήλωση της αγάπης;

Βέβαια υπάρχει, αλλά ας είμαστε ακριβείς: η αγάπη είναι φαινόμενο μερικό, τοπικό, ουσιαστικά περιθωριακό. Συνοδεύεται πάντα από το φόνο κάποιου άλλου έμβιου όντος. Η λύκαινα αγαπά τα λυκόπουλα, αλλά για να τα ζήσει κατασπαράζει το λαγό και τον πηγαίνει στη φωλιά. Ακριβώς το ίδιο κάνει ο άνθρωπος, η υποτιθέμενη κορυφή της πυραμίδας: Η αγάπη του προς τα παιδιά του ή τους γονείς του όχι μόνο προϋποθέτει το φόνο άλλων έμβιων όντων, αλλά και το «σκότωμα» σε πλείστες όσες περιπτώσεις των συνανθρώπων του.

Για τον άνθρωπο η αγάπη είναι ουσιαστικά αλληλοϋποστήριξη στα πλαίσια μιας στενής ή ευρύτερης ομάδας ή και κοινότητας. Σε καμία περίπτωση δεν διευρύνεται προς το όλον, όλους τους ανθρώπους. Αν το δεχτούμε για μια στιγμή, θα πρέπει να φανταστούμε ένα πλανήτη χωρίς τον παραμικρό μηχανισμό βίας και αντί –βίας, δηλαδή άμυνας. Ο πλανήτης αυτός, ταυτόχρονα, δεν θα έπρεπε να έχει και κανένα σύστημα εξουσίας. Πολύ καλό, για να είναι αληθινό…

Μήπως η χριστιανική αγάπη είναι κάτι το διαφορετικό, κάτι που υπερβαίνει τις επιταγές της φύσης; Η αγάπη προς τον Άλλον είναι κατ΄ εξοχήν διανοητικό εφεύρημα. Τόσο στις κύριες όσο και στις περιθωριακές χριστιανικές παραδόσεις, δεν υπάρχει τίποτα που να στοιχειοθετεί την μερική έστω πραγμάτωση των σχετικών θεωριών στον ιστορικό χρόνο.

Αυτό δεν είναι περίεργο, καθώς για να εκδηλωθεί η αγάπη πρέπει να έχει εξασφαλιστεί προηγουμένως η επιβίωση. Προϋποτίθεται δηλαδή η ύπαρξη ενός συστήματος βίας, γιατί χωρίς σύστημα βίας (ή αντι-βίας) είναι αδιανόητη η επιβίωση των ανθρώπινων κοινοτήτων και κοινωνιών. Πρόκειται για ένα αξεπέραστο αδιέξοδο.

Αλλά δεν υπάρχουν αδιέξοδα για την ανθρώπινη φαντασία. Απλώς μεταθέτει το πεδίο άσκησης από την πραγματική ζωή στο μύθο – και μέσα στο μύθο μπορεί να ζωγραφίσει ελεύθερα. Στο πεδίο του φανταστικού λοιπόν, ο Παύλος περιγράφει την αγάπη, όπως θέλει – με απόλυτη ελευθερία (Α’ Κορ. ιβ’ 1-13):

Εάν ταις γλώσσαις των ανθρώπων λαλώ και των αγγέλων, αγάπην δε μη έχω, γένονα χαλκός ηχών ή κύμβαλον αλαλάζον’ και αν έχω προφητείαν και ειδώ τα μυστήρια πάντα και πάσαν την γνώσιν, και εάν έχω πάσαν την πίστην, ώστε όρη μεθιστάνειν, αγάπη δε μη έχω, ουδέν ειμί. Και εάν ψωμίσω πάντα υπάρχοντά μου, και εάν παραδώ το σώμα μου ίνα καυθήσομαι, αγάπην δε μη έχω, ουδέν ωφελούμαι. Η αγάπη μακροθυμεί, χρηστεύεται, η αγάπη ου ζηλοί, η αγάπη ου περπερεύεται, ου φυσιούται, ουκ ασχημονεί, ου ζητεί τα εαυτής, ου παροξύνεται, ου λογίζεται το κακόν. Ου χαίρει επί τη αδικία, συγχαίρει δε τη αληθεία’ πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ελπίζει, πάντα υπομένει. Η αγάπη ουδέποτε εκπίπτει. Είτε δε προφητείαι, καταργηθήσονται’ είτε γλώσσαι, παύσονται’ είτε γνώσις, καταργηθήσεται. Εκ μέρους δε γιγνώσκομεν και εκ μέρους προφητεύομεν’ όταν δε έλθει το τέλειον, τότε το μέρους καταργηθήσεται. Ότε ήμην νήπιος ως νήπιος ελάλουν, ως νήπιος εφρόνουν, ως νήπιος ελογιζόμην’ ότε δε γέγονα ανήρ, κατήργηκα τα του νηπίου. Βλέπομεν γαρ άρτι δι’ εσόπτρου εν αινίγματι, τότε δε πρόσωπον προς πρόσωπον’ άρτι γιγνώσκω εκ μέρους, τότε δε επιγνώσομαι καθώς και επεγνώσθην. Νυνί δε μένει πίστις, ελπίς, αγάπη, τα τρία ταύτα’ μείζων δε τούτων η αγάπη.

Αυτό είναι το περίφημο απόσπασμα το οποίο τόσο πολύ εντυπωσιάζει τους χριστιανούς και τις ...ευαίσθητες, ρομαντικές ψυχές. Αμφιβάλλω όμως αν όλοι όσοι το επικαλούνται καταλαβαίνουν πραγματικά τι λέει ο Παύλος στην επιστολή του προς τους Κορινθίους.

• Όπως στοιχίζει την αγάπη μαζί με την πίστη και την ελπίδα είναι προφανές ότι δεν αναφέρεται σε σχέσεις μεταξύ ανθρώπων, αλλά για τη σχέση ανθρώπου – Θεού.
• Δεν έχει συνεπώς καμιά ανάγκη να προσδιορίσει τις πραγματικές συνθήκες της ύπαρξης: η βία, η εκμετάλλευση, οι μηχανισμοί επιβολής κλπ δεν θίγονται, γιατί σε τίποτα δεν ενοχλούν τη σχέση ανθρώπου – Θεού.
• Μιλάει για ανθρώπους που χτίζοντας τη σχέση τους με το Θεό μιλάνε γλώσσες (γλωσσολαλία) και επιδίδονται σε προφητείες (προφητεία) μέσω των οποίων γνωρίζουν τα μυστήρια. Οι ίδιοι άνθρωποι επιδιώκουν τη γνώση, τον τρόπο δηλαδή υπέρβασης του παρόντος κόσμου (αργότερα ο χριστιανισμός καταδίωξε μέχρις εξαφανίσεως το γνωστικισμό)
• Οι άνθρωποι αυτοί είναι μονοσήμαντα προσανατολισμένοι προς το Θεό, οι μεταξύ τους σχέσεις ουσιαστικά δεν θίγονται στο απόσπασμα που παρατέθηκε. Όλη η αγάπη είναι για τον Θεό, γιατί μόνο δι’ αυτής θα επιτευχθεί το ποθούμενο, η πρόσωπον προς πρόσωπον συνομιλία.
• Όταν συμβαίνει η θεοπτία για τον πιστό, καταργούνται όλα: πίστις, ελπίδα, γλώσσες, προφητείες – δεν έχουν πια νόημα -και μένει μονάχα η αγάπη (μεταξύ ανθρώπου και Θεού). Τα άλλα δε χρειάζονται, αλλά η αγάπη είναι απολύτως απαραίτητη, χωρίς αυτή δεν υπάρχει τρόπος (και λόγος) επικοινωνίας (και σύμμειξης) Θεού και ανθρώπου.
• Δευτερευόντως, η αγάπη προς τον Θεό μπορεί να επηρεάσει και τις σχέσεις των ανθρώπων, ως παράπλευρη συνέπεια. Αλλά η έννοια δεν έχει να κάνει καθόλου με την αγάπη ως ανθρώπινο χαρακτηριστικό: την αγάπη της μάνας, του παιδιού, της πατρίδας, της ομορφιάς. Για τον Παύλο τίποτα απ’ αυτά δεν έχει σημασία, ενόψει της αγάπης ανθρώπου και Θεού.
• Η Παύλεια αγάπη δεν έχει την παραμικρή σχέση με τον έρωτα – πολλώ δε μάλλον με τον ίμερο. Άλλωστε αυτά είναι του πονηρού, της πτώσεως, της απωλείας. Ο έρωτας όχι μόνο δεν είναι θεός, όπως σε άλλες λατρείες, αλλά ταυτίζεται με το διάβολο. Ευλογείται μονάχα ο έρωτας προς το Θεό – επαινούνται μάλιστα και οι πλέον ακραίες εκδηλώσεις αυτού του έρωτα, στις οποίες προβαίνουν οι ακραιφνέστεροι των εραστών.

Είναι ενδεχόμενο κάποιοι αναγνώστες να αμφισβητήσουν αυτή την ανάλυση. Παραθέτω λοιπόν την αυθεντικότερη δυνατή περιγραφή της Ορθόδοξης χριστιανικής αγάπης και του ρόλου της, όπως έχει δοθεί στο μυθιστόρημα Το νησί της Καλυψώς. Εννοείται πως οι απόψεις που εκφράζει ο αγιορείτης γέροντας Γερβάσιος δεν είναι δικές μου αυθαιρεσίες – είναι το απόσταγμα της εμπειρίας του Ιωάννη Ρωμανίδη, του οποίου κάθε ένας που αυτοπροσδιορίζεται ως Ορθόδοξος γνωρίζει πολύ καλά τη βαρύτητα και την αξία.

*

Ενώ ο Θεύδης άρχισε να κατηφορίζει, ένα ηλικιωμένος μοναχός, ο Γερβάσιος, κάλεσε τους επισκέπτες σε μια αίθουσα δίπλα στο αρχονταρίκι, περιποιημένη – σε αντίθεση με τους υπόλοιπους, ξεχαρβαλωμένους χώρους του μοναστηριού, με κεντητά στρωσίδια στα μιντέρια, βαριές κουρτίνες και στρωμένα χαλιά. Όταν καθίσαμε όλοι ένα γύρω, ρώτησε όσους δεν είχε ρωτήσει ως τότε από πού έρχονται, τι δουλειά κάνουν, πότε μπήκαν στο Όρος. Μετά άρχισε να μας μιλάει για την ιστορία της μονής και τις περιπέτειές της στο πέρασμα του χρόνου. Αφού τελείωσε μ΄ αυτά και απάντησε σε κάποιες σχετικές ερωτήσεις, μίλησε για τη σωτηρία της ψυχής και τον παράδεισο. Μας έλεγε ότι ο παράδεισος είναι μετοχή εις δόξαν θεού. Ο άνθρωπος μετέχει, με άφατη χαρά, στην δοξολογία του Κυρίου, μαζί με μυριάδες αγγέλων που ψάλλουν ωσαννά. Ο Κριτίας γύρισε και με κοίταξε, την ώρα που έκανα ακριβώς την ίδια κίνηση. Ωστόσο είχαμε και οι δύο γοητευθεί από τα εκπληκτικά ελληνικά του γέροντα: Ήταν όχι μόνον εύγλωττος και με χαρίεσσα ομιλία, αλλά πρόφερε τις λέξεις με τέτοια εκφορά και προσωδία, που μονάχα από τον Κατράκη στο «Άξιον Εστί» είχαμε ξανακούσει. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την λεπτότητα και την έμφυτη αρχοντιά που εξέπεμπε το παρουσιαστικό του, έκανε την ακρόαση του λόγου του ιδιαίτερα ευχάριστη, έστω κι αν κάποιος δεν συμφωνούσε με όσα άκουγε.

Γιατί δεν ήταν δυνατόν ούτε ο Κριτίας ούτε κι εγώ να συμφωνήσουμε με τον Γέροντα όταν έλεγε ότι θα σωθούν οι φωτισμένοι, που βλέπουν τον αναστάντα Χριστόν εν δόξη σε αυτή τη ζωή, είτε «δι εσόπτρου εν αινίγματι» μέσω των αδιακόπων προσευχών και ψαλμών, είτε «πρόσωπον προς πρόσωπον» μέσω του δοξασμού τους. Ότι εκείνοι που δεν τον βλέπουν έτσι σε αυτή τη ζωή, θα δουν τη δόξα Του ως αιώνιον και καταναλίσκον πυρ και σκότος εξώτερον στην άλλη ζωή. Ότι η άκτιστος δόξα που έχει ο Χριστός κατά φύσιν από τον Πατέρα, είναι παράδεισος για εκείνους που έχει θεραπευθεί η εγωκεντρική και ιδιοτελής τους αγάπη και έχει μεταμορφωθεί σε ανιδιοτελή αγάπη. Ότι η ίδια αυτή δόξα είναι το άκτιστον πυρ και η κόλαση για εκείνους που επέλεξαν να μείνουν αθεράπευτοι μέσα στην ιδιοτέλειά τους. Ότι όλοι θα οδηγηθούν από το Άγιον Πνεύμα «εις πάσαν την αλήθειαν», θα δουν δηλαδή τον Χριστό μαζί με τους φίλους του εν δόξη, αλλά όλοι δεν θα δοξασθούν… Ότι η Εκκλησία δεν στέλνει κανέναν στον παράδεισο ή την κόλαση, αλλά προετοιμάζει τους πιστούς για την θέα του Χριστού εν δόξη, την οποίαν θα έχουν όλοι οι άνθρωποι. Ότι ο Θεός θέλει την θεραπεία όλων, αλλά δεν δέχονται όλοι την προσφορά Του. Ότι αυτό σημαίνει πως η άφεσις αμαρτιών δεν είναι αρκετή προετοιμασία για να ιδεί κανείς τον Χριστό εν δόξη και να δοξασθεί…

Όσο μιλούσε ακόμα ο Γέροντας, ο Κριτίας έσκυψε προς το μέρος μου και μου ψιθύρισε πως η κατάταξη των πιστών σε φωτισμένους και δοξασμένους αποτελεί ακριβή μεταφορά από την εβραϊκή παράδοση των Χασιδίμ, την οποία εισήγαγε πανηγυρικά στον χριστιανισμό ο Παύλος, μαζί με τα υπόλοιπα. Ο Γέροντας έστρεψε το βλέμμα του προς τον Κριτία και αυτός του ζήτησε να μιλήσει κάπως αναλυτικότερα για τον δοξασμό. Ο ευγενής μοναχός δεν του χάλασε το χατίρι.

«Δοξασμός είναι η άμεσος θέα του Χριστού εν δόξη, όπως σας έλεγα πριν… Κατά τη διάρκεια του δοξασμού, που είναι θέωση και αποκάλυψη, η προσευχή εν τη καρδία, η γνώση, η προφητεία, η πίστη και η ελπίδα καταργούνται, αφού αντικαθίστανται από τον ίδιο το Χριστό. Μόνον η αγάπη δεν εκπίπτει, όπως μας φανερώνει ο Απόστολος Παύλος εις την προς Κορινθίους Α΄ επιστολήν του. Κατά τη διάρκεια του δοξασμού τα περί Θεού αλλά και τα προς Χριστόν νοήματα και ρήματα καταργούνται! Μετά την θέωση, όταν επιστρέφει ο θεόπτης στην κατάσταση του φωτισμού, επιστρέφουν η γνώση, η προφητεία, οι γλώσσες, η πίστη και η ελπίδα και ενώνονται ξανά με την αγάπη. Αυτή είναι η θέα του εν δόξη αναστάντος Χριστού…»

Ο Γέροντας σιώπησε για λίγο συγκινημένος. Στην αίθουσα επικρατούσε απόλυτη ησυχία.

«Η εμπειρία του δοξασμού είναι το θεμέλιο της πίστεως της Εκκλησίας στην σωματική ανάσταση του βιολογικού μέρους της ανθρωπίνης υπάρξεως» είπε ήσυχα ο Γέρων Γερβάσιος.

Ξαφνικά, ο Κατιλίνας αιστάνθηκε την ανάγκη να θεολογήσει:

«Με την εμφάνιση του Ιησού Χριστού αλλάζει ό,τι γνώριζε ο άνθρωπος περί Θεού, δημιουργούνται νέα δεδομένα, έχουμε έναν καινούριο Θεό…»

Ο Γέρων Γερβάσιος τον κοίταζε με έκφραση που θα μπορούσε να σημαίνει «τι λες, παιδάκι μου;». Σήκωσε το χέρι του, χαμογέλασε και εξήγησε υπομονετικά:

«Οι Πατέρες υποστηρίζουν, με μοναδική εξαίρεση τον Αυγουστίνο, ότι ο Ιησούς Χριστός πριν από τη γέννησή του με το κτιστό Του Πρόσωπο από την Παρθένο Μαρία, είναι Αυτός ο οποίος αποκαλύφθηκε στους Πατριάρχες και τους Προφήτες της Παλαιάς Διαθήκης. Καταλαβαίνεις τι εννοώ;»

Ο Κριτίας χαμογελούσε κάτω από τα μουστάκια του, ο Κατιλίνας ξεροκατάπιε και μουρμούρισε «ναι, βέβαια…». Δεν του ερχόταν καλά να ταυτίζεται έτσι χωρίς ενδοιασμό ο Ιησούς με τον Γιαχβέ.

«Ας ελπίσουμε πως θα αξιωθούμε να ανεβούμε στον παράδεισο και να μην πέσουμε στην κόλαση…» είπε, συνεχίζοντας τις θεολογικές του απόπειρες.

Κανονικά ο Γέρων Γερβάσιος θα έπρεπε να τον ξαποστείλει στο βορδοναρείον, ως ανεπίδεκτον μαθήσεως. Αντ΄ αυτού, προσπάθησε με υπομονή να εξηγήσει στον Κατιλίνα τα αυτονόητα:

«Ας δούμε τις βιβλικές και τις πατερικές αντιλήψεις για τον παράδεισο και την κόλαση. Δεν είναι κάτι ξεχωριστό, ο ίδιος ο Θεός είναι και τα δύο, και παράδεισος και κόλαση και αμοιβή και τιμωρία. Όλοι οι άνθρωποι, παιδιά μου, δημιουργήθηκαν για να βλέπουν ακαταπαύστως τον Θεό, εν τη ακτίστω δόξη του Ιησού Χριστού. Αν ο θεός θα είναι παράδεισος ή κόλαση εξαρτάται από την ανταπόκριση του ανθρώπου στην αγάπη του Θεού εν Χριστώ. Εξαρτάται από την επίτευξη μεταβολής της αγάπης από ιδιοτελή και εγωκεντρική σε θεοειδή αγάπη, ήτις ου ζητεί τα εαυτής»

Ο Κατιλίνας συγκατένευε με βαθυστόχαστο ύφος.

«Ευτυχώς, υπάρχει η Εκκλησία και μας οδηγεί στη σωτηρία με τα ιερά μυστήρια…» είπε.

Ο ευγενής μοναχός δεν διατύπωσε κάποιο σχόλιο, αλλά χτύπησε ελαφρά τις δυο του παλάμες στα γόνατά του, που ήθελε να πει με τη γλώσσα του σώματος «στου κουφού την πόρτα, όσο θέλεις βρόντα!». Ο Κριτίας, που απολάμβανε τις θεολογικές απόπειρες του Κατιλίνα, ρώτησε με υποκριτική φιλομάθεια αν η Εκκλησία μας εξασφαλίζει τον φωτισμό και τον δοξασμό, ιδίως με το μυστήριον της Θείας Ευχαριστίας. Το πρόσωπο του Γέροντα σοβάρεψε.

«Καμία θρησκεία και καμία εκκλησία δεν μπορεί να διεκδικήσει για τον εαυτό της το δικαίωμα να αποφασίζει ποιος πηγαίνει στον παράδεισο και ποιος πηγαίνει στην κόλαση!» είπε σε έντονο ύφος. «Όλοι, όλοι, ενωρίτερα ή αργότερα θα δουν τη δόξα του Θεού εν Χριστώ, είτε ως φως είτε ως πυρ καταναλίσκον! Η αληθής ζωή εν Χριστώ είναι η προετοιμασία, δια της καθάρσεως και του φωτισμού της καρδίας, ώστε αυτή η θέα να είναι παράδεισος και όχι κόλαση… Τη στιγμή που κάποιος διαχωρίζει τον παράδεισο από την κόλαση και φαντάζεται ότι οι καταστάσεις αυτές είναι διαφορετικά μέρη ή ότι η κόλαση είναι στέρηση της θέας του Θεού, τότε εκείνος εισάγει μαγικές απόψεις στην βιβλική αντίληψη της θεραπείας! Είναι μαγεία να λέγει κάποιος ότι η σωτηρία μπορεί να επέλθει μονάχα με την πίστη ή με τα καλά έργα ή με τη μετοχή στα μυστήρια ή με ιερατικές αφέσεις αμαρτιών ή με συνδυασμό όλων αυτών… Αυτές οι παραλλαγές της παραδόσεως μετακινούν την ανάγκη αλλαγής από τον άνθρωπο στον Θεό, και μας λέγουν ότι η σωτηρία επέρχεται αν υπακούει κανείς δουλικά στο θέλημά Του. Όποιος τα υποστηρίζει αυτά δεν γνωρίζει ότι ο Θεός αγαπά όλα τα δημιουργήματά του αδιακρίτως, ακόμα και τον διάβολο, με την ίδια αγάπη. Δεν γνωρίζει ότι ο Θεός ήταν και είναι πάντοτε φίλος των ανθρώπων και είναι ο άνθρωπος και όχι ο Θεός που έχει ανάγκη συμφιλιώσεως, δηλαδή θεραπείας του μέρους της υπάρξεώς του που δεν λειτουργεί υγιώς… »

Ο Κριτίας πήρε πάλι τον λόγο:

«Βλέπω ότι δεν ολοκληρώνετε το συλλογισμό σας… Μήπως θεωρείτε πως η νυν κρατούσα ορθόδοξη εκκλησία δεν έχει σχέση με τις επιτεύξεις του φωτισμού και του δοξασμού, άρα είναι αναποτελεσματική στην αποστολή της;»

Ο Γέροντας τον κοίταξε καλά καλά. Προφανώς δεν θεώρησε τα αυτιά μας κατάλληλα για να ακούσουν ό,τι είχε να πει επί του θέματος, αλλά η φιλαλήθειά του δεν του επέτρεπε να σωπάσει.

«Δεν υπάρχει άλλη ένωση με τον Χριστό» είπε, «εκτός από αυτή που επιτυγχάνεται με την κάθαρση, τον φωτισμό και τον δοξασμό εδώ, στην παρούσα ζωή. Η ορατή δομή της Εκκλησίας είναι η έκφραση αυτής της ενώσεως και η εγγύηση ότι όλοι όσοι το επιθυμούν μπορούν να προχωρήσουν στην προσφερόμενη από τον Χριστό θεραπεία... Τώρα, τι γίνεται στις καθ΄ έκαστα επισκοπές και ενορίες – ο Θεός να βάλει το χέρι του… Η θρησκειοποίηση του χριστιανισμού είναι η ριζική αλλοίωσή του!»

Δεν προχώρησε άλλο και σε λίγο έδωσε το σύνθημα πως η σύναξη ολοκληρώθηκε.

*

Αυτή είναι, φίλοι και φίλες, η περίφημη χριστιανική αγάπη – και έτσι την αντιλαμβάνεται η καθ’ ημάς μυστική παράδοση. Είναι προφανές ότι πρόκειται για λεπτεπίλεπτες επεξεργασίες ενός απολύτως επινοημένου, διανοητικού κατασκευάσματος.

Ας επιστρέψουμε λοιπόν στο προσδιορισμό του πεδίου της – αυτόν που μπορεί να προσδιορίσει ο κοινός λόγος και όχι η μεταφυσική θολούρα. Το πεδίο της αγάπης περιορίζεται στην πραγμάτωση των προσωπικών σχέσεων. Εννοείται, ταυτόχρονα, ότι η αγάπη δεν μπορεί να είναι παγκόσμιος νόμος, ούτε καν τοπικός, μερικός νόμος (στις περιπτώσεις αυτές πρόκειται για απλή αλληλοϋποστήριξη). Εννοείται ακόμα πως η αγάπη μπορεί να αλλοιωθεί, να μεταστραφεί, να εξαφανιστεί κλπ, ακολουθώντας πιστά τις περιπέτειες της ανθρώπινης υπαρκτικότητας και την αέναα ρευστή υλοποίηση του ανθρώπινου προσώπου (του πραγματικού, όχι αυτού της καθ’ ημάς μυστικής παράδοσης)

Περί αυτών όμως, με άλλη ευκαιρία.
 
Έγραψε ο Πάνος - Τετάρτη, Νοεμβρίου 30, 2005 |


32 Comments:


  • At 8:13 μ.μ., Blogger Mirandolina

    Πάνο, δεν ορίζεται πουθενά η αγάπη στο κείμενο αυτό. Το "για τον άνθρωπο η αγάπη είναι ουσιαστικά αλληλοϋποστήριξη στα πλαίσια μιας στενής ή ευρύτερης ομάδας ή και κοινότητας" δεν στεκει. Έτσι ορίζεται η αλληλεγγύη.

     
  • At 8:47 μ.μ., Blogger Πάνος

    Μιραντολίνα, λίγο ή πολύ, αυτή είναι η αγάπη της πραγματικής ζωής. Υπάρχει και η αγάπη - ένστικτο προς παιδιά, γονείς κλπ, όπως και η αγάπη προς κάποιους φίλους, που αντικατοπτρίζει την "κοινωνική τάση" του ανθρώπου και την προσωπική του ιστορία, τα δικά του ιζήματα. Απο κει και πέρα παίζουν ο έρωτας και ο ίμερος - που είναι εντελώς διαφορετικές καταστάσεις - πεδία αθλήσεως.

    Υπάρχουν πολλοί ορισμοί (αγάπη= συναίσθημα που χαρακτηρίζεται από φιλική διάθεση και αγαθές προθέσεις, ανιδιοτελές και έντονο ενδιαφέρον / στοργική αφοσίωση και συναισθηματικός δεσμός μεταξύ προσώπων κλπ) αλλά δεν επέμεινα σ' αυτά γιατί δεν ήταν αυτά το κύριο ενδιαφέρον μου, όπως σε καμιά περίπτωση δεν είναι και του Παύλου, ο οποίος επικεντρώνεται αποκλειστικά στην εκρηκτική αγαπητική σχέση ανθρώπου - Θεού.

    Επ' αυτού θα ήθελα και το δικό σας σχόλιο.

     
  • At 9:29 μ.μ., Blogger Mirandolina

    Δεν έχω καταλάβει ακόμη για ποιό πράγμα μιλάμε. Δεν μπορώ να δεχθω ως αγάπη το ένστικτο της αναπαραγωγής/επιβίωσης του είδους (που μπλέκει κι αυτή στο κείμενό σας αφου αναφέρεστε στα ζωα μιλώντας για αγάπη), δεν μπορώ καν να δεχθώ την αγάπη-ενστικτο γενικώς, διότι ένστικτο και "ανιδιοτελές" δεν ταιριάζουν καθόλου. Δεν μπορώ, επίσης, να ονομάσω αγάπη την άκρως επαναστατική αλληλεγγύη. Ο πλούτος της ελληνικής γλώσσας, θα συμφωνήσετε, εδώ γίνεται βραχνάς.

    Δεν μπορώ να μιλήσω χωρίς να βρουμε κάποιο κοινό τόπο. Αφήστε που βλεπω ότι, εκων ακων, οδηγείστε στην απόφαση κι εσείς, Πάνο.

    Για τον Παύλο, τι με βαζετε να λέω; έκανα κοπάνα αφού!

     
  • At 10:00 μ.μ., Blogger Πάνος

    H αγάπη είναι ΚΑΙ ένστικτο, αφορά λοιπόν και τα υπόλοιπα ζώα, πλην του ανθρώπου.

    Όσο για τους ορισμούς, αν δεν σας ικανοποιεί ο Μπαμπινιώτης (από κει τους πήρα) τι να κάνω πια κι εγώ ο φτωχός;

    Σας εξομολογούμαι όμως οτι μπάφιασα πλέον. Έπαθα overdose + hangover με τον Παύλο - κι εσείς σφυρίζετε αδιάφορα... έκανα κοπάνα αφού! Το επόμενο post θα έχει τίτλο "Αριάδνη" και θα είναι μια απλή, σέξυ, σαλονικιώτικη ιστορία!

    (Θα μου πείτε "ήθελές τα κι έπαθές τα" - και θα έχετε δίκιο... Ο φίλος μας ΓΧ με παρέσυρε, ως άλλος όφις!)

     
  • At 11:02 μ.μ., Blogger Mirandolina

    Πάνο, τι να κάνει και ο Μπάμπυ (όχι το ελαφάκι); Μπορει να ομολογήσει ότι δεν έχει ορισμό; πάει η επιστημοσύνη του, τι λέμε τώρα! γιατί ζει ο Μπάμπυ; για μια επιστημοσύνη ζει... οπότε έβαλε ο κακομοίρης τα δυνατά του, αλλά ε, δεν είναι και καμμιά μεγαλοφυία, μεταξύ μας (μη του το πείτε κι είναι κι ευαίσθητος) και όσο να ναι βαϊζει το έργο των χειρών του (μπορεί και των ποδιών του, τι να σας πω).

    Η αγάπη δεν είναι ένστικτο. Τα ένστικτα είναι άλλο πράγμα κι απολύτως ορισμένο (ούτε ο Μπάμπυ δεν πρέπει να λέει για ένστικτο). Είστε και των βιολογικών επιστημών, ή έστω περικυκλωμενος από δαύτες, δεν πρέπει να λέτε τέτοια!

    και τωρα να με σχωρνάτε, έχω κάτι μαρινάδες να ετοιμάσω. (α, απόφαση όπως λέμε αποφατικός, ξέχασα να σας πω).

     
  • At 11:14 μ.μ., Blogger Πάνος

    Μιραντολίνα, όταν η μαμά- γάτα παίζει με τα γατάκια της, τα προστεύει,τα μαθαίνει κλπ, λειτουργεί με βάση το ένστικτό της.

    Επιμένετε, οτι εκείνη τη στιγμή δεν αγαπά; Εάν ναι, θα ήθελα να μου πείτε με ποιά άλλη λέξη θα μπορούσαμε να αποδώσουμε αυτό που κάνει.

    (Μη σας σοκάρει οτι ο άνθρωπος είναι κι αυτός ...ζώον και μοιράζεται κάποια πράγματα με τα υπόλοιπα θηλαστικά, γιατί έχει και ορισμένες μοναδικές ιδιότητες)

    Έχετε υπόψη σας καλύτερο ορισμό από του Μπάμπυ - Μπαμπινιώτη; Πείτε τον λοιπόν και σε μας - να χαρείτε τις μαρινάδες σας!

     
  • At 12:26 π.μ., Blogger Panajiotis Oikonomou

    Καταρχήν νομίζω πως μπερδεύετε τις έννοιες-για την ακρίβεια προσπαθείτε να κάνετε μια μη ταύτιση της χριστιανικής αγάπης με διάφορα συναισθήματα που αποκαλείτε "αγάπη".Απαντώ και σε προηγούμενο σχόλιό σου σε άλλο post σου.

    Η χριστιανική αγάπη δεν έχει μεγάλη σχέση με όσα αναφέρετε(άποψή μου φυσικά).Ας πάρουμε το σεξ.Δεν αντιτίθεται στην σεξουαλικότητα ούτε την επικροτεί-απλά την ξεπερνάει.Δεν επικεντρώνεται απλά σε ένστικτα προστασίας και αλληλοϋποστήριξη ομάδας.Δεν περιγράφεται με ορισμούς λεξικού και γενικότερα δεν μπαίνει σε πλαίσια λεξικού.
    Η χριστιανική αγάπη έχει κατεξοχήν χαρακτήρα οντολογικό.Όταν έχεις συνειδητοποιήσει το τι είσαι,όταν ξέρεις πως δεν είσαι ένα απλό μόρφωμα ιστών,νερού και νεύρων τότε δεν ψάχνεις να ορίσεις το τι νιώθεις-όπως είπε και ο Έκο "σαν να προσπαθείς να εξηγήσεις τη διαφορά στην ευωδιά του δεντρολίβανου από τον δυόσμο με λόγια".
    Να προχωρήσω ακόμη παραπέρα,δεν χρειάζεται και να την ορίσεις.Απευθύνεται προς όλους και στον ίδιο βαθμό.Δεν αποκλείει όσα γράψατε (την αλληλεγγύη,το σεξ,την φιλία κλπ).Όπως έγραψα όμως τα ξεπερνάει...

     
  • At 12:27 π.μ., Blogger Mirandolina

    Πάνο, είπα "αποφατικός" ορισμός. Άρα όχι δεν έχω -- ούτε ο Μπάμπυ έχει ούτε εσείς, διότι δεν υπάρχει ορισμός. Η αγάπη δεν ορίζεται. Δατς δατ. Γι αυτό κι οι αρχαίοι ημών, που ήταν γατόνια και στην αγάπη και στη λογική, την χώρισαν σε υποομάδες μπας και τους κάτσει (ξέρετε, αγάπη, φιλία, έρωτας, στοργή...). Αλλά δεν τους κάθησε - ρωτήστε και το θείο Αριστοτέλη.

    Η γάτα μεγαλώνει τα μικρά της κι ύστερα τα ξεχνάει. Και πριν τα μεγαλώσει καν, τα αποχωρίζεται χωρίς κανένα πρόβλημα. Τα ένστικτα ή το ένστικτο που χωρίζουμε στα δύο, αναπαραγωγή-επιβίωση, μιλάνε εδώ. Δεν είναι αγάπη. Ρωτήστε όποιον κτηνίατρο θέλετε. Είναι η πορεία του είδους, τπ γραμμένο γονίδιο, που η βάζει σ αυτό το τριπ. Χιντ: διαφορές συμπεριφοράς της σιαμέζας-κυνηγού με την περσικη-του σαλονιού.

     
  • At 12:42 π.μ., Anonymous Natassa

    Δεν σταματάμε την ανάλυση καλύτερα; Ό,τι βιώνει ο καθένας, το βιώνει με το δικό του ξέχωρο τρόπο. Και δεν υπάρχει καν λόγος να προσπαθεί να πείσει ο ένας τον άλλον περί συναισθημέτων και ορισμών, βρε παιδιά..
    (εγω το'χω πει..η ψυχανάλυση και καμιά-δυο άλλες επιστήμες δημιούργησαν περισσότερα προβλήματα από όσα έλυσαν!)

     
  • At 12:46 π.μ., Anonymous Natassa

    Athanassie, δεν έχεις να σχολιάσεις κάτι επ'αυτου;

     
  • At 2:03 π.μ., Blogger Πάνος

    Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από έναν διαχειριστή ιστολογίου.

     
  • At 8:08 π.μ., Blogger Πάνος

    Ευχαριστώ, ευγενικές κυρίες Μιραντολίνα και Νατάσσα και ευγενικοί φίλοι Ηλία, Αthanassios, και Παναγιώτη για τη συμμετοχή σας στη συζήτηση.

    Ιδού ένα μικρό απάνθισμα απ' όσα ειπώθηκαν στα σχόλια του παρόντος - και στα δύο προηγούμενα post, κατά σειρά εμφανίσεως:

    * O Πέτρος είναι παιδί καταπληκτικό και ψυχάρα (Μ)

    * Η περίπτωση η ερωτική επιθυμία να γεννάται από το ανθρώπινο όλον και να εκδηλώνεται ομοίως από το όλον δεν ανήκει στις σαρκικές επιθυμίες - ξεκάθαρο! (Μ)

    * στη δική μας μυστική Παράδοση ο όντως Έρωτας απαιτεί τη θυσία του Εγώ στον Άλλον (Η)

    * Η αγάπη έχει οντολογικό περιεχόμενο (Η)

    * Οι σκέψεις για να γονιμοποιηθούν χρειάζονται μια εγγύτητα, από απόσταση δε γίνεται (Η)

    * Φυσικά ο Πέτρος και ο Παύλος δεν συμπεριλαμβάνονται στη "δική μας μυστική παράδοση" (Η)

    * Το μέτρο της αγάπης είναι ο θάνατος με τον ένα ή τον άλλο τρόπο... (Η)

    * Μήπως να ορίζαμε τι εννοούμε αγάπη πρώτα; (Π)

    * Πίσωωωωωω.... (Α)

    *Ανέκαθεν ο άνθρωπος πάλευε να κατευνάσει τα πάθη του, κάθε είδους (Ν)

    * Όλα αυτά είναι πέρα (δε λέω πάνω από) αισθήσεις και σώμα (Ν)

    * δεν ορίζεται πουθενά η αγάπη στο κείμενο αυτό (Μ)

    * Δε μπορώ να δεχθώ ως αγάπη το ένστικτο αναπαραγωγής /επιβίωσης του είδους (Μ)

    * δεν μπορώ καν να δεχτώ την αγάπη -ένστικτο γενικώς (Μ)

    * Για τον Παύλο, τι με βάζετε να λέω; έκανα κοπάνα αφού! (Μ)

    * Η αγάπη δεν είναι ένστικτο. Τα ένστικτα είναι άλλο πράγμα και απολύτως ορισμένο (Μ)

    * Η χριστιανική αγάπη δεν έχει μεγάλη σχέση με όσα αναφέρετε (...) Δεν αντιτίθεται στη σεξουαλικότητα ούτε την επικροτεί - απλά την ξεπερνάει (Π)

    * Δεν περιγράφεται με ορισμούς λεξικού και γενικότερα δεν μπάινει σε πλαίσια λεξικού (Π)

    * Η χριστιανική αγάπη έχει κατ' εξοχήν χαρακτήρα οντολογικό (Π)

    * (...) δε χρειάζεται και να την ορίσεις (Π)

    * Άρα όχι δεν έχω (...) διότι δεν υπάρχει ορισμός. Δατς δατ (Μ)

    * ρωτήστε και το θείο Αριστοτέλη (σημ.: για το ότι δεν του "έκατσε" ο ορισμός) (Μ)

    * Ρωτήστε όποιον κτηνίατρο θέλετε (σημ.: για την "αγάπη" της γάτας) (Μ)

    * Δε σταματάμε την ανάλυση καλύτερα; (Ν)

    ***

    Θένξ!

     
  • At 8:39 π.μ., Blogger alombar42

    Αγάπη δεν είναι η θυσία του "Εγώ" στο βωμό του "Εμείς";

    Προφανώς, για κάθε "εμείς", μπορεί να οριστεί και μια αγάπη.

    (αισθάνομαι κάπως σαν την καθαρίστρια της εισόδου στον πυρηνικό αντιδραστήρα που προτείνει "βάλτε μια μεγάλη βίδα εδώ να λυθεί το πρόβλημα του αντιδραστήρα", αλλά αυτή η ισότητα μου φαίνεται οτι λύνει όλη την εξίσωση που έθεσε ο Πάνος, πλην ίσως της αγάπης του Θεού προς τον άνθρωπο, επειδή είναι αδύνατον να οριστεί ο Θεός)

     
  • At 9:13 π.μ., Blogger Πάνος

    Πριν φύγουμε από το θέμα, επιστρέψτε μου να διατυπώσω ορισμένες παρατηρήσεις -ερωτήματα προς τους συνομιλητές και τους επισκέπτες (αν υπάρχουν...)

    * Τι είναι εκείνο που αναγορεύει την αγάπη σε οντολογική αξία, ενώ δε μπορούν να είναι οντολογικές αξίες η πίστη και η ελπίδα;

    * Είναι λάθος η αίσθησή μου οτι επειδή η αγάπη δε μπορεί να οριστεί αλλιώς, κάποιοι από εσάς εννοούν οτι αγάπη = ο Θεός;

    * Η χριστιανική αγάπη δεν ορίζεται αλλιώς - δηλαδή δεν ορίζεται καθόλου. Πλην αυτής όμως, υπάρχει και η ...κανονική αγάπη, η οποία μπορεί να οριστεί, ακόμα και από τον Μπαμπινιώτη.

    * Υπάρχει ένα ενδιαφέρον θέμα, πως υλοποιείται ενταύθα, απέναντι στους συνανθρώπους, η οντολογικής φύσεως / απροσδιόριστη χριστιανική αγάπη. Στο αρχικό κείμενο προσπάθησα να δείξω οτι εξ' αιτίας της φύσης των ανθρώπινων κοινωνιών (αξεπέραστη ανάγκη συστημάτων βίας /αντιβίας) η αγάπη μπορεί να εκδηλώνεται μόνο μερικά και μόνο μετά την εξασφάλιση της επιβίωσης, δηλαδή εκ του ασφαλούς. Ένα - δυο ιστορικά /κοινωνικά παραδείγματα (όχι από κοινωνίες καλογήρων) θα ήταν χρήσιμα για να καταλάβουμε αν η χριστιανική αγάπη υλοποιήθηκε κάπου, κάποτε ή παραμένει ...ιδέα.

    * Η αγάπη έχει ως προαπαιτούμενο για την ύπαρξή της τη σχέση με το χριστιανικό Θεό ή μπορεί να είναι αυτοφυής / αυθύπαρκτη;

    * Όσοι δεν είναι χριστιανοί Ορθόδοξοι /δεν ανήκουν στην "καθ' ημάς Παράδοση" (δηλαδή η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων - και των Ελλήνων) είναι άραγε σε θέση να αγαπούν ή έχουν ανύπαρκτη /υποβαθμισμένη εμπειρία και δυνατότητα αγάπης;

    * Μετά από όλα αυτά, επιτρέψτε μου να ξαναπώ πως η (χριστιανική) αγάπη όχι μόνο δεν έχει οντολογική αξία, αλλά είναι ένα απολύτως διανοητικό κατασκεύσμα. Το πραγματικά ενδιαφέρον ερώτημα είναι πως επηρρεάζει τη ζωή, τη σκέψη, το είναι αυτών που πιστεύουν στην οντολογική της αυθυπαρξία. Αυτών που έχουν εγκαταστήσει απευθείας και προσωπικό δίαυλο επικοινωνίας με το Θεό, δηλαδή.

    * * *

    Καλό μήνα!

    ΥΓ. alombar42: Μόλις είδα το σχόλιο σου. Καλημέρα!

     
  • At 9:30 π.μ., Blogger alombar42

    Καλημέρα ιατρέ "γιατρέ" :)

     
  • At 12:28 μ.μ., Blogger Mirandolina

    Μα, τι σχέση έχει το αν είσαι ορθόδοξος ή όχι με την αγάπη; λέει πουθενά ότι η αγάπη είναι προνόμιο θρησκευτικό, ταξικό, πολιτιστικό ή ότι άλλο; ξέρω ένα σωρό ορθοδόξους, εκκλησιαζομένους, αγωνιώντες ανθρώπους που οι καϋμένοι δεν μπορούν να αγαπήσουν -- η σκληροκαρδία τους, δε, κι ο εγωισμός τους τους κάνει να θεωρούν ότι ο μόνος δρόμος για την αγάπη είναι ο δικός τους. Είναι κρίμα οι φτωχοί -- να τους θυμάστε στην προσευχή σας, Πάνο.

    Η αγάπη δεν έχει προαπαιτούμενα, είπαμε. Και το Πνεύμα όπου θέλει πνει και λογαριασμό δε δίνει σε κανένα, ματάπαμε.

    Σημασία δεν έχει αν κάποιοι πιστεύουμε ότι ο Θεός είναι αγάπη. Σημασία έχει ότι συμφωνήσαμε πως η αγάπη δεν ορίζεται παρά μόνον αποφατικώς.

    Σε πολύ μεγάλη υπόληψη τον έχετε το Μπάμπυ.

    Η θυσία του εγώ στο βωμό του εμείς, στην ελληνική ονομάζεται αυτοθυσία, αλομπαρ.

    Απευθείας διάλογος με το Θεό; Αυτό τώρα ξέρετε τι τεράστια κουβέντα ανοίγει; Αφήστε, καλύτερα να κάνω κοπάνα και σήμερα...

     
  • At 12:57 μ.μ., Blogger Πάνος

    Mirandolina: Σημασία έχει ότι συμφωνήσαμε πως η αγάπη δεν ορίζεται παρά μόνον αποφατικώς

    "Συμφωνήσατε" - δε "συμφωνήσαμε"... Πως να ορίσω ή να μην ορίσω κάτι που το έχω χαρακτηρίσει ως "εγκεφαλικό κατασκεύσμα", άρα δεν υφίσταται παρά μονάχα στη φαντασία; Η ...άλλη αγάπη, η όντως υφιστάμενη, έστω και δύσκολα ορίζεται, όπως ο,τιδήποτε άλλο - χωρίς να απαιτείται αποφατικότητα.

    (Άλλωστε δεν είναι υποχρεωτικό να συμφωνήσουμε σε αυτό το θέμα!)

    Με το Μπάμπυ - ούτε κρύο ούτε ζέστη, θέλω να πω δεν έχω γνώμη (και πως θα μπορούσα;) για το επιστημονικό του κύρος, αλλά ούτε και για τη γενικότερη παρουσία του (Δεν ασχολούμαι κιόλας ιδιαίτερα με ανθρώπους που κατέληξαν καθηγητές πανεπιστημίου). Εσείς όμως τον έχετε ...περί πολλού, απ' ό,τι καταλαβαίνω!

    ΥΓ. Οι κοπάνες είναι από τα καλύτερα δώρα που μπορούμε να κάνουμε στον εαυτό μας - κι αν συνοδεύονται από καλό καφέ /παρέα, θα μπορούσε κανείς να τους αποδώσει ακόμα και ...οντολογική διάσταση!

     
  • At 1:01 μ.μ., Blogger Panajiotis Oikonomou

    Αγαπητέ Πάνο,
    θα απαντήσω μόνο στο τι έχει κάνει η χριστιανική αγάπη ως τώρα (παράδειγμα δεν θες;) και στο ότι δεν υπάρχει παρά ως διανοητικό κατασκεύασμα.
    1.Η χριστιανική αγάπη δεν είναι κοινωνικό φαινόμενο αλλά προσωπικό.Δεν προσπαθεί να αλλάξει τον κόσμο πρωτιστα αλλά τον άνθρωπο.Ο Ιησούς λέει στον θεραπευμένο "Πήγαινε και μην πεις σε κανέναν για αυτό"(δηλ το αποτέλεσμα της χριστιανικής αγάπης)Δεν χρειάζεται να λάβει δημόσιους επαίνους.Αφού όμως είσαι άτομο της λογικής (στάδιο που είναι καλό μεν αλλά δεν απαντά στο Ερώτημα)και θες παράδειγμα (πείραμα και απόδειξη)σου αναφέρω την Θεολογία της Απελευθέρωσης στην Λατ.Αμερική όπου πολλοί ιερείς είχαν κάτω από τα ράσα ΑΚ-48 στον αγώνα κατά των Αμερικανοκίνητων δικτατοριών.
    2.Διανοητικό κατασκεύασμα είσαι και συ για μένα.Δεν ξέρω αν υπάρχεις ή αν σε λένε Κούλα και μένεις στα Γρεβενά αντί στην Περαία (εγώ έμενα στην Θερμαϊκού).Με καλύπτει ο Θουκυδίδης με το "ο καθένας είναι διατεθειμένος να πιστέψει κάτι μέχρι εκεί που και ο ίδιος μπορεί να κάνει κάτι παρόμοιο."Τουτέστιν δεν μπορείς να καταλάβεις οπότε και δεν υπάρχει πραγματικός λόγος αντιδικίας.
    Όσον αφορά το ότι "η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων δεν είναι χριστιανοί"μήπως μπορώ να θέσω και εγώ κάποια ερωτήματα;

    Τι σε κάνει χριστιανό;Το να παίζεις τον Ωριγένη στα δάχτυλα και να αναλύεις φαρσί το Τριαδολογικό δόγμα;Τότε ναι,ελάχιστοι χριστιανοί υπάρχουν.

    Οκ,οι χριστιανοί είναι ελάχιστοι.Οι άλλοι τι είναι;

    Αν το όνειρό σας είναι μια κοινωνία χωρίς μεταφυσική σκέψη (πράγμα αδύνατον)λυπάμαι αλλά δεν θα συμφωνήσω.Δεν είμαι μόνο ιστοί και νευρώνες,δεν ζω "για να είμαι μια κοπρομηχανή" που έλεγε ο Καζαντζάκης.

     
  • At 1:02 μ.μ., Blogger alombar42

    Μιραντολία, αυτοθυσία δεν είναι η θυσία του "είναι", του συνόλου;
    Το "είναι" το βλέπω σαν υπερσύνολο του "Εγώ" (και την αυτοθυσία σαν υπερσύνολο της αγάπης).

    (συγχωρήστε μου τυχόν ανοησίες - οι σκέψεις μου παραμένουν συγκεχυμένες και προσπαθώ ειλικρινά να καταλάβω)

     
  • At 2:04 μ.μ., Blogger Πάνος

    ...στην Λατ.Αμερική όπου πολλοί ιερείς είχαν κάτω από τα ράσα ΑΚ-48 στον αγώνα κατά των Αμερικανοκίνητων δικτατοριών

    O π. Μεταλληνός έχει γράψει πως όσοι πήραν μέρος σε μάχες (πχ στην Επανάσταση του '21 ή σε άλλους εθνικούς αγώνες) έχουν κώλυμμα για να γίνουν ιερείς - και μόνο "κατ' οικονομίαν" η Ορθοδοξία συγχωρεί και δέχεται να γίνει ιερέας κάποιος με σχετικό ιστορικό.

    Βλέπετε λοιπόν, οτι και μεταξύ των Ορθοδόξων συναντά κανείς πολλές και αντιτιθέμενες μεταξύ τους απόψεις (σχεδόν σε κάθε θέμα...)

    ...οι άλλοι (Έλληνες) τι είναι;

    Το καλύτερο ερώτημα, ως τώρα! Το θέμα με έχει απασχολήσει αρκετά (προσεχώς και σχετικά κείμενα στα "μτΚ") και κατέληξα στο ακόλουθο συμπέρασμα: οι Έλληνες είναι κατά βάση παγανιστές και δεισιδαίμονες, υπό έναν (σχεδόν πάντοτε) ευσεβιστικό χριστιανικό μανδύα (υποκρισίας). Αυτό το πράγμα έχει τόση σχέση με την Ορθοδοξία (την οποία σέβομαι και μελετώ όσο μπορώ, άσχέτως αν έχω άλλη κοσμοαντίληψη) όση και ο φάντης με το ρετσινόλαδο!

    Τουλάχιστο σε αυτή τη διαπίστωση, φίλε Παναγιώτη, νομίζω πως συμφωνούμε -αν και (μάλλον) αξιολογούμε το γεγονός με διαφορετικό τρόπο.

    Αν το όνειρό σας είναι μια κοινωνία χωρίς μεταφυσική σκέψη (πράγμα αδύνατον)λυπάμαι αλλά δεν θα συμφωνήσω

    Η μεταφυσική σκέψη πρέπει να μένει στα πρόσωπα και να μην ανακατεύεται με την οργάνωση της κοινωνίας. Οσάκις οι θεσμικοί φορείς της "μεταφυσικής σκέψης" απόχτησαν πολιτική εξουσία - η και ισχυρή κοινωνική επιρροή- , προξένησαν μικρές ή μεγάλες καταστροφές.

    Η κοινωνία που ονειρεύομαι (πρέπει να) είναι εξίσου φιλική για όλους - νηστεύσαντες και μη νηστεύσαντες, όπως λέει ο Χρυσόστομος. Ακόμα και για τους αγνωστικιστές! Το κυριότερο, να μην έχει κανείς το παραμικρό πρόβλημα ή ενόχληση επειδή ανήκει σε κάποια μειοψηφία, θρησκευτική, ερωτική, ιδεολογική - αρκεί να σέβεται τους κοινούς νόμους.

    Μια τέτοια κοινωνία δε θεσμοθετείται μυστικιστικά - ούτε όμως την ενοχλεί η οποιαδήποτε μεταφυσική αναζήτηση των πολιτών - μελών της. Τόσοι αιώνες Διαφωτισμού και κυρίως οι τραγικές εμπειρίες του 19ου και περισσότερο του 20ου αιώνα στη θέσμιση των κοινωνιών το έχουν απαντήσει πειστικά αυτό το ερώτημα: Η μεταφυσική μακριά από την πολιτική και την κοινωνική δραστηριότητα, γιατί μόνο κακό μπορεί να προκαλέσει!

    Δατς δατ, όπως λέει και η κ. Μιραντολίνα!

     
  • At 2:38 μ.μ., Blogger COSTANTINA

    Με το κείμενό σας αγαπητέ, το άσμα "είμαι αμαρτωλή που σ΄αγαπώ" έχει πάρει μια εντελώς καινούργια υπόσταση στο μικρό μου κεφάλι. :)

    Καλό μήνα!

     
  • At 3:07 μ.μ., Blogger Πάνος

    Καλό μήνα!

    Κωσταντίνα (χωρίς "ν" - γιατί δε τόλεγες τόσο καιρό;), όπως λέει ο φίλος μου Ηλίας ο Βυζαντινός, αν δεν αμαρτήσεις στα γεμάτα, πως θα απολαύσεις μετά την χάριν της μετανοίας και της συγχωρήσεως; Βουρ, λοιπόν! -:))

    ΥΓ. Χαρακτηριστική η περίπτωση του "ασώτου": και έκανε το κέφι του όσο ο αδερφός του χτυπούσε μεροκάματα και επέστρεψε για να του (ξανα)χαριστούν όσα είχε σπαταλήσει στα μπαρμπούτια και στα μπουρδέλα, και του σφάξανε το μόσχο τον σιτευτό ("κοσέρ" φυσικά - δες Κουκουζέλη)!

    (δεν παίζονται, σου λέω!)

     
  • At 3:25 μ.μ., Blogger newManifesto

    υπάρχει χώρος

     
  • At 4:36 μ.μ., Blogger Πάνος

    newmanifesto: αυτή είναι η επόμενη φράση στο post!

     
  • At 10:11 μ.μ., Anonymous Athanassios

    Σιγά μην περίμενα τον Παύλο να μου εξηγήσει τι σημαίνει αγάπη και μάλιστα πρώτα να κάτσω να διαβάσω αυτό το μακροσκελές και ανούσιο κείμενο.... βρε βίτσια πού χει ο κόσμος..... Συμφωνώ πάντως με την άποψη της Νατάσσας....

     
  • At 10:19 μ.μ., Blogger Πάνος

    Athanassios, αυτός είσαι: ο ορισμός της αυτάρκειας / του αυτοδίδακτου!

    (όπως έλεγε και ο Ηράκλειτος για τον εαυτό του, άλλωστε. Τα μεγάλα πνεύματα συναντώνται!)

    Καλό μήνα!

     
  • At 10:30 μ.μ., Anonymous Athanassios

    μα καλα.... είμαστε σοβαροί τώρα? να θέτουμε ερώτημα αν υπάρχει χώρος και χρόνος για την αγάπη και να καθόμαστε να γράφουμε και να διαβάζουμε "με τις παλάμες" ? και μάλιστα με αφορμή τις μπαρούφες του Παύλου? Η εκδήλωση της αγάπης, φίλε Πάνο είναι προσωπικό συναίσθημα και αφορά τον καθένα... δεν είναι αντικειμενική έννοια και ούτε ορίζεται, όπως εσύ επιχειρείς να το κάνεις.... ως νέος παύλος... και δεν είμαι ηράκλειτος ούτε έχω καμία διάθεση να το παίξω.... Καλό μήνα

     
  • At 10:42 μ.μ., Blogger Πάνος

    Φίλε μου, για να σε εξευμενίσω επίτρεψέ μου να σου αφιερώσω ταπεινά ένα στίχο του Μεγάλου:

    Που να βρεις Θανάση
    άλλονε Θανάση
    με την ίδια τρέλα
    και στην ίδια φάση...


    YΓ. Αυτό το "μπαρούφες του Παύλου" ήταν τρίποντο + κερδισμένο φάουλ...

     
  • At 12:49 π.μ., Blogger Panajiotis Oikonomou

    Αγαπητέ Πάνο,
    οι Έλληνες είναι παγανιστές και δεισιδαίμονες;Ε,μήπως είναι ολίγον ελαφρύ αυτό;Αν εσύ νιώθεις έτσι,κανένα πρόβλημα αλλά μην λέμε αοριστολογίες.
    Ο Μεταλληνός εκπροσωπεί τον Μεταλληνό.Δε είναι η Ορθόδοξη Εκκλησία.

     
  • At 1:05 π.μ., Blogger Πάνος

    Παναγιώτη, μήπως έδωσα την εντύπωση οτι είμαι ...παγανιστής;

    Μη χειρότερα!

    Η γνώμη μου για τις θρησκευτικές πεποιθήσεις των Ελλήνων (σοβαρή ή ελαφριά) είναι αυτή - να μην τη γράψω; Άλλωστε, εσύ ρώτησες.

    Αν είμαστε καλά, σε επόμενο post θα τεκμηριώσω λεπτομερώς αυτό το συμπέρασμα.

    Προς το παρόν, αποτοξίνωση!

    YΓ. Δεν είναι θέμα Μεταλληνού. Είναι απίστευτο πόσο πολύ μερικοποιείται η αρχικά οικουμενική αντίληψη της Ορθοδοξίας από τους ίδιους τους Ορθοδόξους - μέχρι που ο καθένας τους εννοεί ως Ορθοδοξία το δικό του μικρό κύκλο ομοδόξων.

    Έχω λάθος και σ' αυτό;

     
  • At 4:02 μ.μ., Blogger ΚΑΛΛΙΜΑΧΟΣ

    Ἄν καὶ προσφάτως εἴδα σὲ ἀστεῖο ἔντυπο «ἀρχαιολατρῶν» κάποιους νὰ ὠρύονται ὅτι «καὶ τὴν ἀγάπη ἐμεῖς τὴν ἐφεύραμε καὶ οἱ χριστιανοὶ μᾶς τὴν ἔκλεψαν», οἱ ἀκραιφνεῖς «ἀρχαιολάτρες» ἰσχυρίζονται ὅτι ἡ ἀγάπη εἶναι ἔννοια ἀσύμβατη μὲ τὸ Ἑλληνικὸν ἦθος, διότι ἀντίκειται στὴν δικαιοσύνη, δηλαδὴ στὸν φυσικὸ νὸμο, ἀντίκειται στὸ μέτρον («ἀγάπη» ἐκ τοῦ «ἄγαν»=ὑπερβολικῶς, (παρ)ἐτυμολογοῦν), εἶναι δὲ πάθος, καὶ, ὡς πάθος, ἀντίκειται στὴν ἀπαθὴ καὶ ἀπολύτως αὐτάρκη θεία φύση (τὸ χριστιανικὸ «ὁ θεὸς εἶναι ἀγάπη» εἶναι, λέγουν, λογικὴ ἀντίφασις). Συμπληρώνουν δὲ, ὅτι, εἱς ἀντίθεσιν μὲ τὴν παραβαίνουσα τὸν φυσικὸ νόμο ἄμετρη ἀγάπη, ἡ ἁρμονία τοῦ κόσμου συνέχεται ἀπὸ τὸ νεῖκος καὶ τὴν φιλότητα, ἰσοδύναμες καὶ ἐξ ἴσου σεβαστὲς συμπαντικὲς δυνάμεις.

    Τελικῶς τὶ εἶναι ἡ ἀγάπη; Ὁ Πλάτων ὁμιλεῖ περὶ τοῦ ἔρωτος-ἀναμνήσεως πρὸς τὴν ἰδέα. Εἶναι ἡ ἀναγωγὴ τῶν σπαραγμάτων (ἀτομικοτήτων) τοῦ πολυδιασπασμένου σώματος τοῦ Διονύσου-Ζαγρέως (σύμπαντος) στὸ Ἕν; Δὲν γνωρίζω. Δεῖτε, ἑὰν θέλετε, καὶ δύο σελίδες ἀπὸ τὰ «Ἑλληνικὰ» τοῦ Δ. Λιαντίνη σχετικῶς μὲ τὸ ζήτημα τῆς ἀγάπης [σελ. 1] [σελ. 2]. (Οἱ χειρόγραφες γιανναρικὲς ἐνστάσεις εἶναι τοῦ γράφοντος.)

     
  • At 8:43 μ.μ., Blogger Πάνος

    Καλλίμαχε, ευχαριστώ για τους συνδέσμους - αλλά και το εμπερίστατο σχόλιό σου.

    *

    Κάποτε έβλεπα με απορία πως κάποιοι "κομμουνιστές" μπορούσαν να είναι παράλληλα και "χριστιανοί" (και σήμερα, η ...Κανέλη)

    Τώρα, καινούριο παράδοξο: Πώς ένας "λάτρης του Ελληνισμού" μπορεί να είναι (παράλληλα) "Ορθόδοξος;". Επί αιώνες οι "Ορθόδοξοι" χρησιμοποιούσαν τη λέξη "Έλλην" για να περιγράψουν κάτι μιαρό και αποτρόπαιο... Ακόμα και σήμερα, οι του Πατριαρχείου Κων/λεως δεν ξεστομίζουν καν τη λέξη "Έλληνας", προτιμούν το "Ρωμιός".

    Εκτός αν επιλέγεις και εσύ τον βολικό συγκρητισμό: παίρνω από κάθε καλάθι ό,τι μου αρέσει - και φτιάχνω τη δική μου σύνθεση...