ι Τα μυστικά του Κόλπου
Τρίτη, Ιανουαρίου 31, 2006
Γράμματα στη Μελίνα


Επιστολή του Άκη Πάνου στην Μελίνα Μερκούρη. Στάλθηκε στην Υπουργό Πολιτισμού συστημένη, χωρίς να λάβει απάντηση ο αποστολέας της Άκης Πάνου. Δημοσιεύτηκε στο εξαιρετικό περιοδικό του Γιώργου Χρονά ΟΔΟΣ ΠΑΝΟΣ – Εργοτάξιο Εξαιρετικών Αισθημάτων, στο τεύχος 43, έτος 1989 (από κει και η φωτογραφία)

Την ανεβάζω στα «μτΚ» γιατί, υποθέτω, πως ενδιαφέρει και άλλους, οι οποίοι αγνοούσαν την ύπαρξή της – όπως την αγνοούσα κι εγώ, ώσπου κάποιος φίλος ιστολόγος (μάλλον ο Πιτσιρίκος) με πληροφόρησε για την ύπαρξή της, αναζήτησα το τεύχος και το βρήκα.

Έχω τη γνώμη πως είναι ένα πολλαπλά ενδιαφέρον κείμενο, με τα σωστά και τα λάθη του, τις υπερβολές και τις εύστοχες επισημάνσεις του. Αν υπάρξει ενδιαφέρον από την παρέα, θα συζητήσουμε κάποια από τα θέματα που θίγει ο Άκης Πάνου. Αλλιώς, ας παραμείνει στο διαδίκτυο ως ανεπανάληπτη μαρτυρία μιας εποχής τόσο κοντινής, που μοιάζει σήμερα τόσο αβάσταχτα μακρινή κι απόμακρη - για όποιον από εσάς θέλει να τη θυμηθεί ή να τη γνωρίσει.

* * *

Κυρία,

Την Κυριακή 12-2-89 στην εκπομπή «Αυτοπροσωπογραφίες» είχα και εγώ την τύχη να σας απολαύσω στο ρόλο της Αγίας Υπουργού.

Τα όσα άκουσα, παραβάλοντάς τα με αυτά που ΖΩ, με ωθούν να σας γράψω αυτά τα ολίγα.

Κατ’ αρχήν, σαν θεατρίνα κυρία είσαστε καταπληκτική!

Με κάνατε και θυμήθηκα τα νεανικά μου χρόνια, τότε που σας απολαμβάναμε στο πανί, και ο καθένας για πάρτη του, σας θεωρούσε δική του.

Και τώρα όμως είσαστε μυγδαλάκι με ζάχαρη! Κουφέτο!!

Τι να πρωτοϋμνήσω; Τα χρυσά σας μαλλάκια, τα εκφραστικά χεράκια σας (που τα ενώσατε μπροστά στο γλυκό στοματάκι και την τρισχαριτωμένη σας μυτούλα σε στυλ ικεσίας) ή τη γάμπα σας, που μας την έδειξε ο φακός καβαλημένη πάνω στην άλλη σας γάμπα και μας σοκάρισε! Μας αναστάτωσε!! Αφού η γυναίκα μου ζήλεψε και μου κόλαγε συνέχεια. – Δε βάζεις το άλλο κανάλι να δούμε τι έχει (μούλεγε) και κάθεσαι και βλέπεις αυτήν την …(τόσο κακία) αλλά που εγώ; Εγώ σας κοιτούσα` μαγεμένος και δεν της έδωσα σημασία. Αυτήν θα κοίταγα;

Έ, τώρα τι να λέμε; Σαν ηθοποιός παίρνετε άριστα με τόνο.

Σαν γυναίκα (ντρέπομαι αλλά το γράφω) είσαστε… ώρε μανάρα μου! Τύφλα νάχουνε οι Πρωθυπουργικές γκόμενες του αέρως!

Και ο σοφατζής όμως είχε κάνει ζόρικη δουλειά. Όποιος έχει μεσάνυχτα από ιστορία, δεν θα σας έκανε παραπάνω από 25, άντε 27. Η γυναίκα μου, η φαρμακόγλωσσα, όπως πάντα, πέταξε το καρφί της. - Ξέρεις πόσο πρέπει νάναι η «δικιά» σου (μου λέει) αυτή πρέπει νάναι ίσαμε 36! Τι νάκανα; Να την πλάκωνα στη σφαλιάρα και νάχανα την εκπομπή; Εγώ έλιωνα, και κει πάνω στη φάση, μου μπερδέψατε τη θεατρινάρα μου με την Υπουργό, και μου τα σκατώσατε (με το συμπάθειο). Τι ήταν αλήθεια αυτά τα «κουφά» που λέγατε;

Συνήθως το θέατρο έχει κάποια δόση πολιτικής, όπως και η πολιτική έχει κάποια δόση θέατρο. Όταν όμως το θέατρο είναι σκέτη πολιτική, χέσε θέατρο (με το συμπάθειο) και όταν η πολιτική είναι σκέτο θέατρο, χέσε πολιτική (με το συμπάθειο).

Η ατμόσφαιρα της εκπομπής σας πάντως, ήταν σφόδρα συγκινητική. Τι ψυχική ευγένεια! Τι αλτρουιστικά αισθήματα!!! Αφού βούρκωσα. Και τώρα που σας το γράφω… να! Μου σηκώνεται (με το συμπάθειο) η τρίχα!!!

Με συγκλόνισε η λεπτότητα με την οποία καυτηριάσατε κάποιους ακατανόμαστους κακοήθεις, προφανώς επικριτές σας, που δεν αναγνωρίζουν ούτε σέβονται το μεγαλείο του έργου σας (του Υπουργικού), και τα πλάνα όλα ήταν μπογιατισμένα φουτουριστικά από αθώους …υπαινιγμούς χαρμανιασμένους με τη Θεία μακροθυμία που σας διακρίνει, και που σας βοηθάει να ξεπερνάτε τέτοιες άθλιες καταστάσεις και να συγχωρείτε κάποιες μικρότητες!

Μα την Αγία Λαΐδα, ΚΟΚΑΛΩΣΑ!

Τελικά συνήλθα. Και επειδή τους τρεις τελευταίους μήνες έχω απευθυνθεί δια του Τύπου προς την εξοχότητά σας πέντε φορές, επειδή δεν είδα κανέναν άλλον να έχει κάνει κάτι τέτοιο, υπέθεσα, για μια στιγμή πως αυτά που λέγατε ίσως αφορούσαν και την ασημαντότητά μου. Αν είναι έτσι έχω παρεξηγηθεί και λυπάμαι αληθινά.

Πέρασαν περισσότερο από τρία χρόνια από τότε που πρωτοπροσπάθησα, ανεπιτυχώς, να κλείσω ένα «ραντεβού» μαζί σας. Τη μία τρέχατε για τη γνωστή υπόθεση «μάρμαρα». Αμέσως, σας προέκυψε η κηδεία του Πάλμε, έπειτα πάλι για τα μάρμαρα και …τράβα καλούμπα. Έτσι σφίξαν τα γάλατα και στα μέσω του Τύπου ραβασάκια. Ελπίζοντας πως θα διακρίνετε πίσω από το σαρκασμό τη σοβαρότητα της πραγματικότητας. Τρία απ’ αυτά φιλοξενήθηκαν στη σελίδα του Μανόλη Ρασούλη, στο «Καλάμι» στις 10, 17 και 24 Νοεμβρίου 1988. – Το πρώτο έγραφε:

…Μανόλη μου, γράψε στην κυρία Πολιτισμού περαστικά της…
(παραλείπονται 4 γραμμές)
Πες της όμως να μου κάνει μια χάρη. Να με περιλάβει στους καταλόγους αυτοεξορίστων, πολυτέκνων, σεισμοπαθών, απροσαρμόστων ή όπου βρίσκει σκόπιμο και να μου παραχωρήσει ένα αντίσκηνο για εξαμελή οικογένεια. Την ευχαριστώ πολύ και της είμαι υπόχρεως δια βίου. (Βεβαίως, αν στείλει το αντίσκηνο)…

Ουδέ μία απάντηση.

Στο δεύτερο ο Ρασούλης γράφει: ΤΟ ΑΝΤΙΣΚΗΝΟ ΤΟΥ ΑΚΗ ΠΑΝΟΥ

…Ο Άκης Πάνου είναι φίλος μου, μοναδική περίπτωση τραγουδοποιού, και υποστηριχτής της αξιοπρέπειάς του και της αξιοπρέπειας. Σ’ ένα σημείωμα στο προηγούμενο τεύχος απευθύνθηκα στο Υπουργείο Πολιτισμού να του δοθεί ένα αντίσκηνο για να στεγάσει τα παιδιά του. Πράγματι το σπίτι που μένει είναι ερείπιο και τα ταβάνια τρέχουν. Με πικρό χιούμορ μεταφέρω ένα δεύτερο σημείωμα του Άκη για να του σταλεί ένα αντίσκηνο και συνυπογράφω ότι είναι ανάγκη. Το σημείωμα έχει ως εξής:

…Παρακάλεσα την κυρία Πολιτισμού να φροντίσει να μου παραχωρηθεί ένα αντίσκηνο, και δεν αστειεύτηκα καθόλου. Ούτε ο καιρός αστειεύεται. Τα κεραμίδια και οι τοίχοι «κατεβάζουν» νερά. Τα παιδιά κοιμούνται στη μισή κρεβατοκάμαρα και στην άλλη μισή κάνουν μπάνιο!!! Δεν ζήτησα τα Ελγίνεια κονδύλια. Μια σκηνή ζήτησα για να καλύψω την οικογένειά μου και τον εαυτό μου από τον κακό καιρό. Τόση μικροψυχία; Μια σκηνή για να καλύψω (το κατά δύναμιν) το θίασο του Πολιτισμικού μας θεάτρου. Τόση μικρόνοια;…

Ουδέ μία απάντηση.

Το τρίτο έχει ως εξής: ΤΟ ΑΝΤΙΣΚΗΝΟ ΤΟΥ ΑΚΗ ΠΑΝΟΥ Νο 3

Δυστυχώς δεν είναι πλάκα. Φαίνεται μπλακ χιούμορ όμως είναι πικρή αλήθεια και άμεση ανάγκη να σταλεί ένα αντίσκηνο στον Άκη Πάνου από το Υπουργείο Πολιτισμού. Στη μη απάντηση των δύο προηγούμενων κρούσεων, ο Άκης μου είπε, και εγώ το γράφω.

…Μανόλη, στις υποχρεώσεις μου έναντι του Κράτους είμαι απολύτως εν τάξει. Στα 15 έδωσα τα αποτυπώματά μου, και μου δώσανε ταυτότητα. Στα 21 με κάλεσε η πατρίς και υπηρέτησα 27 ½ μήνες. Δεν την έκανα δηλαδή «λούφα». Όταν θέλησα να περάσω τα σύνορα, έβγαλα διαβατήριο. Δεν την έκανα λαθραία ποτέ και με κανένα πρόσχημα. Στην εφορία υποβάλω δήλωση κανονικά κάθε Φεβρουάριο, και παίρνω (άτοκα) τις επιστροφές τον Οκτώβριο, άντε Σεπτέμβριο. Το 1986 έφυγα από την πόλη που γεννήθηκα και μεγάλωσα, και εγκαταστάθηκα στην επαρχία προκειμένου να βοηθήσω στη μολόφα «αποκέντρωση». Έκανα 4 πιτσιρίκια να βοηθήσω και στη λύση του Δημογραφικού προβλήματος. Σε ό,τι ορίζουν οι Άρχοντες, εγώ παρών και σούζα. Έφτασα 55 χρόνων μη έχοντας κάνει ούτε μία παράβαση έστω και για διατάραξη κοινής ησυχίας. Τέτοιο χαϊβάνι! Σε άλλη χώρα με διατηρούσαν σαν σπάνιο δείγμα προς μελέτη σε γυάλα με φορμόλη. Εδώ τι γίνεται; Δε μου αξίζει μια σκηνή; Έτσι… σαν αναγνώριση της βλακείας μου;

Ίσως το γραφείο Τύπου της κυρίας Πολιτισμού δεν την ενημερώνει επαρκώς για τα δημοσιεύματα που την αφορούν. Ίσως η κυρία Πολιτισμού απορροφημένη από την Τιτάνεια προσπάθεια που καταβάλλει προς συγκέντρωσιν των καλλιτεχνικών… οστών των αρχαίων μας προγόνων, ένα έργο τόσο σημαντικό και ειδικό, αδιαφορεί για τα ασήμαντα και τα κοινά.
Μανόλη, μήπως χτυπήσαμε λάθος πόρτα; Μήπως θάπρεπε να απευθυνθούμε στον κύριο ΥΠΕΧΩΔΕ, στον κύριο Γεωργίας ή στον κύριο Άνευ;

Άκης Πάνου…

Αυτά μου είπε ο Άκης, αυτά αντιγράφω μέχρι να δοθεί μία απάντηση από τους ιθύνοντες.


Ουδέ μία απάντηση.

Επανέρχομαι για τέταρτη φορά στην «Απογευματινή της Κυριακής», στις 22-1-89. Μεταξύ άλλων γράφω:

…Φεύγοντας το 1986 από την Αθήνα, φέρθηκα σα φιλόνομος και συνεργάσιμος με την εκάστοτε Κυβέρνηση Πολίτης. Άσχετα ότι ήταν κυβέρνηση της οικογενειοκρατίας Γεωργίου – Παύλου – Κωνσταντίνου – Φρειδερίκης, ή της δυναστείας Γεωργίου – Ανδρέα- Γεωργίου – Μαργαρίτας.

Τη στιγμή που η χώρα τραμπαλίζεται στο μεταίχμιο ύπαρξης –ανυπαρξίας, έθεσα τον εαυτό μου και τα παιδιά μου στο Με(χ)μέτιο της Θράκης. Υπάκουσα στις παροτρύνσεις και τις εντολές του Μοναρχικού μας σοσιαλισμού. Όταν το Κέντρο διατάζει: Αποκέντρωση, τι να κάνω; Να μην αποκεντρωθώ και να μείνω εφ’ όρου ζωής με το στίγμα του υπονομευτή της αποκέντρωσης;

Την κοπάνισα, απέφυγα ογκωδέστερα φακελώματα, και απολαμβάνω τα… κίνητρα που παρέχει κάθε τόσο… η τηλεόραση.

- - -

Οι καλλιτέχνες του είδους μου, βρίσκονται πάντα σε διακριτική απόσταση από την «πολιτική» και η πολιτική απ’ αυτούς. Εδώ όμως σήμερα, δεν ε΄χουμε να κάνουμε με πολιτικούς καλούς ή κακούς, αλλά με ψεύτες –κλέφτες – τυχάρπαστους. Θες δείγμα; - Έχω τέσσερα παιδιά και το Κράτος δεν με θεωρεί πολύτεκνο!

- Το Ιδρυμα Κοινωνικής Αφαίμαξης μου έχει πάρει μέσα σε πέντε χρόνια πάνω από ενάμισι εκατομμύριο! Και είμαστε ανασφάλιστοι και εγώ και τα παιδιά μου, έχοντας προβλήματα υγείας και πληρώνοντας τα πάντα από την τσέπη μου ή την τσέπη των δανειστών μου.

Ο ΟΑΕΔ… ετεροχρονίζει την πληρωμή του επιδόματος των παιδιών λέγοντας: - Ξαναπεράστε το …Μάρτιο, τώρα έχουμε πολλή δουλειά, δίνουμε τα… βοηθήματα των… ανέργων!

- Τη βγάζω «επ’ ενοικίω» σε ένα κατεδαφιστέο προσφυγικό που κάνει νερά απ’ όλες τις μεριές (για τρίτο χειμώνα), απευθύνομαι τρεις φορές δια του Τύπου στην κυρία Μερκούρη ζητώντας της τουλάχιστον μία σκηνή, και αυτή, «ευφραίνεται νιώθοντας ρυθμιστής της δικαίωσης ή της εξαθλίωσης των άλλων», με… γράφει, και υπογράφει για μερικές δεκάδες και εκατοντάδες εκατομμυρίων προκειμένου να αυξηθεί το λίπος ορισμένων πολιτιστικών μας χοιριδίων…


Ουδέ μία απάντηση.

Στην εφημερίδα «Θεσσαλονίκη» στις 11-2-89 γράφω σχετικά:

…Εγώ προσφέρω για τον αθλητισμό και τα νιάτα παίζοντας ΠΡΟ-ΠΟ. Έτσι και «κάτσει» καλό δεκατριάρι, καβαλάω αεροπλάνο και πάω για τα Παρίσια. Εκτός αν φιλοτιμηθεί η κ. Υπ. Πολιτισμού και μου στείλει το αντίσκηνο που της έχω ζητήσει, οπότε, λύνεται το πρόβλημά μου. Δηλώνω Τσιγγάνος και δεν πάω πουθενά. Λέτε να φιλοτιμηθεί; ΦΙΛΟΤΙΜΟ!! Που τη θυμήθηκα πάλι αυτή την αστεία λέξη…

Ουδέ μία απάντηση.

Καταλαβαίνετε κυρία γιατί απευθύνθηκα ΚΑΙ σε σας, και αν χρειαστεί (αφού το διασκεδάζετε) θα συνεχίσω; Γιατί το έργο που προσφέρω υποτίθεται ότι είναι Πολιτιστικό, και εσείς «υποτίθεται» ότι είστε Υπουργός Πολιτισμού.

Άσχετα με το αν με εγκρίνετε σαν καλλιτέχνη και αν σας εγκρίνω σαν Υπουργό, είμαι καλλιτέχνης, είστε Υπουργός, και αυτή τη στιγμή για μένα αντιπροσωπεύετε το Κράτος στο οποίο ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΙΚΑ απευθύνομαι.

Το αν κάποιοι κακοηθέστατοι τα έχουν βάλει άδικα μαζί σας, Σας κολακεύει ή και Σας βολεύει να το πιστεύετε, είναι θέμα δικό σας.

Γιατί δεν τους ξεσκεπάζετε «στα ίσα» και δεν τους παραδίδετε στην κοινή περιφρόνηση αντί να αφήνετε να εννοηθεί πως ο καθένας αγανακτισμένος μη σύντροφος που θα τολμήσει να διαμαρτυρηθεί δίκαια και βάσιμα για την κακή και υποκριτική συμπεριφορά σας, είναι «από χέρι» συκοφάντης; Είστε ξεδιάντροποι αλλά και άφοβοι, και ο συνδυασμός είναι πολύ κακός.

Εκείνοι που εκτοξεύουν κατηγορίες ασαφείς και αόριστες είναι κατάπτυστοι. Αυτό ισχύει και για μένα και για σας και για τους πάντες. Αν έχετε την αξίωση να σας διακρίνουν απ’ το σωρό και να σας σέβονται, μέθετε να διακρίνετε και να σέβεστε και σταματήστε να παίζεται τον «παπά» (κατά παράδοση).

Εγώ κυρία, αντιπροσωπεύοντας τον εαυτό μου διαμαρτύρομαι από το 1969 στα αφεντικά των Κρατικών μέσων μαζικής τύφλωσης και τα σχετικά Υπουργεία. Δεν είστε η πρώτη, αλλά η τελευταία σ’ αυτή την χωρίς τέλος ιστορία.

Έχω «πακέτο» αλληλογραφίας, αποδεικτικής της χυδαιότητας των διαφόρων Καισαρίσκων που ζεσταίνουν κατά καιρούς με τον ποπό τους τις «μεγάλες καρέκλες». Δική σας δεν έχω, ούτε θα έχω φαντάζομαι. Πώς να το κάνουμε, μπορεί τώρα ολόκληρη Αυτοκρατορική Υπουργάρα να ασχολείται με Κάφρους και μάλιστα της δικής μου υποστάθμης; Εσείς είστε «πρόθυμη» και «ανοιχτή» σε όλους τους ανθρώπους και σε όλους τους φίλους σας. Με αυτούς που δεν είναι φίλοι σας ή που δεν θεωρείτε ανθρώπους, τι γίνεται;

Ξέρετε κανέναν Αυτοκράτορα, Βασιλιά, Δικτάτορα, που να μην ήταν «ανοιχτός» στους φίλους του; Σε τι διαφέρετε; Μόνο στο ότι τους φίλους αυτών τους λέτε «καμαρίλα», ενώ τη δική σας «καμαρίλα» τη λέτε «φίλους».

Το Υπουργείο σας, η τηλεόραση, ο ΕΟΤ και όλες οι συναφείς υπηρεσίες, έχουν γίνει εντευκτήρια και καφενεία των «φίλων» σας, και φίλους σας, μάλλον θεωρείτε όσους υπηρετούν κρετίνικα το γούστο σας και ασπάζονται ασυζητητί τις απόψεις σας. Το δικό σας γούστο περιορίζεται στα «μάρμαρα». Εγώ στην «ιστορία» μου πότε σας γράφω Υπουργό Μαρμάρων και πότε Μαρμαρωμένη Υπουργό.

Εσείς πιστεύετε ότι κάνετε το καθήκον σας αλλά δεν βρίσκετε ανταπόκριση από τους αντιδραστικούς και τους κακούς! Πρόσφατα την άποψή σας αυτή μετέφερε μελωδικά από την τηλεόρασή σας και ο εκ των κολλητών σας «σύντροφός μας» κ. Γιάννης Μαρκόπουλος με το ενωτικό (λόγω εκλογών;) ασμάτιον «Σύντροφε τι μας χωρίζει» που μας… αφύπνισε.

Την «απάντηση στο ερώτημά του» την έχω έτοιμη προς ηχογράφηση. Έτσι για να μπω και γω στο ριγκ του πλουραλιστικού σας τζερτζελέ, και μη με νομίζετε προβοκάτορα. Λυπάμαι μόνο που δε γίνεται να σας βάλω στο φάκελο και τη μελωδία. Το αφιερώνω στο Γιάννη και σε κάθε «σύντροφο» του δικού του εκτοπίσματος.

Μόλις έφαγα νερόβραστο το ρύζι
κι’ αποφάγια από εκείνα που πετάς,
με ρωτάς: «τι είναι αυτό που μας χωρίζει»
και να μπω μέσα στη μάχη μου ζητάς!

Ένα στρώμα από λίπος μας χωρίζει
που σαν ρούχο στο κορμί σου το φοράς
μια κοιλάρα που να… σκύψεις σ’ εμποδίζει
και δεν βλέπει πως «ανθρώπους κατουράς»

Εμποδίζουν τα πολλά Πολυτεχνεία
που σκοτώνονται του κόσμου τα παιδιά
να θρονιάσουν μια «καινούρια» συντεχνία
και μετά να της ξεπλύνουν τη λαδιά.

Για τη μάχη ΣΟΥ με θέλεις στρατιώτη
να παλαίψουμε, να γίνεις Στρατηγός
κι όπως πάντοτε, στην πιστολιά την πρώτη
θα ξεκόψεις και θα τρέχεις σα Λαγός.

Με θυμάσαι όταν είσαι σ’ αγωνία
και τα «κόζα» δεν τα βλέπεις βολικά
τότε θες… νάμαστε μια κοινωνία,
αρχηγός εσύ, και μεις… τα δουλικά!

Τότε μ’ έχεις… αδερφό και σύντροφό σου
κι ας μην έχουμε «τσιγάρο μοιραστεί…»
Μη γελιέσαι. Πίσω απ’ το χαμόγελό σου
διακρίνω το «φτηνό… αγωνιστή»

Τους ΣΥΝΤΡΟΦΟΥΣ ΣΟΥ θα βρεις μέσα στους Χοίρους
που βουλιάζουνε στη λάσπη ηδονικά,
θα τους βρεις μέσα στους άβουλους και στείρους
από «αίσθηση» κι από ιδανικά.-


Πως σας φαίνεται; Θα το «χτενίσω» βέβαια, και θα πετάξω τα πιο πολλά.
Θα θεωρούσα τον εαυτό μου ευτυχή, αν είχα τη γνώμη σας, ποια να πετάξω και ποια να αφήσω;

Αυτά που έγραψα στις εφημερίδες Κυρία είναι ΞΕΚΑΘΑΡΑ. ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΣΑΣ ΣΑΝ ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΗ ΚΑΙ ΣΑΝ ΠΟΛΙΤΗ ΜΕ ΈΧΕΙ ΚΗΡΥΞΕΙ ΑΝΕΥ ΔΙΚΗΣ ΣΕ ΑΓΝΟΙΑ, ΚΑΙ ΜΕ ΞΕΡΕΙ ΜΟΝΟΝ ΟΤΑΝ ΕΙΝΑΙ ΝΑ ΜΟΥ ΤΑ ΠΑΡΕΙ ΤΑΧΥΔΑΚΤΥΛΟΥΡΓΙΚΑ ΓΙΑ ΝΑ ΑΓΟΡΑΣΕΙ ΣΚΟΙΝΙ ΝΑ ΜΕ ΚΡΕΜΑΣΕΙ.

Το πρόβλημά μου είναι «σαφές», «καφτό», και χρειάζεται λύση κατεπείγουσα.

Είμαι ακτήμων –πρόσφυγας – άστεγος – άρρωστος (γιατί μου τη «σπάει» το ανάπηρος) υπερχρεωμένος και υποχρεωμένος να συντηρώ δύο γυναίκες και τέσσερα παιδιά 11 έως 5 χρόνων, και φυσικά δύο σπίτια.

Έφυγα από την Αθήνα πριν τρία χρόνια λέγοντας στον εαυτό μου: Όταν τρώγονται τα σκυλιά τραβήξου στην άκρη ώσπου να φαγωθούνε. Αλλά τούτα τα σκυλιά, κυρία, δεν τρώγονται, ΔΕΝ ΤΡΩΓΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΙΠΟΤΑ!!

Κάποιος φίλος που είναι «μες τα πράγματα», μου είχε πει: Αυτοί, ήταν να μην κάτσουν στη λεκάνη. Τώρα που «κάτσανε», αν δεν κάνουν ΟΛΑ ΤΑ ΚΑΚΑ ΤΟΥΣ, δε φεύγουνε!

Εσείς αργείτε να ξαλαφρώσετε, κι ο σοσιαλισμός σας είναι "αγαθό" πανάκριβο. Η επαρχία που θέλετε να «εποικίσετε» παρέχοντας κουβεντιαστά κίνητρα και διάφορες άλλες σαπουνόφουσκες, έχει γίνει πιο «φωτιά» κι απ’ την Αθήνα.

Ο «εσωτερικός μετανάστης» που θα ξεπέσει κατά δω για να μείνει, να σπείρει και να θερίσει (αυτό δεν επιδιώκετε;) πρέπει πρώτα να αγοράσει τη γη προς 500 χιλιάδες ή 1 εκατομμύριο το στρέμμα! Δηλαδή για ένα κομμάτι γη που θα μπορεί να τον ζήσει, πρέπει να έχει καμιά… τριανταριά εκατομμύρια να δώσει, πριν βάλει ό,τι χρειάζεται για να την καλλιεργήσει. ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΤΗ ΓΗ! Αυτά είναι μέσα στο αποκεντρωτικό σας σχέδιο ή σας… διαφεύγουνε; Αν έχει κάποιος 30-40 εκατομμύρια θα τα δώσει για να «προαχθεί» σε… έποικο της επαρχίας; Δεν τα βάζει σε μια τράπεζα, να κάνει τσάρκες τρώγοντας τους τόκους;

Για να βρει μια γκαρσονιέρα ο φοιτητής, και να την «βγάλει καλά» πρέπει νάχει καμιά γκομενίτσα να τον φιλοξενεί και να τον τσοντάρει. Από τότε μάλιστα που ο κύριος Τσοβόλας μοίρασε… αντικειμενικές αξίες… χέστα κι άστα (με το συμπάθειο). Για πολιτιστικά,… ας αλλάξουμε ομιλία, καθότι χρειάζεται πολύ συζήτηση το θέμα. Πάντως πήρατε ένα πλάνο της εικόνας.

Είχα μαζέψει λίγα- λίγα πέντε «χαρτιά», πάνε αυτά. Πήρα άλλα τόσα ή κάτι παραπάνω, δε θυμάμαι ακριβώς, (όταν πνίγεσαι που να μετρήσεις πόσες μπουρμπουλήθρες έχεις κάνει;) σαν προκαταβολή για δουλειές που… πρόκειται να κάνω (χρωστάω και το μέλλον μου), έπεσα στο δάνειο που το έβρισκα εύκολα στην αρχή, μετά πιο δύσκολα, φτάσαμε στον «ακούμπη», σκοτωθήκανε τα «τιμαλφή» και μετά… ποιος σε… όταν δεν ξέρει πότε, και αν θα τα πάρει;

Τώρα είμαι στην αντίστροφη μέτρηση. Ετεροχρονισμός στα νοίκια και αναμονή εξώσεων, περικοπές στα καθημερινώς «απαραίτητα», και έχουμε και διακοπές (όχι βακάνς). Με το μαγαζί του κυρίου Τόμπρα συνεχώς διακόπτουμε και επανασυνδέουμε τις σχέσεις μας όποτε βρεθούνε τίποτα ψιλά. Με τη Μόμπιλ διακόψαμε τελείως. Ως που χτύπησε την πόρτα ένας από τους αισιόδοξους δανειστές αιτώντας την επιστροφή του δανείου, και τώρα, πριν ανοίξουμε, κοιτάμε από τη γρίλια να δούμε εάν είναι όντως ο Γαλατάς (σχήμα λόγου καθότι το γάλα μας έπεφτε «βαρύ» και το κόψαμε).

Κάτω απ’ αυτές τις ευχάριστες συνθήκες, σκέφτηκα να σας κάνω μια σοβαρότατη πρόταση, (προτάσεις δε ζητάμε από το… λαό;)

Εσείς δεν τραγουδούσατε το άσμα; Θα ήθελα να είχα 1 και 2 και 3 και 4 παιδιά; Να μια ευκαιρία να βολευτούμε και οι δύο. Θα σας κάνω «πάσα» τα δικά μου! Δε θέλω «ντάτσουν», τσάμπα θα σας τα δώσω. Θα έχετε μια κόρη και τρεις γυιούς! (αναφέρονται τα ονόματα και οι ηλικίες των παιδιών) Πως σας φαίνεται η πρόταση;

Δεν είναι βέβαια «καθαρόαιμα Πειραιωτάκια», είναι μισά –μισά. Η μητέρα μου ήτανε «μαουνιέρισα». Ο πατέρας μου «γκάγκαρος». Πάντως είναι πρώτο πράμα και τα τέσσερα! Που θα ξαναβρείτε τέτοια ευκαιρία;

Για μένα μη σας νοιάζει, δε θάχω πρόβλημα. Έχω πάρει διαζύγιο από την πρώτη μου γυναίκα, με τη δεύτερη, τη μάνα των παιδιών μου, δεν «ευκαιρίσαμε» για να παντρευτούμε… είμαι «ελεύθερο πουλί»! θα την κοπανίσω κατά Αμέρικα μεριά, θα βρω καμιά ξεκουτιάρα τσουρόγρια με καμιά τράπεζα προίκα, θα της διαβάζω στιχάκια να λυγώνεται, θα της πέσω στο άγριο ερωτικό να την ξετινάξω όπως γίνεται στις ταινίες, και μπορεί να γυρίσω μετά δύο-τρία χρόνια να …Κυβερνήσω την Ελλάδα! Το μόνο εύκολο.

Εσείς, εν τω μεταξύ, θα έχετε τα παιδιά που «θέλατε», να σας φέρνουν τον καφέ, να βόσκουνε και τα «γουρουνάκια» που σας μπερδεύονται στα πόδια λερώνοντας και τα πασουμάκια και την ιστορία σας.

Κοντά μου τα παιδιά βλέπουν τη ζωή «περίεργη» και κακοδιδάσκονται.

Θα χαλάσουν. Προχθές ο (…) βλέποντας τηλεόραση παραμίλαγε χαμηλόφωνα. Ξέρετε τι μουρμούριζε; - Σοσιαλισμός, είναι το σύστημα που βγάζει το αίμα από τους ζωντανούς και το βάζει στους πεθαμένους! Άκου τον τσόγλανο κουβέντες!!!

Η (…) με ρωτάει κάθε τόσο: - Μπαμπά πότε θα γραφτώ στις 17 Νοέμβρη!!! Όπου νάναι «πολιτικοποιούνται και οι μπόμπιρες» και καταλαβαίνετε τι θα γίνει (το καταλαβαίνετε άραγε;)

Σας δίνω την ευκαιρία να διαλύσετε μια «γιάφκα» πριν οργανωθεί η δράση, και να δείξετε πως συμπαραστέκεστε στους συνανθρώπους σας και τους συμπονάτε. S.O.S. κυρία! Κάντε κάτι και για μένα το φουκαρά! Βοηθήστε με να καθαρίσω να πάω όσο γίνεται πιο μακριά να γλιτώσω από τη στοργή του Κουβέρνου σας και τα σοσιαλιστικά σας παχύδερμα.

Υπήρξα ωφέλιμο, χρήσιμο και παραγωγικό στοιχείο. (Αν θέλετε, να σας στείλω λεπτομερές βιογραφικό σημείωμα) κι αυτή τη στιγμή νοιώθω επαναστατημένη «ανάρχα»!

Όπως την πατήσατε εσείς όταν είπατε στον εαυτό σας: Είμαι απόγονος του Σπύρου του Μερκούρη, θα γίνω Πολιτικός, έτσι την πάτησα τώρα κι εγώ, και λέω στον εαυτό μου: Είμαι απόγονος του Ζώη του Πάνου! Θα γίνω Οπλαρχηγός!

Δεν υποφερόσαστε Εξοχωτάτη! Πώς να σας αντέξει κανείς όταν του αλλάζετε την Παναγία και από πάνω παριστάνετε την Παναγία; Το πολιτιστικό σας επίτευγμα (για μένα) θα είναι να βγούνε τα παιδιά μου να ζητιανέψουν μαζί με τα γυφτάκια του Πούρναλικ! Μόνο δική μου θάναι η ξεφτίλα; Ναι;

Ο συγκεντρωτισμός της μαζικής πληροφόρησης και η μονοπωλιακή τους χρησιμοποίηση από τα Κουβέρνα, έκανε την πορεία ΚΑΙ του τραγουδιού «υπόθεση του Κράτους και η ύπαρξή μας είναι θέμα τηλεόρασης, σταδίων, ΕΟΤ και κολοκύθια τούμπανα, που είναι όλα υπό τον έλεγχό σας, και τα κουμαντάρετε… περίεργα!

Το 83 ο Β. Βασιλικός μου είχε προτείνει 2-3 εκπομπές. Ώσπου να το καλοσυζητήσουμε οι «εκπομπές» περιορίστηκαν σε… 1 με φυσικό αποτέλεσμα να μου τη δώσει και να μη κάνω καμία. Αμέσως μετά … 5 χρόνια ο Δ. Ιατρόπουλος ζήτησε (μετά από μεσολάβηση του Ρασούλη) να του κάνω πρόταση για δύο εκπομπές. Έγινε η πρόταση «αμέσως» (το πράμα ήτανε επείγον) και περιμέναμε την έγκριση σε… 4-5 μέρες που θα συνεδρίαζε το συμβούλιο.

Πέρασαν οι 4-5 μέρες, τίποτα. Πέρασαν 4-5 βδομάδες, τίποτα! Πέρασν 4-5 μήνες, τίποτα!! Λέω: Ρε Άκη, μήπως εννοούσε 4-5 χρόνια ή 4-5 τέρμινα; Τηλεφώνησα να ρωτήσω τον Ιατρόπουλο, αλλά τον είχανε παραιτήσει.

- Τι γίνεται εκεί κυρία; Αν έχετε το χρόνο και το μαζοχισμό να παρακολουθείτε τηλεόραση, θα ξέρετε τι λέω.

Βγαίνει ο Νιόνιος, ο «μπουρμπούλιας», μαζί με ένα COMPUTER και ξεφωνίζουνε: Ζήτω το Ελληνικό τραγούδι ΜΟΥ (του μπουρμπούλια)

Βγαίνει ο κύριος Στέφανος Φωτίου με ένα COMPUTER και κάνουνε ψυχανάλυση σε ψυχοπαθείς και μη.

Βγαίνει ο γυιός του μεγάλου μας κωμικού Λ. Κωνσταντάρα κύριος Δημήτριος «ραπανάκιας» με άλλο COMPUTER.

Μένουνε όλοι (πλην του Μπουρμπούλια) και πίσω από ένα πούρο εμφανίζεται ο πουρός Μικρούτσικος με ένα ακόμη COMPUTER.

Λόγω αναγκών υπηρεσίας ο κύριος «ραπανάκιας» αποχωρεί και για να μη μελαγχολήσει ο COMPUTER του, τον κάνει πάσα στον κύριο Φωτίου, που τώρα είναι υποχρεωμένος να νταντεύει 2 COMPUTERS!! ΕΙΝΑΙ ΕΜΠΝΕΥΣΗ!

Ένας σοσιαλιστικός «σύντροφος» συν 1 COMPUTER ίσον 1 εκπομπή! Ξέρετε πόσες τέτοιες εκ- πομπές έχει η τηλεόραση; Άμμο.

Αλλά καλέ κυρία, αφού ο μόνιμος και βασικός πρωταγωνιστής στις εκπομπές σας είναι ο COMPUTER (;) τι τους θέλετε τους «συντρόφους». Γιατί δεν αφήνετε τους COMPUTERS να κάνουν τη δουλειά τους μόνοι τους, και να μη πετάμε λεφτά στα χαμένα;

Ένα μικροκύκλωμα το χρόνο (το πολύ- πολύ) θα καταναλώσει ένας COMPUTER. Άντε να μας βγει COMPUTER – GURUNAKI και να «φάει» δύο μικροκυκλώματα! Οι «σύντροφοι» τρώνε τα δικά τους, τρώνε του COMPUTER (που δεν τρώει αηδίες), «τρώνε» και όλα τα «κυκλώματα» μικρά και μεγάλα.

Εν πάση περιπτώσει, εάν δεν σκοπεύετε να αλλάξετε «συνταγή» κοιτάτε μήπως περισσεύει κανένα COMPUTER και για μένα τον τάλα, να το φροντίζω, να το «λαδώνω», να λαδώνομαι κι εγώ να λαδώνουν και τα πιτσιρίκια το άντερό τους.

Κάπου όμως πρέπει να σταματήσω «προς το παρόν».

Πιστεύω πως έγινε κατανοητό το κατά πόσο σας σχολιάζουν και σας επικρίνουν «αδίκως». (Τουλάχιστον ΕΓΩ).

Το κομμάτι αυτό σας το στέλνω να το διαβάσετε πριν το δώσω για δημοσίευση, θέλοντας να έχω μια ακόμη επιβεβαίωση για ορισμένα πράγματα, και φυσικά να χρειαστεί, μιας και άρχισα θα συνεχίσω.

Ζήτω η Αξιοκρατία, ο πλουραλισμός και το «Κράτος Δικαίου».

Ο Πλάστης να σας έχει πάντα γερή, δροσερή, τρυφερή και μεγαλόκαρδη, προς δόξαν των χοιριδίων φυσικά, και όχι του Ικτίνου, του Καλλικράτη και του Φειδία που είναι «φίρμες παγκόσμιες» εδώ και δυόμισι χιλιάδες χρόνια, και σίγουρα δεν περιμένουν από εσάς ή εμένα να τους… αποκαταστήσουμε!

Φιλώ τα κρινοδάχτυλα των ποδιών σας

Άκης Πάνου


- - -

[Άκης Πάνου, Αϊδινίου 49, Κυψέλη – Ξάνθης. Τηλέφωνο (εφόσον δουλεύει) … Αν δεν δουλεύει, στο καφενείο του Γιάννη, …]

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Τρίτη, Ιανουαρίου 31, 2006 | 21 σχόλια
Δευτέρα, Ιανουαρίου 30, 2006
Έ, όχι κι έτσι!
Επιστρέφει ο εργαζόμενος κάτοικος του Δήμου Θερμαϊκού στο σπίτι, νοσταλγώντας την οικιακή του γαλήνη - και να τι τον περιμένει στο γραμματοκιβώτιο και τον ξενερώνει:



Πολυτελές τρίφυλλο διαφημιστικό (βλέπετε μονάχα το 80% των δύο από τις έξι σελίδες του - δε χώραγε παραπάνω ο scanner) για τα επιτεύγματα του Δήμου, δηλαδή του Δημάρχου κ. Αντώνη Μαντζάρη, στο θέμα της σχολικής στέγης.

Πουθενά δεν αναγράφεται οτι "τα έξοδα τα πλήρωσε από την τσέπη του ο κ. Μαντζάρης".

Δηλαδή, μπορούν και οι συνυποψήφιοι δήμαρχοι (Καπλάνης, Αλεξανδρής κλπ) να ζητήσουν από τα ταμεία του Δήμου αντίστοιχα χιλιάρικα ευρώ (τρία; πέντε; παραπάνω;) για να τυπώσουν και να διακινήσουν από ένα αντίστοιχα πολυτελές τρίφυλλο με φωτογραφίες από δέκα τυχαίες λακούβες βάθους άνω των 10 εκατοστών και τίτλο

χάλια οι δρόμοι της Περαίας!

ή

γιατί βουλιάζει μεριές μεριές η καινούρια πλακόστρωση στην πλατεία Νέων Επιβατών;

Αν υπάρξει σχετικό κονδύλιο, να συζητήσουμε απλώς για την αδικαιολόγητη σπατάλη.

Αν δεν υπάρξει, θα συζητήσουμε και για τη σπατάλη και για στοιχειώδη ζητήματα δημοκρατικής αντίληψης.

* * *

Με το τεύχος Ιανουαρίου της "ΦΩΝΗΣ" (που τυπώνεται και διακινείται με χρήματα όλων των δημοτών) είχαμε ένα δείγμα - υπόδειγμα για την άμετρη, ασύστολη, ασυγκράτητη (και δωρεάν,για τους ίδιους) αυτοδιαφήμιση του δημάρχου και ορισμένων δημοτικών συμβούλων: μπήκαμε πια για τα καλά στην προεκλογική περίοδο - κι ένας Θεός ξέρει τι θα δουν ακόμα τα μάτια μας!

Γιατί αγχώνεται ο κ. Μαντζάρης; Έτσι όπως πάνε τα πράγματα, θα ξαναβγεί δήμαρχος (με τα τσαρούχια...)

Ας μην αδικεί λοιπόν τον εαυτό του, δημιουργώντας άσχημες εντυπώσεις, με ενέργειες όπως αυτή του διαφημιστικού φυλλαδίου που είδαμε σήμερα στις πόρτες μας. Υπάρχουν δεκάδες θέματα και φοβάμαι πως θα ακολουθήσουν κι άλλα τέτοια φυλλάδια ως το καλοκαίρι...

Εκτός αν αρχίσει ο δήμαρχος να πληρώνει την προεκλογική διαφήμισή του από την τσέπη του! Τότε (και αφού πείσει τους πολίτες οτι έχει τις οικονομικές δυνατότητες να το κάνει) δε θα μπορεί να του πει κανένας κουβέντα!

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Δευτέρα, Ιανουαρίου 30, 2006 | 14 σχόλια
Κυριακή, Ιανουαρίου 29, 2006
Γράμματα στο Μακρυγιάννη


Σήμερα η επιστήμη δέχεται πώς τα έθνη είναι "φαντασιακές κοινότητες" που δημιουργήθηκαν πριν δυο -τρεις αιώνες και μάλλον έχουν ημερομηνία λήξης

Ν. Δήμου έφα, στο μπλογκ του.

Κατόπιν αυτού:

Πρός Ι. Μακρυγιάννη
οπλαρχηγόν της Επανάστασης του '21

Στρατηγέ μου,

"Έσπασες το ποδάρι σου για να χορεύουν σέϊκ τα κωλόπαιδα"; Σε πληροφορώ ότι τα πράγματα είναι χειρότερα! "Η επιστήμη δέχεται πως τα έθνη είναι φαντασιακές κοινότητες"! Πως εσύ όταν μαλακιζόσουνα σκεφτόσουνα καμιά τσελιγκοπούλα; Ένα τέτοιο πράμα. Όταν μαλακιζόμαστε όλοι μαζί το λέμε έθνος! Μην το ψάχνεις είναι έγκυρο. Το είπε ο Ν. Δήμου, ο φιλόσοφος.

Τι είναι φιλόσοφος θα μου πεις.. Κάτι λιγότερο από διαφημιστής. Διαφημιστής τι είναι; Πολλά λεφτά! Εσύ δηλ. αν ήσουνα διαφημιστής δεν θα κυκλοφορούσες μ' ένα άλογο αλλά με 350 και μη γελάς γιατί δε ξέρεις τι είναι η Φερράρι! Τώρα ποιο επιστημονικό ινστιτούτο το βρήκε αυτό θα σε γελάσω. Το Ινστιτούτο Παστέρ; Η λέσχη Μπίλντεμπερκ; Το κλιμάκιο Ανατολικής Μεσογείου της CIA; Πάντως μορφωμένοι άνθρωποι. Αλλά θα στο πω και να με συμπαθάς, κι' εσάς η δημοτικότητα σας έχει πέσει πολύ τελευταία. Στις δημοσκοπήσεις δηλ. κανείς από σας του'21 δεν μπαίνει ούτε τριαντάδα. Έχουν γίνει ανακατατάξεις , απ’ τις παλιές αξίες μόνο ο Ρουβάς κι' η Μιλένα Αποστολάκη κρατήθηκαν!

Σας έτρωγε όμως ο κώλος σας. Βγήκαν τα καμώματά σας της Επιδαύρου στη φόρα και συζητιούνται πολύ. Μα πας κι' ορκίζεσαι “στο όνομα της Αγίας και Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος”; Προσωπικά δεδομένα χριστιανέ μου, πες το από μέσα σου! Εσείς το γράψατε κιόλας. Scripta manent!

Περασμένα ξεχασμένα, τώρα να προλάβουμε τα χειρότερα. Διότι αν εσείς είχατε μια δικαιολογία απ' την αγραμματοσύνη σας ,τι να πούμε για τους Παλαιστίνιους και τους Κύπριους σήμερα; Απορρίπτεις σχέδια Ανάν, οδικούς χάρτες, κάνεις αγώνες χωρίς νάσαι συνδρομητής σ' ένα επιστημονικό περιοδικό; Και ορίστε που σου λένε ότι είναι αντιεπιστημονικά πράματα αυτά! Τι θα πεις; Δεν ήξερα; Τα επιστημονικά πορίσματα, κύριε, είναι σαν το Νόμο! Οφείλεις να τα γνωρίζεις. Πώς τα ήξερε ο Ν. Δήμου; Γιατί είναι επιμελής και ενημερώνεται!

Αυτά τα λίγα και με το συμπάθειο...

Ένας απόγονος

(Σσσσ προσωπικά δεδομένα μπάρμπα, ώρες είναι τώρα να μας τρέχουνε για τεστ DNA και να σου χρεώσουνε και το παιδί του Βούρου...).

Ηλίας

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Κυριακή, Ιανουαρίου 29, 2006 | 25 σχόλια
Διαφημίσεις
Νεώτερα από το νησί της Καλυψώς: ανέβηκε καινούριο κεφάλαιο, όπου ο -κοντεύω- τα τριάντα- δικηγόρος Θεύδης αφηγείται πως συνάντησε τη νεαρή Αγαύη.

Απομένουν 11+1 κεφάλαια για να ολοκληρωθεί το μυθιστόρημα, στη μορφή που παρουσιάζεται στο διαδίκτυο. Αν είμαστε καλά, ένα κάθε Σάββατο ή Κυριακή.

* * *

Η Καλυψώ αφορά λίγους (τους υπολογίζω σε καμιά δεκαριά - αν δεν την κοπάνισαν κιόλας ορισμένοι) αλλά το πολυπολιτισμικό ιστολόγιο Σωκράτης - Κώνειο 0-1 είναι ό,τι πρέπει για τις πλατιές μάζες των Ελλήνων: Επίσκεφτείτε το - η δοκιμή δωρεάν!

Αν σας πηγαίνει το κλίμα, συνεννοηθείτε με τον τελετάρχη
alombar42 για να μπείτε κι εσείς στη λίστα της μισθοδοσίας.

* * *

Μια και κάνουμε διαφήμιση, μη χάσετε το άκρως ενημερωτικό άρθρο του καλού περιοδικού
ΓΑΛΕΡΑ, για το φοβερό και τρομερό The (re)Mall, των Αθηνών. Και επί τη ευκαιρία, δείτε και το κομμάτι του Γιάννη Μπογιόπουλου για το διάδρομο της απωλείας, του Θερμαϊκού.

Υπόψιν, ότι η ηλεκτρονική μορφή δεν υποκαθιστά με τίποτε το πραγματικό "χάρτινο" περιοδικό - μη λέτε οτι δεν σας το είπε κανείς.

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Κυριακή, Ιανουαρίου 29, 2006 | 2 σχόλια
Παρασκευή, Ιανουαρίου 27, 2006
Τ' ανεμολόγια και οι ορίζοντες


Στα ιστολόγια βρίσκεις πια ό,τι μπορείς να φανταστείς – κι ό,τι δε μπορείς ακόμα. Να, η Μιραντολίνα, σερβίρει εκλεκτή διεθνή κουζίνα: Η αγαπημένη του Όσκαρ, μαργαριτάρια και διαμάντια, απανωτές αφρικάνικες ανάσες, Ουαλλούς τροβαδούρους, αυτόν που αγάπησε το γυμνό, το εμπνευσμένο ιβηρικό "φάε καλά..." -και άλλα πολλά. Κάθε φορά μια έκπληξη – και νοστιμότατη.

Στο δικό μας διαδικτυακό τσιπουράδικο, στημένο μπροστά στα γαλάζια νερά του Θερμαϊκού, με ανεμπόδιστο αγνάντιο στη Θεσσαλονίκη και τον Όλυμπο, οι γεύσεις είναι διαφορετικές – ελληνικές συνήθως, από διαφορετικές περιοχές και με διαφορετικές συνταγές. Τις ξέρετε – κι όσοι δεν τις γευτήκατε ακόμα, μπορείτε εύκολα να τις αναζητήσετε.

Είναι φορές που οι θαμώνες σηκώνουν τα μανίκια, μπαίνουν στην κουζίνα και ετοιμάζουν οι ίδιοι τους μεζέδες για την παρέα: Ο Athanassios μας προσέφερε το πάθος - που εξελίχτηκε σε μια μεγάλη συζήτηση για τον Αλή πασά και την Κυρά –Φροσύνη, και άλλα – με πιο πρόσφατα τη μοναξιά τη φόνισσα, την πολύ δυνατή ομιλία του Χάρολντ Πίντερ (Τι είναι αλήθεια; Τι είναι ψέμα;) και το βυζαντινό ΕΥΟΙ - ΕΥΑΝ. Και ο Ηλίας, κάποιο βράδυ που είχε κέφια, μας σερβίρισε ένα κείμενο του Κονδύλη για τα ανθρώπινα δικαιώματα, κι ένα άλλο βράδυ που κατέφθασε τσαντισμένος, τις μαχητικές ανορθογραφίες - και τώρα κάτι μαγειρεύει πάλι και ακούγονται περίεργα χλουπ –χλουπ από την κουζίνα. Και δεν ξεχνάμε τον σιωπηλό φίλο κι αδερφό, που τα σκίτσα του στολίζουν συχνά πυκνά τη σελίδα μας.

Σήμερα το μενού έχει κάτι αλλιώτικο: τα τραγούδια ενός μεγάλου στιχουργού, παίχτη με την αξία του στην καλύτερη ομάδα που θα μπορούσε να γίνει ανάμεσα στους εν δράσει. Παίδες και κόρες, τα «μυστικά του Κόλπου» σας παρουσιάζουν τον μοναχικό καβαλάρη του ελληνικού τραγουδιού, τον μοναδικό Κώστα Τριπολίτη. Περάστε… Όσοι τον γνωρίζετε, για να φρεσκάρετε τα ακριβά ακούσματά σας. Κι όσοι δεν, για να έρθετε σε μια πρώτη επαφή με μια πραγματική αξία – δεν θα σας δοθεί εύκολα άλλη ευκαιρία…

* * *

Σκέφτηκα να επιλέξω δέκα τραγούδια και να περιορίσω σ’ αυτά την παρουσίαση, αλλά κόλλησα στα είκοσι έξι και δε μου πήγαινε το χέρι να κόψω κανένα. Ήδη δεν συμπεριέλαβα αρκετά, που το άξιζαν. Κανένα από τα όμορφα τραγούδια του Γιώργου Χατζηνάσιου και του Αντώνη Βαρδή – ένα μονάχα από εκείνα του Δήμου Μούτση, δύο από τις μελοποιήσεις του Διονύση Τσακνή, τρία από τα πολλά καλά του Σταμάτη Κραουνάκη, τέσσερα του Μίκη και …δεκαέξι του Θάνου Μικρούτσικου – τη μονομέρεια αυτή θα την δικαιολογήσετε, φαντάζομαι: Το δίδυμο Τριπολίτης –Μικρούτσικος είναι ό,τι καλύτερο στο σύγχρονο ελληνικό τραγούδι, με μόνο εφάμιλλο το δίδυμο Άλκης Αλκαίος – Μικρούτσικος.

* * *

Ο Κώστας Τριπολίτης, όπως και ο Άλκης Αλκαίος και ο κάπως παλιότερος Μιχάλης Μπουρμπούλης, ανήκει σε μια κατηγορία δημιουργών που δεν τους συναντάμε συχνά στα περιοδικά και τις εφημερίδες – προφανώς κανείς δεν κάνει PR για λογαριασμό τους, κι αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό. Ξεκινάμε με ένα ερωτικό τραγούδι: Ξημερώνει (Μίκης, τραγουδάει ο Γιώργος Νταλάρας)

Η σκοτεινιά της κάμαρας
θα ‘ρθει μαζί σου
ντύσου
κι η νύχτα αυτή που κράτησες δική σου
ντύσου

Ο κόσμος ξημερώνει
με τα φιλιά που κάρφωσα
εδώ βαθιά σου
βιάσου
κι αυτά που απόψε κέρδισες δικά σου
βιάσου


Δεν σας θυμίζει κάτι το θέμα του; Είναι ακριβώς το ίδιο θέμα με εκείνο που έκανε σουξέ πριν λίγα χρόνια ο Γιώργος Μαργαρίτης: Οι δρόμοι του πουθενά (Φίλος ροκάς ισχυρίζεται πως ο Θοδωρής Μανίκας βούτηξε τη μουσική από ένα τραγούδι του Γκάλαχερ). Βέβαια κάθε στιχουργός και συνθέτης το ίδιο θέμα το κάνει εντελώς διαφορετικό τραγούδι. Ο Μίκης βάζει μια μελαγχολική μελωδία, που ταιριάζει γάντι στο κενό που αφήνει πίσω η νύχτα που φεύγει: Μην περιμένετε από τον Τριπολίτη «σ’ αγαπώ /μ’ αγαπάς – τι ωραία!» Δεν έχει τέτοια. Τα ερωτικά του τραγούδια έχουν την ίδια ειλικρίνεια με αυτά του Άκη Πάνου – αλλά και κάποιες σημαντικές διαφορές, που θα δούμε στη συνέχεια. Επόμενο τραγούδι: 1-0 (Μικρούτσικος, τραγουδάει ο Γιώργος Νταλάρας)

Ωραίο πράγμα ο έρωτας
μόνο που έχει μια δυσκολία
χρειάζονται το λιγότερο δύο
στη φαντασία του ενός

Έτσι που το ένα μηδέν του άλλου
να 'ναι μηδέν μηδέν του μηδενός

Μεγάλο πράγμα το αίσθημα
μα έλα που έχει και λίγο ζόρι
χρειάζεται το λιγότερο έναν
για να υπάρξει γενικώς

Έτσι που το ένα μηδέν του άλλου
να 'ναι μηδέν μηδέν του μηδενός


Να η διαφορά με τον Άκη Πάνου: ο έρωτας του Τριπολίτη βλασταίνει στη φαντασία, δεν είναι σωματική και ψυχική (αυτο)πυρπόληση των δύο – ή και του ενός. Είναι απόλυτα εγωιστικός και δε διστάζει να το παραδεχτεί. Κυνικός, καθόλου ρομαντικός. Δεν αφήνει κανένα περιθώριο για παραμύθι (ο Πάνου το κάνει, το σκηνοθετεί το σκληρό αλλά και τόσο τρυφερό ερωτικό παραμύθι – κι όταν δεν, τραγουδά τον πόνο του επειδή δεν). Είναι ο έρωτας που κυκλοφορεί στους στενούς, πολυσύχναστους δρόμους του άστεως, μεταξύ ψυχικά κλειδαμπαρωμένων ανθρώπων, που δεν μπορούν πια να επιτρέψουν στη φαντασία τους να τους παραμυθιάζει. Ας δούμε το πρόσφατο (2002) Μηχανικός baby (Τσακνής, το τραγουδάει ο ίδιος)

Πίσω απ’ τα μάτια σου θα βάλω μπαταρίες
να φωσφορίζουνε και ν’ ακτινοβολούν
Πολλά να υπόσχονται, να δίνουν ευκαιρίες...
για κείνους που σε βλέπουνε και ονειροπολούν

Πίσω απ’ τα μάτια σου αντί για κάνες κρύες
Θα βάλω ηφαίστεια για να με πυρπολούν...

Κι εγώ, μηχανικός
Δημιουργός σου
πρώτος να καίγομαι απ’ τις εκρήξεις
και το φως σου....

Κάτω απ’ το δέρμα σου θα βάλω θερμοστάτες
Θερμοκρασίες να κρατάνε δυνατές
Στη μαύρη λίμνη σου να πέφτουν κωπηλάτες...
βαθειά σου να βυθίζονται γυρεύοντας ακτές

Κάτω απ’ το δέρμα σου αντί για κρύες πλάτες
Θα βάλω σίγουρα δυο πυροκροτητές


Είναι από τα πιο πικρά τραγούδια για τον έρωτα που έχω ακούσει. Σαν κάτι σκληρά, μαύρα κόμιξ ή σαν μαύρες ταινίες – που δεν καταδέχονται ούτε την παραμικρή υπόνοια αισιοδοξίας. Η απόλυτη ειρωνεία: για να γίνει το πρόσωπο ερωτικό πρέπει να πάψει να είναι πρόσωπο, πρέπει να μετατραπεί σε cyborg – ερωτικός μετάνθρωπος δηλαδή. Ο Τριπολίτης μας λέει: δεν υπάρχει έρωτας, όπως τον ξέραμε ή τον φανταζόμαστε. Η τεχνολογία θα μας δώσει το υποκατάστατο – κι εμείς θα παραμυθιαζόμαστε με δαύτο, μέχρι να το τινάξουμε στο αέρα. Υπερβολή; Για κάποιους, που έζησαν ή ζουν ακόμα και τώρα τον παραδοσιακό έρωτα (ζουν δηλαδή λιγότερο ή περισσότερο μ’ ένα παραδοσιακό τρόπο ζωής) είναι ανατριχιαστική υπερβολή. Κι όμως, δεν είναι καθόλου εκτός πραγματικότητας – τουλάχιστο για όσους είναι σε θέση να βλέπουν την πραγματικότητα χωρίς παραμορφωτικούς – παρηγορητικούς φακούς. Ας ακούσουμε όμως ένα παλιότερο τραγούδι με παραδοσιακό (κατά Τριπολίτη…) έρωτα: Κοντρόλ (Μικρούτσικος, τραγουδάει ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου)

Αγάπησα μια γυναίκα ευνούχο,
με ψηλό τακούνι και πέτσινο ρούχο.
Με τρύπια μυαλά γεμάτα φουρκέτες,
κολλημένη χρόνια
στις ίδιες κασέτες.

Έχω τον έλεγχο
των πιο κρυφών κυττάρων σου,
του οργασμού, της πείνας σου,
της μάρκας των τσιγάρων σου.

Αγάπησα μια γυναίκα τανάλια,
με καρφιά στα χέρια, σκισμένη βεντάλια,
που κάνει λαβές με κόλπα καράτε,
σπάει φαρμακεία
και στα πάρκα κοιμάται.


Η ερωτική γυναίκα στον κόσμο του Τριπολίτη δεν είναι η καλοβαλμένη, γυμνασμένη νοικοκυρούλα που παρακολουθεί επιμελώς τις συνταγές τις Βέφας και τα σήριαλ της TV, ούτε η σιδερωμένη, επιθετική ερωτικά γιάπισσα που μιμείται ανοήτως τον άντρα για να καλύψει την ανασφάλειά της, ούτε βέβαια η καλοκάγαθη (τρεις λαλούν και δυο χορεύουν) διανοούμενη που συνηθίζει να πασπαλίζει τη ζωή με χρυσόσκονη –ούτε οι παραλλαγές τους. Κι επειδή στον στιχουργικό κόσμο του Τριπολίτη δεν κυκλοφορούν καλόκαρδες, ερωτικές, ζεστές, νορμάλ γυναίκες – μένει η «γυναίκα – ευνούχος» να γίνεται τραγούδι. Την αγαπάει – έτσι λέει. Μάλλον από συνήθεια – όπως όλες οι «αγάπες» στις σχέσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι η λέξη «έρωτας» - η μόνη που έχει σημασία σε μια σχέση - απουσιάζει από το συγκεκριμένο τραγούδι. Φυσικά, ακόμα κι ένα τέτοιος λύκος, έχει δικαίωμα να φαντασιώνεται : Προσπέκτους (Μουσική και ερμηνεία: Θάνος Μικρούτσικος)

Φαντάζομαι τις έγχρωμες γυαλιστερές γυναίκες
στον τελευταίο τους χορό μ 'ένα στο χέρι κέρμα

Μπροστά από το παλιό τζουκ μποξ τα ρούχα τους να σκίζουν
και ρίγος να διαπερνά το αμείλικτο τους δέρμα

Απρόσιτες στον πύργο τους έχοντας δραπετεύσει
για μια συνάντηση κρυφή με κάποιον εραστή τους

Στης θάλασσας των ηδονών βουλιάξαν το βελούδο
και βρέθηκαν αιχμάλωτες μες στην κοιλιά του κήτους

Ναι, λάμπουνε φωσφορικά νιώθοντας στο κορμί τους
ενός παράφρονα θεού να τους χαϊδεύουν χάδια

Λικνίζονται στα δάπεδα λύνοντας το σπασμό τους
κι από τα μέλη τους τα ανοιχτά βγαίνουν υγρά διαμάντια

Κυνηγημένες μάγισσες χωρίς την πυρκαγιά τους
μιλώντας με ακατάληπτες περίπλοκες διαλέκτους

Ωραίες αλλοπρόσαλλες και απομακρυσμένες
ίδιες με αυτά τα μανεκέν που βλέπω στα προσπέκτους

Το υπόκωφο τραγούδι τους κρατά φυλακισμένο
μες στο βυθό του Ιωνά τη σάρκινη μεμβράνη

Αυτή που τις παγίδεψε σε ηλιοτροπίων τόπους
και που το κάθε ανόητο κορίτσι δεν την πιάνει

Φαντάζομαι τις έγχρωμες γυαλιστερές γυναίκες
στον τελευταίο τους χορό μ' ένα στο χέρι κέρμα

Να με κοιτάζουν σαν τζουκ μποξ να με περιγελάνε
κι όλο να μου επιστρέφουν το ματαιωμένο σπέρμα


Με το πρώτο, βλέπουμε πως η φαντασία του Τριπολίτη είναι ...αχαλίνωτη. Αλλά και η εκφραστικές του δυνατότητες, απεριόριστες. Δύσκολες ιδέες και σκέψεις (δύσκολες και απαιτητικές στη διατύπωσή τους) περνάνε εντελώς φυσικά, καθώς οι κοπελιές χορεύουν τον τελευταίο τους χορό. Ο ίδιος ξεγυμνώνεται αφοπλιστικά, χωρίς να κρατά για τον εαυτό του την παραμικρή ωραιοπάθεια, σ’ αυτό το τραγούδι – όνειρο. Πρέπει, ωστόσο, να επισημάνουμε και την εκπληκτική ερμηνεία του Θάνου Μικρούτσικου – κυρίως όμως να σταθούμε στο γεγονός ότι ο Μικρούτσικος δε δίστασε (ευτυχώς) να μελοποιήσει τους πιο δύσκολους, ερμητικούς, τολμηρούς στίχους του συνεργάτη του. Δεν μπορώ να γνωρίζω αν τους είχαν δει αυτούς (και τους …άλλους) τους στίχους άλλοι συνθέτες, αλλά είναι γεγονός ότι τους έκανε τραγούδια ο Μικρούτσικος. Καταπληκτικά τραγούδια – τα τραγουδάνε δυο κορυφαίες φωνές: ένας ώριμος και κατασταλαγμένος Γιώργος Νταλάρας δίνει (μερικές από) τις κορυφαίες ερμηνείες της καριέρας του. Δεν χορταίνεις να τον ακούς, έτσι που έχει χωνέψει ως το μεδούλι τα τραγούδια – και τα αποδίδει συγκλονιστικά. Και ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου κάνει την καλύτερη (μακράν- μαζί με την ερμηνεία του στον κορυφαίο, αλλά παντελώς αγνοημένο δίσκο Φυσάει του Γιώργου Τσαγκάρη, σε στίχους Θάνου Λειβαδίτη) δισκογραφική δουλειά της καριέρας του, στο δίσκο «Όλα από χέρι καμένα», του 1988. Κανένας δίσκος του στη συνέχεια, με τον Μικρούτσικο ή οποιονδήποτε άλλο συνθέτη, δε μπόρεσε να προσεγγίσει το αριστούργημα που τους «ετοίμασε» ο Κώστας Τριπολίτης.

* * *
.
Καμιά φορά, η «αγάπη» είναι απλώς το πρόσχημα για να ζωγραφιστεί, με γκρίζα πάντοτε χώματα, το σκηνικό: Αγάπη (Μίκης, τραγουδάει ο Γιώργος Νταλάρας)

Αγάπη του ψωμιού και της φωτιάς
αγάπη της αρμύρας
ρεκλάμες θα μας πνίξουν κι αδειανά
κονσερβοκούτια μπύρας

Πού να σε ταξιδέψω
γυαλιά και λαμαρίνες
γεμίσανε τα χρόνια
με εκτελεσμένους μήνες

Αγάπη του ψωμιού και της βροχής
αγάπη στα μπαλκόνια
στην άσφαλτο τα αίματα θα δεις
και πλαστικά μπιτόνια


Ήταν μια εποχή προσδοκιών και αισιοδοξίας, όχι όμως για όλους: 1981, δίσκος ραντάρ. Ο Τριπολίτης ψάχνει ακόμα το στυλ του (που θα λάμψει λίγα χρόνια αργότερα, στα τραγούδια του Μικρούτσικου) αλλά οι στίχοι του είναι ήδη εξαιρετικοί. Ατυχώς, δεν «παντρεύτηκαν» ιδανικά με τις μουσικές του Μίκη – ο οποίος για πρώτη φορά συνεργαζόταν με ένα τέτοιο «δύσκολο» στιχουργό (σε δυο δίσκους: μην ξεχνάμε τον επιβάτη, επίσης του 1981). Οι στίχοι του Τριπολίτη ζητούσαν άλλον ήχο – και ο Μίκης τους πάλεψε με ό,τι είχε διαθέσιμο και οικείο. Η συνεργασία θα μπορούσε να είναι σταθμός, αλλά τελικά δεν ήταν. Ωστόσο έμειναν μερικά πανέμορφα τραγούδια – το Ξημερώνει που ακούσαμε πρώτο συγκαταλέγεται στα κορυφαία ελληνικά τραγούδια του 20ου αιώνα. Υπάρχουν όμως και κάποια τραγούδια που είναι μοναδικές, συγκλονιστικές καταθέσεις: Σύνοψη (Μίκης, το τραγουδά μαζί με τον Γιώργο Νταλάρα)

Με κομπίνες και φτηνές βιοτεχνίες
από το σαράντα ένα κι ως εδώ
λογαριάζοντας συνθήκες κι ευκαιρίες
και πληρώνοντας συντριπτικό δασμό

Ο τιμάριθμος, η μοναξιά κι η βία
με της φτώχειας σου τη διαλεκτική
ανατρέπουν τη λεπτή σου ισορροπία
και γυρεύουνε μια λύση εκρηκτική

Ξαναπαίζεται στο νου σου η ταινία
Συρματόπλεγμα, άλφα δύο, υπογραφή
η προσέγγιση μια κούφια ειρωνεία
κι ένας χρόνος που δεν κάνει επαφή

Τα υπάρχοντα σχεδόν κατασχεμένα
το δυάρι, το παλιό σου γιωταχί
είναι σήματα σαν κρυπτογραφημένα
που σε μπάζουν σε μιαν άλλη εποχή

Κι όμως ξέρω ότι είσαι σαν και μένα
σε συνάντησα στην άσφαλτο θαρρώ
περιμένοντας μαζί καινούργια γέννα
με σημαίες κι ενδοφλέβιο ορό

Με σημαίες και φτηνές βιοτεχνίες
από το σαράντα ένα κι ως εδώ
δίχως μελανά σημεία κι απορίες
ψάχνεις σπίρτο κι υλικό για εμπρησμό


Οι παλιότεροι θυμούνται καλά την εποχή: το ΠΑΣΟΚ κάλπαζε προς την εξουσία με εμβατήρια (θα τον μεθύσουμε τον ήλιο…) ενώ το ΚΚΕ περνούσε την καλύτερη στιγμή του, από άποψη επιρροής και αισιοδοξίας – από το 1945 και μετά (ο στίχος βέβαια δε μιλάει τυχαία για το ’41 και μετά) . Κι όμως, μέσα σ’ αυτόν τον ορυμαγδό αισιοδοξίας, ο Τριπολίτης (και ο Μίκης!) είχαν την πολιτική οξυδέρκεια και τη σοφία να παραμείνουν μαχητικά απαισιόδοξοι, βλέποντας (αντίθετα από το σύνολο της αριστεράς) λίγο μακρύτερα από τη μύτη τους. Ταυτόχρονα, ο Τριπολίτης μας δίνει με μοναδικής δύναμης λέξεις και εικόνες την ουσία της μεταπολεμικής ελληνικής κοινωνίας και του κομματιού της που εκείνος αγαπούσε: για τους αριστερούς, ο Τριπολίτης δεν επιφυλάσσει παρά μόνο μια πικρόχολη και ακριβέστατη ανατομία, όπως και για τις γυναίκες. Λαχταράει και πονάει, αλλά παραμένει σκληρός. Ίσως γιατί δεν πρόκειται για αγάπες (=τρίχες) αλλά για σφοδρούς έρωτες. Τα αυτά ισχύουν και για το όλον: Επιβάτης (Μίκης, το τραγούδησε η Μαργαρίτα Ζορμπαλά - και σε άλλη ηχογράφηση η Μαρία Φαραντούρη)

Επιβάτης στην εξουσία αυτού του κράτους
που τα κάγκελά του χτίζει
υπογράφοντας θανάτους.
Επιβάτης στην υστερία αυτού του τόπου
που τα κόκαλα τσακίζει
και τα όνειρα του ανθρώπου.

Έβγαλα εισιτήριο
στο γήπεδο και στο νοσοκομείο
έβγαλα εισιτήριο στο κρατητήριο.
Έβγαλα εισιτήριο
σαν επιβάτης...
στη χώρα αυτή που τρώει τα παιδιά της.

Επιβάτης στην υποψία αυτή του πλήθους
που ζωές υποστηρίζει
ανατρέποντας τους μύθους.
Επιβάτης στη γεωγραφία αυτού του τόπου
που νεκρούς υπερασπίζει
στις φωτιές της λεωφόρου.


* * *


Η δυνατότητα του Τριπολίτη να στήνει σκηνικά είναι αξιοθαύμαστη: Κάντιλακ (Μικρούτσικος, τραγουδάει ο Παπακωνσταντίνου)

Βγήκα με μια κάντιλακ αρχαία
μ' ένα σκουριασμένο θωρηκτό
μαύρη σημαιούλα στην κεραία
σαρανταπεντάρι φυλακτό.

Νύχτα που μυρίζει μπριγιαντίνη
σπρέι με βαρύ αποσμητικό
γδύνετε στο κάθισμα εκείνη
κι είμαι το μεγάλο αφεντικό.

Με θέλεις - με κακό χορτάρι κι άγρια γκάζια
μα είμαι κόκκινος - κι εσύ χορεύεις στα γρανάζια.

Βγήκα με μια κάντιλακ αρχαία
δίπλα μου μαζί του σκοτωμού
των σφαιριστηρίων η ωραία
λάμπει στην εξέδρα του καπνού.

Νύχτα που την καίνε αναπτήρες
τα κρυμμένα μάτια των γυαλιών
λάστιχα καμένα και λαμπτήρες
η βασίλισσα των ηδονών.


Κάθε μεγάλο τραγούδι είναι μια μικρή, ολοκληρωμένη, θεατρική πράξη (κορυφαίο παράδειγμα: Ο Γιάννης ο φονιάς, των Γκάτσου –Χατζιδάκι). Ο Τριπολίτης, όταν βγαίνει από τα πνιγηρά ερωτικά δωμάτια, έχει ως μόνιμο σκηνικό τους σκληρούς δρόμους της πόλης. Μην περιμένετε εξοχές, ήλιους, φεγγάρια, ακροθαλασσιές, δέντρα, πρασινάδα: πεδίο (έρωτα, σύγκρουσης, ξεδιπλώματος των παθών) είναι αποκλειστικά η άσφαλτος και οι χώροι της τσιμεντούπολης. Όλη του η ζωή εκτυλίσσεται εκεί – ο κατ’ εξοχήν στιχουργός της πόλης και της νύχτας. Τα τραγούδια του – μικρά θεατρικά έργα, με στέρεη δομή– βγαίνουν από ‘κει. Και ανάμεσα στ’ άλλα, δε μπορεί να λείπει το κατεξοχήν «θεατρικό» σχήμα δείχνω ψύχραιμος, αλλά λυσσάω - κατά το κλασσικό ρεμπέτικο βαδίζω και παραμιλώ μέσα στη συφορά μου/ χωρίσαμε και έχω βρει ο δόλιος τη χαρά μου: Πώς έφυγες (Κραουνάκης, τραγουδάει κάτι παραπάνω από ανεπανάληπτα μια συγκλονιστική Βίκυ Μοσχολιού)

Πως έφυγες, απ’ τη ζωή μου έτσι
Και ούτε κλαίω ούτε καν σε συζητώ
Σ’ έχω απορρίψει και απ’ την μνήμη μου
σε έχω σβήσει για πάντα
Και ότι αγάπησα από σένα τώρα το πετώ

Μόνο που τα βράδια, σαν τον τρελό
Μες στα μπαρ κυκλοφορώ και απορώ
Το πρόσωπο σου δεν μπορώ να θυμηθώ και θέλω
Όλα αυτά τα βράδια, να σ’ αγαπήσω
πάλι απ’ την αρχή μωρό μου
Μα, δεν έχω άλλη αντοχή

Πως έγινε και δεν μ’ ενδιαφέρει
Σε ποιες αγάπες την αγάπη σου ξοφλάς
Σ’ έχω διαγράψει κι άλλη πορεία
έχω χαράξει καρδιά μου
Και ότι τράβηξα από σένα τώρα το τραβάς


* * *

Ο Τριπολίτης είναι κατ’ εξοχήν ταξικός ποιητής: έχει ανεξίτηλα στη γραφή του τα σημάδια της ταξικότητας – αλλά αυτό ξεπερνιέται καμιά φορά με εντελώς αναπάντεχο τρόπο, καθώς οι ταξικές διαφορές εκμηδενίζονται μπροστά στο θάνατο, που εξισώνει, ισοπεδώνοντας, τα πάντα: Παλίρροια (Μικρούτσικος, τραγουδάει ο Γιώργος Νταλάρας)

Με φόντο τα ερείπια γλιστράμε απαλά
απαλά στα ρεύματα τα σιωπηλά τα σιωπηλά
τα πολλαπλά τα πολλαπλά τα ήπια

Ίσα κι όμοια η
σάρκα που δε γνώρισε προνόμια
με της χλιδής τη σάρκα
στου τελευταίου ταξιδιού τη βάρκα
ίσα κι όμοια

Με θέα την παλίρροια βουλιάζουμε γλυκά
γλυκά στα γενικά ιδανικά ιδανικά
στα δανεικά στα δανεικά ντελίρια


Η κοινωνική ανάλυση που κάνει στους στίχους του ο Τριπολίτης είναι μεν αριστερής αφετηρίας, αλλά δεν είναι καθόλου μονοδιάστατη και αφελής – το αντίθετο μάλιστα. Έξυπνοι άνθρωποι υπάρχουν σε όλους τους πολιτικούς και κοινωνικούς χώρους, αυτό είναι μια αλήθεια τόσο σίγουρη όσο και το γεγονός ότι σε όλους αυτούς τους χώρους υπερτερούν συντριπτικά οι βλάκες - και κυριαρχούν οι καπάτσοι βλάκες. Αλλά, ας δούμε ένα αντιπροσωπευτικό τραγούδι, που δείχνει πόσο «ψαγμένος» είναι ο στιχουργός μας: Μίσος (Μικρούτσικος, τραγουδάει ο Γιώργος Νταλάρας)

Του έρωτα το περιθώριο εμπόριο
λίγα χιλιάρικα κι η μέθη
στοργή για όλα τα μεγέθη
δίχως όριο

Απ' την αγάπη του πλησίον
φτιάχνεται η λάσπη και το ψέμα και το μίσος
απ' την αγάπη του πλησίον
να φυλαχτούμε ίσως

Του έρωτα το μονοπώλιο ειδώλιο
στο μακιγιάζ ιδρώτας κόμποι
να περιγράφουνε το λόμπυ
δίχως σχόλιο


Περιθώριο (πόσο περιθώριο είναι;) αγοραία πάθη – τα έχουν πει κι άλλοι. Κανείς όμως δεν αποτόλμησε στιχουργικά να βάλει από την άλλη μεριά της σαπίλας τις περίφημες «καλές προθέσεις» του πλησίον: των οργανώσεων, των κομμάτων, των μεμονωμένων ανθρώπων. Απ΄ την αγάπη του πλησίον να φυλαχτούμε, ίσως…

* * *

Διαπιστώσαμε ως τώρα πως ο Τριπολίτης είναι πικρός, κυνικός, μελαγχολικός. Επειδή η αίσθηση αυτή θα ενταθεί πολύ περισσότερο στη συνέχεια, ας πάρουμε μια ανάσα με ένα απλό σατιρικό τραγούδι – έχει γράψει ένα (και μάλλον μοναδικό) τέτοιο: Επεμβαίνεις (Κραουνάκης, τραγουδάνε η Βίκυ Μοσχολιού και ο Γιώργος Ζαμπέτας)

[Μοσχολιού:]
Επεμβαίνεις,
επεμβαίνεις στη ζωή μου ασυγχώρητα
σε θέματα προσωπικά κι απόρρητα
με ντέτεκτιβ κι υποκλοπές
μ’ εντάλματα κι επιτροπές
επεμβαίνεις, επεμβαίνεις, επεμβαίνεις
μ’ έκανες μπαλάκι τένις.

[Ζαμπέτας:]
Είσαι σκέτο παρακράτος
είσαι σκέτο παρακράτος
και προβοκατόρισσα
γι’ αυτό σε χώρισα.

[Μοσχολιού:]
Επεμβαίνεις,
επεμβαίνεις με πυρά κατευθυνόμενα
στο σπίτι μου, στους φίλους και το γκόμενο
μ’ εντάλματα και σπαστικά
με κόλπα τρομοκρατικά
επεμβαίνεις, επεμβαίνεις, επεμβαίνεις
μ’ έκανες μπαλάκι τένις.


* * *

Aς επιστρέψουμε, όμως, στο κλασσικό κλίμα του Τριπολίτη: Ανεμολόγιο (Μικρούτσικος, τραγουδάει ο Γιώργος Νταλάρας)

Έβγαλε βρώμα η ιστορία ότι ξοφλήσαμε
είμαστε λέει το παρατράγουδο στα ωραία άσματα
και επιτέλους σκασμός οι ρήτορες πολύ μιλήσαμε
στο εξής θα παίζουμε σ' αυτό το θίασο μόνο ως φαντάσματα

Κάτω οι σημαίες στις λεωφόρους που παρελάσαμε
άλλαξαν λέει τ' ανεμολόγια και οι ορίζοντες
μας κάνουν χάρη που μας ανέχονται και που γελάσαμε
τώρα δημόσια θα έχουν μικρόφωνο μόνο οι γνωρίζοντες

Βγήκαν δελτία και επισήμως ανακοινώθηκε
είμαστε λάθος μες το κεφάλαιο του λάθος λήμματος
ο σάπιος κόσμος εκεί που σάπιζε ξανατονώθηκε
κι οι εξεγέρσεις μας είναι εν γένει εκτός του κλίματος

Δήλωσε η τσούλα η ιστορία ότι γεράσαμε
τις εμμονές μας περισυλλέγουνε τα σκουπιδιάρικα
όνειρα ξένα ράκη αλλότρια ζητωκραυγάσαμε
και τώρα εισπράττουμε απ' την εξέδρα μας βροχή δεκάρικα

Ξέσκισε η πόρνη η ιστορία αρχαία οράματα
τώρα για σέρβις μας ξαποστέλνει και για χαμόμηλο
την παρθενιά της επανορθώσαμε σφιχτά με ράμματα
την κουβαλήσαμε και μας κουβάλησε στον ανεμόμυλο


Τι μπορεί κανείς να πει γι’ αυτό το τραγούδι; Ή το καταλαβαίνεις, σε αφορά και ανατριχιάζεις – ή δεν το καταλαβαίνεις, δε σε αφορά και σηκώνεις αδιάφορα τους ώμους. Περνάει μέσα του η απόγνωση και η απελπισία ενός ολόκληρου κόσμου, που ξαφνικά συνειδητοποίησε ότι ο βηματισμός της ιστορίας τον άφησε οριστικά πίσω. Αλλά όχι μόνον αυτό. Δεν προχωρώ - καταλαβαίνω ότι τα σχόλιά μου είναι πολύ «λίγα». Ξαναδιαβάστε το τραγούδι – ή ακόμα καλύτερα ξανακούστε το, από το δίσκο ή νοερά, αν το ξέρετε ήδη. Μετά, περνάμε στο επόμενο: Δε λες κουβέντα (Δήμος Μούτσης, τραγουδά μαζί με τη Σωτηρία Μπέλλου)

Δε λες κουβέντα,
κρατάς κρυμμένα μυστικά και ντοκουμέντα
κι ακούω μόνο
συνθήματα μεταλλικά των μικροφώνων

Ξέρω τ’ όνομά σου
την εικόνα σου και πάλι από την αρχή
ψάχνω για μια διέξοδο γυρεύοντας
μια αλλιώτικη ζωή

Περνούν οι νύχτες,
τα δευτερόλεπτα βαριά στους λεπτοδείκτες
ζητώντας κάτι
που να μη γίνεται ουρλιαχτό κι οφθαλμαπάτη

Στων χιλιομέτρων
την ερημιά και στη σιωπή των χρονομέτρων
ακούγονται τώρα
σειρήνες μεταγωγικά κι ασθενοφόρα


Μέσα στο πνιγηρό αδιέξοδο, κάποιος ακυρώνει τις όποιες πιθανότητες διαφυγής, επειδή δε μιλάει για όσα έχουν συμβεί στο χώρο της αριστεράς; Ή κάποιος Μεγάλος Αδελφός παρακολουθεί και καταγράφει τα πάντα; Μήπως πρόκειται για στιγμιαία απαισιοδοξία; Όχι, φυσικά: Ηλεκτρικό πρόβατο (Μικρούτσικος, τραγουδά ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου)

Το ηλεκτρικό μου πρόβατο κοιμάται,
τον ύπνο του δικαίου του σφαχτού,
στο αίμα του και εσείς κατρακυλάτε,
σαν ένορκοι εγκλήματος φτιαχτού.

Διευθυντές και στρατηγοί πίσω απ' τις κάμερες,
ιχνηλατούν σκιές παράμερες,
τυφλές αρραβωνιαστικιές, αόμματοι λαχειοπώλες
σκοτώνονται σε καραμπόλες.

Το ηλεκτρικό μου πρόβατο κοιμάται…

Οι ποιητές κι οι μουσικοί πίσω απ' τα σύρματα,
ξιφομαχούν με λόγια ασύρματα,
οι χήρες με τ' ορφανά, επαίτες, γέροι, στρατιώτες,
γκρεμίζονται σ' αυτές τις νότες.

Το ηλεκτρικό μου πρόβατο κοιμάται…


Η συμβατική, καλοδουλεμένη, παραδοσιακή έκφραση (Γκάτσος, Παπαδόπουλος) έχει εγκαταληφθεί πια οριστικά και αμετάκλητα από τον Τριπολίτη. Τα θέματά του το ζητούν – οι στίχοι βγάζουν όλη την πολυπλοκότητα, τη σκληράδα, την αντι- ποιητικότητα της καθημερινής ζωής. Ο κόσμος του Όργουελ, ο κόσμος του μετάνθρωπου που «θα ερχόταν» κάποτε στο μακρινό μέλλον, είναι ήδη εδώ, έχει φτάσει, ο Τριπολίτης μας τον δείχνει, τον ψηλαφίζει, τον περιγράφει, τον ερμηνεύει. Επειδή δεν είναι πολιτικός ή προφήτης, είναι μονάχα ένας απλός, σοβαρός άνθρωπος, δεν έχει να προτείνει καμιά λύση, καμιά διέξοδο. Αυτό συνιστά την προσωπική του τραγωδία – αλλά και τη λύτρωση: δεν τρέφει μάταιες ελπίδες. Αυτή είναι και η αβάσταχτη γοητεία των τραγουδιών του. Όσο την αντέχει κανείς. Ούτε κι ο ίδιος την αντέχει για πολύ, μένει στο ίδιο κλίμα, αλλά σε λιγότερο αποπνιχτικές συνθήκες. Επιστρέφει στο πολιτικό τραγούδι (που είναι πια περισσότερο υπαρξιακό, παρά πολιτικό) και καταθέτει ένα απίστευτα δυνατό δείγμα γραφής, : Χαίρε φτώχια (Μικρούτσικος, τραγουδάει ο Γιώργος Νταλάρας)

Άκουσα τα λόγια της βροχής
ήσυχα βαριά προσεχτικά
πάνω στους τσίγκους

Στον καταυλισμό που αντηχεί
μελαγχολικά υπνωτικά
φέρνουν ιλίγγους

Χαίρε φτώχεια και φτώχεια της φωνής
και φτώχεια στις παράγκες χαίρετε!
εκ των πραγμάτων αφανείς παράγωγα της μηχανής
που έχει ανάγκη από τραγούδια με ανάγκες
χαίρετε!

Έφτασα στο τέλος των σκοπών
μίζερη στεγνή λογιστική
με fax και bonus

Ζώντας διαμέσου των σιωπών
δάκρυα με θλίψη αυθεντική
στους βλεννογόνους


Η σκληράδα του δε μπορεί να κρύψει την αυθεντικά ρομαντική φύση, που την ξορκίζει, αλλά δε μπορεί να την κρατήσει αφανή ως το τέλος: δάκρυα με θλίψη αυθεντική στους βλεννογόνους… Υπάρχει αυθεντικότητα – και πόση, στο σύγχρονο ελληνικό τραγούδι; Οι δεκάδες νέοι στιχουργοί με τα όμορφα, καλοβαλμένα στιχάκια, που κυριαρχούν στο χώρο (δεν αναφέρομαι στο σκυλάδικο και το κωλάδικο) θα έπρεπε να μελετάνε τους στίχους του Τριπολίτη. Αλλά, αν τον έπαιρναν στα σοβαρά (την αντισυμβατικότητά του δηλαδή, την ειλικρίνεια και τη δύναμη της αλήθειας που φέρνει) θα κινδύνευαν να μην ξανακάνουν δίσκο: η αγορά άλλα ζητά. Εδώ ο ίδιος, ο καλύτερος στο είδος του – και περνάνε χρόνια μέχρι να δούμε καινούρια δουλειά του στη δισκογραφία. Είναι ντροπή, είναι πάνω απ’ όλα χαμένη ευκαιρία για το ελληνικό τραγούδι: δεν θα ξαναέχουν οι συνθέτες τέτοιον στιχουργό στη διάθεσή τους. Οι μεγάλες δυνάμεις (Μίκης, Μικρούτσικος, Μούτσης) έκαναν αυτό που έπρεπε – και τα τραγούδια που έφτιαξαν με τον Τριπολίτη θα κοσμούν για πάντα την ελληνική δισκογραφία. Οι νεότεροι προτιμούν να πλατσουρίζουν στα ρηχά – καλά είναι κι αυτά που παιδεύουν, αλλά τόσο μα τόσο «λίγα» όταν συγκρίνονται… Τιμητική εξαίρεση από τους (κάπως) νεότερους, πέρα από τον Σταμάτη Κραουνάκη (που, μετά τα Σκουριασμένα χείλια έκανε το μοιραίο λάθος της ζωής του με την επιλογή του βασικού συνεργάτη –στιχουργού, αλλά αυτό είναι άλλη ιστορία) ο Διονύσης Τσακνής. Από το δίσκο «Γέφυρες» του 2002, το επόμενο τραγούδι, που το τραγουδάει ο ίδιος: Πρόεδρε

Πρόεδρε, ο κόσμος πεθαίνει
Με σταυρούς, με σφυροδρέπανα, με μπλακ-εντ-ντέκερ στο προσκεφάλι
Πρόεδρε...

Κάμερες κρυμμένες καταγράφουν άδειες φάτσες,
η ζωή στο φωτοαντιγραφικό
Λούμπεν και πληβείοι αναλώνονται στις πιάτσες,
η απόγνωση στο πρώτο Ενικό
Άμβωνες ουρλιάζουν το μεγάφωνο του μίσους,
λεκιασμένες των Αγίων οι μορφές
Εδρανα και Νόμοι προστατεύουνε τους Κροίσους,
χειροπέδες και πεντάπικρος καφές

Φέρνουν σκυλοπνίχτες λαοθάλασσες της φρίκης,
στα αμπάρια φτώχεια και Αρμαγεδών
Πρόεδρε σου ανήκουν, είναι λάφυρα της Νίκης,
που ζητούν στον ήλιο μοίρα κι εμβαδόν
Γέφυρες δακρύων, άνθρωποι και κατσαρίδες
ονειρεύονται υπόγειους ουρανούς
Πρόεδρε, σου λέω: Της καρέκλας σου οι βίδες
μία-μία σπάζουν με ύπουλους τριγμούς

Ισοβίως βρέχει στις ψυχές των ηττημένων,
γκρίζα λάσπη, κάθε ψίθυρος βροχή
Ροζ πολυεστέρας τ’ άστρο των προσκυνημένων,
που δοξάζει αίσχος και συνενοχή
Μαύρο οξειδωμένο το παγκάρι του σαράφη,
πληθυσμοί στα νύχια των χρηματιστών
Μέλλον, μέλλον, μέλλον, στην εξώπορτά σου γράφει:
«Το κατάστημα προσωρινώς κλειστόν»

Νάυλον η σάρκα, χύμα σταφ οι ζαρντινιέρες,
τα αισθήματα στην πούδρα και στο τζελ
Πρόεδρε, η σιωπή σαβανώνει στους αιθέρες
της οργής τα βέβηλά μου ντεσιμπέλ
Έδεμ των εμπόρων η ανθρώπινη οδύνη,
οι οθόνες καπηλεύονται το φως
Πρόεδρε, της παρτίδας έχεις όλη την ευθύνη,
αλλ’ εσύ δεν περπατάς ποτέ σκυφτός


Ίσως έχουν δίκιο οι νεότεροι συνθέτες: δεν πουλάνε τέτοια τραγούδια… Καλύτερα ας μείνουν στις ανώδυνες σαχλαμαρίτσες (τις πλασάρουν άλλωστε ως σινιέ λαϊκό, και με …τζουρά, άμα λάχει!) – κι ο κόσμος αυτές αναζητάει. Ίσως: Όλα από χέρι καμένα (Μικρούτσικος, τραγουδά ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου)

Ήρωες, μίξερ, μανταλάκια, σερβιέτες,
λάβαρα, κόμιξ, σούπερ-μάρκετ, ηγέτες,
ρήτορες, μπλέντερ, βιταμίνες, μονώσεις,
κι ότι σου τάζουνε για να καυλώσεις.

Κίνημα, χάπια, σελοτέιπ, πτυχία,
άγιοι, σέρβις, μπόντυ μπίλντινγκ, ηχεία,
κάμερες, γκέι, φουστανέλες, ψυχώσεις,
κι ότι σου δίνουνε για να καυλώσεις.

Όλα από χέρι καμένα
και τα σπίρτα μας βρεγμένα…

Λείψανα ,κέικ, χορωδίες, μουστάρδες,
βίζιτες, χύτρες, ινστιτούτα, κονκάρδες,
κόλλυβα , πόστερ, after-shave, διαγνώσεις,
κι ότι σου τάζουνε για να τα χώσεις.

Κλύσματα, σέντρες, γκομενάκια, πακέτα,
άγγελοι, telex, ανθοδέσμες, κουφέτα,
πρόεδροι, κέτσαπ, βαλβολίνες, ενέσεις,
κι ότι σου υπόσχονται για να την πέσεις.

Όλα από χέρι καμένα
και τα σπίρτα μας βρεγμένα…

Έρανοι, άλμπουμ, ονειράκια, πατέντες,
κάψουλες, μπόνους, φωτοκόπιες, κουβέντες,
κίναιδοι, τίτλοι, wind-surfing, εκπλήξεις,
κι' ότι σου δίνουνε για να πηδήξεις.


Ohh, yes! Indeed!

* * *

Ακούσαμε ήδη δεκαεννιά τραγούδια του Τριπολίτη και απομένουν άλλα εφτά για να ολοκληρωθεί η παρουσίαση. Η τελευταία ομάδα τραγουδιών είναι από εκείνα που κινούνται στον προσωπικό, ιδιωτικό χώρο. Καταπιάνονται με την αίσθηση του ανεκπλήρωτου, την αποτυχία, την απόγνωση, τη μοναξιά, αλλά και το παιγνίδι με την ιδέα του θανάτου - που κόβει την ανάσα. Οι λεπτεπίλεπτες υπάρξεις και οι εκσυγχρονιστές πάσης φύσεως, αν υποθέσουμε πως έφτασαν ως εδώ, ας μη προχωρήσουν παρακάτω, για λόγους ασφαλείας (τους): Έτσι κι αλλιώς (Κραουνάκης, τραγουδάει -πολύ φτωχή η λέξη για τη συγκλονιστική ερμηνεία- η Βίκυ Μοσχολιού)

Η ζωή σου έτσι κι αλλιώς
κούφιο κόκαλο και φαγωμένος σκελετός
η ζωή σου εδώ κι εκεί
μαύροι έρωτες και καταδίκη μυστική
η ζωή σου όπου κι αν πας
κρύες κάμαρες κι αποκλεισμένος μαχαλάς

Έτσι κι αλλιώς
σε ξέρουνε δυο τρία άτομα
έτσι κι αλλιώς
πεσμένος μια ζωή στο πάτωμα

Η ζωή σου έτσι κι αλλιώς
τρύπιο γόνατο κι ανάπηρος βηματισμός
η ζωή σου εδώ κι εκεί
απομόνωση στην ίδια σου τη φυλακή
η ζωή σου όπου κι αν πας
άδειο τρίκυκλο και φαγωμένος μουσαμάς


Αναρωτιέμαι αν τα ξέρουν αυτά τα τραγούδια, αν τα έχουν ακούσει ποτέ, όσοι συντοπίτες μας (από το Λιγουριό, τα Καμένα Βούρλα, τα Καμίνια και τον Αη Γιάννη Ρέντη) εκστασιάζονται με αλλοδαπούς καλλιτέχνες – ή μήπως δεν τα καταδέχονται, επειδή είναι γραμμένα από Έλληνες – στην ελληνική γλώσσα; Ακούγοντας τα ραδιόφωνα (και τριγυρίζοντας στα ιστολόγια) αναρωτιέμαι καμιά φορά μήπως ζούμε σ’ άλλη χώρα; (στίχος του Μάνου Ελευθερίου) Μπορεί, πάλι, να είναι θέμα marketing, life style – και δε συμμαζεύεται. Μπορεί η μαντάμ Σουσού να έχει μετεμψυχωθεί, πολλαπλώς. Κι αν προσθέσουμε και τα κυρίαρχα σκυλιά, άστα να πάνε… Δε λέω να μην ακούμε τις μουσικές και τους μουσικούς του κόσμου – κι εγώ ακούω και πολύ μάλιστα. Αλλά, έχουμε και ελληνικά τζοβαΐρια και μαλάματα, κι είναι κρίμα να μη τα χαιρόμαστε. Δεν εννοώ μονάχα τον Τριπολίτη, αλλά ολόκληρο το ελληνικό τραγούδι. Όπως και να ΄χει: Μοναξιά χιλιάδες φύλλα (Μικρούτσικος, τραγουδάει ο Γιώργος Νταλάρας)

Τον περισσότερο καιρό σωπαίνεις
στο τζάμι το θαμπό της οικουμένης
κοιτάς αυτά που δεν καταλαβαίνεις
κι ούτε που ξέρεις τι και πώς

Βλέπεις θεάματα πληρώνεις φόρους
επιθυμώντας μ' όλους τους πόρους
να ζεις μονάχα με δικούς σου όρους
και να 'σαι ο ίδιος σου πομπός

Άκου κοινό !
Λάθος προφίλ του ανθρώπου ο νους
δεν αντέχει κόσμους αληθινούς
κόλαση υπάρχει μονάχα για τους ζωντανούς

Τα μανιφέστα του καιρού σου μίλα
κίτρινα λόγια με σινιέ ξεφτίλα
πουλάει η μοναξιά χιλιάδες φύλλα
όταν ποζάρει στο φακό

Γλυκιά ακίνητη θολή νιρβάνα
δεν έχεις έρωτες μα έχεις πλάνα
έχεις οθόνη μα δεν έχεις μάνα
ούτε ένα χέρι φιλικό


Σε αυτό το τραγούδι του Τριπολίτη λέγονται πολλά, με την πυκνότητα που πετυχαίνει συχνά ο στιχουργός. Από αυτά να υποσημειώσουμε τη δήλωση επιθυμίας για αυτο- και όχι – ετερο-καθορισμό (να ζεις μονάχα με δικούς σου όρους / και να ‘σαι ο ίδιος σου πομπός). Την αδυναμία να επιτευχθεί κάτι τέτοιο. Την αηδία για τη σινιέ ξεφτίλα της καθημερινότητας. Το βούλιαγμα στη μοναξιά, αλλά χωρίς παράδοση σε προφήτες και ψευδαισθήσεις: το μυαλό εξακολουθεί να διατηρεί την αξιοπρέπειά του. Αλλά, στις συνθήκες αυτές, χρειάζεται οπωσδήποτε μια διαφυγή – ένα όνειρο. Όμως, ακόμα και τα όνειρα του Τριπολίτη, είναι ευκαιρίες για ανελέητο σαρκασμό και αυτοσαρκασμό: Ονειρεύομαι (L.A.) (Μικρούτσικος, τραγουδάει ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου)

Εσύ πατάς στο κόκκινο χαλί των επισήμων
κι εγώ είμαι στο ψάξιμο γυναίκας και ενσήμων.
Εσύ αραχτός και ψύχραιμος στη μαύρη λιμουζίνα
κι εγώ τραβάω σίδερο γυρεύοντας βιτρίνα.

Και ονειρεύομαι πισίνες και ονειρεύομαι γκόμενες
και ονειρεύομαι φόρμουλες, γκόμενες και ονειρεύομαι Λος Άντζελες
και ονειρεύομαι και ξυπνάω και σπάζομαι και τραγουδάω.

Εσύ πατάς στο κόκκινο χαλί των επισήμων
κι εγώ είμαι στο ψάξιμο γυναίκας και ενσήμων.
Εσύ αραχτός και ψύχραιμος στη μαύρη λιμουζίνα
κι εγώ τραβάω σίδερο γυρεύοντας βιτρίνα.


Ένας αιώνια απροσάρμοστος… Η προσαρμογή (ένταξη, υποταγή, ενσωμάτωση) – είναι δείγμα υγείας ή το αντίθετο; Το σίγουρο είναι πως όσοι επιμένουν, το πληρώνουν. Ίσως έχουν μια (πανάκριβη σε κόστος, αλλά και ανεκτίμητη σε αξία) αίσθηση ελευθερίας. Και λειτουργούν ως άλλοθι σ’ εμάς τους άλλους, τους συμβιβασμένους, που δακρύζει η ψυχή μας και λαχταρά τις παγωμένες ανάσες της πανάκριβης φαντασίωσης που κάποτε την αγγίξαμε (χαίρε, ω χαίρ’ ελευθεριά!) αλλά δε μας επιτρέπεται πια ούτε να ζυγώσουμε εκεί κοντά - το εξαργυρώσαμε αυτό το υψηλό προνόμιο. Τα τραγούδια αυτά λειτουργούν και θεραπευτικά, ως παραμυθία δηλαδή, όταν τα ακούμε. Είναι πιθανόν, ωστόσο, μια ανάλογη σχέση να χαρακτηρίζει τον ίδιο τον Τριπολίτη και τους στίχους του. Δε μπορώ να το ξέρω, αλλά δεν έχει κιόλας ιδιαίτερη σημασία. Στην τελική, μόνο τα τραγούδια έχουν σημασία – καθώς αρμενίζουν σα μοναχικά καράβια μέσα στο χρόνο και μέσα στις ψυχές: Πρωταθλητής (Μικρούτσικος, τραγουδάει ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου)

Βγάζω τη φόρμα του καλού πρωταθλητή
κρύβω στο ράφι τα αθλητικά μου είδη,
κάνε μονάχη σου και το διαιτητή
το πουλημένο κέρδισέ το το παιχνίδι.

Αν λέω αν, παίζεται το παν
δίχως θεατές, χωρίς ρακέτα
αν θέλεις αν, νίκες δωρεάν
τότε τα παιχνίδια κέρδισε τα,
δεν μπαίνω στο παιχνίδι σου - όχι δωρεάν.

Αν λεω αν, είσαι κάτι σαν
γήπεδο αδειανό, ψυχρή κερκίδα
αν παίζεις αν, με σινιέ μπουφάν
τότε δε σε ξέρω δε σε είδα,
δεν μπαίνω στο παιχνίδι σου -όχι δωρεάν.


Ένας τέτοιος άνθρωπος, με τις εμμονές και τις επιμονές που είδαμε να ζωγραφίζονται στα τραγούδια, δεν είναι εύκολος στις προσωπικές του σχέσεις. Πληγώνει – και πληγώνεται γι’ αυτό: Συγγνώμη για την άμυνα (Μικρούτσικος, τραγουδάει ο Γιώργος Νταλάρας)

Το πάθος φτιάχνει τρίγωνα
στης πόλης τα τετράγωνα
συγγνώμη που σε πάγωνα
σ' αρνιόμουν και σε πλήγωνα

Με λόγια κατασκότεινα
το πάθος βγάζει εξάμηνα
συγγνώμη για την άμυνα
και για όσα δε σου πρότεινα

Το πάθος ανοξείδωτο
με κρύσταλλα και χρώμια
ξυστά τα πεζοδρόμια
και πάντοτε ανεκπλήρωτα


Για το κλείσιμο, δυο μοναδικά τραγούδια, που δε σηκώνουν κανένα σχόλιο. Το πρώτο: Song blues (Μικρούτσικος, τραγουδάει ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου. Πρόσφατα, το είπε και ο Χρήστος Θηβαίος)

Ένα μπλουζ η αγάπη μου πένθιμο,
μια πομπή μαύρων αυτοκινήτων.

Με κορδέλες μοβ, με ορχήστρα μοβ,
σε πορεία μοβ, όλα μοβ.

Ένα μπλουζ η αγάπη μου πένθιμο,
μια πομπή μαύρων αυτοκινήτων.

Ένα μπλουζ η αγάπη μου πένθιμο,
η ζωή είναι θέμα πιθανοτήτων.


Και το δεύτερο: Γενέθλια '86 (Μικρούτσικος, τραγουδάει ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου)

Γενέθλια κι αγόρασα σκοινί,
τον κόμπο μου τον έχω φτιάξει πρόχειρα,
παραληρώντας πάνω στο σκαμνί,
στον τελευταίο ρόλο του αυτόχειρα.

Πίσω μου τίποτα, τίποτα στο μέλλον,
μονάχα η κηδεία των ψηλών καπέλων.

Γενέθλια και φτύνω τις ευχές,
σοκολατάκια στήνω για ικρίωμα,
ελπίζω με τις πρώτες τις βροχές,
να ξεχαστώ και ‘γω και το σημείωμα.


-------

Ο Κώστας Τριπολίτης παρουσιάζει εδώ και χρόνια μια εκπομπή (Εδώ, μεσάνυχτα) στο Δεύτερο Πρόγραμμα (99.2 στα FM της Αθήνας, 90.0 στα FM της Θεσσαλονίκης) κάθε Τρίτη 12 με 1. Συνήθως σχολιάζει σύντομα την επικαιρότητα και μετά, ανάμεσα στα τραγούδια, διαβάζει στίχους Ελλήνων ποιητών. Κάποιες φορές, έρχεται κι ένας καλεσμένος – θέμα είναι πάντα το τραγούδι. Τι άλλο;

-------

Η φωτογραφία είναι του Κώστα Βαρδίκου

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Παρασκευή, Ιανουαρίου 27, 2006 | 37 σχόλια
Τετάρτη, Ιανουαρίου 25, 2006
ΕΥΟΙ - ΕΥΑΝ!


(Η Ελλάδα που αντιστέκεται: βυζαντινό ασημένιο πιάτο, περί το 620 μ.Χ.)

Γράφει ο Athanassios

Ενώ λοιπόν στα «μτκ» γίνεται ένας χαμός μεταξύ ελληναράδων, χριστιανών κρυπτών και μη , βυζαντινολόγων και λοιπών ...λόγων, είπα να συνεισφέρω στη συζήτηση με ένα post. Ελπίζω να μη κατηγορηθώ πάλι ότι μετατρέπω τη σύναξη των γερόντων στην Ιβήρων σε μασκέ πάρτυ... Μόλις λοιπόν οι γέροντες τελειώσουν τη σύναξη και ξεμπερδευτούν από τους Σβορώνους, Κορδάτους, Καστοριάδηδες κλπ, ας ρίξουν και μια ματιά εδώ :

ΕΥΟΙ - ΕΥΑΝ

Μπαραμπλίν Μπαραμπλάν
Μπαραμπίμπι Μπαραμπλάν
Που πας καρδιά μου που πας παλληκαρά μου
Δεν έφεξεν ακόμα ο αυγερινός
Δεν λάλησεν ακόμα ο κορυδαλλός

Ευοί Ευάν
Μπαραμπλίν Μπαραμπλάν
Μπαραμπίμπι Μπαραμπλάν

Πουν’ το βρακί μου που είναι το σπαθί μου
Ημέρωσε και φεύγω Τριανταφυλλιά
Τα βούκινα λαλούσι στη βουνοπλαγιά

Ευοί Ευάν
Μπαραμπλιν-Μπαραμπλάν
Μπαραμπίμπι-Μπαραμπλάν

Μη δε νικήσεις αλί αν δεν γυρίσεις
Τα δώρα να με φέρεις τα μεταξωτά
Τοπάζια και ρουμπίνια και χρυσαφικά

Ευοί Ευάν
Μπαραμπλίν-Μπαραμπλάν
Μπαραμπίμπι-Μπαραμπλάν

Για κει που πάμε
Τρεις πάμε δυό γυρνάμε
Αν δεν φανώ το Μάρτη την πρώτη Κυριακή
κόλλυβα ετοίμασε μου τη Σαρακοστή.


Το 976 είναι ένας δίσκος με τη μουσική που έγραψε ο Σταύρος Ξαρχάκος σε κείμενα του Ιάκωβου Καμπανέλλη για τηλεοπτική παραγωγή της Γαλλικής τηλεόρασης και πρωτοπαίχθηκε στο Παρίσι την 1η Γενάρη 1977 και στην Αθήνα από την ΕΡΤ την ίδια μέρα. Αναφέρεται σε μια παραμονή πρωτοχρονιάς στην Κωνσταντινούπολη το 976 μ.Χ. και όπως λέει στο σημείωμα του ο Καμπανέλλης,

η μουσική έκφραση μιας τέτοιας ώρας, που οι ανθρώπινες εκδηλώσεις είτε στο Βυζάντιο του 976 είτε στον τωρινό μας τόπο και χρόνο δε διαφέρουν στα ψυχικά γνωρίσματα, είναι ο δίσκος που έχετε στα χέρια σας...

Φυσικά δεν έχω δει την παράσταση και αναρωτιέμαι αν η ΕΡΤ την έχει στο αρχείο της ακόμα. Θα είχε ενδιαφέρον να την επαναλάβει κάποια άλλη παραμονή Πρωτοχρονιάς και να την παρακολουθήσουν όλοι αυτοί βέβαια που δέρνονται αν οι Βυζαντινοί ήταν έθνος, ποιος ο ρόλος των Ελλήνων τότε κι αν ο χριστιανισμός τους κατέπνιξε...

Μπαραμπλίν-Μπαραμπλάν!

(Εντός, η πρόταση του Γέροντος Αθανασίου για την εικονογράφηση του ποστ. Ό,τι πρέπει, για μετά τη σύναξη!)



συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Τετάρτη, Ιανουαρίου 25, 2006 | 26 σχόλια
Τρίτη, Ιανουαρίου 24, 2006
Εξελληνισμός ή εκχριστιανισμός



Οι μερακλήδες που παρακολουθούν τη συζήτηση ανάμεσα στα «μυστικά του Κόλπου», τον big fat opinion και τους άλλους φίλους και φίλες που συμμετέχουν με σχόλια στα δύο ...μαχητικά ιστολόγια, μάλλον αντέχουν ένα κειμενάκι ακόμα. Υπόσχομαι πως θα είναι το τελευταίο αυτού του κύκλου, γιατί το πολύ το κύριε ελέησον, το βαριέται κι ο παπάς.

* * *

Το περίφημο δίλημμα, αν τάχα εκχριστιανίστηκε ο ελληνισμός ή εξελληνίστηκε ο χριστιανισμός, που τόσο πολύ απασχόλησε και προβλημάτισε τόσους πολλούς, κατά την ταπεινή μου γνώμη είναι ψευτοδίλλημα. (H συνέχεια εντός)

Θεωρώ ότι δεν συνέβη ούτε το ένα ούτε το άλλο – και θα προσπαθήσω να εξηγήσω γιατί. Ο χριστιανισμός προσέλαβε, για την οντολογική του τεκμηρίωση κάποια στοιχεία της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας –κυρίως από τον Πλάτωνα- τα οποία όμως επεξεργάστηκε τόσο βαθιά και τα ενέταξε στην βασική (εβραϊκή) του οντολογία με τόσο άψογο τρόπο, ώστε παρήγαγε τελικά ένα όντως θαυμαστό θεολογικό –οντολογικό –φιλοσοφικό οικοδόμημα, με απόλυτη εσωτερική συνέπεια και συνοχή.

Ο ελληνισμός, από την άλλη μεριά, ηττημένος πολιτικά από τους Ρωμαίους, έχοντας απωλέσει οριστικά τη βασική πολιτική του θέσμιση (την πόλιν) και κατατεμαχισμένος ανάμεσα στις διάφορες δυϊστικές σέχτες (π.χ. νεοπλατωνικοί) και στις ανατολικές σωτηριολογικές δοξασίες, βρέθηκε σε μια στιγμή πρωτοφανούς αδυναμίας. Ωστόσο, είναι αφελές να υποθέσουμε ότι απεδέχθη το χριστιανισμό επειδή τον άφησε έκθαμβο το «θαυμαστό» δυϊστικό οντολογικό –θεολογικό του μοντέλο, το οποίο άλλωστε δεν είχε καν ολοκληρωθεί ως κατασκευή, και με το οποίο ελάχιστοι μόνο από τους προσήλυτους μπορούσαν να έχουν βαθύτερη επαφή. Ήταν θέμα χρόνου και συνθηκών για τον ελληνισμό να ανακάμψει πολιτικά, οπότε παράλληλα θα παρουσίαζε και μια παράλληλη φιλοσοφική –πνευματική επαναφορά, σε υψηλότερα επίπεδα.

Χρόνος υπήρξε άφθονος, αλλά τις συνθήκες καθορίζει η πολιτική βούληση των ανθρώπων – και οι χριστιανοί ήταν ακούραστοι, πεισμένοι, ακλόνητοι στην πίστη τους, πολλές φορές θαυμαστά καρτερικοί απέναντι στους διωγμούς και τις δυσκολίες, με αποφασισμένο και αποφασιστικό ιερατείο - χωρίς χρονικά κενά, πρωτοφανή οργάνωση, εκτεταμένο ακτιβισμό και υψηλή κοινωνική δραστηριότητα. Όταν κέρδισαν και το πολιτικό στοίχημα (μεταστροφή Κωνσταντίνου) ήταν θέμα χρόνου να ισοπεδώσουν (και δια της βίας) τους πάντες, δεδομένου του οικουμενισμού που κουβαλάει ο χριστιανισμός από την μητρική του παράδοση, την εβραϊκή. Ο παραδοσιακός ελληνισμός υπέστη μια νέα ήττα, συντριπτική αυτή τη φορά, η οποία προερχόταν ουσιαστικά εκ των ένδον και η οποία τον οδήγησε στην αναπόφευκτη πνευματική – πολιτική συντριβή, πριν προλάβει να αρθρώσει τον αναμενόμενο νέο λόγο – απάντηση στη χριστιανική πρόκληση.

Η ήττα του ελληνιστικού κόσμου υπήρξε πρωτίστως πολιτική και δευτερευόντως πνευματική. Στις νέες συνθήκες, του νικηφόρου χριστιανισμού, ο ελληνισμός προσήλθε με όλες τις του τις φιλοσοφικές –ηθικές- παγανιστικές – τοπικές παραλλαγές, τις οποίες ο χριστιανισμός απεδέχθη, μη μπορώντας να κάνει διαφορετικά. Για παράδειγμα, οι επίσκοποι καταδίκαζαν και καταδίωκαν τις διονυσιακές τελετουργίες, αλλά και τι να κάνουν που όλο το χριστεπώνυμο πλήρωμα συμμετείχε σ’ αυτές ενθουσιωδώς (καμιά φορά, μετά βίας συγκρατούσαν και τους παπάδες…) – και την Καθαρά Δευτέρα άρχιζε, όλο μαζί, τη νηστεία της Σαρακοστής; Τι να κάνουν που οι Έλληνες, ακολουθώντας τον πατροπαράδοτο παγανιστικό –ειδωλολατρικό χαβά τους ήθελαν να προσκυνούν τις εικόνες του Ιησού, της Παναγίας και των αγίων;

Ο χριστιανισμός ουσιαστικά πήρε φαλάγγι την ελληνική φιλοσοφική παράδοση, όπως αυτή στεκόταν (χωρίς αυτοπεποποίθηση) την εποχή της διαμάχης. Απέτυχε όμως παταγωδώς να κερδίσει τη λαϊκή ψυχή και να τη μεταστρέψει στον ιουδαϊσμό. Αυτή παρέμεινε ως είχε και στις νέες συνθήκες, συμβιβαζόμενη, ελισσόμενη, υποτασσόμενη – αλλά και πετυχαίνοντας κάποτε καθοριστικές, στρατηγικές, νίκες, όπως στην περίπτωση των εικόνων. Παρ’ όλες τις προσπάθειες του χριστιανισμού, ο ελληνισμός ουδέποτε χώνεψε το δόγμα για την ανάσταση των σωμάτων, ούτε έδωσε ιδιαίτερη σημασία στα περί Παραδείσου, Κολάσεως και Κρίσεως. Ουδέποτε πήρε στα σοβαρά ότι είχε επισυμβεί πράγματι η πτώσις του ανθρώπου, με αποτέλεσμα να παραμένει πάντοτε μετέωρη στη συνείδηση του λαού όλη η θεωρία της Ενσάρκωσης, της Θυσίας και της Ανάστασης. Ουδέποτε αποδέχτηκε τη θέση τα του Καίσαρος τω Καίσαρι, όταν ο Καίσαρας λεηλατούσε αλύπητα το δικό του έχειν. Ουδέποτε καλοείδε τον εξουσιαστικό (και καταπιεστικό και εκμεταλλευτικό) θεσμό των επισκόπων. Ουδέποτε ενστερνίστηκε το παράλογο οικουμενικό μήνυμα της επίσημης Εκκλησίας –και κυρίως τις πολιτικές του διαστάσεις.

Φυσικά δεν μπορούσε να εκφράσει ανοιχτά όλες αυτές τις αντιλήψεις, τις οποίες καταπολεμούσε αποφασιστικά η βία της εξουσίας και της καθεστωτικής Εκκλησίας. Όσες φορές το έκανε, παραμόνευε η ρετσινιά του αιρετικού – και ακολουθούσαν εξοντωτικοί διωγμοί, με κορυφαία περίπτωση εκείνη του μονοφυσιτισμού. Τις κρατούσε όμως μέσα στις παραδόσεις του και την κοινοτική ζωή, αφανώς. Τις ισχυρότερες και ευγενέστερες από τις ελληνικές του αντιλήψεις τις αξιοποίησε αργότερα (από τον 12ο αιώνα και μετά) για να διαμορφώσει, μαζί και με άλλα στοιχεία, τη νέα ελληνικότητα, η οποία υπήρξε, εκφράστηκε και απελευθέρωσε πνευματικά και πολιτικά τους Έλληνες, ακριβώς σε αντιδιαστολή με τις κυρίαρχες χριστιανικές θεωρίες (οικουμενικότητα, ρωμιοσύνη, προσκόλληση στο δόγμα, πολιτικές αντιλήψεις κλπ)

Καθ’ όλη τη διάρκεια αυτής της μακράς πορείας, χριστιανοί λόγιοι, διανοητές, θεολόγοι και (σπανίως) φιλόσοφοι έρχονταν σε επαφή με την αρχαία ελληνική γραμματεία – όση τουλάχιστον παρέμενε προσβάσιμη σε αυτούς- και την ελληνική τέχνη και παράδοση. Σε ορισμένες περιπτώσεις δεν είναι απίθανο ότι η επαφή απέβαινε γόνιμη, όπως στην περίπτωση της εικονογραφίας και τη σχέση της με την ελληνιστική παράδοση των Φαγιούμ. Αν λάβουμε όμως υπόψη μας τη χρονική έκταση της βυζαντινής περιόδου (11 αιώνες) θα ήταν λογικό να προσδοκούμε πολύ σημαντικότερα επιτεύγματα στη φιλοσοφία, την ποίηση, τη λογοτεχνία, στην τέχνη, στην αρχιτεκτονική, στις επιστήμες. Ωστόσο, αν εξαιρέσει κανείς την οργάνωση της διοίκησης (με βάση τη ρωμαϊκή κληρονομιά) και τη συστηματοποίηση του δικαίου (με βάση την ίδια παράδοση, τη ρωμαϊκή) το βυζάντιο ουδέν καινόν και άξιο θαυμασμού έργο μπόρεσε να παράξει και να προσφέρει στην ανθρωπότητα –πλην της βυζαντινής εκκλησιαστικής ζωγραφικής.

Η αιτία αυτής της δυσπραγίας δεν ήταν βέβαια ότι οι Έλληνες χριστιανοί λόγιοι και καλλιτέχνες στα βυζαντινά χρόνια ήταν κατώτερης ποιότητας. Η εργασία τους όμως γινόταν μέσα σε δύσκολες συνθήκες: πρώτον, είχαν πάνω από το κεφάλι τους τη δογματική εποπτεία της Εκκλησίας και του Παλατίου, θεσμοί οι οποίοι δεν επέτρεπαν –άμεσα ή έμμεσα- οποιαδήποτε πνευματική καινοτομία. Δεύτερον, η επαφή με τους αρχαίους Έλληνες κατέληγε στείρα, είτε γιατί γινόταν με όρους μιμητισμού (π.χ. στη γλώσσα) – άρα δεν υπήρχε ζωντανός χυμός στο νέο έργο, είτε γιατί ήταν υποχρεωτική η προσαρμογή της νέας παραγωγής στα χριστιανικά δόγματα, οπότε η προσπάθεια είχε εξαρχής δεδομένο αποτέλεσμα. Εκεί που δεν ίσχυσαν αυτοί οι καταναγκασμοί (στην εικονογραφία) υπήρξε όντως δημιουργική ενσωμάτωση της ελληνικής κληρονομιάς και δημιουργία μεγάλης τέχνης. Η γλυπτική όμως εγκαταλείφθηκε, γιατί δεν μπορούσε να προσαρμοστεί εξίσου καλά στο χριστιανικό δόγμα. Η ποίηση, με την παραδοσιακή ελληνική έννοια, ουσιαστικά δεν υπήρξε έξω από την εκκλησιαστική υμνογραφία. Το θέατρο, ως υψηλή πνευματική και παιδευτική εμπειρία, δεν μπόρεσε ποτέ να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα και να αναγεννηθεί. Η φιλοσοφία μετατράπηκε από αιχμή του δόρατος της ελεύθερης σκέψης, που ήταν στην αρχαία Ελλάδα, σε θεραπαινίδα της …θεολογίας! Τα μαθηματικά και οι φυσικές επιστήμες ουσιαστικά παρέμειναν στάσιμα, όπως τα άφησε το τέλος της ελληνιστικής περιόδου – ή υποχώρησαν. Η αρχιτεκτονική έντεκα αιώνων έχει να επιδείξει ουσιαστικά μονάχα την Αγία Σοφία του Ιουστινιανού. Η σύγκριση με τα 50 μόλις χρόνια του αθηναϊκού χρυσού αιώνα είναι συντριπτική…

Στη μουσική, ο χριστιανισμός έβγαλε τα μουσικά όργανα έξω από τους ναούς και τη λειτουργική ζωή, γιατί και αυτά δεν μπορούσαν να προσαρμοστούν, με αποτέλεσμα να μην υπάρξει λόγια συνέχεια της αρχαίας ελληνικής μουσικής, η οποία επιβίωσε μόνον ως ψαλτική (Είναι γνωστή η εργασία του Χ. Χάλαρη, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές αντιρρήσεις και ερωτηματικά.)

Με αυτήν την έννοια, ούτε εκχριστιανισμός του ελληνισμού (του παλαιού και του νέου*), ούτε το αντίστροφο, υπήρξαν στην πραγματικότητα. Οι δυο ισχυρές παραδόσεις καταδικάστηκαν λες από την ιστορία να συνυπάρχουν παράλληλα και ασύμπτωτα μέσα στο ίδιο ιστορικό υποκείμενο (τους Έλληνες) και παρ’ όλες τις κατά καιρούς οξύτατες διαμάχες τους, δεν κατάφεραν να απαλλαγούν η μία από την άλλη –ούτε προβλέπεται στο ορατό μέλλον.

Εκείνο που είναι υπερώριμος πολιτικά στόχος είναι να προσαρμοστούν οι κοινωνικές και πολιτικές εξουσίες του χριστιανισμού στις διαστάσεις που πραγματικά έχει αυτός μέσα στη συνείδηση του ελληνισμού. Να πάψει δηλαδή να δυναστεύει τους Έλληνες που δεν επιθυμούν να έχουν σχέση μαζί του (και είναι πάρα πολλοί) στους διάφορους σταθμούς της ζωής τους – και να παρεμβαίνει καθοριστικά (και επικίνδυνα) στα εθνικά θέματα.

Ανεξάρτητα από τις προσωπικές επιθυμίες του καθενός, ο ελληνισμός και ο χριστιανισμός θα εξακολουθήσουν να συμπλέουν, συγκρουόμενοι μεν, αλλά ουσιαστικά για πάντα πάνω στην ίδια βάρκα. Και είναι αδιανόητο να θελήσει κάποιος να πετάξει το χριστιανισμό στη θάλασσα – ένα τέτοιο νέο διχασμό, που θα αδυνάτιζε τρομερά το έθνος μας, πρέπει να τον αποφύγουμε πάση θυσία. Αλλά εξ ίσου αδιανόητο είναι να εξακολουθήσει η χριστιανική πλευρά να θέλει να σκεπάζει τη βάρκα με τα μαύρα ράσα της, αντί να κάθεται σεμνά και ήσυχα στη θέση της και να συμμετέχει έντιμα και με αξιοπρέπεια στους κόπους και στις χαρές του ταξιδιού.

Πνευματικά, ιδεολογικά, φιλοσοφικά, ο αγώνας έχει κριθεί πλέον, ο χριστιανισμός έχει χάσει το παιγνίδι. Ωστόσο, εξακολουθεί να κατέχει αναντίστοιχα υπερβολικές εξουσίες. Όσο γρηγορότερα το συνειδητοποιήσουν αυτό οι πολιτικοί αξιωματούχοι και στη συνέχεια οι εκκλησιαστικοί ηγέτες και εργαστούν συναινετικά για την ομαλοποίηση της κατάστασης –τόσο το καλύτερο για όλους. Κάτι τέτοιο θα λειτουργούσε και υπέρ της Εκκλησίας, με τη χριστιανική όμως και όχι τη …Χριστοδουλική έννοια.

-----

* Για να μη γίνει παρανόηση: ο παλαιός ελληνισμός υπήρξε ως τον 6ο περίπου αιώνα. Στη συνέχεια τα ελληνικά στοιχεία, εκτός από την καθαυτό λαϊκή παράδοση, εξαφανίστηκαν από το ιστορικό πεδίο - ώσπου άνθισε η νέα ελληνικότητα, από τον 12ο αιώνα και μετά.

-----

(Ο πίνακας είναι του Κωνσταντίνου Παρθένη: τα οφέλη της επικοινωνίας)

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Τρίτη, Ιανουαρίου 24, 2006 | 20 σχόλια
Δευτέρα, Ιανουαρίου 23, 2006
Αντίδοτο, επειγόντως!
Επειδή όποιος διαβάσει το προηγούμενο ποστ των "μτΚ" θα μπαφιάσει ο άνθρωπος - και επειδή είναι πολύ πιθανό ν' αρχίσει και τα μπινελίκια, να που πρέπει να πάει παρευθύς, για να γελάσει το χειλάκι του και να ξαλεγράρει κομμάτι: στον καλύτερο υποψήφιο νομάρχη θεσσαλονίκης, τον κύριο Λαμπρούκο!

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Δευτέρα, Ιανουαρίου 23, 2006 | 0 σχόλια
Κυριακή, Ιανουαρίου 22, 2006
Ελληνισμός και χριστιανισμός: μια σχέση κολασμένη...


Ηθικός αυτουργός αυτή τη φορά (αυτός που με παρασύρει, δηλαδή) είναι ο καλός συνάδελφος εν ιστολογίοις που ακούει στο όνομα big fat opinion και κατοικοεδρεύει εις το ιστολόγιο το αποκαλούμενο (sic) – και τα δύο ονόματα εμπνευσμένα. Ανήρτησε λοιπόν ο εν λόγω bfo τρεις διαδοχικές εφημερίδες τοίχου – συγγνώμη, οθόνης ήθελα να πω - η πρώτη με τίτλο προοδευτικές κοινοτοπίες, μέρος πρώτο και η δεύτερη με τον αναμενόμενο τίτλο προοδευτικές κοινοτoπίες, μέρος δεύτερο. Φυσικά, η τρίτη ανάρτηση είχε τίτλο προοδευτικές κοινοτoπίες μέρος τρίτο (τελευταίο). Από άποψη λογικής συνέπειας – άψογος!

Θα μου πείτε - γιατί ασχολούμαι. Μήπως είμαι προοδευτικός και μάλιστα από αυτούς που λένε κοινοτoπίες; Ελπίζω, όχι. Αλλά, με την ευκαιρία που περίλαβε τους «κοινότοπους προοδευτικούς», ο bfo πήρε φόρα και παρέθεσε μια σειρά από σκέψεις και επιχειρήματα – τα οποία ενθουσίασαν κιόλας, όσους ήσαν ήδη ενθουσιώδεις – από μόνοι τους. Αλλά, νομίζω, δεν αντέχουν στη βάσανο της κριτικής, στην οποία σκοπεύω να τα υποβάλλω. Οι λόγοι που με βγάζουν από τη ραστώνη και τη μουργέλα του Σαββάτου και με στρώνουν μπροστά στο πληκτρολόγιο είναι: α. Παρουσιάζεται ως θετική και πολύτιμη μια καταστροφική και επιζήμια, για τον άνθρωπο και ειδικότερα για τον Έλληνα, θρησκευτική επιλογή (ο Ορθόδοξος χριστιανισμός), β. Αναμηρυκάζονται ψευδή ή λαθεμένα ιστορικά δεδομένα και προβάλλονται μονομερείς εκτιμήσεις, γ. Επιλέγονται ως «αντίπαλοι» στην αντιπαράθεση κάποιοι που δεν θα καταδεχόταν να τους αντιμετωπίσει ούτε δεκαπεντάχρονος μαθητευόμενος πυγμάχος – όχι ο Tyson, συγνώμη, ο bfo.

Στο παρόν, θα προσπαθήσω να ανασκευάσω όσα ο bfo υποστηρίζει στα τρία συνεχόμενα κείμενά του. Κάποια άλλη φορά θα θέσω κι εγώ με τη σειρά μου ορισμένα ερωτήματα προς τους «μη προοδευτικούς» Ορθοδόξους, οι οποίοι, ως γνωστόν, δεν υποστηρίζουν ποτέ (μα ποτέ!) «κοινοτoπίες»!

1. Πρώτη κοινοτoπία

Bfo:
Να, πάρτε για παράδειγμα την διαδεδομένη άποψη ότι η έκφραση "ελληνοχριστιανικός πολιτισμός" συνιστά ένα τερατούργημα και πως οι αρχαίοι έλληνες έγιναν χριστιανοί με το ζόρι, αν όχι μετά από θανάσιμους διωγμούς. Ας δούμε πόσα λάθη κατορθώνουν να συσσωρεύσουν εδώ οι προοδευτικοί φίλοι μας [1]. Καταρχήν όταν ο προοδευτικός παρουσιάζει τους αρχαίους έλληνες ως ασύμβατους με το Χριστιανισμό, φέρνει στο μυαλό του τον Όμηρο, τον Περικλή, τον Αριστοφάνη, τον Δημόκριτο, κλπ. Αυτό φαίνεται καθαρά από τη δομή των επιχειρημάτων του. Ξεχνάει όμως πως δεν ήταν εκείνοι οι αρχαίοι έλληνες οι οποίοι έγιναν χριστιανοί αλλά οι κατά πολύ μεταγενέστεροι τους του πρώτου μ.Χ αιώνα. Αν βάλουμε στο μυαλό μας αυτό το απλό γεγονός, όλα γίνονται καθαρότερα.

Ο κατά φαντασίαν (του bfo) «προοδευτικός» υποστηρίζει σαχλαμάρες – και κατά συνέπειαν ο bfo είναι υποχρεωμένος να «απαντά» σε σαχλαμάρες, με τις αυτονόητες τραγικές συνέπειες. Θα έπρεπε, όμως, να γνωρίζει ότι:

α. Οι «αρχαίοι Έλληνες» δεν έγιναν χριστιανοί τον 1ο αιώνα – όσοι έγιναν τότε περιοριζόντουσαν σε γραφικές σέχτες που δεν απασχολούσαν κανέναν απολύτως, εκτός από τα μέλη τους και τις ιουδαϊκές κοινότητες των πόλεων της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας – οι οποίες συνήθως έδιναν τη «μαγιά» για τη σύσταση αυτών των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων. Όλα τα ενδιαφέροντα συνέβησαν (κάμποσες δεκάδες) χρόνια αργότερα…

β. Επειδή τα πολλά λόγια είναι φτώχια και επειδή διατυπώνονται απόψεις από σοβαρούς διανοούμενους του «χριστιανικού κλίματος» ότι τάχα δεν υπήρξε ποτέ επίσημη κρατική και εκκλησιαστική πολιτική εναντίον των Ελλήνων εθνικών (Μπαμπινιώτης / Γιανναράς/ bfo), ιδού μια απολύτως ενδεικτική επιλογή αυτοκρατορικών νόμων (Πηγή: Δ. Καμάρας: Η αντιπαγανιστική νομοθεσία της Ύστερης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας μέσα από τους Κώδικες. Εκδ. ΚΑΤΑΡΤΙ, Αθήνα 2000)

ΘΕΟΔΟΣΙΑΝΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ. Κωνστάντιος, 341 μ.Χ.: (…) αν κάποιος τολμήσει (…) να τελέσει θυσίες, θα τιμωρηθεί πάραυτα με την επιβολή της ποινής που του ταιριάζει.

Κωνστάντιος και Κώνστας, περί το 350 μ.Χ.: Επιθυμούμε να κλείσουν αμέσως όλοι οι ναοί σε όλους τους τόπους και σε όλες τις πόλεις και να απαγορευθεί η είσοδος σε αυτούς (…) Θέλουμε επίσης να απέχουν όλοι από τις θυσίες. Σαν όμως τύχει και κάποιος διαπράξει το αδίκημα, θα τιμωρηθεί με αποκεφαλισμό. Διατάσσουμε ότι η περιουσία όποιου τιμωρηθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο θα περιέλθει στο αυτοκρατορικό ταμείο.

Αρκάδιος, Ονώριος και Θεοδόσιος, 408 ή 407 μ.Χ.: Εάν κάποια αγάλματα βρίσκονται ακόμη μέσα στους ναούς και τα ιερά και εάν έχουν δεχθεί, ή δέχονται ακόμη, τη λατρεία των ειδωλολατρών, όπου κι αν συμβαίνει αυτό θα ξεριζωθούν εκ θεμελίων, αφού αναγνωρίζουμε ότι αυτός ο κανονισμός έχει διατυπωθεί και επικυρωθεί κατ’ επανάληψη πολύ συχνά.

Τα ίδια τα κτήρια των ναών που βρίσκονται σε πόλεις ή και έξω απ’ αυτές, θα παραχωρηθούν σε κοινή χρήση. Παντού οι βωμοί θα καταστραφούν (…) Οι ιδιοκτήτες τους θα υποχρεωθούν να τους καταστρέψουν.

ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΕΙΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ. Κωνστάντιος Α’, 354 μ.Χ.: Επιθυμούμε να κλείσουν όλοι οι ναοί σε όλες τις πόλεις και σε όλους τους τόπους της οικουμένης, καθώς και να απαγορευθεί η είσοδος σε αυτούς για να μη διαπραχθεί αμάρτημα. Θέλουμε επίσης να απέχουν όλοι από τις θυσίες. Γιατί, αν κάποιος με κάποια δύναμη παραβεί (αυτό το νόμο), θα τιμωρηθεί με αποκεφαλισμό. Εάν οι διοικητές των επαρχιών αμελήσουν να τιμωρήσουν τέτοια αδικήματα, θα τιμωρηθούν με προγραφή και αντίστοιχη τιμωρία.

Λέων και Ανθέμιος, 472 (;) μ.Χ.: Κανείς να μην τολμήσει να αποπειραθεί αυτά που απαγορεύονται στους ανθρώπους που φυλάγονται από τις ειδωλολατρικές δεισιδαιμονίες (…) κι αν σε κάποιο λιβάδι ή σπίτι εξακολουθούν να συμβαίνουν τέτοια πράγματα (…) ο κύριός τους (…) αν αφορά τα διάσημα κάποιου πολιτικού ή στρατιωτικού αξιώματος, θα αποπεμφθεί από το αξίωμά του και δεν θα χάσει μόνο την περιουσία του, η οποία θα προγραφεί, αλλά αφού υποστεί σωματικό βασανισμό με μεταλλικά όργανα, σύμφωνα με το δημόσιο και ιδιωτικό δίκαιο, θα οδηγηθεί σε διαρκή εξορία.

1.11.9. Διατάζουμε τους άρχοντές μας (…) να αναζητούν σύμφωνα με το νόμο όλες τις περιπτώσεις ασεβείας υπέρ της ελληνικής θρησκείας, έτσι ώστε να μη συμβαίνουν, αλλά και, όταν συμβαίνουν, να τιμωρούνται (…) Να μην έχει κανένας το δικαίωμα να κληροδοτεί με διαθήκη ή να χαρίζει με δωρεά κάτι σε πρόσωπα ή τόπους που έχουν επισημανθεί ότι διαπράττουν την ασέβεια του ελληνισμού (…) Να διατηρηθούν και με την παρούσα ευσεβή νομοθεσία κυρίαρχες και εν ισχύ όλες οι τιμωρίες με τις οποίες οι προηγούμενοι βασιλείς είχαν απειλήσει να τιμωρήσουν την ελληνική πλάνη, ή με τις οποίες προσπαθούσαν να διασφαλίσουν την ορθόδοξη πίστη.

1.11.10. (…) με τον παρόντα νόμο ανακοινώνουμε σε όλους ότι εκείνοι μεν που έχουν γίνει χριστιανοί και έχουν αξιωθεί το άγιο και σωτήριο βάπτισμα, σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή, αν φανούν ότι επιμένουν στην πλάνη των Ελλήνων, θα υποβληθούν στην εσχάτη των ποινών. Όσοι όμως δεν έχουν αξιωθεί ακόμη το σεβαστό βάπτισμα, θα πρέπει να φανερωθούν (…) και να πάνε στις ιερότατες εκκλησίες μαζί με τις συζύγους τους και τα παιδιά τους και όλα τα μέλη του οίκου τους και να διδαχθούν την αληθινή πίστη των χριστιανών (…) Διαφορετικά ας γνωρίζουν ότι αν παραμελήσουν να το κάνουν, δεν θα έχουν κανένα πολιτικό δικαίωμα, ούτε θα τους επιτραπεί να είναι ιδιοκτήτες περιουσίας, ούτε κινητής ούτε ακίνητης. Θα τους αφαιρεθούν τα πάντα και θα εγκαταλειφθούν στην ένδεια και, επιπλέον, θα υποβληθούν στις έσχατες τιμωρίες. Θα παρεμποδίσουμε δε κάθε μάθημα που διδάσκεται από αυτούς που πάσχουν από τη νόσο των ανόσιων Ελλήνων, έτσι ώστε να μην προσποιούνται ότι διδάσκουν όσους φοιτούν κοντά τους διαφθείροντας τις ψυχές των μαθητών με δήθεν αλήθειες (…) Αν κάποιος κρύβεται μέσα στο κράτος μας και πιαστεί να θυσιάζει και να διαπράττει το αμάρτημα της ειδωλολατρίας, θα υποβληθεί στις έσχατες τιμωρίες, τις οποίες υφίστανται δικαίως και οι μανιχαίοι και οι βορβορίτες (…) Και όσοι έχουν κάποιο στρατιωτικό ή άλλο αξίωμα ή περιουσία μεγάλη για να κρατήσουν τα προσχήματα, πήγαν ή πρόκειται να πάνε να βαπτισθούν, αλλά αφήνουν τις γυναίκες τους και τα άλλα μέλη του οίκου τους μέσα στην ελληνική πλάνη, διατάσσουμε να δημευθεί η περιουσία τους και να αποκλεισθούν από τα πολιτικά δικαιώματά τους, αλλά και να υποβάλλονται σε αντάξιες τιμωρίες, αφού είναι φανερό ότι πήραν το βάπτισμα χωρίς να είναι καθαροί στην πίστη τους. Θεσπίζουμε τους ίδιους νόμους και για τους αλιτήριους Έλληνες και για τους μανιχαίους, των οποίων μέρος είναι και οι βορβορίτες.

γ. Εκκλησιαστικές και κρατικές περιπτώσεις βίας. Όσο για το σκέλος της επίσημης εκκλησιαστικής πολιτικής εναντίον των Ελλήνων εθνικών, πέραν της νομοθεσίας, οι πηγές κυριολεκτικά βοούν. Πέραν της πληθώρας των ιστορικών στοιχείων, ο Δ. Κρεββατάς παραθέτει στο βιβλίο του (Το Βυζάντιο και ο διωγμός των Ελλήνων εθνικών, Καστανιώτης, σελ. 327-39) έναν κατάλογο με 92 εκκλησιαστικές αναφορές σε περιπτώσεις αγίων, οσίων κλπ με κοινό τους χαρακτηριστικό την ενεργή συμμετοχή τους σε βανδαλισμούς των μνημείων του ελληνικού πολιτισμού. Διαβάζουμε, πχ, για τον άγιο Ευγένιο: Απελθών ουν μετά του Άρχοντος εις τον ναόν των ειδώλων, και ευξάμενος, πεσείν εποίησε πάντα τα είδωλα και συντριβήναι ωσεί κονιορτόν. Για τον Λέοντα, επίσκοπο Κατάνης: Όθεν δια μόνης προσευχής ειδωλικόν άγαλμα εις γην κατέρραξε (…) έκτισε τον ναόν της μάρτυρος Λουκίας εκ του υλικού εθνικού ναού κατεδαφισθέντος. Για τον Ιωάννη: και κατέβαλε δια προσευχής τον ναόν της Αρτέμιδος (στην Έφεσο).

Ο Deschner παραθέτει δεκάδες εκκλησιαστικές και κρατικές περιπτώσεις βίας εναντίον των πιστών της αρχαίας θρησκείας, από τους Πατριάρχες Θεόφιλο και τον Γεώργιο της Αλεξάνδρειας μέχρι τον δυτικό άγιο Μαρτίνο και τον έπαρχο του πραιτωρίου Ματέρνο Κυνήγιο (Karlheinz Deschner, Η εγκληματική ιστορία του χριστιανισμού. Αρχαία χριστιανική Εκκλησία. Β’ Σκοταδισμός, εκμετάλλευση, καταστροφές. ΚΑΚΤΟΣ, 2004, σελ. 358-367) Aς δούμε κάποιες λεπτομέρειες ακόμα, από τον ίδιο συγγραφέα:

Το χριστιανικό κράτος συνεργαζόταν φυσικά στενά με την καθολική (ορθόδοξη) Εκκλησία (…) Οι ηγεμόνες φυσικά είχαν έντονο συμφέρον από τη θρησκευτική ένωση της αυτοκρατορίας, αλλά με κανέναν τρόπο δεν ήθελαν αναταραχές, ωμή βία, τρομοκρατία. Αντιθέτως. (…) Αναμφίβολα, τις καταστροφές των ειδώλων, το κλείσιμο και την κατεδάφιση των ναών εκτελούσαν συχνά ανώτεροι κρατικοί υπάλληλοι των χριστιανών εξουσιαστών. Αλλά παραμένει αξιοπερίεργο γεγονός το ότι στους σωζόμενους αυτοκρατορικούς νόμους έως τον Θεοδόσιο Α’ δεν διατάσσεται ποτέ καταστροφή ναού. Κλήρος και λαός όμως προέβαιναν και χωρίς εξουσιοδότηση σε πράξεις καταστροφής, ιδιαίτερα στην Ανατολή (…)

Κατά τα άλλα, η ίδια η Εκκλησία δεν ήθελε να βλέπει να καταστρέφονται τα πάντα, αν και το έκανε από ιδιοτέλεια. Επομένως, όπου δεν διέλυσαν τα πάντα –αυτός ήταν ο κανόνας όσον αφορά τα είδωλα-, τα κατάσχαν και με σύντομες διαδικασίες μετέβαλαν τα αρχαία ιερά σε χριστιανικά.
(Karlheinz Deschner, ό.π. , σελ. 366-7)

Μόνο και μόνο από την Αίγυπτο γνωρίζουμε 23 «εκχριστιανισμούς», όπως είναι ο ευφημιστικός τεχνικός όρος, από τη Συρία και την Παλαιστίνη 32 (…) Στην Ελλάδα, όπου στο κλασσικό έδαφος του αρχαίου πολιτισμού ο «εκχριστιανισμός» προχωρούσε πολύ αργά, ανάμεσα σε άλλα μετατράπηκαν σε χριστιανικές εκκλησίες ο ναός του Απόλλωνα στους Δελφούς, ο ναός της Ολυμπίας και ο Παρθενώνας της Αθήνας’ παρομοίως στην Αθήνα το Θησείο (ο ναός του Ηφαίστου) και το Ερέχθειο, χωρίς να αλλάξουν την εξωτερική τους όψη. Και κατά την ανακατασκευή του τρίκλιτου εσωτερικού του Παρθενώνα σε τρίκλητη χριστιανική βασιλική διατηρήθηκε κατά πολύ το εσωτερικό. Και το Ασκληπιείο των Αθηνών και ο ναός του Ιλισού έγιναν εκκλησίες (…) Στην Αλεξάνδρεια ο ναός του Διόνυσου μετατράπηκε σε εκκλησία και ο ναός του προστάτη της πόλης σε ταβέρνα. Στην Κωνσταντινούπολη ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος μετέτρεψε το ναό του Ήλιου σε πολυκατοικία, το ναό της Άρτεμης σε λέσχη τυχερών παιχνιδιών, το ναό της Αφροδίτης σε αμαξοστάσιο και για ιδιαίτερο χλευασμό διέταξε να χτίσουν γύρω – γύρω κατοικίες για πόρνες (Karlheinz Deschner, ό.π. 368-70)

Η ληστεία, ο «εκχριστιανισμός» ναών, σπάνιος στην Ανατολή, συχνότερος στην Ελλάδα, στη Δύση άρχιζε συνήθως με τελετουργικούς εξορκισμούς, με εκδίωξη των πνευμάτων! Αφού οι μεγαλύτεροι εκκλησιαστικοί διδάσκαλοι πίστευαν ακριβώς όπως οι πιο ανόητοι ειδωλολάτρες σε φαντάσματα. Μετά την εκδίωξη των δαιμόνων ανατρεπόταν και καταστρέφονταν τα είδωλα, ο βωμός και το λατρευτικό άγαλμα, ύστερα ανεγείρονταν πάνω σε αυτά εκκλησίες. Και η καταστροφή με φωτιά θεωρείτο εξορκισμός, καθώς βέβαια η φωτιά διώχνει τα κακά πνεύματα! Μετά το κάψιμο καθάριζαν το μέρος και χρησιμοποιούσαν τους τοίχους του ναού ή τα θεμέλια για την οικοδόμηση εκκλησίας (…)(Karlheinz Deschner, ό.π. , σελ. 370)

δ. Αποκορύφωμα αυτής της πολιτικής υπήρξε ο νόμος του 529 περί θανατώσεως κάθε αρνουμένου την βάπτιση -πλην Ιουδαίων! (Ιστορία Ελληνικού Έθνους, τ. Ζ’, Εκδοτική Αθηνών, σελ. 157-8)

ε. Ο επίσκοπος Ιωάννης της Εφέσου (ο Ασιακός), καυχιέται ότι εβάπτισε δια της βίας 70.000 ειδωλολάτρες, που αλλαξοπίστησαν και απέρριψαν την ελληνικήν πλάνην, έπειτα από μεσαιωνικά βασανιστήρια, τα οποία περιγράφει. (Ιωάννης Εφέσου, Εκκλησιαστική Ιστορία, 36). Ο μεγάλος αριθμός προκαλεί εντύπωση, έστω αν μπορεί κανείς να υποθέσει ότι είναι φουσκωμένος από τον συγγραφέα. Ούτως ή άλλως πρόκειται για μία από τις ελάχιστες περιπτώσεις (ίσως η μοναδική) που οι «θεολόγοι» αναγκάζονται να παραδεχτούν, με βαριά καρδιά, ότι με αυτοκρατορική εντολή και κάλυψη, ένας ορθόδοξος ιεράρχης εδίωξε, πυρπόλησε, κατέστρεψε, βασάνισε κλπ, με σύστημα και επί πολλά χρόνια. Κι αυτό γιατί τα κατορθώματά του τα αφηγείται …ο ίδιος! Στην περίπτωση του Ιωάννη Ασιακού αποδεικνύεται πανηγυρικά και αδιαμφισβήτητα, η ύπαρξη κρατικής και εκκλησιαστικής τρομοκρατικής πολιτικής κατά των εθνικών, την οποία επίμονα αρνούνται οι ημέτεροι ορθόδοξοι. Επίσης αποδεικνύεται ότι (ήδη το 542 μ.Χ.!) υπήρχαν ακόμα στην Ανατολή δεκάδες χιλιάδες «ειδωλολάτρες» για να εκχριστιανισθούν δια της βίας, άρα καταρρίπτεται πανηγυρικά και το επιχείρημα ότι ήδη από τον 4ο αιώνα ο χριστιανισμός επικράτησε ολοσχερώς, δια της πνευματικής του υπεροχής και μόνον. Ωστόσο, δεν έχω καμιά αμφιβολία ότι οι «θεολόγοι» (και οι Πατερικοί αναρχικοί; Και ο bfo;) είναι σε θέση να παραθέσουν σωρεία αντεπιχειρημάτων, καταπατώντας απλώς τη στοιχειώδη ιστορική αλήθεια…

2. Δεύτερη κοινοτoπία

Bfo:
Ξαφνικά βλέπουμε ότι δεν είναι τόσο ότι η έλευση του Χριστιανισμού σταμάτησε την εξέλιξη της ελληνικής σκέψης, όσο ότι έδωσε νέα κίνηση σε μια σκέψη ήδη σταματημένη. Σταματημένη από την παρακμή του άστεως, σταματημένη από την οικονομική εξάρτηση, σταματημένη από τον θρησκευτικό συγκρητισμό και την δεισιδαιμονία. Εν τέλει, όχι μόνο σταματημένη αλλά και υπο ρωμαϊκή κατάκτηση. Οι έλληνες αν δεν ήταν σκλάβοι, ήταν πάντως υποτελείς.

Ο bfo αναπαράγει εδώ (μπορεί να είναι και απλή σύμπτωση – τα μεγάλα πνεύματα συναντώνται!) αρκούντως εκλαϊκευμένες, τις απίστευτες χειροδικίες του Θ. Ζιάκα εις βάρος της Ιστορίας και της κοινής λογικής.

Τι συνέβη στην πραγματικότητα;

Με την ίδρυση της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας κορυφώθηκε ο ανελέητος αγώνας, ανάμεσα στον ελληνορωμαϊκό κόσμο και τον αναδυόμενο χριστιανισμό. Έκτοτε, το φάντασμα της τρομερής σύγκρουσης εξακολουθεί να πλανιέται πάνω από τους Έλληνες, ορθόδοξους και μη. Γράφει ο Ηλίας Πετρόπουλος: Η σύγκρουση του ελληνικού και εβρέικου πνεύματος υπήρξεν απαίσια. Είμαστε τα εκτρώματα αυτής της αναμετρήσεως (Ιωάννου Αποκάλυψις. 3η εκδ, ΝΕΦΕΛΗ, Αθήνα 1991, σελ. 10). Ο Παπαδιαμάντης, μάλιστα, ακραιφνής Ορθόδοξος - στην παράδοση των Κολλυβάδων - έγραψε ένα μυθιστόρημα για τον Πλήθωνα Γεμιστό, τον οποίο σκιαγραφεί με δέος, αποστροφή και μόλις αποκρυπτόμενο (ενίοτε: μη αποκρυπτόμενο) θαυμασμό – ιδιαίτερα για το πολιτικό και κοινωνικό του πρόγραμμα (Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Η Γυφτοπούλα, ΕΣΤΙΑ).

[Ειρήσθω εν παρόδω: Η αξιολόγηση του εθνικού – κοινωνικού –πολιτικού προγράμματος του Πλήθωνα, που επιχειρεί με οξυδέρκεια ο Παπαδιαμάντης, συνιστάται προς μελέτη σε όλους τους πάνσοφους αριστερούς διανοητές της σήμερον (Καραμπελιάς - και άλλες ελάσσονες περιπτώσεις), οι οποίοι αντιμετωπίζουν την περίπτωση του Πλήθωνα, ενός από τους πρώτους μεγάλους νέο- Έλληνες, με απροκάλυπτη συγκατάβαση]

Ο αγώνας υπήρξε σκληρός και μακροχρόνιος, σχεδόν τρεις αιώνες. Σε αυτό συμφωνούν και οι σοβαροί χριστιανοί συγγραφείς. Ο Δ. Κωνσταντέλος, για παράδειγμα, ορθόδοξος ιερέας, θεολόγος και συγγραφέας, γράφει: Από τον τρίτον έως τον έκτον τουλάχιστον αιώνα έχουμε δύο ισχυρές παρατάξεις. Από τη μία πλευρά είναι οι «Έλληνες», όπως απεκαλούντο οι μη Χριστιανοί, και από την άλλη οι Χριστιανοί Έλληνες. (Είναι καταπληκτικό το πώς οι …original Έλληνες μπαίνουν σε εισαγωγικά!). Σε άλλο του κείμενο, ο ίδιος συγγραφέας αναφέρει: Από τον 4ο ακόμη αιώνα ο Ελληνισμός, ως λαός και πολιτισμική παράδοση, ευρέθηκε σε κρίσιμες ιστορικές περιόδους. Χωριστά από τις συνεχείς επιδρομές βαρβαρικών φύλων, ο Ελληνισμός κινδύνευσε και από φανατισμένους χριστιανούς, συμπεριλαμβανομένων και πολλών μοναχών που βάλθηκαν να καταστρέψουν οτιδήποτε θύμιζε αρχαίο πολιτισμό. (Κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να αναζητήσει τα κείμενα του Κωνσταντέλου στη «Μυριόβιβλο», την επίσημη διαδικτυακή βιβλιοθήκη της Εκκλησίας της Ελλάδος)

Οι διατυπώσεις του Κωνσταντέλου είναι υπερβολικά ήπιες – μέχρι του σημείου να γίνονται παραπλανητικές. Ο τέταρτος αιώνας ήταν ο πιο καταστροφικός της ιστορίας του ελληνικού πολιτισμού, αλλά στους επόμενους ολοκληρώθηκε το καταστροφικό έργο των φανατικών (Σιμόπουλος). Οι εκχριστιανισμένοι Ρωμαίοι, Έλληνες κ.α. προσπάθησαν φιλότιμα να εξαλείψουν από προσώπου γης ό,τι ελληνικό - και το κατάφεραν σε μεγάλο βαθμό. Πριν από τους χριστιανούς είχαν περάσει Πέρσες και Ρωμαίοι, μετά απ’ αυτούς ήρθαν Φράγκοι και Οθωμανοί, τελευταίοι πλάκωσαν οι αρχαιοκάπηλοι εγκληματίες τύπου Έλγιν, που ρήμαξαν τις ελληνικές αρχαιότητες. Οι καταστροφές που προξένησαν όλοι αυτοί είναι ασήμαντες αν συγκριθούν με την τραγωδία που εξελίχτηκε από τον τέταρτο έως τον έκτο αιώνα, όπως υποστηρίζει και πάλι ο Κυριάκος Σιμόπουλος, βαθύς γνώστης των λεπτομερειών της Ιστορίας εκείνης της εποχής.

Γράφει ο Η. Πετρόπουλος: Η ωμή και χυδαία βία της Εκκλησίας εναντίον των αλλοθρήσκων, αλλά και εναντίον του χριστεπωνύμου ποιμνίου, εκδηλώθηκε πολύ νωρίς. Αυτό που στα γραπτά του αποστόλου Παύλου δεν είναι παρά μια σκέτη (τυπικά ιουδαϊκή) θρησκευτική μισαλλοδοξία, χάρη στις απανωτές χειρονομίες του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου αποβαίνει μια αληθινή τυραννία (…) Ο θάνατος του Κωνσταντίνου, το 337, δεν ανέκοψε την λύσσα των επισκόπων. Η βασιλεία του ρομαντικού Ιουλιανού δεν ήταν παρά ένα φευγαλέο διάλειμμα (361-363). Οι βρομεροί παπάδες τον εκδικήθηκαν με την προσωνυμία Αποστάτης. Ο μεσαίωνας κράτησε για τους ρομιούς χίλια –πεντακόσια χρόνια. (Ηλίας Πετρόπουλος Ιωάννου Αποκάλυψις. 3η εκδ, ΝΕΦΕΛΗ, Αθήνα 1991, σελ. 216)

Το κλίμα που εμπεδώθηκε από τον τέταρτο αιώνα και στη συνέχεια ήταν τόσο βαρύ, που σε ολόκληρη την Ανατολή έντρομοι οι άνθρωποι άρχισαν να καίνε τις βιβλιοθήκες τους για να σώσουν τη ζωή και την υπόλοιπη περιουσία τους. (Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Ζ’ σελ 74, Εκδοτική Αθηνών)

Αλλά και πάλι, μόνον η εμπάθεια, η μισαλλοδοξία και ο φανατισμός δεν μπορούν να εξηγήσουν την διαχρονικότητα των διωγμών. Ως συνήθως, πρέπει να αναζητήσουμε τα πολιτικά κίνητρα, για να ερμηνεύσουμε τα γεγονότα. Ένα στοιχείο είναι η παρατήρηση του Παπαρηγόπουλου (Ιστορία του ελληνικού έθνους, βιβλίο 9ο , σελ. 60,Γαλαξίας, Αθήνα, 1969):

Φαίνεται ότι η Αθήνα κατά τον 5ο αι. μΧ εξακολουθούσε να αποτελεί το άντρο των εθνικών - κατ' ουσίαν νεοπλατωνικών φιλοσόφων, οι οποίοι δεν περιορίζοντο σε απλές θεωρίες αλλά προσπαθούσαν επί δύο τουλάχιστον αιώνες μετά τον Ιουλιανό, να επαναφέρουν τουλάχιστον την αρχαιοελληνική ανεξιθρησκία. Δεύτερο στοιχείο, τα δεδομένα της πολιτικής δυναμικής των εθνικών. Η περίπτωση του Ιουλιανού δεν ξεχάστηκε, και ο φόβος της παλινόρθωσης υπήρχε πάντοτε στα μυαλά των εκχριστιανισμένων Ρωμαίων, ίσως όχι εντελώς άδικα. Κατά καιρούς, μέχρι τα χρόνια του Ιουστινιανού, υπήρξαν κινήσεις, περισσότερο ή λιγότερο σοβαρές, όπως η συνωμοσία των αξιωματούχων της Αντιοχείας, το κίνημα του Ιλλού, η κίνηση του Σεβηριανού και τέλος η συνωμοσία του Θωμά (το 529), οπότε ο Ιουστινιανός εξαπέλυσε τον τελικό και αποφασιστικό διωγμό, που σάρωσε τα πολιτικά, κοινωνικά, θρησκευτικά και πνευματικά υπολείμματα του ελληνισμού.

Ο Σιμόπουλος υποστηρίζει ότι τις εγκληματικές καταστροφές των αρχαίων ναών, αγαλμάτων, πινάκων, βιβλιοθηκών δεν τις έκανε συνολικά ο λαός, τις διέπραξαν οι χριστιανικές εκκλησίες σε συνεργασία με τους αυτοκράτορες της Νέας Ρώμης. Και όταν εκχριστιανίστηκαν άπαντες, έκοντες άκοντες, η αρχαία παράδοση και η τέχνη διόλου δεν έσβησαν στα χωριά αλλά και στις πόλεις, στα σπίτια των ανθρώπων, αντίθετα μπήκαν σιγά σιγά και μέσα στους χριστιανικούς ναούς. Οι χριστιανοί ηγέτες προσπαθούσαν φιλότιμα, αλλά μάταια, να εξοστρακίσουν την αρχαία θεματολογία από την τέχνη, τους ενοχλούσαν ιδιαίτερα τα γυμνά και τα ερωτικά μυθολογικά θέματα. Τα έβαζε ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς με την Αφροδίτην εκείνην την γυμνήν και τη Λήδα, περιποτώμενον τον όρνιν τον ερωτικόν, τον εξόργιζαν πανίσκοι τινές και γυμναί κόραι και σάτυροι μεθύοντες και μορίων εντάσεις και κατακεραύνωνε τους Έλληνες: ήδη δε αναφανδόν της ακολασίας όλης τα σχήματα ανάγραπτα πανδημεί θεώμενοι ουκ αισχύνεσθαι… Οι πλούσιοι βυζαντινοί εξακολούθησαν την ίδια τακτική – να στολίζουν τα σπίτια τους με γυμνά αγάλματα και πίνακες, να γράφουν και να διαβάζουν έμμετρα μυθιστορήματα με ερωτικές σκηνές και βέβαια να ασπάζονται ασμένως και απολύτως όλη τη λαϊκή δεισιδαιμονία και τα παρεπόμενά της. Εξακολουθούσε δηλαδή, για πολύ καιρό ακόμα, να επιβιώνει ο ελληνιστικός κόσμος, αλλά με τις αναγκαίες προσαρμογές στις νέες συνθήκες –δηλαδή αφανώς.

Μια και μιλάμε για την Ελληνική σκέψη, ιδού το πλέον επίσημο (λειτουργικό) κείμενο της Ορθοδοξίας που προσδιορίζει και σήμερα τη σχέση του χριστιανισμού με αυτή. Είναι γνωστό το περίφημο Συνοδικόν, το οποίο αναγιγνώσκεται και σήμερα στις εκκλησιές, κάθε Κυριακή της Ορθοδοξίας, είτε από κεκτημένη ταχύτητα, είτε διότι οι Ορθόδοξοι εξακολουθούν να βλέπουν και σήμερα με τον ίδιο και απαράλλαχτο τρόπο τους Έλληνες. Παραθέτω μια περιεκτική λίστα εκείνων που είναι, με τον πλέον επίσημο τρόπο, αναθεματισμένοι ΤΡΙΣ, από την Ορθοδοξία:
• όσοι θεωρούν κτιστές της ενέργειες του Θεού
• όσοι δέχονται ως αληθείς τις ιδέες του Πλάτωνα
• όσοι θεωρούν αυθυπόστατη την ύλη
• όσοι σπουδάζουν τα Ελληνικά μαθήματα όχι μόνο για εκπαιδευτικούς λόγους, αλλά πιστεύουν κιόλας όσα έλεγαν οι Έλληνες
• όσοι δέχονται και διδάσκουν ότι οι ψυχές προϋπάρχουν. Ότι τα πάντα εγένοντο εκ του μη όντος. Ότι η Κόλαση έχει τέλος.
• όσοι δέχονται τα δυσεβή δόγματα των Ελλήνων περί ψυχής, περί ανθρωπίνων, περί ουρανού, περί γης
• όσοι προτιμούν την ηλίθια σοφία των (Ελλήνων) φιλοσόφων
• όσοι πιστεύουν στη μετεμψύχωση
• όσοι υποστηρίζουν την ανωτερότητα των Ελλήνων σοφών

Πώς να αντέξει κανείς τόση αγάπη και τέτοιον διάλογο; Αυτή είναι, στην πραγματικότητα η αλληλοπεριχώρηση, η περίφημη συνάντηση του χριστιανισμού με τον ελληνισμό, όπως εξελίσσεται έως του νυν, και όχι όσα φαντάζονται, τις καλοκαιρινές νύχτες, οι σύγχρονοι απολογητές της Ορθοδοξίας. Είναι πιθανόν να κάνω λάθος, αλλά δεν έχω υπόψη μου κανέναν νεο-ορθόδοξο (ή Πατερικό αναρχικό) να λέει ή να γράφει πως η Ορθοδοξία πρέπει να αναστοχαστεί επί του θέματος και να θεραπεύσει αυτή την πληγή.

3. Τρίτη κοινοτoπία

Bfo:

Ποιός λοιπόν έφερε τον Χριστιανισμό στην Ελλάδα; Επεβλήθηκε από τα πάνω, με διωγμούς των εθνικών, μας επαναλαμβάνουν. Όταν όμως ο χριστιανισμός ήταν σε θέση να κάνει διωγμούς, είχε ήδη επικρατήσει, ενω πριν επικρατήσει δεν ήταν προφανώς σε θέση να κάνει διωγμούς. Κανείς δεν λέει αντίστοιχες μπαλαφάρες στην Ιταλία (πως ο Χριστιανισμός επεβλήθει από τα πάνω στην Ρώμη, ας πούμε). Και όμως αυτό είναι ακόμα πιο μυστήριο: η Ρώμη εξάλλου ήταν κυρίαρχη οικονομικά, στρατιωτικά και πολιτισμικά εκείνη την εποχή, ενώ η Ελλάδα μια παρηκμασμένη χώρα. Αν ο Χριστιανισμός μπόρεσε και κατέκτησε την πρώτη, που το περίεργο που κατέκτησε την δεύτερη;

H «λογική» του bfo είναι ακαταμάχητη, αλλά μονάχα για όποιον είναι ψυχολογικά «φτιαγμένος» και πεισμένος εκ των προτέρων. Ήδη απέδειξα με αδιαμφισβήτητα στοιχεία ότι οι χριστιανοί εδίωκαν τους εθνικούς ακόμα και επί Ιουστινιανού. Αλλά επειδή ο bfo αναφέρει τον εκχριστιανισμό της Ρώμης – ιδού τι συνέβη:

Στη Δύση υπήρξε μια σύντομη παγανιστική παλινόρθωση, με τον αυτοκράτορα Ευγένιο και τον ύπατο Ρώμης Φλαβιανό (απόδειξη ότι όλα τα ενδεχόμενα ήταν ακόμη ανοιχτά), αλλά στη σύγκρουση των στρατών, στα 394 μΧ, ο Θεοδόσιος νίκησε τον Φλαβιανό, ο οποίος αυτοκτόνησε, συνέλαβε τον Ευγένιο, τον βασάνισε, τον αποκεφάλισε και περιέφερε το κεφάλι του σε ολόκληρη τη Δυτική αυτοκρατορία καρφωμένο σ΄ ένα παλούκι, προς παραδειγματισμόν. Η Ρώμη είδε το κεφάλι καρφωμένο στο παλούκι και επείσθη οριστικά για την πνευματική …ανωτερότητα του χριστιανισμού - την οποία έκαναν κυριολεκτικά ακαταμάχητη οι (επαγγελματικές) λεγεώνες του Θεοδοσίου.

Ακόμα, τι θα πει «η Ελλάδα ήταν μια παρηκμασμένη χώρα»; Πως ορίζεται η Ελλάδα της εποχής εκείνης; Ο Ελληνισμός ήταν απλωμένος σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο (Αλεξάνδρεια, Αντιόχεια κλπ) και είναι πρώτης γραμμής …κοινοτυπία (;) να υπονοείται πως η τοτινή έννοια της Ελλάδας ταυτίζεται με τα γεωγραφικά όρια της σημερινής.

Επειδή o bfo δε φαίνεται άνθρωπος που πείθεται εύκολα, ας κάνουμε άλλη μια προσπάθεια : θα δούμε μαζί ορισμένες ακόμα πτυχές της κολασμένης σχέσης Ελληνισμού – χριστιανισμού.

α. Σύμφωνα με τη διδασκαλία των χριστιανών, δηλαδή των Εβραίων, η διαίρεση σε έθνη ήταν αποτέλεσμα της αμαρτίας και της αλαζονείας του ανθρώπου που τον οδήγησε στο κτίσιμο του πύργου της Βαβέλ. Με τον ερχομό του Χριστού και την ίδρυση της εκκλησίας του, οι πιστοί έχουν τη δυνατότητα να υπερβούν τις εθνικές διαιρέσεις και να ανήκουν πλέον στο γένος εκλεκτόν, βασίλειον ιεράτευμα, έθνος άγιον, όπως ονομάζει ο Απόστολος Πέτρος τον λαό του Θεού. Με μια έννοια, να γίνει όλος ο κόσμος Ισραήλ! Οι χριστιανοί Πατέρες (…) παρ’ όλο που μιλούσαν ελληνικά και είχαν οι περισσότεροι ελληνική καταγωγή, όμως δεν είχαν ελληνική συνείδηση. Θεωρούσαν ξένους τους Έλληνες, αλλόφυλους και δαιμονικούς. Απαρνούνταν την ελληνική καταγωγή τους, αυτοαποκαλούνταν με υπερηφάνεια ο καινός Ισραήλ απαλείφοντας με μια μονοκονδυλιά ολόκληρη την Ελληνική Πολιτιστική Παράδοση. Ο δικός τους Πρωταγόρας (…Πρωταγόρας παρ’ αυτοίς…) γράφει περιφρονητικά ο Ιωάννης Χρυσόστομος!

Η θέση αυτή (περί εκλεκτού γένους) έρχεται φιλί – κλειδί με την ιστορική ύπαρξη της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, η οποία από τον 4ο αιώνα καθιερώνει τον χριστιανισμό ως επίσημη και μοναδική θρησκεία. Η πολιτική ανάγκη της αυτοκρατορίας να συμμαζέψει όλους τους λαούς υπό το σκήπτρο του αυτοκράτορα είναι προφανής και περνάει μέσα από την ισοπέδωση των εθνικών θρησκειών και των διεθνικών ομολογιών της εποχής.

Ο χριστιανισμός γίνεται έτσι απαραίτητο εργαλείο της εξουσίας για να εξασφαλίσει την διαιώνισή της και η εξουσία είναι απολύτως αναγκαία στον χριστιανισμό, για να εξοντώσει τους άλλους.

Ο Κ. Καστοριάδης (Η αρχαία ελληνική δημοκρατία, Αθήναι, 1989) συνοψίζει: Το δόγμα του Μ. Κωνσταντίνου δεν θα μπορούσε να στεριώσει σ’ ένα ανεξίθρησκο περιβάλλον, όπου η ισηγορία θα κυριαρχούσε, η κωμωδία θα σατίριζε, ο ολυμπισμός θα συγκινούσε, το θέατρο θα δίδασκε, η γλυπτική θα ενέπνεε, το αρχαϊκό μειδίαμα θα έδιωχνε τον φόβο του ιερατείου (στις χριστιανικές αγιογραφίες οι άγιοι δεν γελούν ποτέ) και η δημοκρατία, η φιλοσοφία και η επιστήμη θα αμφισβητούσαν και θα υπερέβαιναν τα δεδομένα των παραδόσεων.

Ο Ευσέβιος Καισαρείας διατύπωσε την απαραίτητη σχετική θεωρία, κατά την οποία η βασιλεία, η επί της γης εξουσία, είναι δώρον Θεού προς τον ηγεμόνα (είναι αλήθεια πως παρόμοιες μπούρδες είχε πει νωρίτερα και ο Πλούταρχος, αλλά πιο …δισταχτικά) Ακόμη, ότι η βασιλεία είναι εικόνα της επουρανίου βασιλείας... Για αυτό λοιπόν υπάρχει ένας Θεός και όχι δύο ή τρεις ή περισσότεροι. Ένας ο βασιλιάς και ένας ο βασιλικός λόγος και νόμος…. Τι παραπάνω έλεγε ο Χίτλερ; Ein Volk, Ein Reich, Ein Fuhrer! Δεν ταυτίζω καθόλου τον Ευσέβιο με τον Γκαίμπελς, επισημαίνω απλώς ότι έχουν ανάλογη αντίληψη για την νομιμότητα και τη διάρθρωση της εξουσίας, μόνο που τη θέση του Θεού την καταλαμβάνει ο Λαός – δυο αυτόχρημα ασαφείς έννοιες. Ωστόσο, οι υπόλοιπες έννοιες (ηγέτης, κρατική δομή) είναι σαφέστατες και η πολιτική τους βαρύτητα καθοριστική. Και εδώ θα ήθελα το σχόλιο των Πατερικών αναρχικών…

β. Ο Ι. Ρωμανίδης, κορυφαίος και αδιαμφισβήτητος σύγχρονος Ορθόδοξος θεολόγος, μας βοηθά να καταλάβουμε τον ειδικό τρόπο σκέψης των χριστιανών: Το κριτήριον με το οποίον η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία έκαμε την Ορθόδοξον πίστιν και πράξιν και το συνοδικό της σύστημα μέρος της νομοθεσίας και της διοικήσεώς της δεν διέφερεν πολύ από την σημερινήν νομικήν υποστήριξιν της γνησίας ιατρικής και της προστασίας των πολιτών από τους κομπογιαννίτας. Θρησκείαι και δόγματα, που απομακρύνουν από τον φωτισμόν και την θέωσιν, δεν εθεωρούντο μόνον επικίνδυνα δια την σωτηρίαν, αλλά και ως μη συντελεστικά εις την παραγωγήν πολιτών, που θα ηδύναντο να συντελέσουν εις την θεραπείαν και μεταμόρφωσιν της κοινωνίας. Πολύ θα ήθελα να ξέρω αν οι επιλεγόμενοι «Πατερικοί αναρχικοί» (επίλεκτη ποικιλία Ορθοδοξίας!) τα έχουν υπόψη τους αυτά – κι αν τους λένε κάτι.

γ. Πέραν των όσων αναφέρθηκαν για την πολιτική διάσταση της συγκρουσης, είναι εξαιρετικά εύγλωττος ο γνωστός δοξαστικός ύμνος, που ψάλλεται κατά τον εσπερινό των Χριστουγέννων:

Αυγούστου μοναρχήσαντος επί της γης/ η πολυαρχία των ανθρώπων επαύσατο/ και σου ενανθρωπήσαντος εκ της Αγνής/ η πολυθεΐα των ειδώλων κατήργηται/ Υπό μίαν βασιλείαν εγκόσμιον αι πόλεις γεγένηνται/ και εις μίαν δεσποτείαν θεότητος τα έθνη επίστευσαν.

Ο υμνωδός δεν έχει υπόψη του καμιά περισπούδαστη θεωρία για την ολοκλήρωση και παρακμή του Ατόμου, για την χειραγώγηση των κολεκτιβοποιημένων μαζών και τις λοιπές κατσαρές τρίχες που αρέσκονται να χτενίζουν οι σύγχρονοι απολογητές της Θέσμισης του Απύθμενου, όπως ο Θ. Ζιάκας. Μιλάει απλά και αληθινά – και βαθιά πολιτικά.

δ. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι, όταν η ρωμαϊκή εξουσία στο πρώιμο Βυζάντιο, μέχρι και τον Ιουστινιανό, περνούσε δια πυρός και σιδήρου τους εθνικούς, δεν ακούστηκε καμιά απολύτως φωνή διαμαρτυρίας από τις τόσες και τόσες μελίρρυτες φωνές των Ελλήνων Πατέρων. Αυτοί ήταν μεν μέγιστοι φωστήρες της τρισηλίου Θεότητος και έγραψαν θαυμάσιες σελίδες επί παντός επιστητού - αλλά απέναντι στην κρατική βία και τον θάνατο που επέβαλε η χριστιανική εξουσία εις βάρος των αλλοδόξων (ούτε και των αιρετικών βέβαια –αυτό έλειπε!), δεν θέλησαν να πουν ούτε λόγο, δεν ψέλλισαν ούτε μια λέξη παρηγοριάς, ούτε μια πρόταση συμπαθείας, ούτε ψήγμα διαμαρτυρίας για τα πογκρόμ. Ούτε εξέφρασαν ελάχιστη, έστω, ενόχληση, για την ανελέητη καταστροφή των μνημείων της τέχνης, του πολιτισμού και του πνεύματος, που συνόδευε την βάρβαρη επέλαση των οργάνων του ελέω Θεού αυτοκράτορος, των καλογήρων και των φανατικών της νέας θρησκείας.

Παραμένει πάντοτε πολύ ενδιαφέρον το ερώτημα για τη στάση των ανθρώπων της σκέψης, διανοούμενους τους λέμε σήμερα, έναντι της εξουσίας, ιδιαίτερα όταν αυτή είναι φιλική - και σφαγιάζει τους Άλλους.

Η θεώρηση των καθ’ ημάς Ορθοδόξων (των original, - δεν ξέρω ακόμα πολλά για τους Πατερικούς αναρχικούς) εξακολουθεί να παραμένει απογοητευτική. Να τι σημαίνει η παλαιά ρήση ο Θεός να με φυλάει από την κριτική, την αυτοκριτική τη φέρνω στα μέτρα μου, δια στόματος του ιερέα και θεολόγου Δ. Κωνσταντέλου: Ως χριστιανοί δεν είναι ανάγκη να απολογούμεθα δια το πώς εξελίχθηκε ο Χριστιανισμός στα χέρια ορισμένων Χριστιανών αυτοκρατόρων και εκκλησιαστικών παραγόντων, κληρικών και μοναχών, τόσον εις την Ελληνικήν Ανατολήν όσο και εις την Λατινικήν Δύσιν. Ευτυχώς, εξακολουθεί να υπάρχει η κριτική…

ε. Ούτω πως, πραγματοποιήθηκε το απίστευτο θαύμα και ο χριστιανισμός εκτόπισε όλες τις άλλες λατρείες: Δεν τις εκτόπισε, τις εξόντωσε! Με τον τρόπο αυτό μεταβλήθηκε από πετυχημένη λατρεία σε μοναδική. Η βαθύτερη αιτία της εξέλιξης αυτής δεν είναι η πνευματική υπεροχή ή η αλήθεια που κομίζει, αλλά η αδήριτη και άτεγκτη πολιτική ανάγκη και σκοπιμότητα. Όλα αυτά ολοκληρώθηκαν ουσιαστικά στους τρεις περίπου αιώνες, από τον Κωνσταντίνο μέχρι τον Ιουστινιανό. Η πειθώ του κνούτου απεδείχθη, επίσης, ακαταμάχητη και στην κοσμοϊστορικής σημασίας επιλογή της ρωσικής ηγεσίας να μετατρέψει τους Ρώσους από παγανιστές σε χριστιανούς Ορθοδόξους, κατά το βυζαντινό πρότυπο. Χρειάστηκαν και πάλι σχεδόν τρεις αιώνες αδιάλλακτης πολιτικής βίας, ώσπου να χωρέσει το ξεροκέφαλο κεφάλι του ξανθού γένους τις βυζαντινές ακροβασίες περί μιας ουσίας και τριών υποστάσεων (κλπ, κλπ) αλλά, κάποτε, επίστευσαν και οι Ρώσοι (αν μπορούσαν, ας έκαναν κι αλλιώς!) – και αποτελούν σήμερα τη μεγαλύτερη (αριθμητικά τουλάχιστον) δύναμη της Ορθοδοξίας.

στ. Παρεμπιπτόντως, έτσι εξηγείται και το ότι ελάχιστοι αιρετικοί, Αρειανοί, Μονοφυσίτες, Παυλικανοί κλπ έχουν διασωθεί - και αυτοί έξω από τα γεωγραφικά όρια της πάλαι ποτέ Βυζαντινής Επικράτειας. Είναι ενδιαφέρον να αναρωτηθούμε κατά πόσον ο θρησκευτικός φανατισμός ήταν ουσιαστικά υπεύθυνος για την απώλεια των χριστιανικών μεν, αιρετικών δε, ανατολικών επαρχιών της αυτοκρατορίας. Γιατί η Ορθοδοξία αποσαφήνισε το Δόγμα στις Συνόδους, αλλά όσο γινόταν πράξη η αποκρυστάλλωση του Δόγματος τόσο ξεπηδούσαν καινούριες αιρέσεις. Το πολιτικό αποτέλεσμα ήταν η αποκοπή μεγάλων πληθυσμών της αυτοκρατορίας από τον κεντρικό εκκλησιαστικό κορμό (και στη συνέχεια από την ίδια την αυτοκρατορία), γιατί ακολουθούσαν αιρετικές αντιλήψεις στη λατρεία του Ιησού. Έχουμε μια υψηλή ιστορική ειρωνεία: ο χριστιανισμός εξαφανίζοντας τις εθνικές θρησκείες συνένωσε θρησκευτικά την αυτοκρατορία, αλλά στη συνέχεια οι λαοί, τα έθνη, οι άνθρωποι χωρίστηκαν με νέες, ασύγκριτα ισχυρότερες διαχωριστικές γραμμές, οι οποίες λειτουργούν για αιώνες, μέχρι σήμερα, όπως έχει παρατηρήσει ο Γιάννης Κυρτάτας.

Ζ. Μετά τους θλιβερούς 4ο, 5ο και 6ο , οι περισσότεροι από τους αιώνες που ακολούθησαν είχαν εποχές σκληρών και καταστροφικών εμφυλίων, ενδοεκκλησιαστικών ερίδων, καταδίωξης των αιρετικών και, πολλές φορές, εξαθλίωσης των μαζών. Η εξαθλίωση των μαζών οδηγούσε σε λαϊκές εξεγέρσεις, όπως του κινήματος των Ζηλωτών, στη Θεσσαλονίκη τον δέκατο τέταρτο αιώνα, όπου διεπράχθησαν άπειρα ειδεχθή εγκλήματα, πάντοτε με την επίκληση της ευλογίας του Εσταυρωμένου Λόγου (σχετικό διαφωτιστικότατο κείμενο του Γ. Μεταλληνού, υπάρχει στη «Μυριόβιβλο»).

4. Τέταρτη κοινοτoπία

bfo:

Το ενδιαφέρον είναι πως οι εθνικοί συγγραφείς της εποχής, και δη οι απολογητές των εθνικών, μας επιβεβαιώνουν ακριβώς την αντίθετη άποψη. Μας λένε ότι ο Χριστιανισμός, μακράν του να επιβληθεί με την βια, ήταν ένα κίνημα από τα κάτω. Ορίστε ένα παράδειγμα:

Σε αυτά που τους αρέσει να κάνουν και να διδάσκουν, οι Χριστιανοί επιδίδονται κρυφά, και όχι χωρίς λόγο, παρά για να αποφύγουν τη θανατική καταδίκη που κρέμεται πάνω από τα κεφάλια τους.

(...)

Αλλά τους βλέπουμε και στις αγορές όπου συγκεντρώνουν ακροατήριο μέσα από τον απλό λαό και λένε τα πιο ακατανόμαστα πράγματα, ενώ δεν τολμούν να παρουσιαστούν και να μιλήσουν ή να εκφράσουν το πιστεύω τους σε μια συνάθροιση μορφωμένων ανθρώπων. Αντίθετα, όπου δει κανείς καμία παρέα ηλιθίων, ή τίποτε παιδάκια ή υπηρέτες, εκεί θα βρεί και τους χριστιανούς να καμαρώνουν και να πουλάν εξυπνάδες. Αλλά και μέσα σε σπίτια ακόμη, βλέπεις κάτι τύπους εντελώς αμόρφωτους και ακαλλιέργητους, κάτι τσαγκάρηδες, εριουργούς και βαφείς που δεν θα τολμούσαν να ανοίξουν το στόμα τους να μιλήσουν μπροστά σε ανώτερους τους.
Κέλσος, Αληθής λόγος


Ας προσανατολιστούμε, φίλε bfo: Ο Κέλσος έζησε πολλές δεκάδες χρόνια πριν τους χριστιανικούς διωγμούς εις βάρος των εθνικών! Αλλά μια και αναφέρεις τον όρο «κίνημα από τα κάτω», ας δούμε κάπως αναλυτικά, από πού προέρχεται και τι είναι αυτό το κίνημα.

Ψάχνοντας, ανακαλύπτει κανείς ότι και οι Εβραίοι, τουλάχιστον μέχρι την Βαβυλωνιακή καταστροφή (586 π.Χ.) υπήρξαν, κατά το μάλλον ή ήττον, ένας λαός σαν όλους τους άλλους της εποχής τους: Παρ’ όλη την στιβαρή μονοθεϊστική παράδοση του Μωυσή, επέμεναν να είναι παγανιστές και πολυθεϊστές. Πλούσιο υλικό για τη λατρεία της θεάς Ασερά υπάρχει στην ίδια την Παλαιά Διαθήκη (Έξοδος, ΛΔ’ 13, Δευτερονόμιο, ΙΣΤ’ 21, Γ’ Βασιλειών, ΙΗ’ 19, Κριτές, Γ’ 7, Δ’ Βασιλειών ΚΓ’ 4-7 κλπ). Πριν τη θηλυκή Ασερά (σύζυγο, υποτίθεται του αρσενικού Θεού) είχαν ξεπέσει επανειλημμένα στην πιο χυδαία ειδωλολατρία, λατρεύοντας ένα χρυσό μοσχάρι (Λευϊτικόν, ΙΖ’ 7 & Γ’ Βασιλειών, ΙΒ’ 15), την Αστάρτη και διάφορες άλλες θεότητες (Κριτές, Γ’ 7, ΣΤ’ 25). Μέχρι και ο σοφός Σολομώντας είχε εξοκείλει στην ειδωλολατρία! (Γ’ Βασιλειών, ΙΑ’ 4-13). Αλλά και η ίδια η λατρεία του Γιαχβέ, εκείνη την εποχή, ήταν κατά κύριο λόγο παγανιστικός Γιαχβισμός (Ephraim Stern, “Pagan Yahwism: The Folk Religion of Ancient Israel”. Biblical Archaeology Review, May/June 2001, vol 27, no 3, p. 28) Ακολούθησε η Βαβυλωνιακή αιχμαλωσία και το καθοριστικό (και για το χριστιανισμό) μπόλιασμα του αφελούς και επαρχιώτικου Γιαχβισμού με τις βασικές αντιλήψεις του Ζωροαστρισμού.

Ώσπου, την εποχή πριν και μετά το Χριστό, η λατρεία του βιβλικού Θεού βρισκόταν ήδη σε υψηλό επίπεδο επεξεργασίας και πληρότητας. Το ότι η λατρεία του Γιαχβέ δεν έγινε, απευθείας, η παγκόσμια θρησκεία και έγιναν δυο άμεσα παράγωγά της, ο χριστιανισμός και ο μωαμεθανισμός, οφείλεται αποκλειστικά και μόνον στο γεγονός ότι αυτή υπήρξε αυστηρά εθνική θρησκεία των Εβραίων. Ο Παύλος έπαψε να ασχολείται με τους δύσπιστους Εβραίους και κήρυξε στους Έλληνες και τους Ρωμαίους. Πήρε την πρωτοβουλία και τους απάλλαξε προκαταβολικά από τις υποχρεώσεις του Μωσαϊκού Νόμου - περιτομή, αργία του Σαββάτου, απαγόρευση κατανάλωσης χοιρινού κλπ.

Η θεολογικής (ή εθνικής;) τάξης σπουδαιότητα που είχε για τους Εβραίους η αποχή από τη βρώση χοιρινού κρέατος, γίνεται αντιληπτή αν διαβάσουμε την ιστορία της Εβραίας μάνας και των επτά υιών της, που συνέλαβε ο (Μακεδόνας) βασιλιάς Αντίοχος και τους εξόντωσε μαρτυρικά γιατί αρνιόντουσαν να δοκιμάσουν χοιρινό (Β’ Μακκαβαίων, Ζ’). Το ίδιο υψηλό αντιστασιακό φρόνημα επέδειξαν και στις γενικότερες προσπάθειες του Αντίοχου να τους εξελληνίσει με το ζόρι (Α’ Μακκαβαίων, Α’ 41-57 & Β’ Μακκαβαίων, ΣΤ’ 1-11)

Αντίθετα, για τους νεόκοπους χριστιανούς, η αναφορά δεν γινόταν πλέον στο Νόμο, αλλά στο πρόσωπο του Μεσσία - Χριστού (ο οποίος δεν είχε ακόμη αναβαθμιστεί σε Θεό – τουλάχιστον όχι από τον Παύλο και τους τρεις παλαιότερους Ευαγγελιστές). Τότε φάνηκαν οι πραγματικές δυνατότητες, η εμβέλεια του Γιαχβέ.

Πλην της καθοριστικής αυτοπροωθητικής δύναμης του Εβραίου Θεού, στην επιτυχία του χριστιανισμού συνέβαλαν αποφασιστικά τα νέα στοιχεία της χριστιανικής αντίληψης, όπως η αδελφότητα της αγάπης εν Χριστώ, η συνακόλουθη ισότητα των πάντων, καθώς και η θεωρία της ανάστασης.

Αλλά, είναι ώρα να ανατρέξουμε στον κατ’ εξοχήν «ειδικό» της εποχής και των γεγονότων. Ας δούμε πως ερμηνεύει την επικράτηση του χριστιανισμού ο E.R. Dodds:

Τον τέταρτο αιώνα ο παγανισμός μοιάζει με ζωντανό πτώμα που αρχίζει να διαλύεται μόλις το κράτος παύει να τον υποστηρίζει (…) Η ζωτικότητα είχε χαθεί (…) Ένας λόγος για την επιτυχία του χριστιανισμού ήταν απλώς η αδυναμία και η κόπωση του αντιπάλου’ ο παγανισμός είχε χάσει την πίστη του τόσο στην επιστήμη όσο και τον εαυτό του (…) Ο χριστιανισμός από την άλλη κρίθηκε άξιος να ζήσει επειδή θεωρήθηκε άξιος να πεθάνει κανείς γι’ αυτόν (…) Και αυτό το θάρρος πρέπει να αποτέλεσε την πρωταρχή πολλών προσηλυτισμών (…) Γνωρίζουμε από τη σύγχρονη πείρα των πολιτικών μαρτυρίων ότι το αίμα των μαρτύρων πράγματι είναι η σπορά της Εκκλησίας, αρκεί βεβαίως να πέφτει η σπορά σε πρόσφορο έδαφος και να μην είναι πολύ πυκνή. Από την άλλη λίγοι ήταν οι παγανιστές μάρτυρες υπό χριστιανική κυριαρχία – όχι γιατί ο χριστιανισμός ήταν πιο ανεκτικός, αλλά γιατί ο παγανισμός ήταν τότε πολύ φτωχός για να αξίζει μια ζωή (Dodds ER. Εθνικοί και χριστιανοί σε μια εποχή αγωνίας. Από τον Μάρκο Αυρήλιο ως τον Μ. Κωνσταντίνο. ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ, Αθήνα, 1995, σελ. 203 -4)

O Dodds αναφέρει και άλλους λόγους για την επιτυχία του χριστιανισμού:

Πρώτα πρώτα η αποκλειστικότητά του, η άρνησή του να αναγνωρίσει οποιαδήποτε αξία σε εναλλακτικές μορφές λατρείας, στοιχείο που σήμερα δίνει συχνά την αίσθηση της αδυναμίας, τότε και για τις περιστάσεις εκείνης της εποχής ήταν πηγή δυνάμεως. Η θρησκευτική ανοχή, που ήταν η συνηθισμένη ελληνική και ρωμαϊκή πρακτική, είχε προέλθει από την εκπληκτική συσσώρευση εναλλακτικών προτάσεων. Υπήρχαν πάρα πολλές λατρείες, πάρα πολλά μυστήρια, πάρα πολλές φιλοσοφίες ζωής για να επιλέξει κανείς’ μπορούσε να στοιβάξει τη μια θρησκευτική εξασφάλιση πάνω στην άλλη, αλλά ακόμη και τότε να μην αισθάνεται ασφαλής. Ο χριστιανισμός έκανε ένα καλό ξεκαθάρισμα. Πήρε το βάρος της ελευθερίας από τους ώμους του ατόμου, μια επιλογή, μια αμετάκλητη επιλογή, και ο δρόμος για τη σωτηρία ήταν ανοικτός. Μπορεί η παγανιστική κριτική να χλεύαζε τη χριστιανική αδιαλλαξία, αλλά σε εποχές αγωνίας κάθε «ολοκληρωτική» πίστη ασκεί ισχυρή έλξη (…) (Dodds ER. Ό.π. σελ. 204-5)

Δεύτερον, ο χριστιανισμός ήταν ανοικτός σε όλους. Η αρχή του ήταν να μην κάνει κοινωνικές διακρίσεις’ αποδέχτηκε το χειρώνακτα, το δούλο, τον απόκληρο, τον πρώην εγκληματία’ παρ’ όλο που κατά την περίοδό μας δημιούργησε ισχυρή ιεραρχική δομή, η ιεραρχία του προσέφερε ανοιχτή σταδιοδρομία σε όποιον είχε ικανότητες. Πάνω απ’ όλα δεν απαιτεί, όπως ο νεοπλατωνισμός, παιδεία (…) Τον δεύτερο, αλλά και τον τρίτο αιώνα, η Εκκλησία ήταν ακόμη σε μεγάλο βαθμό (αν και με πολλές εξαιρέσεις) στρατός των απόκληρων (Dodds ER. Ό.π. σελ. 205-6)

Τρίτον, σε μια περίοδο όπου η επίγεια ζωή έχανε όλο και περισσότερο την αξία της και τα αισθήματα ενοχής είχαν ευρύτατα επικρατήσει, ο χριστιανισμός προσέφερε στους απόκληρους την υποθετική υπόσχεση καλύτερης κληρονομιάς σε άλλον κόσμο. Το ίδιο έκαναν και ορισμένοι από τους εθνικούς αντιπάλους του. Όμως ο χριστιανισμός είχε πιο βαρύ χέρι και πιο γλυκά δώρα. Κατηγορήθηκε ότι ήταν θρησκεία φόβου και δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία πως αυτός ήταν ο χαρακτήρας του όταν βρισκόταν στα χέρια των αδιαλλάκτων. Όμως ήταν επίσης θρησκεία ζωντανής ελπίδας (…) Ο Πορφύριος αλλά και άλλοι ύστερα απ’ αυτόν παρατήρησαν ότι μόνον άρρωστες ψυχές είχαν την ανάγκη του χριστιανισμού. Όμως οι άρρωστες ψυχές ήταν πολλές κατά την περίοδό μας (…) (Dodds ER. Ό.π. σελ. 206-7)

Τέλος, με το να γίνει κανείς χριστιανός είχε οφέλη που δεν περιορίζονταν στον άλλον κόσμο. Οι χριστιανικές αδελφότητες ήταν κατ’ αρχάς κοινότητες με πολύ πληρέστερη έννοια από κάθε αντίστοιχη ομάδα ζηλωτών της Ίσιδος ή του Μίθρα. Τα μέλη της συνδεόταν όχι μόνο με κοινές τελετουργίες αλλά με κοινό τρόπο ζωής’ και επιπλέον, όπως αντιλήφθηκε με διορατικότητα ο Κέλσος, με τον κοινό κίνδυνο. Η ετοιμότητά τους να προσφέρουν υλική βοήθεια στους αδελφούς που βρίσκονταν στην αιχμαλωσία ή αντιμετώπιζαν κάποια άλλη δυσκολία μαρτυρείται όχι μόνον από χριστιανούς συγγραφείς (…) Η αγάπη προς τον πλησίον δεν είναι αποκλειστικώς χριστιανική αρετή, όμως στην περίοδό μας οι χριστιανοί φαίνεται να την κάνουν πράξη πολύ πιο αποτελεσματικά από κάθε άλλη ομάδα. Η Εκκλησία προσέφερε τα απαραίτητα μιας κοινωνικής ασφάλειας: φρόντιζε τις χήρες και τα ορφανά, τους γέροντες, τους ανέργους και τους αναπήρους’ προσέφερε τα έξοδα της κηδείας των φτωχών και νοσηλευτικές υπηρεσίες σε εποχές επιδημιών. (Dodds ER. Ό.π. σελ. 209-10)

Όμως υποψιάζομαι ότι ακόμη πιο σημαντικό από τα υλικά αγαθά ήταν το αίσθημα εντάξεως που μπορούσε να προσφέρει η χριστιανική κοινότητα (…) κυρίως ανάμεσα στους χωρίς ρίζες κατοίκους των μεγάλων πόλεων (…) Για ανθρώπους σ’ αυτήν την κατάσταση η συμμετοχή σε χριστιανική κοινότητα ήταν ίσως ο μόνος τρόπος για να διατηρήσουν τον αυτοσεβασμό τους και να δώσουν στη ζωή τους κάποιο νόημα (…) δεν προξενεί λοιπόν έκπληξη ότι η πρωιμότερη και εντυπωσιακότερη ανάπτυξη του χριστιανισμού συνέβη στις μεγάλες πόλεις, στην Αντιόχεια, στη Ρώμη, στην Αλεξάνδρεια. Οι χριστιανοί ήταν πολύ περισσότερο από την τυπική έννοια «ο ένας για τον άλλον»’ νομίζω πως αυτή ήταν από τις σπουδαιότερες αιτίες, ίσως η ισχυρότερη αιτία, για τη διάδοση του χριστιανισμού (Dodds ER. Ό.π. σελ. 210-11)

Αυτά γράφει ο Dodds – και παρακαλώ να μη σπεύσει κάποιος να επικαλεστεί την «απάντηση» του Θ. Ζιάκα (έχει δημοσιευτεί στο ΑΡΔΗΝ). Την έχω υπόψη – και δεν την έχω σε ιδιαίτερη εκτίμηση.

Ο Dodds εξηγεί πολύ καλά γιατί ο χριστιανισμός κατάφερε να γίνει μια πετυχημένη θρησκεία, η πιο λαοφιλής και μαζική. Δεν εξηγεί όμως πειστικά πως τα κατάφερε να απομείνει η μοναδική – πως κατάφερε δηλαδή να εξαφανίσει όλες τις άλλες. Ίσως γιατί αυτό δεν το πέτυχε η μεταφυσική αναζήτηση, ούτε ο φιλάνθρωπος ακτιβισμός των χριστιανικών κοινοτήτων, αλλά ήταν καθαρά επίτευγμα της πολιτικής. Ας δούμε πως.

Ο χριστιανισμός αρχίζει και αποκτά πραγματικό ιστορικό βάρος με τον Μεγάλο Κωνσταντίνο. Ούτε λίγο ούτε πολύ, ο Κωνσταντίνος συνέλαβε και υλοποίησε τη στρατηγική επιλογή, να αναδείξει τον χριστιανισμό ως κυρίαρχη θρησκεία της αυτοκρατορίας. Για να το καταφέρει αυτό δεν δίστασε να ενσωματώσει παγανιστικές τελετές, γιορτές και σύμβολα στη νέα θρησκεία, προφανώς σε συνεννόηση με τους χριστιανούς ηγέτες. Όλα τα παγανιστικά στοιχεία πέρασαν, εν συνεχεία, στη χριστιανική παράδοση, αλλά η πρόσληψή τους είχε την άμεση πολιτική συνέπεια ότι ο χριστιανισμός του Κωνσταντίνου κατάφερε, με τη βοήθεια και της βίας, να διεισδύσει μαζικά στο χώρο των εθνικών.

Πέρα από τα εξωτερικά στοιχεία των παγανιστικών λατρειών που πέρασαν αυτούσια στο χριστιανισμό, το καίριο πρόβλημα για τη διάδοση της νέας θρησκείας ήταν η εδραίωση της θεϊκής φύσης του Ιησού. Γνωστικοί, Εβιανίτες, Άρειος, αργότερα οι Μονοφυσίτες… Η φύση του Ιησού δεν ήταν δεδομένη για όλους. Ο Κωνσταντίνος έλυσε το πρόβλημα με τη Σύνοδο, όπου, δια ψηφοφορίας και σχετικής πλειοψηφίας, αποφασίστηκε ότι ο Ιησούς είναι τέλειος Θεός - και τέλειος άνθρωπος. (Η φηφοφορία είχε εφάμιλλη αξία μιας άλλης, όπου κάποια Θεσσαλική κομματική οργάνωση του ΚΚΕ, στις αρχές του 20ου αιώνα, ψήφισε και αποφάσισε - αν υπάρχει Θεός!) Η μειοψηφία κηρύχτηκε αιρετική και, εν ευθέτω χρόνω, αποδεκατίστηκε (υποθέτω ότι και οι μειοψηφούντες της καραγκούνικης οργάνωσης του ΚΚΕ διαγράφτηκαν ως …αντιδραστικοί). Η θεσμική κατοχύρωση της θεϊκής φύσης του Ιησού ήταν απολύτως απαραίτητη για την προσέλκυση των παγανιστών. Οι παγανιστές δεν είχαν πλέον πρόβλημα να λατρέψουν ένα θεό – και μάλιστα με τον τρόπο που ήδη λάτρευαν τους δικούς τους θεούς. Παράλληλα, το κράτος ανέλαβε την επιβολή της κρατικής, πλέον, λατρείας σε όλους τους υπηκόους του.

Το εγχείρημα του Κωνσταντίνου δεν είναι πρωτοφανές στην Ιστορία. Στα μέσα του 3ου αιώνα, ο Πέρσης Σαπούρ Α’, για να διευρύνει την κοινωνική βάση της δυναστείας του, προσέφερε την εύνοιά του στους οπαδούς του Mani. Απέβλεπε να καταστήσει τον μανιχαϊσμό εθνική θρησκεία, ώστε να πλήξει το ζωροαστρικό ιερατείο. Όμως, η σθεναρή αντίσταση της αριστοκρατίας, που ήταν ο κύριος στόχος του, τον έκανε να υπαναχωρήσει (Γεώργιος Κουρπαλίδης. Η επικράτηση του Ισλάμ στην Περσία. Μια σύγκρουση που άλλαξε τον κόσμο. «ΕΠΤΑ ΗΜΕΡΕΣ», εφημ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 30/1/2005)

Ο Κωνσταντίνος δεν είχε να αντιμετωπίσει παρόμοια προβλήματα: Εθνικό ιερατείο δεν υπήρχε καν, αντίθετα είχε στο πλευρό του ένα ισχυρό και δραστήριο χριστιανικό ιερατείο. Η ρωμαϊκή αριστοκρατία συνέπλεε με την αυτοκρατορική εξουσία – και, επιπροσθέτως, ένα σημαντικό τμήμα της είχε ήδη προσεγγίσει τη νέα θρησκεία.

Η συνεργασία εξουσίας - χριστιανισμού επισημοποιήθηκε πλήρως λίγο αργότερα: Τον Φεβρουάριο του 380 ο Μέγας Θεοδόσιος αναγνώρισε τον χριστιανισμό ως την επίσημη θρησκεία του κράτους και στις 8 Νοεμβρίου του 392 έθεσε εκτός νόμου τις αρχαίες θρησκείες. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η χριστιανική εκκλησία προσεκλήθη επισήμως να συμμετάσχει στο τραπέζι της εγκόσμιας εξουσίας (Παναγιώτης Δρακόπουλος. Η Εκκοσμικευμένη Πορεία. Από το βιβλίο: Μεσαίωνας Ελληνικός και Δυτικός. Φιλοσοφία και Προφητεία. Στο Διαδίκτυο: www.myriobiblos.gr.) Φυσικά, δέχτηκε την πρόσκληση, μετά χαράς.

5. Πέμπτη κοινοτoπία

Bfo:

Κάτι άλλο που εντυπωσιάζει, όσους δηλαδή τους έχουν διαβάσει, είναι η φτώχεια των επιχειρημάτων και των ανασκευών του Χριστιανισμού που επιχειρούν οι εθνικοί συγγραφείς (Κέλσος, Πορφύριος, μέχρι τον Ιουλιανό). Την ίδια ποιότητα επιχειρημάτων που συναντάμε σήμερα σε περιοδικά όπως ο Δαυλός και το Διπετές. Πράγμα που δείχνει ακριβώς πόσο φτωχό ήταν το ελληνικό πνεύμα εκείνη την εποχή. Πόσο μακριά βρισκόμασταν από τον Χρυσό Αιώνα. Αλλά μήπως αυτό δεν μας επιβεβαιώνει και ο Λουκιανός, όταν περιγράφει μια κοινωνία η οποία έχει ξεχάσει από μόνη της τον πατρώο Δια και τον Απόλλωνα πολύ πρωτού τους εγκαταλείψει για τον Χριστιανισμό, και η οποία το έχει ρίξει στο new age της εποχής, ήτοι τον θρησκευτικό συγκριτισμό, αποδεχόμενη ό,τι θεότητα, σάρα και μάρα κυκλοφορεί σε ανατολή και δύση;

Μόλις ξεστομίσει κανείς αυτά τα «επιχειρήματα» ακούγονται ακράτητα γέλια από τη γαλαρία! Πρέπει να είναι κανείς πολύ τολμηρός (ή ελαφρώς …άσχετος) για να επικαλείται τη «φτώχεια» των συγγραμάτων του Κέλσου, του Πορφύριου και του Ιουλιανού. Για ποιο λόγο; Μα επειδή τα συγγράμματα αυτά δεν υπάρχουν! H αυτοκρατορική Εκκλησία φρόντισε να τα κάψει, να τα εξαφανίσει από προσώπου γης! Τα γνωρίζουμε (κάποια ελάχιστα αποσπάσματα, δηλαδή) από διασωθέντα συγγράμματα χριστιανών συγγραφέων που είχαν αναλάβει την καταπολέμησή τους και γλίτωσαν από το κάψιμο – γιατί οι διαταγές έλεγαν να καούν κι αυτά! Πάει πολύ (χωρίς παρεξήγηση) ο αξιολογότατος κατά τα άλλα (τα οποία ίσως γνωρίσουμε κάποτε) bfo να αποφαίνεται με τέτοια άνεση πως ο Κέλσος, ο Πορφύριος και ο Ιουλιανός είχαν «φτωχά» επιχειρήματα!

Φυσικά, όποιος κάνει τον κόπο να μελετήσει τα ελάχιστα, έστω, αυτά σπαράγματα, θα διαπιστώσει ότι πρόκειται για συγγραφείς πρώτης γραμμής – και η κριτική τους στο χριστιανισμό δεν είναι καθόλου μα καθόλου αστεία και φτωχή. Γι’ αυτό άλλωστε η αυτοκρατορική (διάβαζε: καθεστωτική) Εκκλησία φρόντισε (και επέμεινε) να τα εξαφανίσει με τη φωτιά. Αν ήταν πραγματικά φτωχά, δεν θα είχε κανένα λόγο να το κάνει, καθώς θα ενίσχυαν έμμεσα τις θέσεις της. Αλλά τι να αντιπαραθέσει, για παράδειγμα, στο απολύτως τεκμηριωμένο επιχείρημα του Ιουλιανού (στο «Κατά Γαλιλαίων») ότι ο Παύλος ποτέ και πουθενά και με κανέναν τρόπο δεν θεωρεί τον Ιησού ως …Θεό; Ήταν πολύ ευκολότερο για τους καθεστωτικούς να κάψουν τα συγγράμματα!

(Την ορθότητα της άποψης του Ιουλιανού μπορεί να επιβεβαιώσει εύκολα οποιοσδήποτε μη κολλημένος, αλλά οπωσδήποτε …γενναίος, αποφασίσει να διαβάσει μόνος του, χωρίς διαμεσολαβήσεις, τις «Επιστολές» του Παύλου. Για την αντίληψη που είχε ο Παύλος για τη «θεϊκότητα» του Ιησού, υπάρχει στα σχέδια των «μτΚ» ένα …αποκαλυπτικό ποστ)

Όσο για το επιχείρημα ότι η κοινωνία της εποχής είχε ξεχάσει τους αρχαίους θεούς και λάτρευε κάποιους άλλους – είναι κυριολεκτικά για τα μπάζα. Γιατί κάθε μη κολλημένος και καλοπροαίρετος άνθρωπος μπορεί αν αντιληφθεί ότι χωρίς τη ριζοσπαστική (με τη χειρότερη έννοια) πολιτική λύση (όπως την σκιαγράφησα ήδη, αναλυτικά) ο χριστιανισμός θα επικρατούσε μεν, θα ήταν η μαζικότερη θρησκεία, αλλά σε καμία περίπτωση η μοναδική. Άρα, τίποτα δεν μπορεί να μας πείσει ότι θα παρέμενε κυρίαρχος επ’ αόριστον – αν το παιγνίδι ήταν στοιχειωδώς ανοιχτό!

Άλλωστε, η απεριόριστη σαλαμοποίηση του χριστιανισμού σε επιμέρους αιρέσεις (Ορθοδοξία, παπισμός, λουθηρανισμός κλπ) και αμέτρητες δευτερογενείς αιρέσεις και σέχτες μέσα σε κάθε μεγάλη αίρεση - οι οποίες έχουν τόση σχέση με το κήρυγμα του Ιησού και τη διδασκαλία του Παύλου και των Αποστόλων, όση σχέση έχει ο φάντης με το ρετσινόλαδο - αποδεικνύει κάτι που θα έπρεπε να είναι αυτονόητο: η ζωή απεχθάνεται τη μονοκαλλιέργεια, την ομοιομορφία, το ένα Κόμμα, τη μία αλήθεια, τον ένα Θεό. Και πάντα βρίσκει τρόπους να αντιδράσει – έστω και αν οι τρόποι αυτοί είναι καμιά φορά γελοίοι…

6. Έκτη κοινοτoπία

bfo:

(Αντίστοιχα, μιλάνε για την καταστροφή των αρχαίων ναών από τους βάρβαρους Χριστιανούς. Ξεχνάνε βολικά πως η ιδέα περί της αγνής αισθητικής απόλαυσης των ναών είναι μια σύγχρονη ιδέα, όπως και το πνεύμα του μουσείου. Για κάποιον που πιστεύει πως βρήκε την αλήθεια για τη ζωή, το σύμπαν και τα πάντα, μερικά μάρμαρα λιγότερα ή περισσότερα δεν είναι θέμα, ιδιαίτερα όταν αντιπροσωπεύουν για αυτόν ένα παλαιότερο ψέμμα στο οποίο πίστευαν οι παπούδες του. Εξάλλου, το 19ο αιώνα δεν ήταν όπου γκρεμίστηκαν εκατοντάδες βυζαντινές χριστιανικές εκκλησίες στην Αθήνα -εκ των οποίων θα ήταν και η Καπνικαρέα, η οποία σώθηκε μόνο και μόνο επειδή είχε μέσον-, για τον πολύ κοσμικότερο, και επομένως χυδαιότερο λόγο του να γίνει ένα ωραίο ίσιωμα;)

Ο bfo έχει πια απογειωθεί… Μπορεί να μας εξηγήσει, όμως, πως ο ελληνικός και ρωμαϊκός κόσμος κατάφερνε και ζούσε τόσους αιώνες να χωρίς να γκρεμίζει τα ιερά του Άλλου – και αυτό ξαφνικά κατάντησε τόσο ανυπόφορο για τους πιστούς της νέας θρησκείας; Μήπως οι χριστιανοί ήταν τάχα οι πρώτοι άνθρωποι που πίστεψαν πως «βρήκαν την αλήθεια για τη ζωή το σύμπαν και τα πάντα»; Έλεος…

Η αλήθεια είναι ότι οι χριστιανοί πίστευαν ότι πέρα από αυτούς (τους καλούς ιππότες του Θεού) υπάρχει μονάχα ο …Διάβολος. Οι ίδιοι ήταν ο περιούσιος λαός – είχαν δηλαδή όλα τα (πολιτικά) δικαιώματα κυριαρχίας, όπως είχαν ήδη εξαγγείλει οι Εβραίοι Παύλος, Πέτρος και Ιωάννης, στο πνεύμα της Βίβλου. Τίποτα δεν είναι πιο επικίνδυνο για την ανθρωπότητα και τους ανθρώπους από τον φανατισμένο ηλίθιο – και οι χριστιανοί του 4ου, 5ου και 6ου αιώνα το απέδειξαν πανηγυρικά: κατάφεραν να καταστρέψουν ολοκληρωτικά και οριστικά τον υψηλότερο πολιτισμό που εμφανίστηκε ποτέ στην ιστορία! Και όχι μονάχα αυτόν, αλλά και άλλους, που εκφραζόντουσαν μέσα από τον γνωστικισμό, τη λατρεία του Μίθρα ή της Μεγάλης Θεάς, του Ήλιου κλπ. Η προσπάθεια των σύγχρονων απολογητών να ισχυρισθούν ότι δεν επρόκειτο δα για τίποτε σπουδαίο, «μερικά μάρμαρα περισσότερα ή λιγότερα ήταν» προξενεί θλίψη – και αποστροφή… Δεν ήταν τόσο απλό και τόσο φτηνό το έγκλημα, φίλε bfo! Αλλά, ας τα δούμε όλα αυτά κάπως αναλυτικά.

Ο πρώτος χριστιανός συγγραφέας που επιτίθεται στους «ειδωλολάτρες» είναι ο Παύλος. Ιδού ελάχιστα αποσπάσματα από τις επιστολές του Παύλου, όπου φαίνεται ο τρόπος με τον οποίο μεταφέρεται από τη βιβλική (εβραϊκή) παράδοση στο χριστιανισμό αυτούσιο το δηλητήριο του φανατισμού και της μισαλλοδοξίας: Τούτο λέγω ημίν και μαρτύρομαι εν Κυρίω, μηκέτι ημάς περιπατείν καθώς και τα λοιπά έθνη περιπατείν εν ματαιότητι του νοός αυτών /εσκορπισμένοι τη διανοία, όντες απηλλοτριωμένοι της ζωής του Θεού δια την άγνοιαν την ούσαν εν αυτοίς δια την πώρωσιν της καρδίας αυτών,/ οίτινες, απηλγηκότες παρέδωκαν τη ασελγεία εις έκαστον ακαθαρσίας πάσης εν πλεονεξία (Προς Εφεσίους 4,17 κ.ε.)

Διότι γνόντες τον Θεόν ουχ ως Θεόν εδόξασαν ή ευχαρίστησαν, αλλ’ εματαιώθησαν εν τοις λογισμοίς αυτών, και εσκοτίσθη η ασύνετος αυτών καρδία’/ φάσκοντες είναι σοφοί εμωράνθησαν / και ήλλαξεν την δόξαν του αφθάρτου Θεού εν ομοιώματι εικόνος ανθρώπου και πετεινών και τετραπόδων και ερπετών. /Διό και παρέδωκεν αυτούς ο Θεός εν ταις επιθυμίαις των καρδιών αυτών εις ακαθαρσίαν του ατιμάζεσθαι τα σώματα αυτών εν αυτοίς, /οίτινες μετήλλαξαν την αλήθειαν του Θεού εν τω ψεύδει, και εσεβάσθησαν και ελάτρευσαν τη κτίσει παρά τον κτίσαντα (…)/Δια τούτο παρέδωκεν αυτούς ο Θεός εις πάθη ατιμίας, αι τε γαρ θήλειαι αυτών μετήλλαξαν την φυσικήν χρήσιν εις την παρά φύσιν

(Που τα ήξερε αυτά ο Παύλος; Αλλά, κωλώνει πουθενά ο ...θεολόγος;)

/ομοίως δε και οι άρσενες αφέντες την φυσικήν χρήσιν της θηλείας εξεκαύθησαν εν τη ορέξει αυτών εις αλλήλους, άρσενες εν άρσεσι την ασχημοσύνην κατεργαζόμενοι και την αντιμισθίαν ήν έδει της πλάνης αυτών απολαμβάνοντες.

(Όπου η θεολογία ταυτίζεται με τη σεξουαλική ορθοδοξία …με αποτέλεσμα τον παραληρηματικό λόγο)

Και καθώς ουκ εδοκίμασαν τον Θεόν έχειν εν επιγνώσει, παρέδωκεν αυτούς ο Θεός εις αδόκιμον νουν, ποιείν τα μη καθήκοντα, /πεπληρωμένους πάση αδικία πορνεία πλεονεξία κακία μεστούς φθόνου έριδος δόλου κακοηθείας, /ψιθυριστάς, καταλάλους, θεοστυγείς, υβριστάς, υπερηφάνους, αλαζόνας, εφευρετάς κακών, γονεύσι απειθείς, /ασυνέτους, ασυνθέτους, αστόργους, ασπόνδους, ανελεήμονας’ /οίτινες το δικαίωμα του Θεού επιγνόντες, ότι οι τα τοιαύτα πράσσοντες άξιοι θανάτου εισίν, ου μόνον αυτά ποιούσιν, αλλά και συνευδοκούσι τοις πράσσουσι (Προς Ρωμαίους 1,21 κ.ε.)

(Λόγος ο οποίος δεν αργεί να γίνει πραγματικά επικίνδυνος για τους ανθρώπους!)

Συμβουλεύει, λοιπόν, ο Παύλος: Νεκρώσατε ουν τα μέλη υμών τα επί της γης, πορνείαν, ακαθαρσίαν, πάθος, επιθυμίαν κακήν ,και την πλεονεξίαν, ήτις εστίν ειδωλολατρία (Προς Κολοσσαείς 3,5)

Και αλλού: έγραψα υμίν εν τη επιστολή μη συναναμίγνυσθαι πόρνοις, /και ου πάντως τοις πόρνοις του κόσμου τούτου ή τοις πλεονέκταις ή άρπαξιν ή ειδωλολάτραις’ επεί οφείλεται άρα εκ του κόσμου εξελθείν’ (Προς Κορινθίους Α’ 5, 9 & 10)

Αλλά και ο Απόστολος Πέτρος δεν υστερούσε, ως προς τους εθνικούς, σε …ποιότητα θεολογικής ανάλυσης: Η πρώτη Επιστολή του Πέτρου εξισώνει χωρίς κανένα δισταγμό τον τρόπο ζωής των εθνικών με την οινοποσία, τη γαστριμαργία, τα μεθύσια και τη λατρεία των ειδώλων: Αρκετός γαρ υμίν ο παρεληλυθώς χρόνος του βίου το θέλημα των εθνών κατεργάσασθαι, πεπορευμένους εν ασελγίαις, επιθυμίες, οινοφλυγίαις, κώμοις, πότοις και αθεμίτοις ειδωλολατρίαις (Πέτρου Επιστολή Α’ 4,3)

Αλλά το σαφές πολιτικό πρόγραμμα της μελλοντικής χριστιανικής θεοκρατίας σκιαγραφείται με εκπληκτική ενάργεια, με ελάχιστες λέξεις, από τον Ιωάννη, στην Αποκάλυψη (2, 26-7): Και ο νικών και ο τηρών μέχρι τέλους τα έργα μου, δώσω αυτώ εξουσίαν επί των εθνών/ και ποιμανεί αυτούς εν ράβδω σιδηρά, ως τα σκεύη τα κεραμικά συντριβήσεται. Είναι πολύ εύκολο και φυσικό για τον Ιωάννη, γιατί δεν κάνει τίποτε περισσότερο από το να μεταφέρει στις νέες συνθήκες αυτούσιο το απόσταγμα του εβραϊκού βιβλικού πνεύματος, για την θεόθεν παραχωρηθείσα κυριαρχία του περιούσιου λαού επί των υπολοίπων.

Στο κεφάλαιο ΙΗ’, ο Ιωάννης γίνεται πιο περιγραφικός: Μετά ταύτα είδον άλλον άγγελον καταβαίνοντα εκ του ουρανού, έχοντα εξουσίαν μεγάλην, και η γη εφωτίσθη εκ της δόξης αυτού /και έκραξεν εν ισχυρά φωνή λέγων’ έπεσεν, έπεσε Βαβυλών η μεγάλη (εννοεί τη Ρώμη και τη Ρωμαϊκή κυριαρχία), και εγένετο κατοικητήριον δαιμονίων και φυλακή παντός πνεύματος ακαθάρτου και φυλακή παντός ορνέου ακαθάρτου και μεμισημένου /ότι εκ του οίνου του θυμού της πορνείας αυτής πέπωκαν πάντα τα έθνη, και οι βασιλείς της γης μετ’ αυτής επόρνευσαν (…) απόδοτε αυτή ως και αυτή απέδωκε και διπλώσατε αυτή διπλά κατά τα έργα αυτής’ εν τω ποτηρίω ώ εκέρασε, κεράσατε αυτή διπλούν. /όσα εδόξασε εαυτήν και εστρηνίασε, τοσούτον δότε αυτή βασανισμόν και πένθος (…) / δια τούτο εν μια ημέρα ήξουσιν αι πληγαί αυτής, θάνατος και πένθος και λιμός, και εν πυρί κατακαυθήσεται’ (…) / και κλαύσουσιν αυτήν και κόψονται επ’ αυτή οι βασιλείς της γης οι μετ’ αυτής πορνεύσαντες και στρηνιάσαντες, όταν βλέπωσι τον καπνόν της πωρώσεως αυτής, κλπ.

Βλέπουμε ξεκάθαρα πως το ρατσιστικό και μισαλλόδοξο ιδεολογικό πλαίσιο για την ανηλεή επίθεση κατά της «ειδωλολατρίας» ήταν ήδη έτοιμο από τον Παύλο, τον Πέτρο και τον Ιωάννη – έκτοτε δεν άλλαξε ούτε στο ελάχιστο, περνώντας για αιώνες από τους Πατέρες, τους αγίους, τους εκκλησιαστικούς ηγέτες της Ανατολής μέχρι τον Γεννάδιο Σχολάριο αλλά και τις σημερινές Εκκλησίες της Κωνσταντινουπόλεως και της Ελλάδος. Οι πρώτοι διδάξαντες το παρέλαβαν από την εβραϊκή παράδοση και το μετέδωσαν στη χριστιανική, ώστε ευκαιρίας δοθείσης να υλοποιηθεί πολιτικά – όπως κι έγινε λίγους αιώνες αργότερα. Ωστόσο, οι ημέτεροι ορθόδοξοι πρεσβεύουν ότι από αυτήν τη θολή και μολυσμένη πηγή ξεπήδησε γάργαρο νερό, που ξεδίψασε τον ελληνισμό – και τον δροσίζει ακόμα…

7. Έβδομη κοινοτoπία

Bfo:

"Μα πως μπορεί να υπήρχε παλαιόθεν ελληνοχριστιανικός πολιτισμός όταν η ίδια η λέξη ελληνοχριστιανικός αποτελεί μια σχετικά πρόσφατη κατασκευή που δεν χρησιμοποιούνταν στο παρελθόν", αναρωτιούνται συχνά. Μα, αγαπητοί μου προοδευτικοί φίλοι, μια λέξη μπορεί να είναι πρόσφατη και όμως το σημαινόμενο της παμπάλαιο. (Πρόχειρο παράδειγμα η λέξη "μαλάκας").

Η κοινοτυπίες αυτές δε χρειάζονται σχόλιο – σχολιάζονται από μόνες τους.

8. Όγδοη κοινοτoπία

bfo:

Στην ίδια λογική -και επιδεικνύοντας την ίδια ακριβώς αφέλεια- στηρίζουν ένα άλλο κλασσικό επιχείρημα όπου λέει πως οι Βυζαντινοί δεν ήταν έλληνες, αφού δεν χρησιμοποιούσαν για τον εαυτό τους την λέξη έλληνας. Τώρα αυτό είναι λάθος για πάνω από ένα λόγους. Η Βυζαντινοί είχαν, εδώ συμφωνούν όλοι, μια ξεκάθαρη βυζαντινή ταυτότητα. Κάποιοι μπορεί να την θεωρούν σκοταδιστική και κάποιοι αξιοθαύμαστη, πάντως όλοι συμφωνούν πως αυτή υπήρξε, τόσο στην πολιτική όσο και στην τέχνη και την σκέψη. Ιδού το παράδοξο: οι βυζαντινοί δεν αποκαλούνταν βυζαντινοί: και αυτή η λέξη αποτελεί πολύ υστερότερη εφεύρεση. Αν λοιπόν το γεγονός ότι δεν αυτοαποκαλούνταν βυζαντινοί δεν τους εμπόδισε να έχουν βυζαντινή ταυτότητα, τότε γιατί το γεγονός πως δεν αυτοαποκαλούνταν έλληνες να τους εμποδίσει να έχουν ελληνική ταυτότητα; Η ταυτότητα πριν από μια ονομασία είναι ένα περιεχόμενο.

Τι να πούμε τι… Ξανά στα αυτονόητα: το Βυζάντιο ήταν μια πολυεθνική αυτοκρατορική δομή. Είναι πραγματικά αστείο να ισχυρίζεται κανείς ότι οι Αιγύπτιοι, οι Σύροι, οι Εβραίοι, οι Σλάβοι, τα ιταλικά φύλλα, οι Σκύθες, οι Ιλλυριοί, οι τσιγγάνοι, οι Έλληνες κλπ που υπήρξαν υπήκοοί του κατά καιρούς και κατά τόπους – είχαν δήθεν μια «ξεκάθαρη βυζαντινή ταυτότητα»! Το επιχείρημα αγγίζει τα όρια του παραλόγου!

Είναι γνωστή η απαξίωση του ονόματος των Ελλήνων που έγινε λόγω της ταύτισης των εννοιών Έλληνας = ειδωλολάτρης, από τους χριστιανούς, οι οποίοι θεωρούσαν ότι άπαξ και βαπτιζόταν κάποιος αποκτούσε νέα εθνικότητα (ουράνια …εννοείται). Να όμως που το όνομα Έλληνας, με τη σημασία του εθνικού προσδιορισμού επανεμφανίζεται στα μέσα του 12ου αιώνα (Γεώργιος Τσερνίκης) και στη συνέχεια, σταδιακά, καθιερώνεται (Καβάσιλας, Νικηφόρος Βλεμμύδης, Θεόδωρος Μετοχίτης -13ος αιώνας) ακόμα και ανάμεσα στους εκκλησιαστικούς κύκλους. Ακολούθησε ο Πλήθωνας, οποίος διακήρυξε ξεκάθαρα την Ελληνικότητα –και οι Οθωμανοί. Μόνο η Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης δεν θέλησε ποτέ να παραδεχτεί ότι οι Έλληνες είχαν ξαναβρεί το όνομά τους (και την ψυχή τους) και εξακολουθεί ακόμα και σήμερα, πεισματικά, να τους αποκαλεί Ρωμιούς. Αλλά, μωραίνει Κύριος όν βούλεται απωλέσαι… Και για να το πούμε αλλιώς, η επιμονή αυτή αντικατοπτρίζει την προσκόλληση του Πατριαρχείου σε μια πολιτική (Ορθόδοξη Οικουμενικότητα) χρεοκοπημένη ήδη εδώ και πολλούς αιώνες.

9. Ένατη κοινοτoπία

Αυτή την διατυπώνει η λίαν αγαπητή μου Μιραντολίνα, στα σχόλια του πρώτου άρθρου:

Για την καταστροφή των αρχαίων ναών, να μου επιτρέψετε να πω ότι έχει να προσθέσει πάρα πολλά ο Λακαριέρ (ο Θεός να αναπάψει την ψυχούλα του) στους "Ένθεους", όπου μιλά αναλυτικά για τους εθνικούς/ταυτότητας λόγους που οδήγησαν τους Αιγυπτίους κυρίως να γίνουν χριστιανοί και να καταστρέψουν τους ναούς των κατακτητών τους και εθνικών Ελλήνων. Είναι μια παράμετρος που οι ελληνοκεντρικοί ξεχνούν συνήθως. Η ύπαρξη κι άλλων αρχαίων λαών που, μάλιστα, γνώρισαν και μίσησαν τους Έλληνες ως κατακτητές.

Να με συμπαθάτε, Μιραντολίνα, αλλά πρόκειται για απολύτως τσιφτευτελές επιχείρημα. Κάνω έκκληση στην αναρχική λογική σας (γνωσιολογικός αναρχισμός, ονομάζεται …λογιότερον το πράγμα) και σας θυμίζω:

α. Οι Έλληνες, τον καιρό για τον οποίο μιλάμε, είχαν να κατακτήσουν οποιονδήποτε λαό τουλάχιστον εξακόσια χρόνια: από την εποχή των άμεσων επιγόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

β. Τα πραγματικά αφεντικά (οι Ρωμαίοι) ήταν κατ’ εξοχήν λογικοί άνθρωποι: ουδέποτε υποχρέωσαν κανένα λαό να εγκαταλείψει τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις – αρκεί να ήταν (πολιτικά) υπάκουος.

γ. Οι Αιγύπτιοι θα πρέπει να ήταν απολύτως ηλίθιοι για να θέλουν έτσι, στα ξεκούδουνα, να εκδικηθούν τους …Έλληνες, οι οποίοι είχαν εκχωρήσει την κυριαρχία στους Ρωμαίους από τον καιρό της Κλεοπάτρας, δηλαδή αιώνες πριν. Οι οποίοι Ρωμαίοι, έχοντας έναν έμφυτο (και σοφό) συγκρητισμό στη λογική τους (που καθοδηγούσε την πολιτική τους), ουδέποτε έβαλαν τους Αιγυπτίους να ασπαστούν με το ζόρι τους θεούς της Ρώμης (δυό σκασίλες είχαν – η μία ήταν τα θρησκευτικά πιστεύω των Αιγυπτίων!) Μήπως είχε μεσολαβήσει «κάτι»; Ω, ναι! Ο …εκχριστιανισμός τους! Συνεπώς η εκδικητική τους μανία κατά των αρχαίων ναών είχε ονοματεπώνυμο (ήταν, δηλαδή, απολύτως κατευθυνόμενη πολιτικά) και τα επιχειρήματα του Λακαριέρ είναι άκρως επισφαλή (για να μην τα πω μπούρδες…). Επιπλέον, αυτοί που καθοδηγούσαν τις καταστροφές ήταν οι κάτοχοι της εξουσίας (και της βίας) – δηλαδή οι …Ρωμαίοι – οι οποίοι είχαν κι αυτοί εκχριστιανιστεί!

δ. Έχω κι αν έχω ακούσει απίθανα επιχειρήματα και δικαιολογίες για τις καταστροφές που προκάλεσε η καθεστωτική Εκκλησία. Αλλά, τούτο ‘δω – είναι το κάτι άλλο! Και, βέβαια, δεν το επικαλείται μονάχα ο Λακαριέρ. Το έχω συναντήσει τουλάχιστον μια φορά ακόμα, σε εργασία χριστιανής αρχαιολόγου, η οποία προσπαθεί να εξηγήσει (και να δικαιολογήσει) με τις ίδιες σαχλαμάρες τις καταστροφές των αρχαίων ναών στην Παλαιστίνη και τα πέριξ. Απαξιώ να ασχοληθώ περισσότερο!

10. Δέκατη κοινοτoπία

Αυτή τη διατυπώνει ο Γεώργιος Χοιροβοσκός, επίσης στα σχόλια:

Το Βυζάντιο δυστυχώς ώς ιστορική περίοδος στην καθ' ημάς χώρα δεν είναι μελετημένο και διαβασμένο όσο του πρέπει.

Να το διαβάσουμε, Γεώργιε… Αλλά αν είναι να το διαβάσουμε όπως το διαβάζουν οι πάσης φύσεως (και αφασίας) Ορθόδοξοι – τι να σου πω: τσάμπα καίει η λάμπα…

11. Ενδέκατη κοινοτoπία

(Δεν ασχολούμαι – διότι δεν συνομιλώ με τον σχολιαστή που την διατύπωσε)

Ιντερμέδιο: σχολιάζει ο J95!

Κατά τα άλλα, σωστός. Αν και κάκιστα εξισώνεις τον προοδευτικό/αντικληρικαλικό χώρο με τους new age αρχαιογκαγκά που για μένα ανήκουν απλά σε άλλη διάσταση.

(Αυτό ακριβώς είπα κι εγώ στον bfo! Αλλά – πως γίνεται να είναι «σωστός» και ταυτόχρονα «κάκιστα εξισώνων»; Ο ευγενής J95 δε λέει στα ίσια αυτό που λέω εγώ: bfo, φαλτσάρεις – και πολύ μάλιστα!)

Επίσης το "ελληνοχριστιανικός πολιτισμός" πολύ φοβάμαι ότι εφευρέθηκε για να σημαίνει "Λεωνίδας+Χριστιανισμός" και όχι "παρηκμασμένοι Έλληνες της ύστερης αρχαιότητας+Χριστιανισμός". Όπως και να 'χει λοιπόν, δεν αποφεύγεις την (πρόδηλη εξάλλου) ασυμβατότητα μεταξύ κλασικής και χριστιανικής σκέψης λέγοντας ότι ουδέποτε αναμίχθηκαν αυτά τα δύο, αντιθέτως την ενισχύεις.

(Οξυδερκής παρατήρηση! Πόντος στον J95!)


12. Δωδέκατη κοινοτoπία

Περάσαμε ήδη στη δεύτερη συνέχεια – και ο bfo επανέρχεται δριμύτερος – αφού ξεκουράστηκε αρκετά στα αποδυτήρια:

Μια από τις "αποδείξεις" τις ασυνέχειας αρχαίας ελλάδας-βυζαντίου είναι η διαφορετικότητα τους στην διοίκηση, την τέχνη, την ηθική και ούτω καθεξής. Από την μια μεριά, η απόδειξη βασίζεται σε έναν αναχρονισμό: την σύγκριση της αρχαίας Ελλάδας -ή συχνά της Αθήνας και μόνο- του Χρυσού Αιώνα, με την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία του 2 μ.Χ αιώνα. Ναι, οι δυο εποχές διαφέρουν. Αλλά ποίες εποχές με πέντε αιώνες γεμάτους γεγονότα μεταξύ τους δεν διαφέρουν; Συνιστά αυτό απόδειξη ασυνέχειας;

Η ιδέα που έχουν, όσοι επιχειρηματολογούν έτσι, για την παράδοση είναι η στασιμότητα. Αν το Βυζάντιο είναι κληρονόμος της ελληνικής παράδοσης περιμένουν να το δούν ως συνέχεια-στο-ίδιο αγνοώντας πως η ζωντανή συνέχεια είναι η συνέχεια-στην-αλλαγή. Αγνοούν δηλαδή την διαλεκτική της ιστορικής εξέλιξης (παρόλο που συχνά το παράδειγμα είναι μπροστά στα μάτια τους: πράγματι, το αθώο παιδάκι, ο χοντρόκοπος κνίτης φοιτητής, ο λαϊκιστής πασόκος και ο ξεδιάντροπος εκσυγχρονιστής προοδευτικός δεν είναι παρά το ίδιο άτομο).


Ο bfo δεν επέστρεψε βελτιωμένος – παίζει το ίδιο καταστροφικό παιγνίδι. Ποιος σοβαρός άνθρωπος διανοήθηκε ποτέ να συγκρίνει τον αρχαίο ελληνικό κόσμο των δήμων και το αυτοκρατορικό (Ρωμαϊκότατο) Βυζάντιο σε επίπεδο «διοίκησης, τέχνης, ηθικής και ούτω καθεξής» - για να αποδείξει έτσι την «ασυνέχεια»; Είναι πολύ εύκολο (το έγραψα και στην εισαγωγή) να τα βάζεις με τους κάθε τύπου αρχαιόπληκτους, οι οποίοι από τη μια θέλουν να μας πείσουν για την αδιάκοπη συνέχεια του ελληνισμού – και από την άλλη κλαίνε και μοίρονται γιατί ο ελληνισμός έσβησε, όταν ξεκίνησαν οι βυζαντινοί χρόνοι.

Αυτό εδώ το σημείο είναι και το πλέον ενδιαφέρον για μένα, αλλά δεν μας παίρνει ο χώρος για να αναπτύξω τη θέση μου για την ανάδειξη της νέας ελληνικότητας – από τον 12ο αιώνα και μετά. Περιορίζομαι λοιπόν να παρατηρήσω ότι ο φίλος bfo αποδέχεται χωρίς αντίρρηση τον κυρίαρχο μύθο, ότι ο ελληνισμός έχει αδιάκοπη συνέχεια από τον καιρό του Θερσίτη μέχρι τις μέρες μας – και αυτό το πέτυχε επειδή είχε την ιστορική τύχη να τον …αναλάβει ο χριστιανισμός. Αυτή η απίστευτα εσφαλμένη κοινοτυπία έχει γίνει σκόνη (με ατράνταχτα επιχειρήματα) από πολλούς και σοβαρούς μελετητές – αλλά, στου κουφού την πόρτα, όσο θέλεις βρόντα… Αυτός, το πολύ πολύ να ρίξει ένα περιφρονητικό «προοδευτικές κοινοτυπίες» - και να πιστέψει κιόλας ότι καθάρισε, έτσι εύκολα κι απλά!

(Το θέμα δεν το έθιξα καν στην ουσία του – θα επανέλθω σε άλλη ευκαιρία)

13.Δέκατη τρίτη κοινοτoπία

Bfo:

Θα περιοριστώ εδώ σε ορισμένα παραδείγματα γενικώς γνωστά, και σε μια τουλάχιστον περίπτωση ορατά δια (γυμνού ή διοτροφόρου) οφθαλμού. Γνωρίζουμε, πχ. από μουσικολογικές μελέτες τις μορφολογικές συγγένειες της μουσικής των αρχαίων ελλήνων με το βυζαντινό μέλος. Αν όχι, ορίστε μερικές πληροφορίες: (ακολουθούν στοιχεία που δηλώνουν τη συνέχεια της αρχαίας ελληνικής μουσικής, μέσα από τη βυζαντινή)

Αναρωτιέμαι τι νόημα (και τι αξία) έχει αυτό το επιχείρημα… Αμφισβήτησε ποτέ κάποιος σοβαρός άνθρωπος ότι η βυζαντινή μουσική είναι η άμεση μετεξέλιξη της παλιάς ελληνικής;

14. Δέκατη τέταρτη κοινοτoπία.

Bfo:

Στον εικαστικό τομέα (και αυτή είναι η ορατή απόδειξη, στην οποία αναφέρθηκα) υπάρχουν τα πορτραίτα του Φαγιούμ. Είναι φανερή εδώ, σαν σε αργή κίνηση, η μετάβαση από την αρχαία ελληνική τέχνη στην βυζαντινή εικονογραφία. Δεν πρόκειται για βίαιη αλλαγή: προχωράει αργά και σταθερά, διατρέχοντας πολλούς αιώνες, κτίζοντας την συνέχεια.

Δεν υπάρχουν επαρκή δείγματα της αρχαίας ζωγραφικής πρίν τα φαγιούμ. Και ο λόγος είναι ότι όσα ζωγραφικά έργα υπήρχαν καταστράφηκαν επιμελώς κατά τη διάρκεια των τριών αιώνων της βαρβαρότητας (4ος- 6ος). Η άποψη ότι τα φαγιούμ μας πληροφορούν για την παλιά ελληνική ζωγραφική (ή τη χρήση του χρώματος) είναι σωστή, εν μέρει: μας δίνουν μια ιδέα για το τι χάθηκε – και σε τι επίπεδο είχε φτάσει. Από την άλλη, προσωπική μου εκτίμηση είναι πως τα φαγιούμ δεν επηρέασαν καθόλου την εξέλιξη της βυζαντινής αγιογραφίας - γιατί η τελευταία χρειάστηκε πολλούς αιώνες έως ότου καταφέρει να αναδειχτεί σε υψηλή τέχνη, εφάμιλλη με το υποτιθέμενο «στοιχείο συνέχειας». Οι Ορθόδοξοι τώρα, ισχυρίζονται το αντίθετο – αλλά είναι πολύ συνηθισμένο φαινόμενο γι’ αυτούς, όταν η πραγματικότητα δεν συμφωνεί με τη θεωρία, να προσαρμόζουν την πραγματικότητα στη θεωρία και ποτέ το αντίστροφο.

15. Δέκατη πέμπτη κοινοτoπία

bfo:

Η σκέψη δεν είχε διαφορετική πορεία. Γνωρίζουμε ότι ο Σωκράτης εισήγαγε ηθικά ζητήματα άγνωστα στον αρχαίο κόσμο, κοινούς τόπους όμως στον μετέπειτα Χριστιανισμό (ξέρουμε επίσης ότι θανατώθηκε γι' αυτό). Ξέρουμε πως στη συνέχεια ο Πλάτωνας εισήγαγε την θεωρία της ψυχής, και δη της αθάνατης τέτοιας. Γνωρίζουμε, ακόμα, ότι, την εποχή της ελεύσεως του Χριστιανισμού ένα μόνο ρεύμα της αρχαίας ελληνικής σκέψης είχε παραμείνει σχετικά γόνιμο. Ο λόγος για τον νεο-πλατωνισμό. Ενώ, όμως, γενναιόδωρα παραχωρούμε την σκυτάλη της αρχαιοελληνικής σκέψης κατευθείαν στους Ευρωπαίους -επειδή ο Ακινάτης παρεξήγησε τον Αριστοτέλη-, ξεχνάμε βολικά την σχέση του Πλάτωνα με τους Πατέρες της εκκλησίας. Ξεχνάμε επίσης πως η ελληνική σκέψη πέρασε στην Αναγέννηση από την αυτοκρατορική αντιπροσωπεία στην Φλωρεντία και τους εμιγκρέδες βυζαντινούς λόγιους.

Η δέκατη πέμπτη κοινοτυπία είναι …βεντάλια κοινοτoπιών. Όταν ισχυρίζεται κανείς ότι επειδή ο «Πλάτωνας εισήγαγε τη θεωρία της ψυχής, και δη της αθάνατης τέτοιας» και αγνοούμε επιδεικτικά την Ορθόδοξη θέση για τις θεωρίες του Πλάτωνα περί ψυχής (ανάθεμα ΤΡΙΣ!) κάτι δεν πάει καλά. Όταν διαγράφονται ελαφρά τη καρδία ολόκληροι αιώνες πνευματικών κατακτήσεων του ελληνιστικού κόσμου («μόνο ένα ρεύμα της αρχαίας ελληνικής σκέψης είχε παραμείνει σχετικά γόνιμο») τότε υποδηλώνεται οτι η παχυλή άγνοια προηγείται της έκφρασης μιας μεγάλης παχιάς άποψης – και οδηγεί σε αβασάνιστο μηρυκασμό κοινοτoπιών. Όταν γίνεται αναφορά στους «Πατέρες» και τη σκέψη τους και δεν υποσημειώνεται ότι πολλές φορές η σκέψη του ενός έρχεται σε αγεφύρωτη αντίθεση με τη σκέψη του άλλου (αμέτρητοι αφορισμοί, εξορίες, βασανιστήρια και θάνατοι σημειώθηκαν μεταξύ Ορθοδόξων Πατέρων για λεπτομέρειες αυτής της σκέψης… Μάλιστα ορισμένοι θανάσιμοι εχθροί θεωρούνται εξίσου «άγιοι» -πχ το δίδυμο Ιωάννης Χρυσόστομος και Κύριλλος Αλεξανδρείας!), αλλά η σκέψη αυτή εκλαμβάνεται ως κάτι ενιαίο και συμπαγές, ε, τότε δικαιούμαι κι εγώ να υποστηρίξω: κοινοτoπίες αναπαράγεις, αγαπητέ bfo!



16. Δέκατη έκτη κοινοτoπία

Bfo:

Όλα αυτά είναι γνωστά. Δύσκολα θα τα αρνηθεί κάποιος, ακόμα και ο προοδευτικότερος. Έχουν όμως την μαγική ιδιότητα να εξαφανίζονται ως συνδετικά στοιχεία σε κάθε λόγο περί ασυνέχειας. Το μόνο που παραμένει είναι γενικά λόγια εναντίον της θεοκρατίας, των δεινών της ρινότμησης, κλπ, πλήρη αναχρονισμών και επιλεκτικότητας. Έτσι, όλοι θυμούνται και οδύρονται για την δολοφονία της Υπατίας αλλά ξεχνούν την δολοφονία του Σωκράτη. Η πρώτη εξάλλου διεπράχθη από τον μανιασμένο όχλο, δηλαδή εν θερμώ, ενώ η δεύτερη μετά από δικαστική απόφαση της Αθηναϊκής δημοκρατίας, δηλαδή εν ψυχρώ. Ή, πάλι, μας λένε και μας ξαναλένε πως το 529 έκλεισε η Πλατωνική Ακαδημία μετά από διάταγμα του Ιουστινιανού. Δεν ξεκαθαρίζουν όμως αν έκλεισε όπως έκλεισε η συναυλία των Rolling Stones από τη Χούντα (δηλαδή κάτω από το γιουχάϊσμα πολυπληθών οπαδών του συγκροτήματος) ή όπως το κόμμα του Αβραμόπουλου (δηλαδή μέσα στην γενική αδιαφορία). Όχι πως αυτή η επιλεκτικότητα είναι αναγκαστικά ηθελημένη (με την έννοια της εμπρόθετης). Θα μπορούσε απλώς να συνιστά μια ψυχαναγκαστική αντίδραση: ένα κόμπλεξ προοδευτικότητας.

H Υπατία δολοφονήθηκε με μαρτυρικό τρόπο από τραμπούκους του Ορθόδοξου Πατριάρχη Αλεξανδρείας, με επικεφαλής τον διάκονο Πέτρο, ενώ ο Σωκράτης πέρασε από δίκη – και οι πολίτες δικαστές θέλησαν να τον τιμωρήσουν επειδή οι μαθητές του (Αλκιβιάδης, Κριτίας κλπ) είχαν γανώσει το κέρατο της Αθήνας - και επειδή ο ίδιος προτίμησε να τους προκαλεί κατά τη δίκη. Είναι επίσης γνωστό ότι ο ίδιος ο Σωκράτης επέλεξε να παραμείνει στη φυλακή και να πιει το κώνειο, ενώ μπορούσε να διαφύγει (μια έμμεση αυτοκτονία, δηλαδή). Η συσχέτιση των δυο περιστατικών είναι απελπιστικά ανιστόρητη, τραβηγμένη από τα μαλλιά.

Τις φιλοσοφικές Ακαδημίες, όταν ξεπέσουν, τις κλείνει η έλλειψη μαθητών – όχι ο Αυτοκράτορας. Κι αν τις κλείσει ο Αυτοκράτορας, πως εξηγείται άραγε η συνοδός διαταγή για απαγόρευση στους επτά καθηγητές να διδάσκουν; Η λογική του bfo περιγράφεται πλήρως και γλαφυρά από τη λαϊκή έκφραση: εκεί που μας χρωστάγανε, ζητάνε και το βόδι! (Δε φαντάζομαι το κόμμα του Αβραμόπουλου να χρειάστηκε Προεδρικό Διάταγμα για να βάλει λουκέτο…)

17. Τελευταίες κουβέντες περί κοινοτoπιών.

Φτάσαμε ήδη στην τρίτη συνέχεια, όπου ο bfo καταχερίζει τους κατ’ αυτόν «προδευτικούς» (αυτούς που λένε κοινοτoπίες, ντε!) Επειδή η κριτική αυτή δε με αφορά ούτε στο ελάχιστο, την αντιπαρέρχομαι – όπως και τις κοινοτυπίες (πολλές φορές απλές …αστειότητες) που επαναλαμβάνει ο bfo, είτε έχουν ήδη σχολιστεί είτε όχι. Επειδή όμως περίμενα αυτήν ακριβώς τη συνέχεια για να ανεβάσω το παρόν ποστ – απάντηση στις κοινοτoπίες, αντί επιλόγου θα παραθέσω ένα κείμενο του 19ου αιώνα.

* * *

Οι διάδοχοι του Κωνσταντίνου (του Μεγάλου, Αγίου και Ισαποστόλου) τον ξεπέρασαν κατά πολύ σε δράση κατά των εθνικών.. Ο Κωνστάντιος βασίλευσε από το 337 έως το 361. Νομοθέτησε τον Απρίλιο του 353, ποινή θανάτου για όσους τελούσαν θυσίες στους ναούς. Των ειδώλων παντελώς απηγόρευσεν θεραπείαν, μας πληροφορεί ο Θεοδώρητος Κύρου, στην Εκκλησιαστική Ιστορία του (ΙΙΙ, 7). Με άλλον νόμο, τον Ιούνιο του 356, προέβλεψε ποινή θανάτου στους προσκυνούντες τα είδωλα (Cod. Theod. XVI, 10.4, 10.6). Όπως μας πληροφορεί ο εθνικός Λιβάνιος (ΧVII, 7) , ήταν ο πρώτος που ιερά και νεώ τους μεν έκλεισε, τους δε κατέσκαψε, τους δε βεβήλους αποφήνας πόρνοις ενοικείν έδωκεν. Ο Κωνστάντιος εγκαθίδρυσε στη Σκυθόπολη της Συρίας στρατόπεδα συγκέντρωσης και θανάτου, οργανωμένα κέντρα βασανισμού και δολοφονίας των Ελλήνων εθνικών.

Για τη Σκυθόπολη, τη Μακρόνησο ή το Νταχάου του χριστιανισμού, ο Εμμανουήλ Ροϊδης γράφει στην Πάπισσα Ιωάννα, το 1866 (Εκδ. ΕΡΜΗΣ, Αθήνα 1990, σελ. 200): Και ου μόνον κατά των λίθων επέδειξαν τον χριστιανικόν ζήλον των οι ακάματοι εκείνοι ειδωλοθραύσται, αλλά και κατά των δυστυχών εκείνων, όσους υπωπτεύοντο εμμένοντας εις των πατέρων των την θρησκείαν. Ο σφάζων πρόβατον προς οικογενειακήν ευωχίαν, ο προσφέρων άνθη εις του πατρός του τον τάφον, ο συλλέγων χαμαίμηλα εις το φως της σελήνης, ο αρωματίζων την οικίαν του ή φέρων ανηρτημένον περί τον τράχηλον φυλακτήριον κατά του πυρετού κατεμηνύετο υπό κουκουλοφόρων κατασκόπων ως μάγος ή ειδωλολάτρης, κατεβαρύνετο δι αλύσεων και εστέλλετο εις Σκυθούπολιν, όπου είχε στηθεί το χριστιανικόν κρεουργείον. Εκεί συνεδρίαζον ευσεβείς δικασταί, αμιλλώμενοι τις πλείονας ειδωλολάτρας να οπτήσει επί εσχάρας, να βράση εντός ζέοντος ελαίου ή να κατακόψη μεληδόν. Μυριάδες μαρτυρολογίων διηγούνται τας αθλήσεις των χριστιανών ομολογητών, εκ των πληγών των οποίων έσταζε γάλα, και τους εδρόσιζον αι φλόγες, αλλ’ ουδείς έγραψεν ακόμη το αψευδές συναξάριον των μαρτύρων εκείνων, οίτινες αντί μυθώδους γάλακτος έχυσαν αίμα αληθές και αντί να δροσίσει κατέκαυσε το πυρ της χριστιανικής ανεπιεικίας, καυστικότερον όν, φαίνεται, του πυρός της πολυθεϊκής ωμότητος.

Προσέξτε εκείνο το υπό κουκουλοφόρων κατασκόπων. Μερικά πράγματα είναι διαχρονικά…


Στην εκτενή υποσημείωση της ανωτέρω περικοπής, ο Ροΐδης σημειώνει (ό.π., σελ. 284-6), εν έτει 1866: Κατά τας αρχάς του Μεσαίωνος επί Ουάλεντος, Ουαλεντινιανού και Θεοδοσίου συνεστήθη εν Ανατολή αληθής «Ιερά Εξέτασις», ής αι θηριωδίαι, αι καταπιέσεις και αι σφαγαί δεν έχουσι τι να φθονήσωσιν εις τους Ιεροδικαστάς της Ισπανίας, οίτινες άτομα μόνον κατεδίωκον επί κακοδοξία, ενώ οι Ορθόδοξοι «σωφρονισταί» της Ανατολής προυτίθεντο να εξαλείψωσιν αθρόους από του προσώπου της γης πάντας τους ελληνίζοντας ή φιλοσοφούντας. Τα περί τούτων χωρία των συγχρόνων ιστορικών εξαλείφουσι παν ίχνος αμφιβολίας, διεγείροντα αγανάκτησιν και φρίκην κατά των ελθόντων «βαλείν μάχαιραν και ουχί ειρήνην» (…)

Παρά του χριστιανού χρονογράφου Σωζομένου, ον ουδείς βεβαίως θέλει κατηγορήσει ως συκοφαντούντα τους ομοθρήσκους του, μανθάνομεν ότι «των ελληνιστών μικρού πάντες κατ’ εκείνο διεφθάρησαν, και οι μεν πυρί, οι δε ξίφει απολέσθαι προσετάχθησαν. Παραπλησίως δε δια την αυτήν αιτίαν διεφθάρησαν οι ανά πάσαν την αρχομένην λαμπρώς φιλοσοφούντες. Αλλά και εις μη φιλοσόφους, εσθήτι δε τη εκείνων χρωμένους εχώρει ο φόνος’ ως μηδέ τους τα’ άλλα επιτηδεύοντας κροκωτοίς τριβωνίοις αμφιένυσθαι, δι υπόνοιαν κινδύνου και δέος» (Ερμ. Σωζομένου, «Εκκλ. Ιστορ.», βιβλ. Στ’, κεφ. 35).


Μας πληροφορεί εδώ ο Σωζομενός ότι η τρομοκρατία είχε φτάσει σε τέτοια επίπεδα που οι άνθρωποι άλλαζαν άρον άρον τον τρόπο του ντυσίματός τους - μη και τους πάρουν κατά λάθος για φιλοσόφους και τους μακελέψουν… Ούτε λόγος βέβαια για διάλογο και αλληλοπεριχώρηση! Και συνεχίζει ο Ροΐδης:

Ο δε Ζώσιμος περιγράφει φοβεροίς χρώμασι τον επί Βαλεντινιανού διωγμόν των φιλοσόφων. «Προς δε οργήν άμετρον ο βασιλεύς αναστάς υπόπτως είχε προς άπαντας τους επί φιλοσοφία διαβοήτους ή άλλως λόγοις εντεθραμμένους. Και δη επέμποντο πανταχόθεν οιμωγαί και απάντων κοινός οδυρμός’ ην δε πλήρη τα δεσμωτήρια των μάτην οικούντων αυτά’ και οι μεν συκοφάνται δίχα παντός ανεχώρουν κινδύνου, οι δε κρινόμενοι νυν μεν ετιμώντο θανάτου, δίχα νομίμων ελέγχων, οι δε τας ουσίας απόλλυον, παίδας και γυναίκας εσχάτη τύχη καταλείποντες. Ήσαν δε ούτοι πάντες εις άκρον παιδείας εληλυθότες και φθόνω μάλλον ή ψήφω δικαία κατακριθέντες. Ούτω δε ομού πάντα συνεταράττοντο, ώστε και των προσιόντων τας οικίας επεισιέναι μετά πλήθους τους συκοφάντας, και τους απαντώντας αρπάζειν εκδιδόναι τε τοις φονεύειν άπαντας και δίχα κρίσεως τεταγμένοις. Των δε ατοπημάτων ήν κολοφών Φήστος’ ον εις πάσαν ωμότητα ειδώς πρόχειρον όντα της Ασίας ανθύπατον βασιλεύς έστειλεν, ως αν μηδείς των περί τους λόγους εσπουδακότων απολειφθείη. Και εις έργον είη το βούλευμα’ πάντας γε ο Φήστος αναζητήσας, ους μεν εύρεν ακρίτως απέκτεινε, τοις δε λοιποίς υπερόριον αυτοίς φυγήν ηνάγκασεν επιθείναι» (Ζωσιμ. «Ιστορ.», βιβλ. Δ’, σελ. 218 της εν των Πανεπιστ. Εκδ. του 1676).

Τι να σχολιάσει κανείς σ’ αυτό το συγκλονιστικό μέσα στη λιτότητά του κείμενο – πέραν του ότι παραμένει πεισματικά εκτός της ελληνοχριστιανικής εκπαίδευσης των Ελλήνων, ενώ διδάσκονται τα παραμύθια περί της αλληλοπεριχώρησης… Αλλά ο Ροΐδης έχει κι άλλα ενδιαφέροντα για τους «Πατερικούς αναρχικούς» και τον bfo:

Ο δε Λιβάνιος εις τον «Υπέρ Ιερών» λόγον του, το κύκνειον τούτο άσμα του θνήσκοντος ελληνισμού, συγκινεί ημάς μέχρι δακρύων διηγούμενος τα παθήματα των αθλίων χωρικών, γυμνουμένων υπό των καλογήρων: «Χωρούσιν τοίνυν δια των αγρών (οι μοναχοί) ώσπερ χείμαρροι κατασύροντες δια των ιερών τους αγρούς … οι φασί μεν τοις ιεροίς πολεμείν, έστι δε ο πόλεμος ούτως πόρος των μεν τοις ναοίς εγκειμένων, των δε τα όντα τοις ταλαιπώρεις αρπαζόντων, τα τε κείμενα αυτοίς`από της γης (τα εν τοις αποθήκαις δηλ.) και α τρέφουσι. Τοις δε ουκ αρκεί ταύτα, αλλά και γην σφετερίζονατι την του δείνος, ιεράν είναι λέγοντες, και πολλοί των πατρώων εστέρηνται δι ονόματος ουκ αληθούς’ οι δε εκ των ετέτων τρυφώσι κακών, οι τω νηστεύειν, ως φασίν, τον αυτών θεραπεύοντες Θεόν. Καν ακούσωσιν αγρόν έχει τι των αρπασθήναι δυναμένων, ευθύς ούτος εν θυσίαις τε έστι και δεινά ποιεί, και δει στρατείας επ’ αυτόν και πάρεισιν οι ‘σωφρονισταί’, τούτο γαρ όνομα έχουσιν οι λησταί’ οι μεν γε πειρώνται λανθάνειν και α τολμώσιν αρνούνται, καν καλέσης ληστήν, ύβρισας, οι δε επί τούτω φιλοτιμούνται και σεμνύνονται, και τους αγνοούντας διδάσκουσι κτλ» (Λιβαν. Λογ., έκδ. Reiske, σελ. 167-8).

Ουχ ήττον επιβαρυντική είναι και η μαρτυρία του Αμ. Μαρκελλίνου, ην πιστώς μεταφράζομεν: «Ήρκει να κατηγορηθή τις υπό κακοβούλου κατασκόπου, ότι έφερεν περί τον τράχηλον φυλακτήριον κατά του πυρετού ή εφάνη παρακαθήμενος πλησίον τάφου ή ερειπίου, ίνα καταδικασθή εις θάνατον ως ειδωλολάτρης ή νεκρόμαντις. Εκ των απωτάτων άκρων της αυτοκρατορίας εσύροντο αλυσόδετοι πάσης τάξεως και ηλικίας πολίται, ων οι μεν απέθνησκον καθ’ οδόν, οι δε εν τοις δεσμωτηρίοις’ οι δε επιζώντες εστέλλοντο εις Σκυθόπολιν, απόκεντρον εν Παλαιστίνη πόλιν, όπου είχον στηθεί τα βασανιστήρια και το σφαγείον. Ο πρώτος βασανισθείς ην ο Σιμπλίκιος, μετά δε τούτον Παρνάσιος, είτα ο Ανδρονίσκος κτλ». (Αμ. Μαρκελ., ιθ’ 121).

Ταύτα πάντα έπρεπε, νομίζω, να καταστήσωσι τους μεν εκκλησιαστικούς συγγραφείς μετριωτέρους, οσάκις καταφέρονται κατά της σκληρότητος των ειδωλολατρών, οίτινες μόνους τους συνωμότας και τους υβριστάς της θρησκείας των ετιμώρουν, ημάς δε τους Ορθοδόξους ήττον δριμείς προς τους Δυτικούς, οσάκις επιρρίπτομεν κατά του προσώπου αυτών την σφαγήν της νυκτός του Αγ. Βαρθολομαίου και την Ιεράν Εξέτασιν, ην παρά των Βυζαντινών παρέλαβον.


«Μετριότεροι» πρέπει να καταστούν και οι νεόκοποι ενθουσιώδεις υποστηρικτές της Ορθοδοξίας, οι μη εννοούντες να εννοήσουν όσα έγραψε το Ροΐδης ήδη πριν ενάμισι αιώνα! Αμήν.

* * *

(Ο πίνακας που κοσμεί το κείμενο είναι του Πολυχρόνη Λεμπέση)

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Κυριακή, Ιανουαρίου 22, 2006 | 62 σχόλια