ι Τα μυστικά του Κόλπου
Κυριακή, Ιανουαρίου 22, 2006
Ελληνισμός και χριστιανισμός: μια σχέση κολασμένη...


Ηθικός αυτουργός αυτή τη φορά (αυτός που με παρασύρει, δηλαδή) είναι ο καλός συνάδελφος εν ιστολογίοις που ακούει στο όνομα big fat opinion και κατοικοεδρεύει εις το ιστολόγιο το αποκαλούμενο (sic) – και τα δύο ονόματα εμπνευσμένα. Ανήρτησε λοιπόν ο εν λόγω bfo τρεις διαδοχικές εφημερίδες τοίχου – συγγνώμη, οθόνης ήθελα να πω - η πρώτη με τίτλο προοδευτικές κοινοτοπίες, μέρος πρώτο και η δεύτερη με τον αναμενόμενο τίτλο προοδευτικές κοινοτoπίες, μέρος δεύτερο. Φυσικά, η τρίτη ανάρτηση είχε τίτλο προοδευτικές κοινοτoπίες μέρος τρίτο (τελευταίο). Από άποψη λογικής συνέπειας – άψογος!

Θα μου πείτε - γιατί ασχολούμαι. Μήπως είμαι προοδευτικός και μάλιστα από αυτούς που λένε κοινοτoπίες; Ελπίζω, όχι. Αλλά, με την ευκαιρία που περίλαβε τους «κοινότοπους προοδευτικούς», ο bfo πήρε φόρα και παρέθεσε μια σειρά από σκέψεις και επιχειρήματα – τα οποία ενθουσίασαν κιόλας, όσους ήσαν ήδη ενθουσιώδεις – από μόνοι τους. Αλλά, νομίζω, δεν αντέχουν στη βάσανο της κριτικής, στην οποία σκοπεύω να τα υποβάλλω. Οι λόγοι που με βγάζουν από τη ραστώνη και τη μουργέλα του Σαββάτου και με στρώνουν μπροστά στο πληκτρολόγιο είναι: α. Παρουσιάζεται ως θετική και πολύτιμη μια καταστροφική και επιζήμια, για τον άνθρωπο και ειδικότερα για τον Έλληνα, θρησκευτική επιλογή (ο Ορθόδοξος χριστιανισμός), β. Αναμηρυκάζονται ψευδή ή λαθεμένα ιστορικά δεδομένα και προβάλλονται μονομερείς εκτιμήσεις, γ. Επιλέγονται ως «αντίπαλοι» στην αντιπαράθεση κάποιοι που δεν θα καταδεχόταν να τους αντιμετωπίσει ούτε δεκαπεντάχρονος μαθητευόμενος πυγμάχος – όχι ο Tyson, συγνώμη, ο bfo.

Στο παρόν, θα προσπαθήσω να ανασκευάσω όσα ο bfo υποστηρίζει στα τρία συνεχόμενα κείμενά του. Κάποια άλλη φορά θα θέσω κι εγώ με τη σειρά μου ορισμένα ερωτήματα προς τους «μη προοδευτικούς» Ορθοδόξους, οι οποίοι, ως γνωστόν, δεν υποστηρίζουν ποτέ (μα ποτέ!) «κοινοτoπίες»!

1. Πρώτη κοινοτoπία

Bfo:
Να, πάρτε για παράδειγμα την διαδεδομένη άποψη ότι η έκφραση "ελληνοχριστιανικός πολιτισμός" συνιστά ένα τερατούργημα και πως οι αρχαίοι έλληνες έγιναν χριστιανοί με το ζόρι, αν όχι μετά από θανάσιμους διωγμούς. Ας δούμε πόσα λάθη κατορθώνουν να συσσωρεύσουν εδώ οι προοδευτικοί φίλοι μας [1]. Καταρχήν όταν ο προοδευτικός παρουσιάζει τους αρχαίους έλληνες ως ασύμβατους με το Χριστιανισμό, φέρνει στο μυαλό του τον Όμηρο, τον Περικλή, τον Αριστοφάνη, τον Δημόκριτο, κλπ. Αυτό φαίνεται καθαρά από τη δομή των επιχειρημάτων του. Ξεχνάει όμως πως δεν ήταν εκείνοι οι αρχαίοι έλληνες οι οποίοι έγιναν χριστιανοί αλλά οι κατά πολύ μεταγενέστεροι τους του πρώτου μ.Χ αιώνα. Αν βάλουμε στο μυαλό μας αυτό το απλό γεγονός, όλα γίνονται καθαρότερα.

Ο κατά φαντασίαν (του bfo) «προοδευτικός» υποστηρίζει σαχλαμάρες – και κατά συνέπειαν ο bfo είναι υποχρεωμένος να «απαντά» σε σαχλαμάρες, με τις αυτονόητες τραγικές συνέπειες. Θα έπρεπε, όμως, να γνωρίζει ότι:

α. Οι «αρχαίοι Έλληνες» δεν έγιναν χριστιανοί τον 1ο αιώνα – όσοι έγιναν τότε περιοριζόντουσαν σε γραφικές σέχτες που δεν απασχολούσαν κανέναν απολύτως, εκτός από τα μέλη τους και τις ιουδαϊκές κοινότητες των πόλεων της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας – οι οποίες συνήθως έδιναν τη «μαγιά» για τη σύσταση αυτών των πρώτων χριστιανικών κοινοτήτων. Όλα τα ενδιαφέροντα συνέβησαν (κάμποσες δεκάδες) χρόνια αργότερα…

β. Επειδή τα πολλά λόγια είναι φτώχια και επειδή διατυπώνονται απόψεις από σοβαρούς διανοούμενους του «χριστιανικού κλίματος» ότι τάχα δεν υπήρξε ποτέ επίσημη κρατική και εκκλησιαστική πολιτική εναντίον των Ελλήνων εθνικών (Μπαμπινιώτης / Γιανναράς/ bfo), ιδού μια απολύτως ενδεικτική επιλογή αυτοκρατορικών νόμων (Πηγή: Δ. Καμάρας: Η αντιπαγανιστική νομοθεσία της Ύστερης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας μέσα από τους Κώδικες. Εκδ. ΚΑΤΑΡΤΙ, Αθήνα 2000)

ΘΕΟΔΟΣΙΑΝΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ. Κωνστάντιος, 341 μ.Χ.: (…) αν κάποιος τολμήσει (…) να τελέσει θυσίες, θα τιμωρηθεί πάραυτα με την επιβολή της ποινής που του ταιριάζει.

Κωνστάντιος και Κώνστας, περί το 350 μ.Χ.: Επιθυμούμε να κλείσουν αμέσως όλοι οι ναοί σε όλους τους τόπους και σε όλες τις πόλεις και να απαγορευθεί η είσοδος σε αυτούς (…) Θέλουμε επίσης να απέχουν όλοι από τις θυσίες. Σαν όμως τύχει και κάποιος διαπράξει το αδίκημα, θα τιμωρηθεί με αποκεφαλισμό. Διατάσσουμε ότι η περιουσία όποιου τιμωρηθεί κατ’ αυτόν τον τρόπο θα περιέλθει στο αυτοκρατορικό ταμείο.

Αρκάδιος, Ονώριος και Θεοδόσιος, 408 ή 407 μ.Χ.: Εάν κάποια αγάλματα βρίσκονται ακόμη μέσα στους ναούς και τα ιερά και εάν έχουν δεχθεί, ή δέχονται ακόμη, τη λατρεία των ειδωλολατρών, όπου κι αν συμβαίνει αυτό θα ξεριζωθούν εκ θεμελίων, αφού αναγνωρίζουμε ότι αυτός ο κανονισμός έχει διατυπωθεί και επικυρωθεί κατ’ επανάληψη πολύ συχνά.

Τα ίδια τα κτήρια των ναών που βρίσκονται σε πόλεις ή και έξω απ’ αυτές, θα παραχωρηθούν σε κοινή χρήση. Παντού οι βωμοί θα καταστραφούν (…) Οι ιδιοκτήτες τους θα υποχρεωθούν να τους καταστρέψουν.

ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΕΙΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ. Κωνστάντιος Α’, 354 μ.Χ.: Επιθυμούμε να κλείσουν όλοι οι ναοί σε όλες τις πόλεις και σε όλους τους τόπους της οικουμένης, καθώς και να απαγορευθεί η είσοδος σε αυτούς για να μη διαπραχθεί αμάρτημα. Θέλουμε επίσης να απέχουν όλοι από τις θυσίες. Γιατί, αν κάποιος με κάποια δύναμη παραβεί (αυτό το νόμο), θα τιμωρηθεί με αποκεφαλισμό. Εάν οι διοικητές των επαρχιών αμελήσουν να τιμωρήσουν τέτοια αδικήματα, θα τιμωρηθούν με προγραφή και αντίστοιχη τιμωρία.

Λέων και Ανθέμιος, 472 (;) μ.Χ.: Κανείς να μην τολμήσει να αποπειραθεί αυτά που απαγορεύονται στους ανθρώπους που φυλάγονται από τις ειδωλολατρικές δεισιδαιμονίες (…) κι αν σε κάποιο λιβάδι ή σπίτι εξακολουθούν να συμβαίνουν τέτοια πράγματα (…) ο κύριός τους (…) αν αφορά τα διάσημα κάποιου πολιτικού ή στρατιωτικού αξιώματος, θα αποπεμφθεί από το αξίωμά του και δεν θα χάσει μόνο την περιουσία του, η οποία θα προγραφεί, αλλά αφού υποστεί σωματικό βασανισμό με μεταλλικά όργανα, σύμφωνα με το δημόσιο και ιδιωτικό δίκαιο, θα οδηγηθεί σε διαρκή εξορία.

1.11.9. Διατάζουμε τους άρχοντές μας (…) να αναζητούν σύμφωνα με το νόμο όλες τις περιπτώσεις ασεβείας υπέρ της ελληνικής θρησκείας, έτσι ώστε να μη συμβαίνουν, αλλά και, όταν συμβαίνουν, να τιμωρούνται (…) Να μην έχει κανένας το δικαίωμα να κληροδοτεί με διαθήκη ή να χαρίζει με δωρεά κάτι σε πρόσωπα ή τόπους που έχουν επισημανθεί ότι διαπράττουν την ασέβεια του ελληνισμού (…) Να διατηρηθούν και με την παρούσα ευσεβή νομοθεσία κυρίαρχες και εν ισχύ όλες οι τιμωρίες με τις οποίες οι προηγούμενοι βασιλείς είχαν απειλήσει να τιμωρήσουν την ελληνική πλάνη, ή με τις οποίες προσπαθούσαν να διασφαλίσουν την ορθόδοξη πίστη.

1.11.10. (…) με τον παρόντα νόμο ανακοινώνουμε σε όλους ότι εκείνοι μεν που έχουν γίνει χριστιανοί και έχουν αξιωθεί το άγιο και σωτήριο βάπτισμα, σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή, αν φανούν ότι επιμένουν στην πλάνη των Ελλήνων, θα υποβληθούν στην εσχάτη των ποινών. Όσοι όμως δεν έχουν αξιωθεί ακόμη το σεβαστό βάπτισμα, θα πρέπει να φανερωθούν (…) και να πάνε στις ιερότατες εκκλησίες μαζί με τις συζύγους τους και τα παιδιά τους και όλα τα μέλη του οίκου τους και να διδαχθούν την αληθινή πίστη των χριστιανών (…) Διαφορετικά ας γνωρίζουν ότι αν παραμελήσουν να το κάνουν, δεν θα έχουν κανένα πολιτικό δικαίωμα, ούτε θα τους επιτραπεί να είναι ιδιοκτήτες περιουσίας, ούτε κινητής ούτε ακίνητης. Θα τους αφαιρεθούν τα πάντα και θα εγκαταλειφθούν στην ένδεια και, επιπλέον, θα υποβληθούν στις έσχατες τιμωρίες. Θα παρεμποδίσουμε δε κάθε μάθημα που διδάσκεται από αυτούς που πάσχουν από τη νόσο των ανόσιων Ελλήνων, έτσι ώστε να μην προσποιούνται ότι διδάσκουν όσους φοιτούν κοντά τους διαφθείροντας τις ψυχές των μαθητών με δήθεν αλήθειες (…) Αν κάποιος κρύβεται μέσα στο κράτος μας και πιαστεί να θυσιάζει και να διαπράττει το αμάρτημα της ειδωλολατρίας, θα υποβληθεί στις έσχατες τιμωρίες, τις οποίες υφίστανται δικαίως και οι μανιχαίοι και οι βορβορίτες (…) Και όσοι έχουν κάποιο στρατιωτικό ή άλλο αξίωμα ή περιουσία μεγάλη για να κρατήσουν τα προσχήματα, πήγαν ή πρόκειται να πάνε να βαπτισθούν, αλλά αφήνουν τις γυναίκες τους και τα άλλα μέλη του οίκου τους μέσα στην ελληνική πλάνη, διατάσσουμε να δημευθεί η περιουσία τους και να αποκλεισθούν από τα πολιτικά δικαιώματά τους, αλλά και να υποβάλλονται σε αντάξιες τιμωρίες, αφού είναι φανερό ότι πήραν το βάπτισμα χωρίς να είναι καθαροί στην πίστη τους. Θεσπίζουμε τους ίδιους νόμους και για τους αλιτήριους Έλληνες και για τους μανιχαίους, των οποίων μέρος είναι και οι βορβορίτες.

γ. Εκκλησιαστικές και κρατικές περιπτώσεις βίας. Όσο για το σκέλος της επίσημης εκκλησιαστικής πολιτικής εναντίον των Ελλήνων εθνικών, πέραν της νομοθεσίας, οι πηγές κυριολεκτικά βοούν. Πέραν της πληθώρας των ιστορικών στοιχείων, ο Δ. Κρεββατάς παραθέτει στο βιβλίο του (Το Βυζάντιο και ο διωγμός των Ελλήνων εθνικών, Καστανιώτης, σελ. 327-39) έναν κατάλογο με 92 εκκλησιαστικές αναφορές σε περιπτώσεις αγίων, οσίων κλπ με κοινό τους χαρακτηριστικό την ενεργή συμμετοχή τους σε βανδαλισμούς των μνημείων του ελληνικού πολιτισμού. Διαβάζουμε, πχ, για τον άγιο Ευγένιο: Απελθών ουν μετά του Άρχοντος εις τον ναόν των ειδώλων, και ευξάμενος, πεσείν εποίησε πάντα τα είδωλα και συντριβήναι ωσεί κονιορτόν. Για τον Λέοντα, επίσκοπο Κατάνης: Όθεν δια μόνης προσευχής ειδωλικόν άγαλμα εις γην κατέρραξε (…) έκτισε τον ναόν της μάρτυρος Λουκίας εκ του υλικού εθνικού ναού κατεδαφισθέντος. Για τον Ιωάννη: και κατέβαλε δια προσευχής τον ναόν της Αρτέμιδος (στην Έφεσο).

Ο Deschner παραθέτει δεκάδες εκκλησιαστικές και κρατικές περιπτώσεις βίας εναντίον των πιστών της αρχαίας θρησκείας, από τους Πατριάρχες Θεόφιλο και τον Γεώργιο της Αλεξάνδρειας μέχρι τον δυτικό άγιο Μαρτίνο και τον έπαρχο του πραιτωρίου Ματέρνο Κυνήγιο (Karlheinz Deschner, Η εγκληματική ιστορία του χριστιανισμού. Αρχαία χριστιανική Εκκλησία. Β’ Σκοταδισμός, εκμετάλλευση, καταστροφές. ΚΑΚΤΟΣ, 2004, σελ. 358-367) Aς δούμε κάποιες λεπτομέρειες ακόμα, από τον ίδιο συγγραφέα:

Το χριστιανικό κράτος συνεργαζόταν φυσικά στενά με την καθολική (ορθόδοξη) Εκκλησία (…) Οι ηγεμόνες φυσικά είχαν έντονο συμφέρον από τη θρησκευτική ένωση της αυτοκρατορίας, αλλά με κανέναν τρόπο δεν ήθελαν αναταραχές, ωμή βία, τρομοκρατία. Αντιθέτως. (…) Αναμφίβολα, τις καταστροφές των ειδώλων, το κλείσιμο και την κατεδάφιση των ναών εκτελούσαν συχνά ανώτεροι κρατικοί υπάλληλοι των χριστιανών εξουσιαστών. Αλλά παραμένει αξιοπερίεργο γεγονός το ότι στους σωζόμενους αυτοκρατορικούς νόμους έως τον Θεοδόσιο Α’ δεν διατάσσεται ποτέ καταστροφή ναού. Κλήρος και λαός όμως προέβαιναν και χωρίς εξουσιοδότηση σε πράξεις καταστροφής, ιδιαίτερα στην Ανατολή (…)

Κατά τα άλλα, η ίδια η Εκκλησία δεν ήθελε να βλέπει να καταστρέφονται τα πάντα, αν και το έκανε από ιδιοτέλεια. Επομένως, όπου δεν διέλυσαν τα πάντα –αυτός ήταν ο κανόνας όσον αφορά τα είδωλα-, τα κατάσχαν και με σύντομες διαδικασίες μετέβαλαν τα αρχαία ιερά σε χριστιανικά.
(Karlheinz Deschner, ό.π. , σελ. 366-7)

Μόνο και μόνο από την Αίγυπτο γνωρίζουμε 23 «εκχριστιανισμούς», όπως είναι ο ευφημιστικός τεχνικός όρος, από τη Συρία και την Παλαιστίνη 32 (…) Στην Ελλάδα, όπου στο κλασσικό έδαφος του αρχαίου πολιτισμού ο «εκχριστιανισμός» προχωρούσε πολύ αργά, ανάμεσα σε άλλα μετατράπηκαν σε χριστιανικές εκκλησίες ο ναός του Απόλλωνα στους Δελφούς, ο ναός της Ολυμπίας και ο Παρθενώνας της Αθήνας’ παρομοίως στην Αθήνα το Θησείο (ο ναός του Ηφαίστου) και το Ερέχθειο, χωρίς να αλλάξουν την εξωτερική τους όψη. Και κατά την ανακατασκευή του τρίκλιτου εσωτερικού του Παρθενώνα σε τρίκλητη χριστιανική βασιλική διατηρήθηκε κατά πολύ το εσωτερικό. Και το Ασκληπιείο των Αθηνών και ο ναός του Ιλισού έγιναν εκκλησίες (…) Στην Αλεξάνδρεια ο ναός του Διόνυσου μετατράπηκε σε εκκλησία και ο ναός του προστάτη της πόλης σε ταβέρνα. Στην Κωνσταντινούπολη ο αυτοκράτορας Θεοδόσιος μετέτρεψε το ναό του Ήλιου σε πολυκατοικία, το ναό της Άρτεμης σε λέσχη τυχερών παιχνιδιών, το ναό της Αφροδίτης σε αμαξοστάσιο και για ιδιαίτερο χλευασμό διέταξε να χτίσουν γύρω – γύρω κατοικίες για πόρνες (Karlheinz Deschner, ό.π. 368-70)

Η ληστεία, ο «εκχριστιανισμός» ναών, σπάνιος στην Ανατολή, συχνότερος στην Ελλάδα, στη Δύση άρχιζε συνήθως με τελετουργικούς εξορκισμούς, με εκδίωξη των πνευμάτων! Αφού οι μεγαλύτεροι εκκλησιαστικοί διδάσκαλοι πίστευαν ακριβώς όπως οι πιο ανόητοι ειδωλολάτρες σε φαντάσματα. Μετά την εκδίωξη των δαιμόνων ανατρεπόταν και καταστρέφονταν τα είδωλα, ο βωμός και το λατρευτικό άγαλμα, ύστερα ανεγείρονταν πάνω σε αυτά εκκλησίες. Και η καταστροφή με φωτιά θεωρείτο εξορκισμός, καθώς βέβαια η φωτιά διώχνει τα κακά πνεύματα! Μετά το κάψιμο καθάριζαν το μέρος και χρησιμοποιούσαν τους τοίχους του ναού ή τα θεμέλια για την οικοδόμηση εκκλησίας (…)(Karlheinz Deschner, ό.π. , σελ. 370)

δ. Αποκορύφωμα αυτής της πολιτικής υπήρξε ο νόμος του 529 περί θανατώσεως κάθε αρνουμένου την βάπτιση -πλην Ιουδαίων! (Ιστορία Ελληνικού Έθνους, τ. Ζ’, Εκδοτική Αθηνών, σελ. 157-8)

ε. Ο επίσκοπος Ιωάννης της Εφέσου (ο Ασιακός), καυχιέται ότι εβάπτισε δια της βίας 70.000 ειδωλολάτρες, που αλλαξοπίστησαν και απέρριψαν την ελληνικήν πλάνην, έπειτα από μεσαιωνικά βασανιστήρια, τα οποία περιγράφει. (Ιωάννης Εφέσου, Εκκλησιαστική Ιστορία, 36). Ο μεγάλος αριθμός προκαλεί εντύπωση, έστω αν μπορεί κανείς να υποθέσει ότι είναι φουσκωμένος από τον συγγραφέα. Ούτως ή άλλως πρόκειται για μία από τις ελάχιστες περιπτώσεις (ίσως η μοναδική) που οι «θεολόγοι» αναγκάζονται να παραδεχτούν, με βαριά καρδιά, ότι με αυτοκρατορική εντολή και κάλυψη, ένας ορθόδοξος ιεράρχης εδίωξε, πυρπόλησε, κατέστρεψε, βασάνισε κλπ, με σύστημα και επί πολλά χρόνια. Κι αυτό γιατί τα κατορθώματά του τα αφηγείται …ο ίδιος! Στην περίπτωση του Ιωάννη Ασιακού αποδεικνύεται πανηγυρικά και αδιαμφισβήτητα, η ύπαρξη κρατικής και εκκλησιαστικής τρομοκρατικής πολιτικής κατά των εθνικών, την οποία επίμονα αρνούνται οι ημέτεροι ορθόδοξοι. Επίσης αποδεικνύεται ότι (ήδη το 542 μ.Χ.!) υπήρχαν ακόμα στην Ανατολή δεκάδες χιλιάδες «ειδωλολάτρες» για να εκχριστιανισθούν δια της βίας, άρα καταρρίπτεται πανηγυρικά και το επιχείρημα ότι ήδη από τον 4ο αιώνα ο χριστιανισμός επικράτησε ολοσχερώς, δια της πνευματικής του υπεροχής και μόνον. Ωστόσο, δεν έχω καμιά αμφιβολία ότι οι «θεολόγοι» (και οι Πατερικοί αναρχικοί; Και ο bfo;) είναι σε θέση να παραθέσουν σωρεία αντεπιχειρημάτων, καταπατώντας απλώς τη στοιχειώδη ιστορική αλήθεια…

2. Δεύτερη κοινοτoπία

Bfo:
Ξαφνικά βλέπουμε ότι δεν είναι τόσο ότι η έλευση του Χριστιανισμού σταμάτησε την εξέλιξη της ελληνικής σκέψης, όσο ότι έδωσε νέα κίνηση σε μια σκέψη ήδη σταματημένη. Σταματημένη από την παρακμή του άστεως, σταματημένη από την οικονομική εξάρτηση, σταματημένη από τον θρησκευτικό συγκρητισμό και την δεισιδαιμονία. Εν τέλει, όχι μόνο σταματημένη αλλά και υπο ρωμαϊκή κατάκτηση. Οι έλληνες αν δεν ήταν σκλάβοι, ήταν πάντως υποτελείς.

Ο bfo αναπαράγει εδώ (μπορεί να είναι και απλή σύμπτωση – τα μεγάλα πνεύματα συναντώνται!) αρκούντως εκλαϊκευμένες, τις απίστευτες χειροδικίες του Θ. Ζιάκα εις βάρος της Ιστορίας και της κοινής λογικής.

Τι συνέβη στην πραγματικότητα;

Με την ίδρυση της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας κορυφώθηκε ο ανελέητος αγώνας, ανάμεσα στον ελληνορωμαϊκό κόσμο και τον αναδυόμενο χριστιανισμό. Έκτοτε, το φάντασμα της τρομερής σύγκρουσης εξακολουθεί να πλανιέται πάνω από τους Έλληνες, ορθόδοξους και μη. Γράφει ο Ηλίας Πετρόπουλος: Η σύγκρουση του ελληνικού και εβρέικου πνεύματος υπήρξεν απαίσια. Είμαστε τα εκτρώματα αυτής της αναμετρήσεως (Ιωάννου Αποκάλυψις. 3η εκδ, ΝΕΦΕΛΗ, Αθήνα 1991, σελ. 10). Ο Παπαδιαμάντης, μάλιστα, ακραιφνής Ορθόδοξος - στην παράδοση των Κολλυβάδων - έγραψε ένα μυθιστόρημα για τον Πλήθωνα Γεμιστό, τον οποίο σκιαγραφεί με δέος, αποστροφή και μόλις αποκρυπτόμενο (ενίοτε: μη αποκρυπτόμενο) θαυμασμό – ιδιαίτερα για το πολιτικό και κοινωνικό του πρόγραμμα (Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, Η Γυφτοπούλα, ΕΣΤΙΑ).

[Ειρήσθω εν παρόδω: Η αξιολόγηση του εθνικού – κοινωνικού –πολιτικού προγράμματος του Πλήθωνα, που επιχειρεί με οξυδέρκεια ο Παπαδιαμάντης, συνιστάται προς μελέτη σε όλους τους πάνσοφους αριστερούς διανοητές της σήμερον (Καραμπελιάς - και άλλες ελάσσονες περιπτώσεις), οι οποίοι αντιμετωπίζουν την περίπτωση του Πλήθωνα, ενός από τους πρώτους μεγάλους νέο- Έλληνες, με απροκάλυπτη συγκατάβαση]

Ο αγώνας υπήρξε σκληρός και μακροχρόνιος, σχεδόν τρεις αιώνες. Σε αυτό συμφωνούν και οι σοβαροί χριστιανοί συγγραφείς. Ο Δ. Κωνσταντέλος, για παράδειγμα, ορθόδοξος ιερέας, θεολόγος και συγγραφέας, γράφει: Από τον τρίτον έως τον έκτον τουλάχιστον αιώνα έχουμε δύο ισχυρές παρατάξεις. Από τη μία πλευρά είναι οι «Έλληνες», όπως απεκαλούντο οι μη Χριστιανοί, και από την άλλη οι Χριστιανοί Έλληνες. (Είναι καταπληκτικό το πώς οι …original Έλληνες μπαίνουν σε εισαγωγικά!). Σε άλλο του κείμενο, ο ίδιος συγγραφέας αναφέρει: Από τον 4ο ακόμη αιώνα ο Ελληνισμός, ως λαός και πολιτισμική παράδοση, ευρέθηκε σε κρίσιμες ιστορικές περιόδους. Χωριστά από τις συνεχείς επιδρομές βαρβαρικών φύλων, ο Ελληνισμός κινδύνευσε και από φανατισμένους χριστιανούς, συμπεριλαμβανομένων και πολλών μοναχών που βάλθηκαν να καταστρέψουν οτιδήποτε θύμιζε αρχαίο πολιτισμό. (Κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να αναζητήσει τα κείμενα του Κωνσταντέλου στη «Μυριόβιβλο», την επίσημη διαδικτυακή βιβλιοθήκη της Εκκλησίας της Ελλάδος)

Οι διατυπώσεις του Κωνσταντέλου είναι υπερβολικά ήπιες – μέχρι του σημείου να γίνονται παραπλανητικές. Ο τέταρτος αιώνας ήταν ο πιο καταστροφικός της ιστορίας του ελληνικού πολιτισμού, αλλά στους επόμενους ολοκληρώθηκε το καταστροφικό έργο των φανατικών (Σιμόπουλος). Οι εκχριστιανισμένοι Ρωμαίοι, Έλληνες κ.α. προσπάθησαν φιλότιμα να εξαλείψουν από προσώπου γης ό,τι ελληνικό - και το κατάφεραν σε μεγάλο βαθμό. Πριν από τους χριστιανούς είχαν περάσει Πέρσες και Ρωμαίοι, μετά απ’ αυτούς ήρθαν Φράγκοι και Οθωμανοί, τελευταίοι πλάκωσαν οι αρχαιοκάπηλοι εγκληματίες τύπου Έλγιν, που ρήμαξαν τις ελληνικές αρχαιότητες. Οι καταστροφές που προξένησαν όλοι αυτοί είναι ασήμαντες αν συγκριθούν με την τραγωδία που εξελίχτηκε από τον τέταρτο έως τον έκτο αιώνα, όπως υποστηρίζει και πάλι ο Κυριάκος Σιμόπουλος, βαθύς γνώστης των λεπτομερειών της Ιστορίας εκείνης της εποχής.

Γράφει ο Η. Πετρόπουλος: Η ωμή και χυδαία βία της Εκκλησίας εναντίον των αλλοθρήσκων, αλλά και εναντίον του χριστεπωνύμου ποιμνίου, εκδηλώθηκε πολύ νωρίς. Αυτό που στα γραπτά του αποστόλου Παύλου δεν είναι παρά μια σκέτη (τυπικά ιουδαϊκή) θρησκευτική μισαλλοδοξία, χάρη στις απανωτές χειρονομίες του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου αποβαίνει μια αληθινή τυραννία (…) Ο θάνατος του Κωνσταντίνου, το 337, δεν ανέκοψε την λύσσα των επισκόπων. Η βασιλεία του ρομαντικού Ιουλιανού δεν ήταν παρά ένα φευγαλέο διάλειμμα (361-363). Οι βρομεροί παπάδες τον εκδικήθηκαν με την προσωνυμία Αποστάτης. Ο μεσαίωνας κράτησε για τους ρομιούς χίλια –πεντακόσια χρόνια. (Ηλίας Πετρόπουλος Ιωάννου Αποκάλυψις. 3η εκδ, ΝΕΦΕΛΗ, Αθήνα 1991, σελ. 216)

Το κλίμα που εμπεδώθηκε από τον τέταρτο αιώνα και στη συνέχεια ήταν τόσο βαρύ, που σε ολόκληρη την Ανατολή έντρομοι οι άνθρωποι άρχισαν να καίνε τις βιβλιοθήκες τους για να σώσουν τη ζωή και την υπόλοιπη περιουσία τους. (Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τ. Ζ’ σελ 74, Εκδοτική Αθηνών)

Αλλά και πάλι, μόνον η εμπάθεια, η μισαλλοδοξία και ο φανατισμός δεν μπορούν να εξηγήσουν την διαχρονικότητα των διωγμών. Ως συνήθως, πρέπει να αναζητήσουμε τα πολιτικά κίνητρα, για να ερμηνεύσουμε τα γεγονότα. Ένα στοιχείο είναι η παρατήρηση του Παπαρηγόπουλου (Ιστορία του ελληνικού έθνους, βιβλίο 9ο , σελ. 60,Γαλαξίας, Αθήνα, 1969):

Φαίνεται ότι η Αθήνα κατά τον 5ο αι. μΧ εξακολουθούσε να αποτελεί το άντρο των εθνικών - κατ' ουσίαν νεοπλατωνικών φιλοσόφων, οι οποίοι δεν περιορίζοντο σε απλές θεωρίες αλλά προσπαθούσαν επί δύο τουλάχιστον αιώνες μετά τον Ιουλιανό, να επαναφέρουν τουλάχιστον την αρχαιοελληνική ανεξιθρησκία. Δεύτερο στοιχείο, τα δεδομένα της πολιτικής δυναμικής των εθνικών. Η περίπτωση του Ιουλιανού δεν ξεχάστηκε, και ο φόβος της παλινόρθωσης υπήρχε πάντοτε στα μυαλά των εκχριστιανισμένων Ρωμαίων, ίσως όχι εντελώς άδικα. Κατά καιρούς, μέχρι τα χρόνια του Ιουστινιανού, υπήρξαν κινήσεις, περισσότερο ή λιγότερο σοβαρές, όπως η συνωμοσία των αξιωματούχων της Αντιοχείας, το κίνημα του Ιλλού, η κίνηση του Σεβηριανού και τέλος η συνωμοσία του Θωμά (το 529), οπότε ο Ιουστινιανός εξαπέλυσε τον τελικό και αποφασιστικό διωγμό, που σάρωσε τα πολιτικά, κοινωνικά, θρησκευτικά και πνευματικά υπολείμματα του ελληνισμού.

Ο Σιμόπουλος υποστηρίζει ότι τις εγκληματικές καταστροφές των αρχαίων ναών, αγαλμάτων, πινάκων, βιβλιοθηκών δεν τις έκανε συνολικά ο λαός, τις διέπραξαν οι χριστιανικές εκκλησίες σε συνεργασία με τους αυτοκράτορες της Νέας Ρώμης. Και όταν εκχριστιανίστηκαν άπαντες, έκοντες άκοντες, η αρχαία παράδοση και η τέχνη διόλου δεν έσβησαν στα χωριά αλλά και στις πόλεις, στα σπίτια των ανθρώπων, αντίθετα μπήκαν σιγά σιγά και μέσα στους χριστιανικούς ναούς. Οι χριστιανοί ηγέτες προσπαθούσαν φιλότιμα, αλλά μάταια, να εξοστρακίσουν την αρχαία θεματολογία από την τέχνη, τους ενοχλούσαν ιδιαίτερα τα γυμνά και τα ερωτικά μυθολογικά θέματα. Τα έβαζε ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς με την Αφροδίτην εκείνην την γυμνήν και τη Λήδα, περιποτώμενον τον όρνιν τον ερωτικόν, τον εξόργιζαν πανίσκοι τινές και γυμναί κόραι και σάτυροι μεθύοντες και μορίων εντάσεις και κατακεραύνωνε τους Έλληνες: ήδη δε αναφανδόν της ακολασίας όλης τα σχήματα ανάγραπτα πανδημεί θεώμενοι ουκ αισχύνεσθαι… Οι πλούσιοι βυζαντινοί εξακολούθησαν την ίδια τακτική – να στολίζουν τα σπίτια τους με γυμνά αγάλματα και πίνακες, να γράφουν και να διαβάζουν έμμετρα μυθιστορήματα με ερωτικές σκηνές και βέβαια να ασπάζονται ασμένως και απολύτως όλη τη λαϊκή δεισιδαιμονία και τα παρεπόμενά της. Εξακολουθούσε δηλαδή, για πολύ καιρό ακόμα, να επιβιώνει ο ελληνιστικός κόσμος, αλλά με τις αναγκαίες προσαρμογές στις νέες συνθήκες –δηλαδή αφανώς.

Μια και μιλάμε για την Ελληνική σκέψη, ιδού το πλέον επίσημο (λειτουργικό) κείμενο της Ορθοδοξίας που προσδιορίζει και σήμερα τη σχέση του χριστιανισμού με αυτή. Είναι γνωστό το περίφημο Συνοδικόν, το οποίο αναγιγνώσκεται και σήμερα στις εκκλησιές, κάθε Κυριακή της Ορθοδοξίας, είτε από κεκτημένη ταχύτητα, είτε διότι οι Ορθόδοξοι εξακολουθούν να βλέπουν και σήμερα με τον ίδιο και απαράλλαχτο τρόπο τους Έλληνες. Παραθέτω μια περιεκτική λίστα εκείνων που είναι, με τον πλέον επίσημο τρόπο, αναθεματισμένοι ΤΡΙΣ, από την Ορθοδοξία:
• όσοι θεωρούν κτιστές της ενέργειες του Θεού
• όσοι δέχονται ως αληθείς τις ιδέες του Πλάτωνα
• όσοι θεωρούν αυθυπόστατη την ύλη
• όσοι σπουδάζουν τα Ελληνικά μαθήματα όχι μόνο για εκπαιδευτικούς λόγους, αλλά πιστεύουν κιόλας όσα έλεγαν οι Έλληνες
• όσοι δέχονται και διδάσκουν ότι οι ψυχές προϋπάρχουν. Ότι τα πάντα εγένοντο εκ του μη όντος. Ότι η Κόλαση έχει τέλος.
• όσοι δέχονται τα δυσεβή δόγματα των Ελλήνων περί ψυχής, περί ανθρωπίνων, περί ουρανού, περί γης
• όσοι προτιμούν την ηλίθια σοφία των (Ελλήνων) φιλοσόφων
• όσοι πιστεύουν στη μετεμψύχωση
• όσοι υποστηρίζουν την ανωτερότητα των Ελλήνων σοφών

Πώς να αντέξει κανείς τόση αγάπη και τέτοιον διάλογο; Αυτή είναι, στην πραγματικότητα η αλληλοπεριχώρηση, η περίφημη συνάντηση του χριστιανισμού με τον ελληνισμό, όπως εξελίσσεται έως του νυν, και όχι όσα φαντάζονται, τις καλοκαιρινές νύχτες, οι σύγχρονοι απολογητές της Ορθοδοξίας. Είναι πιθανόν να κάνω λάθος, αλλά δεν έχω υπόψη μου κανέναν νεο-ορθόδοξο (ή Πατερικό αναρχικό) να λέει ή να γράφει πως η Ορθοδοξία πρέπει να αναστοχαστεί επί του θέματος και να θεραπεύσει αυτή την πληγή.

3. Τρίτη κοινοτoπία

Bfo:

Ποιός λοιπόν έφερε τον Χριστιανισμό στην Ελλάδα; Επεβλήθηκε από τα πάνω, με διωγμούς των εθνικών, μας επαναλαμβάνουν. Όταν όμως ο χριστιανισμός ήταν σε θέση να κάνει διωγμούς, είχε ήδη επικρατήσει, ενω πριν επικρατήσει δεν ήταν προφανώς σε θέση να κάνει διωγμούς. Κανείς δεν λέει αντίστοιχες μπαλαφάρες στην Ιταλία (πως ο Χριστιανισμός επεβλήθει από τα πάνω στην Ρώμη, ας πούμε). Και όμως αυτό είναι ακόμα πιο μυστήριο: η Ρώμη εξάλλου ήταν κυρίαρχη οικονομικά, στρατιωτικά και πολιτισμικά εκείνη την εποχή, ενώ η Ελλάδα μια παρηκμασμένη χώρα. Αν ο Χριστιανισμός μπόρεσε και κατέκτησε την πρώτη, που το περίεργο που κατέκτησε την δεύτερη;

H «λογική» του bfo είναι ακαταμάχητη, αλλά μονάχα για όποιον είναι ψυχολογικά «φτιαγμένος» και πεισμένος εκ των προτέρων. Ήδη απέδειξα με αδιαμφισβήτητα στοιχεία ότι οι χριστιανοί εδίωκαν τους εθνικούς ακόμα και επί Ιουστινιανού. Αλλά επειδή ο bfo αναφέρει τον εκχριστιανισμό της Ρώμης – ιδού τι συνέβη:

Στη Δύση υπήρξε μια σύντομη παγανιστική παλινόρθωση, με τον αυτοκράτορα Ευγένιο και τον ύπατο Ρώμης Φλαβιανό (απόδειξη ότι όλα τα ενδεχόμενα ήταν ακόμη ανοιχτά), αλλά στη σύγκρουση των στρατών, στα 394 μΧ, ο Θεοδόσιος νίκησε τον Φλαβιανό, ο οποίος αυτοκτόνησε, συνέλαβε τον Ευγένιο, τον βασάνισε, τον αποκεφάλισε και περιέφερε το κεφάλι του σε ολόκληρη τη Δυτική αυτοκρατορία καρφωμένο σ΄ ένα παλούκι, προς παραδειγματισμόν. Η Ρώμη είδε το κεφάλι καρφωμένο στο παλούκι και επείσθη οριστικά για την πνευματική …ανωτερότητα του χριστιανισμού - την οποία έκαναν κυριολεκτικά ακαταμάχητη οι (επαγγελματικές) λεγεώνες του Θεοδοσίου.

Ακόμα, τι θα πει «η Ελλάδα ήταν μια παρηκμασμένη χώρα»; Πως ορίζεται η Ελλάδα της εποχής εκείνης; Ο Ελληνισμός ήταν απλωμένος σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο (Αλεξάνδρεια, Αντιόχεια κλπ) και είναι πρώτης γραμμής …κοινοτυπία (;) να υπονοείται πως η τοτινή έννοια της Ελλάδας ταυτίζεται με τα γεωγραφικά όρια της σημερινής.

Επειδή o bfo δε φαίνεται άνθρωπος που πείθεται εύκολα, ας κάνουμε άλλη μια προσπάθεια : θα δούμε μαζί ορισμένες ακόμα πτυχές της κολασμένης σχέσης Ελληνισμού – χριστιανισμού.

α. Σύμφωνα με τη διδασκαλία των χριστιανών, δηλαδή των Εβραίων, η διαίρεση σε έθνη ήταν αποτέλεσμα της αμαρτίας και της αλαζονείας του ανθρώπου που τον οδήγησε στο κτίσιμο του πύργου της Βαβέλ. Με τον ερχομό του Χριστού και την ίδρυση της εκκλησίας του, οι πιστοί έχουν τη δυνατότητα να υπερβούν τις εθνικές διαιρέσεις και να ανήκουν πλέον στο γένος εκλεκτόν, βασίλειον ιεράτευμα, έθνος άγιον, όπως ονομάζει ο Απόστολος Πέτρος τον λαό του Θεού. Με μια έννοια, να γίνει όλος ο κόσμος Ισραήλ! Οι χριστιανοί Πατέρες (…) παρ’ όλο που μιλούσαν ελληνικά και είχαν οι περισσότεροι ελληνική καταγωγή, όμως δεν είχαν ελληνική συνείδηση. Θεωρούσαν ξένους τους Έλληνες, αλλόφυλους και δαιμονικούς. Απαρνούνταν την ελληνική καταγωγή τους, αυτοαποκαλούνταν με υπερηφάνεια ο καινός Ισραήλ απαλείφοντας με μια μονοκονδυλιά ολόκληρη την Ελληνική Πολιτιστική Παράδοση. Ο δικός τους Πρωταγόρας (…Πρωταγόρας παρ’ αυτοίς…) γράφει περιφρονητικά ο Ιωάννης Χρυσόστομος!

Η θέση αυτή (περί εκλεκτού γένους) έρχεται φιλί – κλειδί με την ιστορική ύπαρξη της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, η οποία από τον 4ο αιώνα καθιερώνει τον χριστιανισμό ως επίσημη και μοναδική θρησκεία. Η πολιτική ανάγκη της αυτοκρατορίας να συμμαζέψει όλους τους λαούς υπό το σκήπτρο του αυτοκράτορα είναι προφανής και περνάει μέσα από την ισοπέδωση των εθνικών θρησκειών και των διεθνικών ομολογιών της εποχής.

Ο χριστιανισμός γίνεται έτσι απαραίτητο εργαλείο της εξουσίας για να εξασφαλίσει την διαιώνισή της και η εξουσία είναι απολύτως αναγκαία στον χριστιανισμό, για να εξοντώσει τους άλλους.

Ο Κ. Καστοριάδης (Η αρχαία ελληνική δημοκρατία, Αθήναι, 1989) συνοψίζει: Το δόγμα του Μ. Κωνσταντίνου δεν θα μπορούσε να στεριώσει σ’ ένα ανεξίθρησκο περιβάλλον, όπου η ισηγορία θα κυριαρχούσε, η κωμωδία θα σατίριζε, ο ολυμπισμός θα συγκινούσε, το θέατρο θα δίδασκε, η γλυπτική θα ενέπνεε, το αρχαϊκό μειδίαμα θα έδιωχνε τον φόβο του ιερατείου (στις χριστιανικές αγιογραφίες οι άγιοι δεν γελούν ποτέ) και η δημοκρατία, η φιλοσοφία και η επιστήμη θα αμφισβητούσαν και θα υπερέβαιναν τα δεδομένα των παραδόσεων.

Ο Ευσέβιος Καισαρείας διατύπωσε την απαραίτητη σχετική θεωρία, κατά την οποία η βασιλεία, η επί της γης εξουσία, είναι δώρον Θεού προς τον ηγεμόνα (είναι αλήθεια πως παρόμοιες μπούρδες είχε πει νωρίτερα και ο Πλούταρχος, αλλά πιο …δισταχτικά) Ακόμη, ότι η βασιλεία είναι εικόνα της επουρανίου βασιλείας... Για αυτό λοιπόν υπάρχει ένας Θεός και όχι δύο ή τρεις ή περισσότεροι. Ένας ο βασιλιάς και ένας ο βασιλικός λόγος και νόμος…. Τι παραπάνω έλεγε ο Χίτλερ; Ein Volk, Ein Reich, Ein Fuhrer! Δεν ταυτίζω καθόλου τον Ευσέβιο με τον Γκαίμπελς, επισημαίνω απλώς ότι έχουν ανάλογη αντίληψη για την νομιμότητα και τη διάρθρωση της εξουσίας, μόνο που τη θέση του Θεού την καταλαμβάνει ο Λαός – δυο αυτόχρημα ασαφείς έννοιες. Ωστόσο, οι υπόλοιπες έννοιες (ηγέτης, κρατική δομή) είναι σαφέστατες και η πολιτική τους βαρύτητα καθοριστική. Και εδώ θα ήθελα το σχόλιο των Πατερικών αναρχικών…

β. Ο Ι. Ρωμανίδης, κορυφαίος και αδιαμφισβήτητος σύγχρονος Ορθόδοξος θεολόγος, μας βοηθά να καταλάβουμε τον ειδικό τρόπο σκέψης των χριστιανών: Το κριτήριον με το οποίον η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία έκαμε την Ορθόδοξον πίστιν και πράξιν και το συνοδικό της σύστημα μέρος της νομοθεσίας και της διοικήσεώς της δεν διέφερεν πολύ από την σημερινήν νομικήν υποστήριξιν της γνησίας ιατρικής και της προστασίας των πολιτών από τους κομπογιαννίτας. Θρησκείαι και δόγματα, που απομακρύνουν από τον φωτισμόν και την θέωσιν, δεν εθεωρούντο μόνον επικίνδυνα δια την σωτηρίαν, αλλά και ως μη συντελεστικά εις την παραγωγήν πολιτών, που θα ηδύναντο να συντελέσουν εις την θεραπείαν και μεταμόρφωσιν της κοινωνίας. Πολύ θα ήθελα να ξέρω αν οι επιλεγόμενοι «Πατερικοί αναρχικοί» (επίλεκτη ποικιλία Ορθοδοξίας!) τα έχουν υπόψη τους αυτά – κι αν τους λένε κάτι.

γ. Πέραν των όσων αναφέρθηκαν για την πολιτική διάσταση της συγκρουσης, είναι εξαιρετικά εύγλωττος ο γνωστός δοξαστικός ύμνος, που ψάλλεται κατά τον εσπερινό των Χριστουγέννων:

Αυγούστου μοναρχήσαντος επί της γης/ η πολυαρχία των ανθρώπων επαύσατο/ και σου ενανθρωπήσαντος εκ της Αγνής/ η πολυθεΐα των ειδώλων κατήργηται/ Υπό μίαν βασιλείαν εγκόσμιον αι πόλεις γεγένηνται/ και εις μίαν δεσποτείαν θεότητος τα έθνη επίστευσαν.

Ο υμνωδός δεν έχει υπόψη του καμιά περισπούδαστη θεωρία για την ολοκλήρωση και παρακμή του Ατόμου, για την χειραγώγηση των κολεκτιβοποιημένων μαζών και τις λοιπές κατσαρές τρίχες που αρέσκονται να χτενίζουν οι σύγχρονοι απολογητές της Θέσμισης του Απύθμενου, όπως ο Θ. Ζιάκας. Μιλάει απλά και αληθινά – και βαθιά πολιτικά.

δ. Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι, όταν η ρωμαϊκή εξουσία στο πρώιμο Βυζάντιο, μέχρι και τον Ιουστινιανό, περνούσε δια πυρός και σιδήρου τους εθνικούς, δεν ακούστηκε καμιά απολύτως φωνή διαμαρτυρίας από τις τόσες και τόσες μελίρρυτες φωνές των Ελλήνων Πατέρων. Αυτοί ήταν μεν μέγιστοι φωστήρες της τρισηλίου Θεότητος και έγραψαν θαυμάσιες σελίδες επί παντός επιστητού - αλλά απέναντι στην κρατική βία και τον θάνατο που επέβαλε η χριστιανική εξουσία εις βάρος των αλλοδόξων (ούτε και των αιρετικών βέβαια –αυτό έλειπε!), δεν θέλησαν να πουν ούτε λόγο, δεν ψέλλισαν ούτε μια λέξη παρηγοριάς, ούτε μια πρόταση συμπαθείας, ούτε ψήγμα διαμαρτυρίας για τα πογκρόμ. Ούτε εξέφρασαν ελάχιστη, έστω, ενόχληση, για την ανελέητη καταστροφή των μνημείων της τέχνης, του πολιτισμού και του πνεύματος, που συνόδευε την βάρβαρη επέλαση των οργάνων του ελέω Θεού αυτοκράτορος, των καλογήρων και των φανατικών της νέας θρησκείας.

Παραμένει πάντοτε πολύ ενδιαφέρον το ερώτημα για τη στάση των ανθρώπων της σκέψης, διανοούμενους τους λέμε σήμερα, έναντι της εξουσίας, ιδιαίτερα όταν αυτή είναι φιλική - και σφαγιάζει τους Άλλους.

Η θεώρηση των καθ’ ημάς Ορθοδόξων (των original, - δεν ξέρω ακόμα πολλά για τους Πατερικούς αναρχικούς) εξακολουθεί να παραμένει απογοητευτική. Να τι σημαίνει η παλαιά ρήση ο Θεός να με φυλάει από την κριτική, την αυτοκριτική τη φέρνω στα μέτρα μου, δια στόματος του ιερέα και θεολόγου Δ. Κωνσταντέλου: Ως χριστιανοί δεν είναι ανάγκη να απολογούμεθα δια το πώς εξελίχθηκε ο Χριστιανισμός στα χέρια ορισμένων Χριστιανών αυτοκρατόρων και εκκλησιαστικών παραγόντων, κληρικών και μοναχών, τόσον εις την Ελληνικήν Ανατολήν όσο και εις την Λατινικήν Δύσιν. Ευτυχώς, εξακολουθεί να υπάρχει η κριτική…

ε. Ούτω πως, πραγματοποιήθηκε το απίστευτο θαύμα και ο χριστιανισμός εκτόπισε όλες τις άλλες λατρείες: Δεν τις εκτόπισε, τις εξόντωσε! Με τον τρόπο αυτό μεταβλήθηκε από πετυχημένη λατρεία σε μοναδική. Η βαθύτερη αιτία της εξέλιξης αυτής δεν είναι η πνευματική υπεροχή ή η αλήθεια που κομίζει, αλλά η αδήριτη και άτεγκτη πολιτική ανάγκη και σκοπιμότητα. Όλα αυτά ολοκληρώθηκαν ουσιαστικά στους τρεις περίπου αιώνες, από τον Κωνσταντίνο μέχρι τον Ιουστινιανό. Η πειθώ του κνούτου απεδείχθη, επίσης, ακαταμάχητη και στην κοσμοϊστορικής σημασίας επιλογή της ρωσικής ηγεσίας να μετατρέψει τους Ρώσους από παγανιστές σε χριστιανούς Ορθοδόξους, κατά το βυζαντινό πρότυπο. Χρειάστηκαν και πάλι σχεδόν τρεις αιώνες αδιάλλακτης πολιτικής βίας, ώσπου να χωρέσει το ξεροκέφαλο κεφάλι του ξανθού γένους τις βυζαντινές ακροβασίες περί μιας ουσίας και τριών υποστάσεων (κλπ, κλπ) αλλά, κάποτε, επίστευσαν και οι Ρώσοι (αν μπορούσαν, ας έκαναν κι αλλιώς!) – και αποτελούν σήμερα τη μεγαλύτερη (αριθμητικά τουλάχιστον) δύναμη της Ορθοδοξίας.

στ. Παρεμπιπτόντως, έτσι εξηγείται και το ότι ελάχιστοι αιρετικοί, Αρειανοί, Μονοφυσίτες, Παυλικανοί κλπ έχουν διασωθεί - και αυτοί έξω από τα γεωγραφικά όρια της πάλαι ποτέ Βυζαντινής Επικράτειας. Είναι ενδιαφέρον να αναρωτηθούμε κατά πόσον ο θρησκευτικός φανατισμός ήταν ουσιαστικά υπεύθυνος για την απώλεια των χριστιανικών μεν, αιρετικών δε, ανατολικών επαρχιών της αυτοκρατορίας. Γιατί η Ορθοδοξία αποσαφήνισε το Δόγμα στις Συνόδους, αλλά όσο γινόταν πράξη η αποκρυστάλλωση του Δόγματος τόσο ξεπηδούσαν καινούριες αιρέσεις. Το πολιτικό αποτέλεσμα ήταν η αποκοπή μεγάλων πληθυσμών της αυτοκρατορίας από τον κεντρικό εκκλησιαστικό κορμό (και στη συνέχεια από την ίδια την αυτοκρατορία), γιατί ακολουθούσαν αιρετικές αντιλήψεις στη λατρεία του Ιησού. Έχουμε μια υψηλή ιστορική ειρωνεία: ο χριστιανισμός εξαφανίζοντας τις εθνικές θρησκείες συνένωσε θρησκευτικά την αυτοκρατορία, αλλά στη συνέχεια οι λαοί, τα έθνη, οι άνθρωποι χωρίστηκαν με νέες, ασύγκριτα ισχυρότερες διαχωριστικές γραμμές, οι οποίες λειτουργούν για αιώνες, μέχρι σήμερα, όπως έχει παρατηρήσει ο Γιάννης Κυρτάτας.

Ζ. Μετά τους θλιβερούς 4ο, 5ο και 6ο , οι περισσότεροι από τους αιώνες που ακολούθησαν είχαν εποχές σκληρών και καταστροφικών εμφυλίων, ενδοεκκλησιαστικών ερίδων, καταδίωξης των αιρετικών και, πολλές φορές, εξαθλίωσης των μαζών. Η εξαθλίωση των μαζών οδηγούσε σε λαϊκές εξεγέρσεις, όπως του κινήματος των Ζηλωτών, στη Θεσσαλονίκη τον δέκατο τέταρτο αιώνα, όπου διεπράχθησαν άπειρα ειδεχθή εγκλήματα, πάντοτε με την επίκληση της ευλογίας του Εσταυρωμένου Λόγου (σχετικό διαφωτιστικότατο κείμενο του Γ. Μεταλληνού, υπάρχει στη «Μυριόβιβλο»).

4. Τέταρτη κοινοτoπία

bfo:

Το ενδιαφέρον είναι πως οι εθνικοί συγγραφείς της εποχής, και δη οι απολογητές των εθνικών, μας επιβεβαιώνουν ακριβώς την αντίθετη άποψη. Μας λένε ότι ο Χριστιανισμός, μακράν του να επιβληθεί με την βια, ήταν ένα κίνημα από τα κάτω. Ορίστε ένα παράδειγμα:

Σε αυτά που τους αρέσει να κάνουν και να διδάσκουν, οι Χριστιανοί επιδίδονται κρυφά, και όχι χωρίς λόγο, παρά για να αποφύγουν τη θανατική καταδίκη που κρέμεται πάνω από τα κεφάλια τους.

(...)

Αλλά τους βλέπουμε και στις αγορές όπου συγκεντρώνουν ακροατήριο μέσα από τον απλό λαό και λένε τα πιο ακατανόμαστα πράγματα, ενώ δεν τολμούν να παρουσιαστούν και να μιλήσουν ή να εκφράσουν το πιστεύω τους σε μια συνάθροιση μορφωμένων ανθρώπων. Αντίθετα, όπου δει κανείς καμία παρέα ηλιθίων, ή τίποτε παιδάκια ή υπηρέτες, εκεί θα βρεί και τους χριστιανούς να καμαρώνουν και να πουλάν εξυπνάδες. Αλλά και μέσα σε σπίτια ακόμη, βλέπεις κάτι τύπους εντελώς αμόρφωτους και ακαλλιέργητους, κάτι τσαγκάρηδες, εριουργούς και βαφείς που δεν θα τολμούσαν να ανοίξουν το στόμα τους να μιλήσουν μπροστά σε ανώτερους τους.
Κέλσος, Αληθής λόγος


Ας προσανατολιστούμε, φίλε bfo: Ο Κέλσος έζησε πολλές δεκάδες χρόνια πριν τους χριστιανικούς διωγμούς εις βάρος των εθνικών! Αλλά μια και αναφέρεις τον όρο «κίνημα από τα κάτω», ας δούμε κάπως αναλυτικά, από πού προέρχεται και τι είναι αυτό το κίνημα.

Ψάχνοντας, ανακαλύπτει κανείς ότι και οι Εβραίοι, τουλάχιστον μέχρι την Βαβυλωνιακή καταστροφή (586 π.Χ.) υπήρξαν, κατά το μάλλον ή ήττον, ένας λαός σαν όλους τους άλλους της εποχής τους: Παρ’ όλη την στιβαρή μονοθεϊστική παράδοση του Μωυσή, επέμεναν να είναι παγανιστές και πολυθεϊστές. Πλούσιο υλικό για τη λατρεία της θεάς Ασερά υπάρχει στην ίδια την Παλαιά Διαθήκη (Έξοδος, ΛΔ’ 13, Δευτερονόμιο, ΙΣΤ’ 21, Γ’ Βασιλειών, ΙΗ’ 19, Κριτές, Γ’ 7, Δ’ Βασιλειών ΚΓ’ 4-7 κλπ). Πριν τη θηλυκή Ασερά (σύζυγο, υποτίθεται του αρσενικού Θεού) είχαν ξεπέσει επανειλημμένα στην πιο χυδαία ειδωλολατρία, λατρεύοντας ένα χρυσό μοσχάρι (Λευϊτικόν, ΙΖ’ 7 & Γ’ Βασιλειών, ΙΒ’ 15), την Αστάρτη και διάφορες άλλες θεότητες (Κριτές, Γ’ 7, ΣΤ’ 25). Μέχρι και ο σοφός Σολομώντας είχε εξοκείλει στην ειδωλολατρία! (Γ’ Βασιλειών, ΙΑ’ 4-13). Αλλά και η ίδια η λατρεία του Γιαχβέ, εκείνη την εποχή, ήταν κατά κύριο λόγο παγανιστικός Γιαχβισμός (Ephraim Stern, “Pagan Yahwism: The Folk Religion of Ancient Israel”. Biblical Archaeology Review, May/June 2001, vol 27, no 3, p. 28) Ακολούθησε η Βαβυλωνιακή αιχμαλωσία και το καθοριστικό (και για το χριστιανισμό) μπόλιασμα του αφελούς και επαρχιώτικου Γιαχβισμού με τις βασικές αντιλήψεις του Ζωροαστρισμού.

Ώσπου, την εποχή πριν και μετά το Χριστό, η λατρεία του βιβλικού Θεού βρισκόταν ήδη σε υψηλό επίπεδο επεξεργασίας και πληρότητας. Το ότι η λατρεία του Γιαχβέ δεν έγινε, απευθείας, η παγκόσμια θρησκεία και έγιναν δυο άμεσα παράγωγά της, ο χριστιανισμός και ο μωαμεθανισμός, οφείλεται αποκλειστικά και μόνον στο γεγονός ότι αυτή υπήρξε αυστηρά εθνική θρησκεία των Εβραίων. Ο Παύλος έπαψε να ασχολείται με τους δύσπιστους Εβραίους και κήρυξε στους Έλληνες και τους Ρωμαίους. Πήρε την πρωτοβουλία και τους απάλλαξε προκαταβολικά από τις υποχρεώσεις του Μωσαϊκού Νόμου - περιτομή, αργία του Σαββάτου, απαγόρευση κατανάλωσης χοιρινού κλπ.

Η θεολογικής (ή εθνικής;) τάξης σπουδαιότητα που είχε για τους Εβραίους η αποχή από τη βρώση χοιρινού κρέατος, γίνεται αντιληπτή αν διαβάσουμε την ιστορία της Εβραίας μάνας και των επτά υιών της, που συνέλαβε ο (Μακεδόνας) βασιλιάς Αντίοχος και τους εξόντωσε μαρτυρικά γιατί αρνιόντουσαν να δοκιμάσουν χοιρινό (Β’ Μακκαβαίων, Ζ’). Το ίδιο υψηλό αντιστασιακό φρόνημα επέδειξαν και στις γενικότερες προσπάθειες του Αντίοχου να τους εξελληνίσει με το ζόρι (Α’ Μακκαβαίων, Α’ 41-57 & Β’ Μακκαβαίων, ΣΤ’ 1-11)

Αντίθετα, για τους νεόκοπους χριστιανούς, η αναφορά δεν γινόταν πλέον στο Νόμο, αλλά στο πρόσωπο του Μεσσία - Χριστού (ο οποίος δεν είχε ακόμη αναβαθμιστεί σε Θεό – τουλάχιστον όχι από τον Παύλο και τους τρεις παλαιότερους Ευαγγελιστές). Τότε φάνηκαν οι πραγματικές δυνατότητες, η εμβέλεια του Γιαχβέ.

Πλην της καθοριστικής αυτοπροωθητικής δύναμης του Εβραίου Θεού, στην επιτυχία του χριστιανισμού συνέβαλαν αποφασιστικά τα νέα στοιχεία της χριστιανικής αντίληψης, όπως η αδελφότητα της αγάπης εν Χριστώ, η συνακόλουθη ισότητα των πάντων, καθώς και η θεωρία της ανάστασης.

Αλλά, είναι ώρα να ανατρέξουμε στον κατ’ εξοχήν «ειδικό» της εποχής και των γεγονότων. Ας δούμε πως ερμηνεύει την επικράτηση του χριστιανισμού ο E.R. Dodds:

Τον τέταρτο αιώνα ο παγανισμός μοιάζει με ζωντανό πτώμα που αρχίζει να διαλύεται μόλις το κράτος παύει να τον υποστηρίζει (…) Η ζωτικότητα είχε χαθεί (…) Ένας λόγος για την επιτυχία του χριστιανισμού ήταν απλώς η αδυναμία και η κόπωση του αντιπάλου’ ο παγανισμός είχε χάσει την πίστη του τόσο στην επιστήμη όσο και τον εαυτό του (…) Ο χριστιανισμός από την άλλη κρίθηκε άξιος να ζήσει επειδή θεωρήθηκε άξιος να πεθάνει κανείς γι’ αυτόν (…) Και αυτό το θάρρος πρέπει να αποτέλεσε την πρωταρχή πολλών προσηλυτισμών (…) Γνωρίζουμε από τη σύγχρονη πείρα των πολιτικών μαρτυρίων ότι το αίμα των μαρτύρων πράγματι είναι η σπορά της Εκκλησίας, αρκεί βεβαίως να πέφτει η σπορά σε πρόσφορο έδαφος και να μην είναι πολύ πυκνή. Από την άλλη λίγοι ήταν οι παγανιστές μάρτυρες υπό χριστιανική κυριαρχία – όχι γιατί ο χριστιανισμός ήταν πιο ανεκτικός, αλλά γιατί ο παγανισμός ήταν τότε πολύ φτωχός για να αξίζει μια ζωή (Dodds ER. Εθνικοί και χριστιανοί σε μια εποχή αγωνίας. Από τον Μάρκο Αυρήλιο ως τον Μ. Κωνσταντίνο. ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑ, Αθήνα, 1995, σελ. 203 -4)

O Dodds αναφέρει και άλλους λόγους για την επιτυχία του χριστιανισμού:

Πρώτα πρώτα η αποκλειστικότητά του, η άρνησή του να αναγνωρίσει οποιαδήποτε αξία σε εναλλακτικές μορφές λατρείας, στοιχείο που σήμερα δίνει συχνά την αίσθηση της αδυναμίας, τότε και για τις περιστάσεις εκείνης της εποχής ήταν πηγή δυνάμεως. Η θρησκευτική ανοχή, που ήταν η συνηθισμένη ελληνική και ρωμαϊκή πρακτική, είχε προέλθει από την εκπληκτική συσσώρευση εναλλακτικών προτάσεων. Υπήρχαν πάρα πολλές λατρείες, πάρα πολλά μυστήρια, πάρα πολλές φιλοσοφίες ζωής για να επιλέξει κανείς’ μπορούσε να στοιβάξει τη μια θρησκευτική εξασφάλιση πάνω στην άλλη, αλλά ακόμη και τότε να μην αισθάνεται ασφαλής. Ο χριστιανισμός έκανε ένα καλό ξεκαθάρισμα. Πήρε το βάρος της ελευθερίας από τους ώμους του ατόμου, μια επιλογή, μια αμετάκλητη επιλογή, και ο δρόμος για τη σωτηρία ήταν ανοικτός. Μπορεί η παγανιστική κριτική να χλεύαζε τη χριστιανική αδιαλλαξία, αλλά σε εποχές αγωνίας κάθε «ολοκληρωτική» πίστη ασκεί ισχυρή έλξη (…) (Dodds ER. Ό.π. σελ. 204-5)

Δεύτερον, ο χριστιανισμός ήταν ανοικτός σε όλους. Η αρχή του ήταν να μην κάνει κοινωνικές διακρίσεις’ αποδέχτηκε το χειρώνακτα, το δούλο, τον απόκληρο, τον πρώην εγκληματία’ παρ’ όλο που κατά την περίοδό μας δημιούργησε ισχυρή ιεραρχική δομή, η ιεραρχία του προσέφερε ανοιχτή σταδιοδρομία σε όποιον είχε ικανότητες. Πάνω απ’ όλα δεν απαιτεί, όπως ο νεοπλατωνισμός, παιδεία (…) Τον δεύτερο, αλλά και τον τρίτο αιώνα, η Εκκλησία ήταν ακόμη σε μεγάλο βαθμό (αν και με πολλές εξαιρέσεις) στρατός των απόκληρων (Dodds ER. Ό.π. σελ. 205-6)

Τρίτον, σε μια περίοδο όπου η επίγεια ζωή έχανε όλο και περισσότερο την αξία της και τα αισθήματα ενοχής είχαν ευρύτατα επικρατήσει, ο χριστιανισμός προσέφερε στους απόκληρους την υποθετική υπόσχεση καλύτερης κληρονομιάς σε άλλον κόσμο. Το ίδιο έκαναν και ορισμένοι από τους εθνικούς αντιπάλους του. Όμως ο χριστιανισμός είχε πιο βαρύ χέρι και πιο γλυκά δώρα. Κατηγορήθηκε ότι ήταν θρησκεία φόβου και δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία πως αυτός ήταν ο χαρακτήρας του όταν βρισκόταν στα χέρια των αδιαλλάκτων. Όμως ήταν επίσης θρησκεία ζωντανής ελπίδας (…) Ο Πορφύριος αλλά και άλλοι ύστερα απ’ αυτόν παρατήρησαν ότι μόνον άρρωστες ψυχές είχαν την ανάγκη του χριστιανισμού. Όμως οι άρρωστες ψυχές ήταν πολλές κατά την περίοδό μας (…) (Dodds ER. Ό.π. σελ. 206-7)

Τέλος, με το να γίνει κανείς χριστιανός είχε οφέλη που δεν περιορίζονταν στον άλλον κόσμο. Οι χριστιανικές αδελφότητες ήταν κατ’ αρχάς κοινότητες με πολύ πληρέστερη έννοια από κάθε αντίστοιχη ομάδα ζηλωτών της Ίσιδος ή του Μίθρα. Τα μέλη της συνδεόταν όχι μόνο με κοινές τελετουργίες αλλά με κοινό τρόπο ζωής’ και επιπλέον, όπως αντιλήφθηκε με διορατικότητα ο Κέλσος, με τον κοινό κίνδυνο. Η ετοιμότητά τους να προσφέρουν υλική βοήθεια στους αδελφούς που βρίσκονταν στην αιχμαλωσία ή αντιμετώπιζαν κάποια άλλη δυσκολία μαρτυρείται όχι μόνον από χριστιανούς συγγραφείς (…) Η αγάπη προς τον πλησίον δεν είναι αποκλειστικώς χριστιανική αρετή, όμως στην περίοδό μας οι χριστιανοί φαίνεται να την κάνουν πράξη πολύ πιο αποτελεσματικά από κάθε άλλη ομάδα. Η Εκκλησία προσέφερε τα απαραίτητα μιας κοινωνικής ασφάλειας: φρόντιζε τις χήρες και τα ορφανά, τους γέροντες, τους ανέργους και τους αναπήρους’ προσέφερε τα έξοδα της κηδείας των φτωχών και νοσηλευτικές υπηρεσίες σε εποχές επιδημιών. (Dodds ER. Ό.π. σελ. 209-10)

Όμως υποψιάζομαι ότι ακόμη πιο σημαντικό από τα υλικά αγαθά ήταν το αίσθημα εντάξεως που μπορούσε να προσφέρει η χριστιανική κοινότητα (…) κυρίως ανάμεσα στους χωρίς ρίζες κατοίκους των μεγάλων πόλεων (…) Για ανθρώπους σ’ αυτήν την κατάσταση η συμμετοχή σε χριστιανική κοινότητα ήταν ίσως ο μόνος τρόπος για να διατηρήσουν τον αυτοσεβασμό τους και να δώσουν στη ζωή τους κάποιο νόημα (…) δεν προξενεί λοιπόν έκπληξη ότι η πρωιμότερη και εντυπωσιακότερη ανάπτυξη του χριστιανισμού συνέβη στις μεγάλες πόλεις, στην Αντιόχεια, στη Ρώμη, στην Αλεξάνδρεια. Οι χριστιανοί ήταν πολύ περισσότερο από την τυπική έννοια «ο ένας για τον άλλον»’ νομίζω πως αυτή ήταν από τις σπουδαιότερες αιτίες, ίσως η ισχυρότερη αιτία, για τη διάδοση του χριστιανισμού (Dodds ER. Ό.π. σελ. 210-11)

Αυτά γράφει ο Dodds – και παρακαλώ να μη σπεύσει κάποιος να επικαλεστεί την «απάντηση» του Θ. Ζιάκα (έχει δημοσιευτεί στο ΑΡΔΗΝ). Την έχω υπόψη – και δεν την έχω σε ιδιαίτερη εκτίμηση.

Ο Dodds εξηγεί πολύ καλά γιατί ο χριστιανισμός κατάφερε να γίνει μια πετυχημένη θρησκεία, η πιο λαοφιλής και μαζική. Δεν εξηγεί όμως πειστικά πως τα κατάφερε να απομείνει η μοναδική – πως κατάφερε δηλαδή να εξαφανίσει όλες τις άλλες. Ίσως γιατί αυτό δεν το πέτυχε η μεταφυσική αναζήτηση, ούτε ο φιλάνθρωπος ακτιβισμός των χριστιανικών κοινοτήτων, αλλά ήταν καθαρά επίτευγμα της πολιτικής. Ας δούμε πως.

Ο χριστιανισμός αρχίζει και αποκτά πραγματικό ιστορικό βάρος με τον Μεγάλο Κωνσταντίνο. Ούτε λίγο ούτε πολύ, ο Κωνσταντίνος συνέλαβε και υλοποίησε τη στρατηγική επιλογή, να αναδείξει τον χριστιανισμό ως κυρίαρχη θρησκεία της αυτοκρατορίας. Για να το καταφέρει αυτό δεν δίστασε να ενσωματώσει παγανιστικές τελετές, γιορτές και σύμβολα στη νέα θρησκεία, προφανώς σε συνεννόηση με τους χριστιανούς ηγέτες. Όλα τα παγανιστικά στοιχεία πέρασαν, εν συνεχεία, στη χριστιανική παράδοση, αλλά η πρόσληψή τους είχε την άμεση πολιτική συνέπεια ότι ο χριστιανισμός του Κωνσταντίνου κατάφερε, με τη βοήθεια και της βίας, να διεισδύσει μαζικά στο χώρο των εθνικών.

Πέρα από τα εξωτερικά στοιχεία των παγανιστικών λατρειών που πέρασαν αυτούσια στο χριστιανισμό, το καίριο πρόβλημα για τη διάδοση της νέας θρησκείας ήταν η εδραίωση της θεϊκής φύσης του Ιησού. Γνωστικοί, Εβιανίτες, Άρειος, αργότερα οι Μονοφυσίτες… Η φύση του Ιησού δεν ήταν δεδομένη για όλους. Ο Κωνσταντίνος έλυσε το πρόβλημα με τη Σύνοδο, όπου, δια ψηφοφορίας και σχετικής πλειοψηφίας, αποφασίστηκε ότι ο Ιησούς είναι τέλειος Θεός - και τέλειος άνθρωπος. (Η φηφοφορία είχε εφάμιλλη αξία μιας άλλης, όπου κάποια Θεσσαλική κομματική οργάνωση του ΚΚΕ, στις αρχές του 20ου αιώνα, ψήφισε και αποφάσισε - αν υπάρχει Θεός!) Η μειοψηφία κηρύχτηκε αιρετική και, εν ευθέτω χρόνω, αποδεκατίστηκε (υποθέτω ότι και οι μειοψηφούντες της καραγκούνικης οργάνωσης του ΚΚΕ διαγράφτηκαν ως …αντιδραστικοί). Η θεσμική κατοχύρωση της θεϊκής φύσης του Ιησού ήταν απολύτως απαραίτητη για την προσέλκυση των παγανιστών. Οι παγανιστές δεν είχαν πλέον πρόβλημα να λατρέψουν ένα θεό – και μάλιστα με τον τρόπο που ήδη λάτρευαν τους δικούς τους θεούς. Παράλληλα, το κράτος ανέλαβε την επιβολή της κρατικής, πλέον, λατρείας σε όλους τους υπηκόους του.

Το εγχείρημα του Κωνσταντίνου δεν είναι πρωτοφανές στην Ιστορία. Στα μέσα του 3ου αιώνα, ο Πέρσης Σαπούρ Α’, για να διευρύνει την κοινωνική βάση της δυναστείας του, προσέφερε την εύνοιά του στους οπαδούς του Mani. Απέβλεπε να καταστήσει τον μανιχαϊσμό εθνική θρησκεία, ώστε να πλήξει το ζωροαστρικό ιερατείο. Όμως, η σθεναρή αντίσταση της αριστοκρατίας, που ήταν ο κύριος στόχος του, τον έκανε να υπαναχωρήσει (Γεώργιος Κουρπαλίδης. Η επικράτηση του Ισλάμ στην Περσία. Μια σύγκρουση που άλλαξε τον κόσμο. «ΕΠΤΑ ΗΜΕΡΕΣ», εφημ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 30/1/2005)

Ο Κωνσταντίνος δεν είχε να αντιμετωπίσει παρόμοια προβλήματα: Εθνικό ιερατείο δεν υπήρχε καν, αντίθετα είχε στο πλευρό του ένα ισχυρό και δραστήριο χριστιανικό ιερατείο. Η ρωμαϊκή αριστοκρατία συνέπλεε με την αυτοκρατορική εξουσία – και, επιπροσθέτως, ένα σημαντικό τμήμα της είχε ήδη προσεγγίσει τη νέα θρησκεία.

Η συνεργασία εξουσίας - χριστιανισμού επισημοποιήθηκε πλήρως λίγο αργότερα: Τον Φεβρουάριο του 380 ο Μέγας Θεοδόσιος αναγνώρισε τον χριστιανισμό ως την επίσημη θρησκεία του κράτους και στις 8 Νοεμβρίου του 392 έθεσε εκτός νόμου τις αρχαίες θρησκείες. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η χριστιανική εκκλησία προσεκλήθη επισήμως να συμμετάσχει στο τραπέζι της εγκόσμιας εξουσίας (Παναγιώτης Δρακόπουλος. Η Εκκοσμικευμένη Πορεία. Από το βιβλίο: Μεσαίωνας Ελληνικός και Δυτικός. Φιλοσοφία και Προφητεία. Στο Διαδίκτυο: www.myriobiblos.gr.) Φυσικά, δέχτηκε την πρόσκληση, μετά χαράς.

5. Πέμπτη κοινοτoπία

Bfo:

Κάτι άλλο που εντυπωσιάζει, όσους δηλαδή τους έχουν διαβάσει, είναι η φτώχεια των επιχειρημάτων και των ανασκευών του Χριστιανισμού που επιχειρούν οι εθνικοί συγγραφείς (Κέλσος, Πορφύριος, μέχρι τον Ιουλιανό). Την ίδια ποιότητα επιχειρημάτων που συναντάμε σήμερα σε περιοδικά όπως ο Δαυλός και το Διπετές. Πράγμα που δείχνει ακριβώς πόσο φτωχό ήταν το ελληνικό πνεύμα εκείνη την εποχή. Πόσο μακριά βρισκόμασταν από τον Χρυσό Αιώνα. Αλλά μήπως αυτό δεν μας επιβεβαιώνει και ο Λουκιανός, όταν περιγράφει μια κοινωνία η οποία έχει ξεχάσει από μόνη της τον πατρώο Δια και τον Απόλλωνα πολύ πρωτού τους εγκαταλείψει για τον Χριστιανισμό, και η οποία το έχει ρίξει στο new age της εποχής, ήτοι τον θρησκευτικό συγκριτισμό, αποδεχόμενη ό,τι θεότητα, σάρα και μάρα κυκλοφορεί σε ανατολή και δύση;

Μόλις ξεστομίσει κανείς αυτά τα «επιχειρήματα» ακούγονται ακράτητα γέλια από τη γαλαρία! Πρέπει να είναι κανείς πολύ τολμηρός (ή ελαφρώς …άσχετος) για να επικαλείται τη «φτώχεια» των συγγραμάτων του Κέλσου, του Πορφύριου και του Ιουλιανού. Για ποιο λόγο; Μα επειδή τα συγγράμματα αυτά δεν υπάρχουν! H αυτοκρατορική Εκκλησία φρόντισε να τα κάψει, να τα εξαφανίσει από προσώπου γης! Τα γνωρίζουμε (κάποια ελάχιστα αποσπάσματα, δηλαδή) από διασωθέντα συγγράμματα χριστιανών συγγραφέων που είχαν αναλάβει την καταπολέμησή τους και γλίτωσαν από το κάψιμο – γιατί οι διαταγές έλεγαν να καούν κι αυτά! Πάει πολύ (χωρίς παρεξήγηση) ο αξιολογότατος κατά τα άλλα (τα οποία ίσως γνωρίσουμε κάποτε) bfo να αποφαίνεται με τέτοια άνεση πως ο Κέλσος, ο Πορφύριος και ο Ιουλιανός είχαν «φτωχά» επιχειρήματα!

Φυσικά, όποιος κάνει τον κόπο να μελετήσει τα ελάχιστα, έστω, αυτά σπαράγματα, θα διαπιστώσει ότι πρόκειται για συγγραφείς πρώτης γραμμής – και η κριτική τους στο χριστιανισμό δεν είναι καθόλου μα καθόλου αστεία και φτωχή. Γι’ αυτό άλλωστε η αυτοκρατορική (διάβαζε: καθεστωτική) Εκκλησία φρόντισε (και επέμεινε) να τα εξαφανίσει με τη φωτιά. Αν ήταν πραγματικά φτωχά, δεν θα είχε κανένα λόγο να το κάνει, καθώς θα ενίσχυαν έμμεσα τις θέσεις της. Αλλά τι να αντιπαραθέσει, για παράδειγμα, στο απολύτως τεκμηριωμένο επιχείρημα του Ιουλιανού (στο «Κατά Γαλιλαίων») ότι ο Παύλος ποτέ και πουθενά και με κανέναν τρόπο δεν θεωρεί τον Ιησού ως …Θεό; Ήταν πολύ ευκολότερο για τους καθεστωτικούς να κάψουν τα συγγράμματα!

(Την ορθότητα της άποψης του Ιουλιανού μπορεί να επιβεβαιώσει εύκολα οποιοσδήποτε μη κολλημένος, αλλά οπωσδήποτε …γενναίος, αποφασίσει να διαβάσει μόνος του, χωρίς διαμεσολαβήσεις, τις «Επιστολές» του Παύλου. Για την αντίληψη που είχε ο Παύλος για τη «θεϊκότητα» του Ιησού, υπάρχει στα σχέδια των «μτΚ» ένα …αποκαλυπτικό ποστ)

Όσο για το επιχείρημα ότι η κοινωνία της εποχής είχε ξεχάσει τους αρχαίους θεούς και λάτρευε κάποιους άλλους – είναι κυριολεκτικά για τα μπάζα. Γιατί κάθε μη κολλημένος και καλοπροαίρετος άνθρωπος μπορεί αν αντιληφθεί ότι χωρίς τη ριζοσπαστική (με τη χειρότερη έννοια) πολιτική λύση (όπως την σκιαγράφησα ήδη, αναλυτικά) ο χριστιανισμός θα επικρατούσε μεν, θα ήταν η μαζικότερη θρησκεία, αλλά σε καμία περίπτωση η μοναδική. Άρα, τίποτα δεν μπορεί να μας πείσει ότι θα παρέμενε κυρίαρχος επ’ αόριστον – αν το παιγνίδι ήταν στοιχειωδώς ανοιχτό!

Άλλωστε, η απεριόριστη σαλαμοποίηση του χριστιανισμού σε επιμέρους αιρέσεις (Ορθοδοξία, παπισμός, λουθηρανισμός κλπ) και αμέτρητες δευτερογενείς αιρέσεις και σέχτες μέσα σε κάθε μεγάλη αίρεση - οι οποίες έχουν τόση σχέση με το κήρυγμα του Ιησού και τη διδασκαλία του Παύλου και των Αποστόλων, όση σχέση έχει ο φάντης με το ρετσινόλαδο - αποδεικνύει κάτι που θα έπρεπε να είναι αυτονόητο: η ζωή απεχθάνεται τη μονοκαλλιέργεια, την ομοιομορφία, το ένα Κόμμα, τη μία αλήθεια, τον ένα Θεό. Και πάντα βρίσκει τρόπους να αντιδράσει – έστω και αν οι τρόποι αυτοί είναι καμιά φορά γελοίοι…

6. Έκτη κοινοτoπία

bfo:

(Αντίστοιχα, μιλάνε για την καταστροφή των αρχαίων ναών από τους βάρβαρους Χριστιανούς. Ξεχνάνε βολικά πως η ιδέα περί της αγνής αισθητικής απόλαυσης των ναών είναι μια σύγχρονη ιδέα, όπως και το πνεύμα του μουσείου. Για κάποιον που πιστεύει πως βρήκε την αλήθεια για τη ζωή, το σύμπαν και τα πάντα, μερικά μάρμαρα λιγότερα ή περισσότερα δεν είναι θέμα, ιδιαίτερα όταν αντιπροσωπεύουν για αυτόν ένα παλαιότερο ψέμμα στο οποίο πίστευαν οι παπούδες του. Εξάλλου, το 19ο αιώνα δεν ήταν όπου γκρεμίστηκαν εκατοντάδες βυζαντινές χριστιανικές εκκλησίες στην Αθήνα -εκ των οποίων θα ήταν και η Καπνικαρέα, η οποία σώθηκε μόνο και μόνο επειδή είχε μέσον-, για τον πολύ κοσμικότερο, και επομένως χυδαιότερο λόγο του να γίνει ένα ωραίο ίσιωμα;)

Ο bfo έχει πια απογειωθεί… Μπορεί να μας εξηγήσει, όμως, πως ο ελληνικός και ρωμαϊκός κόσμος κατάφερνε και ζούσε τόσους αιώνες να χωρίς να γκρεμίζει τα ιερά του Άλλου – και αυτό ξαφνικά κατάντησε τόσο ανυπόφορο για τους πιστούς της νέας θρησκείας; Μήπως οι χριστιανοί ήταν τάχα οι πρώτοι άνθρωποι που πίστεψαν πως «βρήκαν την αλήθεια για τη ζωή το σύμπαν και τα πάντα»; Έλεος…

Η αλήθεια είναι ότι οι χριστιανοί πίστευαν ότι πέρα από αυτούς (τους καλούς ιππότες του Θεού) υπάρχει μονάχα ο …Διάβολος. Οι ίδιοι ήταν ο περιούσιος λαός – είχαν δηλαδή όλα τα (πολιτικά) δικαιώματα κυριαρχίας, όπως είχαν ήδη εξαγγείλει οι Εβραίοι Παύλος, Πέτρος και Ιωάννης, στο πνεύμα της Βίβλου. Τίποτα δεν είναι πιο επικίνδυνο για την ανθρωπότητα και τους ανθρώπους από τον φανατισμένο ηλίθιο – και οι χριστιανοί του 4ου, 5ου και 6ου αιώνα το απέδειξαν πανηγυρικά: κατάφεραν να καταστρέψουν ολοκληρωτικά και οριστικά τον υψηλότερο πολιτισμό που εμφανίστηκε ποτέ στην ιστορία! Και όχι μονάχα αυτόν, αλλά και άλλους, που εκφραζόντουσαν μέσα από τον γνωστικισμό, τη λατρεία του Μίθρα ή της Μεγάλης Θεάς, του Ήλιου κλπ. Η προσπάθεια των σύγχρονων απολογητών να ισχυρισθούν ότι δεν επρόκειτο δα για τίποτε σπουδαίο, «μερικά μάρμαρα περισσότερα ή λιγότερα ήταν» προξενεί θλίψη – και αποστροφή… Δεν ήταν τόσο απλό και τόσο φτηνό το έγκλημα, φίλε bfo! Αλλά, ας τα δούμε όλα αυτά κάπως αναλυτικά.

Ο πρώτος χριστιανός συγγραφέας που επιτίθεται στους «ειδωλολάτρες» είναι ο Παύλος. Ιδού ελάχιστα αποσπάσματα από τις επιστολές του Παύλου, όπου φαίνεται ο τρόπος με τον οποίο μεταφέρεται από τη βιβλική (εβραϊκή) παράδοση στο χριστιανισμό αυτούσιο το δηλητήριο του φανατισμού και της μισαλλοδοξίας: Τούτο λέγω ημίν και μαρτύρομαι εν Κυρίω, μηκέτι ημάς περιπατείν καθώς και τα λοιπά έθνη περιπατείν εν ματαιότητι του νοός αυτών /εσκορπισμένοι τη διανοία, όντες απηλλοτριωμένοι της ζωής του Θεού δια την άγνοιαν την ούσαν εν αυτοίς δια την πώρωσιν της καρδίας αυτών,/ οίτινες, απηλγηκότες παρέδωκαν τη ασελγεία εις έκαστον ακαθαρσίας πάσης εν πλεονεξία (Προς Εφεσίους 4,17 κ.ε.)

Διότι γνόντες τον Θεόν ουχ ως Θεόν εδόξασαν ή ευχαρίστησαν, αλλ’ εματαιώθησαν εν τοις λογισμοίς αυτών, και εσκοτίσθη η ασύνετος αυτών καρδία’/ φάσκοντες είναι σοφοί εμωράνθησαν / και ήλλαξεν την δόξαν του αφθάρτου Θεού εν ομοιώματι εικόνος ανθρώπου και πετεινών και τετραπόδων και ερπετών. /Διό και παρέδωκεν αυτούς ο Θεός εν ταις επιθυμίαις των καρδιών αυτών εις ακαθαρσίαν του ατιμάζεσθαι τα σώματα αυτών εν αυτοίς, /οίτινες μετήλλαξαν την αλήθειαν του Θεού εν τω ψεύδει, και εσεβάσθησαν και ελάτρευσαν τη κτίσει παρά τον κτίσαντα (…)/Δια τούτο παρέδωκεν αυτούς ο Θεός εις πάθη ατιμίας, αι τε γαρ θήλειαι αυτών μετήλλαξαν την φυσικήν χρήσιν εις την παρά φύσιν

(Που τα ήξερε αυτά ο Παύλος; Αλλά, κωλώνει πουθενά ο ...θεολόγος;)

/ομοίως δε και οι άρσενες αφέντες την φυσικήν χρήσιν της θηλείας εξεκαύθησαν εν τη ορέξει αυτών εις αλλήλους, άρσενες εν άρσεσι την ασχημοσύνην κατεργαζόμενοι και την αντιμισθίαν ήν έδει της πλάνης αυτών απολαμβάνοντες.

(Όπου η θεολογία ταυτίζεται με τη σεξουαλική ορθοδοξία …με αποτέλεσμα τον παραληρηματικό λόγο)

Και καθώς ουκ εδοκίμασαν τον Θεόν έχειν εν επιγνώσει, παρέδωκεν αυτούς ο Θεός εις αδόκιμον νουν, ποιείν τα μη καθήκοντα, /πεπληρωμένους πάση αδικία πορνεία πλεονεξία κακία μεστούς φθόνου έριδος δόλου κακοηθείας, /ψιθυριστάς, καταλάλους, θεοστυγείς, υβριστάς, υπερηφάνους, αλαζόνας, εφευρετάς κακών, γονεύσι απειθείς, /ασυνέτους, ασυνθέτους, αστόργους, ασπόνδους, ανελεήμονας’ /οίτινες το δικαίωμα του Θεού επιγνόντες, ότι οι τα τοιαύτα πράσσοντες άξιοι θανάτου εισίν, ου μόνον αυτά ποιούσιν, αλλά και συνευδοκούσι τοις πράσσουσι (Προς Ρωμαίους 1,21 κ.ε.)

(Λόγος ο οποίος δεν αργεί να γίνει πραγματικά επικίνδυνος για τους ανθρώπους!)

Συμβουλεύει, λοιπόν, ο Παύλος: Νεκρώσατε ουν τα μέλη υμών τα επί της γης, πορνείαν, ακαθαρσίαν, πάθος, επιθυμίαν κακήν ,και την πλεονεξίαν, ήτις εστίν ειδωλολατρία (Προς Κολοσσαείς 3,5)

Και αλλού: έγραψα υμίν εν τη επιστολή μη συναναμίγνυσθαι πόρνοις, /και ου πάντως τοις πόρνοις του κόσμου τούτου ή τοις πλεονέκταις ή άρπαξιν ή ειδωλολάτραις’ επεί οφείλεται άρα εκ του κόσμου εξελθείν’ (Προς Κορινθίους Α’ 5, 9 & 10)

Αλλά και ο Απόστολος Πέτρος δεν υστερούσε, ως προς τους εθνικούς, σε …ποιότητα θεολογικής ανάλυσης: Η πρώτη Επιστολή του Πέτρου εξισώνει χωρίς κανένα δισταγμό τον τρόπο ζωής των εθνικών με την οινοποσία, τη γαστριμαργία, τα μεθύσια και τη λατρεία των ειδώλων: Αρκετός γαρ υμίν ο παρεληλυθώς χρόνος του βίου το θέλημα των εθνών κατεργάσασθαι, πεπορευμένους εν ασελγίαις, επιθυμίες, οινοφλυγίαις, κώμοις, πότοις και αθεμίτοις ειδωλολατρίαις (Πέτρου Επιστολή Α’ 4,3)

Αλλά το σαφές πολιτικό πρόγραμμα της μελλοντικής χριστιανικής θεοκρατίας σκιαγραφείται με εκπληκτική ενάργεια, με ελάχιστες λέξεις, από τον Ιωάννη, στην Αποκάλυψη (2, 26-7): Και ο νικών και ο τηρών μέχρι τέλους τα έργα μου, δώσω αυτώ εξουσίαν επί των εθνών/ και ποιμανεί αυτούς εν ράβδω σιδηρά, ως τα σκεύη τα κεραμικά συντριβήσεται. Είναι πολύ εύκολο και φυσικό για τον Ιωάννη, γιατί δεν κάνει τίποτε περισσότερο από το να μεταφέρει στις νέες συνθήκες αυτούσιο το απόσταγμα του εβραϊκού βιβλικού πνεύματος, για την θεόθεν παραχωρηθείσα κυριαρχία του περιούσιου λαού επί των υπολοίπων.

Στο κεφάλαιο ΙΗ’, ο Ιωάννης γίνεται πιο περιγραφικός: Μετά ταύτα είδον άλλον άγγελον καταβαίνοντα εκ του ουρανού, έχοντα εξουσίαν μεγάλην, και η γη εφωτίσθη εκ της δόξης αυτού /και έκραξεν εν ισχυρά φωνή λέγων’ έπεσεν, έπεσε Βαβυλών η μεγάλη (εννοεί τη Ρώμη και τη Ρωμαϊκή κυριαρχία), και εγένετο κατοικητήριον δαιμονίων και φυλακή παντός πνεύματος ακαθάρτου και φυλακή παντός ορνέου ακαθάρτου και μεμισημένου /ότι εκ του οίνου του θυμού της πορνείας αυτής πέπωκαν πάντα τα έθνη, και οι βασιλείς της γης μετ’ αυτής επόρνευσαν (…) απόδοτε αυτή ως και αυτή απέδωκε και διπλώσατε αυτή διπλά κατά τα έργα αυτής’ εν τω ποτηρίω ώ εκέρασε, κεράσατε αυτή διπλούν. /όσα εδόξασε εαυτήν και εστρηνίασε, τοσούτον δότε αυτή βασανισμόν και πένθος (…) / δια τούτο εν μια ημέρα ήξουσιν αι πληγαί αυτής, θάνατος και πένθος και λιμός, και εν πυρί κατακαυθήσεται’ (…) / και κλαύσουσιν αυτήν και κόψονται επ’ αυτή οι βασιλείς της γης οι μετ’ αυτής πορνεύσαντες και στρηνιάσαντες, όταν βλέπωσι τον καπνόν της πωρώσεως αυτής, κλπ.

Βλέπουμε ξεκάθαρα πως το ρατσιστικό και μισαλλόδοξο ιδεολογικό πλαίσιο για την ανηλεή επίθεση κατά της «ειδωλολατρίας» ήταν ήδη έτοιμο από τον Παύλο, τον Πέτρο και τον Ιωάννη – έκτοτε δεν άλλαξε ούτε στο ελάχιστο, περνώντας για αιώνες από τους Πατέρες, τους αγίους, τους εκκλησιαστικούς ηγέτες της Ανατολής μέχρι τον Γεννάδιο Σχολάριο αλλά και τις σημερινές Εκκλησίες της Κωνσταντινουπόλεως και της Ελλάδος. Οι πρώτοι διδάξαντες το παρέλαβαν από την εβραϊκή παράδοση και το μετέδωσαν στη χριστιανική, ώστε ευκαιρίας δοθείσης να υλοποιηθεί πολιτικά – όπως κι έγινε λίγους αιώνες αργότερα. Ωστόσο, οι ημέτεροι ορθόδοξοι πρεσβεύουν ότι από αυτήν τη θολή και μολυσμένη πηγή ξεπήδησε γάργαρο νερό, που ξεδίψασε τον ελληνισμό – και τον δροσίζει ακόμα…

7. Έβδομη κοινοτoπία

Bfo:

"Μα πως μπορεί να υπήρχε παλαιόθεν ελληνοχριστιανικός πολιτισμός όταν η ίδια η λέξη ελληνοχριστιανικός αποτελεί μια σχετικά πρόσφατη κατασκευή που δεν χρησιμοποιούνταν στο παρελθόν", αναρωτιούνται συχνά. Μα, αγαπητοί μου προοδευτικοί φίλοι, μια λέξη μπορεί να είναι πρόσφατη και όμως το σημαινόμενο της παμπάλαιο. (Πρόχειρο παράδειγμα η λέξη "μαλάκας").

Η κοινοτυπίες αυτές δε χρειάζονται σχόλιο – σχολιάζονται από μόνες τους.

8. Όγδοη κοινοτoπία

bfo:

Στην ίδια λογική -και επιδεικνύοντας την ίδια ακριβώς αφέλεια- στηρίζουν ένα άλλο κλασσικό επιχείρημα όπου λέει πως οι Βυζαντινοί δεν ήταν έλληνες, αφού δεν χρησιμοποιούσαν για τον εαυτό τους την λέξη έλληνας. Τώρα αυτό είναι λάθος για πάνω από ένα λόγους. Η Βυζαντινοί είχαν, εδώ συμφωνούν όλοι, μια ξεκάθαρη βυζαντινή ταυτότητα. Κάποιοι μπορεί να την θεωρούν σκοταδιστική και κάποιοι αξιοθαύμαστη, πάντως όλοι συμφωνούν πως αυτή υπήρξε, τόσο στην πολιτική όσο και στην τέχνη και την σκέψη. Ιδού το παράδοξο: οι βυζαντινοί δεν αποκαλούνταν βυζαντινοί: και αυτή η λέξη αποτελεί πολύ υστερότερη εφεύρεση. Αν λοιπόν το γεγονός ότι δεν αυτοαποκαλούνταν βυζαντινοί δεν τους εμπόδισε να έχουν βυζαντινή ταυτότητα, τότε γιατί το γεγονός πως δεν αυτοαποκαλούνταν έλληνες να τους εμποδίσει να έχουν ελληνική ταυτότητα; Η ταυτότητα πριν από μια ονομασία είναι ένα περιεχόμενο.

Τι να πούμε τι… Ξανά στα αυτονόητα: το Βυζάντιο ήταν μια πολυεθνική αυτοκρατορική δομή. Είναι πραγματικά αστείο να ισχυρίζεται κανείς ότι οι Αιγύπτιοι, οι Σύροι, οι Εβραίοι, οι Σλάβοι, τα ιταλικά φύλλα, οι Σκύθες, οι Ιλλυριοί, οι τσιγγάνοι, οι Έλληνες κλπ που υπήρξαν υπήκοοί του κατά καιρούς και κατά τόπους – είχαν δήθεν μια «ξεκάθαρη βυζαντινή ταυτότητα»! Το επιχείρημα αγγίζει τα όρια του παραλόγου!

Είναι γνωστή η απαξίωση του ονόματος των Ελλήνων που έγινε λόγω της ταύτισης των εννοιών Έλληνας = ειδωλολάτρης, από τους χριστιανούς, οι οποίοι θεωρούσαν ότι άπαξ και βαπτιζόταν κάποιος αποκτούσε νέα εθνικότητα (ουράνια …εννοείται). Να όμως που το όνομα Έλληνας, με τη σημασία του εθνικού προσδιορισμού επανεμφανίζεται στα μέσα του 12ου αιώνα (Γεώργιος Τσερνίκης) και στη συνέχεια, σταδιακά, καθιερώνεται (Καβάσιλας, Νικηφόρος Βλεμμύδης, Θεόδωρος Μετοχίτης -13ος αιώνας) ακόμα και ανάμεσα στους εκκλησιαστικούς κύκλους. Ακολούθησε ο Πλήθωνας, οποίος διακήρυξε ξεκάθαρα την Ελληνικότητα –και οι Οθωμανοί. Μόνο η Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης δεν θέλησε ποτέ να παραδεχτεί ότι οι Έλληνες είχαν ξαναβρεί το όνομά τους (και την ψυχή τους) και εξακολουθεί ακόμα και σήμερα, πεισματικά, να τους αποκαλεί Ρωμιούς. Αλλά, μωραίνει Κύριος όν βούλεται απωλέσαι… Και για να το πούμε αλλιώς, η επιμονή αυτή αντικατοπτρίζει την προσκόλληση του Πατριαρχείου σε μια πολιτική (Ορθόδοξη Οικουμενικότητα) χρεοκοπημένη ήδη εδώ και πολλούς αιώνες.

9. Ένατη κοινοτoπία

Αυτή την διατυπώνει η λίαν αγαπητή μου Μιραντολίνα, στα σχόλια του πρώτου άρθρου:

Για την καταστροφή των αρχαίων ναών, να μου επιτρέψετε να πω ότι έχει να προσθέσει πάρα πολλά ο Λακαριέρ (ο Θεός να αναπάψει την ψυχούλα του) στους "Ένθεους", όπου μιλά αναλυτικά για τους εθνικούς/ταυτότητας λόγους που οδήγησαν τους Αιγυπτίους κυρίως να γίνουν χριστιανοί και να καταστρέψουν τους ναούς των κατακτητών τους και εθνικών Ελλήνων. Είναι μια παράμετρος που οι ελληνοκεντρικοί ξεχνούν συνήθως. Η ύπαρξη κι άλλων αρχαίων λαών που, μάλιστα, γνώρισαν και μίσησαν τους Έλληνες ως κατακτητές.

Να με συμπαθάτε, Μιραντολίνα, αλλά πρόκειται για απολύτως τσιφτευτελές επιχείρημα. Κάνω έκκληση στην αναρχική λογική σας (γνωσιολογικός αναρχισμός, ονομάζεται …λογιότερον το πράγμα) και σας θυμίζω:

α. Οι Έλληνες, τον καιρό για τον οποίο μιλάμε, είχαν να κατακτήσουν οποιονδήποτε λαό τουλάχιστον εξακόσια χρόνια: από την εποχή των άμεσων επιγόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

β. Τα πραγματικά αφεντικά (οι Ρωμαίοι) ήταν κατ’ εξοχήν λογικοί άνθρωποι: ουδέποτε υποχρέωσαν κανένα λαό να εγκαταλείψει τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις – αρκεί να ήταν (πολιτικά) υπάκουος.

γ. Οι Αιγύπτιοι θα πρέπει να ήταν απολύτως ηλίθιοι για να θέλουν έτσι, στα ξεκούδουνα, να εκδικηθούν τους …Έλληνες, οι οποίοι είχαν εκχωρήσει την κυριαρχία στους Ρωμαίους από τον καιρό της Κλεοπάτρας, δηλαδή αιώνες πριν. Οι οποίοι Ρωμαίοι, έχοντας έναν έμφυτο (και σοφό) συγκρητισμό στη λογική τους (που καθοδηγούσε την πολιτική τους), ουδέποτε έβαλαν τους Αιγυπτίους να ασπαστούν με το ζόρι τους θεούς της Ρώμης (δυό σκασίλες είχαν – η μία ήταν τα θρησκευτικά πιστεύω των Αιγυπτίων!) Μήπως είχε μεσολαβήσει «κάτι»; Ω, ναι! Ο …εκχριστιανισμός τους! Συνεπώς η εκδικητική τους μανία κατά των αρχαίων ναών είχε ονοματεπώνυμο (ήταν, δηλαδή, απολύτως κατευθυνόμενη πολιτικά) και τα επιχειρήματα του Λακαριέρ είναι άκρως επισφαλή (για να μην τα πω μπούρδες…). Επιπλέον, αυτοί που καθοδηγούσαν τις καταστροφές ήταν οι κάτοχοι της εξουσίας (και της βίας) – δηλαδή οι …Ρωμαίοι – οι οποίοι είχαν κι αυτοί εκχριστιανιστεί!

δ. Έχω κι αν έχω ακούσει απίθανα επιχειρήματα και δικαιολογίες για τις καταστροφές που προκάλεσε η καθεστωτική Εκκλησία. Αλλά, τούτο ‘δω – είναι το κάτι άλλο! Και, βέβαια, δεν το επικαλείται μονάχα ο Λακαριέρ. Το έχω συναντήσει τουλάχιστον μια φορά ακόμα, σε εργασία χριστιανής αρχαιολόγου, η οποία προσπαθεί να εξηγήσει (και να δικαιολογήσει) με τις ίδιες σαχλαμάρες τις καταστροφές των αρχαίων ναών στην Παλαιστίνη και τα πέριξ. Απαξιώ να ασχοληθώ περισσότερο!

10. Δέκατη κοινοτoπία

Αυτή τη διατυπώνει ο Γεώργιος Χοιροβοσκός, επίσης στα σχόλια:

Το Βυζάντιο δυστυχώς ώς ιστορική περίοδος στην καθ' ημάς χώρα δεν είναι μελετημένο και διαβασμένο όσο του πρέπει.

Να το διαβάσουμε, Γεώργιε… Αλλά αν είναι να το διαβάσουμε όπως το διαβάζουν οι πάσης φύσεως (και αφασίας) Ορθόδοξοι – τι να σου πω: τσάμπα καίει η λάμπα…

11. Ενδέκατη κοινοτoπία

(Δεν ασχολούμαι – διότι δεν συνομιλώ με τον σχολιαστή που την διατύπωσε)

Ιντερμέδιο: σχολιάζει ο J95!

Κατά τα άλλα, σωστός. Αν και κάκιστα εξισώνεις τον προοδευτικό/αντικληρικαλικό χώρο με τους new age αρχαιογκαγκά που για μένα ανήκουν απλά σε άλλη διάσταση.

(Αυτό ακριβώς είπα κι εγώ στον bfo! Αλλά – πως γίνεται να είναι «σωστός» και ταυτόχρονα «κάκιστα εξισώνων»; Ο ευγενής J95 δε λέει στα ίσια αυτό που λέω εγώ: bfo, φαλτσάρεις – και πολύ μάλιστα!)

Επίσης το "ελληνοχριστιανικός πολιτισμός" πολύ φοβάμαι ότι εφευρέθηκε για να σημαίνει "Λεωνίδας+Χριστιανισμός" και όχι "παρηκμασμένοι Έλληνες της ύστερης αρχαιότητας+Χριστιανισμός". Όπως και να 'χει λοιπόν, δεν αποφεύγεις την (πρόδηλη εξάλλου) ασυμβατότητα μεταξύ κλασικής και χριστιανικής σκέψης λέγοντας ότι ουδέποτε αναμίχθηκαν αυτά τα δύο, αντιθέτως την ενισχύεις.

(Οξυδερκής παρατήρηση! Πόντος στον J95!)


12. Δωδέκατη κοινοτoπία

Περάσαμε ήδη στη δεύτερη συνέχεια – και ο bfo επανέρχεται δριμύτερος – αφού ξεκουράστηκε αρκετά στα αποδυτήρια:

Μια από τις "αποδείξεις" τις ασυνέχειας αρχαίας ελλάδας-βυζαντίου είναι η διαφορετικότητα τους στην διοίκηση, την τέχνη, την ηθική και ούτω καθεξής. Από την μια μεριά, η απόδειξη βασίζεται σε έναν αναχρονισμό: την σύγκριση της αρχαίας Ελλάδας -ή συχνά της Αθήνας και μόνο- του Χρυσού Αιώνα, με την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία του 2 μ.Χ αιώνα. Ναι, οι δυο εποχές διαφέρουν. Αλλά ποίες εποχές με πέντε αιώνες γεμάτους γεγονότα μεταξύ τους δεν διαφέρουν; Συνιστά αυτό απόδειξη ασυνέχειας;

Η ιδέα που έχουν, όσοι επιχειρηματολογούν έτσι, για την παράδοση είναι η στασιμότητα. Αν το Βυζάντιο είναι κληρονόμος της ελληνικής παράδοσης περιμένουν να το δούν ως συνέχεια-στο-ίδιο αγνοώντας πως η ζωντανή συνέχεια είναι η συνέχεια-στην-αλλαγή. Αγνοούν δηλαδή την διαλεκτική της ιστορικής εξέλιξης (παρόλο που συχνά το παράδειγμα είναι μπροστά στα μάτια τους: πράγματι, το αθώο παιδάκι, ο χοντρόκοπος κνίτης φοιτητής, ο λαϊκιστής πασόκος και ο ξεδιάντροπος εκσυγχρονιστής προοδευτικός δεν είναι παρά το ίδιο άτομο).


Ο bfo δεν επέστρεψε βελτιωμένος – παίζει το ίδιο καταστροφικό παιγνίδι. Ποιος σοβαρός άνθρωπος διανοήθηκε ποτέ να συγκρίνει τον αρχαίο ελληνικό κόσμο των δήμων και το αυτοκρατορικό (Ρωμαϊκότατο) Βυζάντιο σε επίπεδο «διοίκησης, τέχνης, ηθικής και ούτω καθεξής» - για να αποδείξει έτσι την «ασυνέχεια»; Είναι πολύ εύκολο (το έγραψα και στην εισαγωγή) να τα βάζεις με τους κάθε τύπου αρχαιόπληκτους, οι οποίοι από τη μια θέλουν να μας πείσουν για την αδιάκοπη συνέχεια του ελληνισμού – και από την άλλη κλαίνε και μοίρονται γιατί ο ελληνισμός έσβησε, όταν ξεκίνησαν οι βυζαντινοί χρόνοι.

Αυτό εδώ το σημείο είναι και το πλέον ενδιαφέρον για μένα, αλλά δεν μας παίρνει ο χώρος για να αναπτύξω τη θέση μου για την ανάδειξη της νέας ελληνικότητας – από τον 12ο αιώνα και μετά. Περιορίζομαι λοιπόν να παρατηρήσω ότι ο φίλος bfo αποδέχεται χωρίς αντίρρηση τον κυρίαρχο μύθο, ότι ο ελληνισμός έχει αδιάκοπη συνέχεια από τον καιρό του Θερσίτη μέχρι τις μέρες μας – και αυτό το πέτυχε επειδή είχε την ιστορική τύχη να τον …αναλάβει ο χριστιανισμός. Αυτή η απίστευτα εσφαλμένη κοινοτυπία έχει γίνει σκόνη (με ατράνταχτα επιχειρήματα) από πολλούς και σοβαρούς μελετητές – αλλά, στου κουφού την πόρτα, όσο θέλεις βρόντα… Αυτός, το πολύ πολύ να ρίξει ένα περιφρονητικό «προοδευτικές κοινοτυπίες» - και να πιστέψει κιόλας ότι καθάρισε, έτσι εύκολα κι απλά!

(Το θέμα δεν το έθιξα καν στην ουσία του – θα επανέλθω σε άλλη ευκαιρία)

13.Δέκατη τρίτη κοινοτoπία

Bfo:

Θα περιοριστώ εδώ σε ορισμένα παραδείγματα γενικώς γνωστά, και σε μια τουλάχιστον περίπτωση ορατά δια (γυμνού ή διοτροφόρου) οφθαλμού. Γνωρίζουμε, πχ. από μουσικολογικές μελέτες τις μορφολογικές συγγένειες της μουσικής των αρχαίων ελλήνων με το βυζαντινό μέλος. Αν όχι, ορίστε μερικές πληροφορίες: (ακολουθούν στοιχεία που δηλώνουν τη συνέχεια της αρχαίας ελληνικής μουσικής, μέσα από τη βυζαντινή)

Αναρωτιέμαι τι νόημα (και τι αξία) έχει αυτό το επιχείρημα… Αμφισβήτησε ποτέ κάποιος σοβαρός άνθρωπος ότι η βυζαντινή μουσική είναι η άμεση μετεξέλιξη της παλιάς ελληνικής;

14. Δέκατη τέταρτη κοινοτoπία.

Bfo:

Στον εικαστικό τομέα (και αυτή είναι η ορατή απόδειξη, στην οποία αναφέρθηκα) υπάρχουν τα πορτραίτα του Φαγιούμ. Είναι φανερή εδώ, σαν σε αργή κίνηση, η μετάβαση από την αρχαία ελληνική τέχνη στην βυζαντινή εικονογραφία. Δεν πρόκειται για βίαιη αλλαγή: προχωράει αργά και σταθερά, διατρέχοντας πολλούς αιώνες, κτίζοντας την συνέχεια.

Δεν υπάρχουν επαρκή δείγματα της αρχαίας ζωγραφικής πρίν τα φαγιούμ. Και ο λόγος είναι ότι όσα ζωγραφικά έργα υπήρχαν καταστράφηκαν επιμελώς κατά τη διάρκεια των τριών αιώνων της βαρβαρότητας (4ος- 6ος). Η άποψη ότι τα φαγιούμ μας πληροφορούν για την παλιά ελληνική ζωγραφική (ή τη χρήση του χρώματος) είναι σωστή, εν μέρει: μας δίνουν μια ιδέα για το τι χάθηκε – και σε τι επίπεδο είχε φτάσει. Από την άλλη, προσωπική μου εκτίμηση είναι πως τα φαγιούμ δεν επηρέασαν καθόλου την εξέλιξη της βυζαντινής αγιογραφίας - γιατί η τελευταία χρειάστηκε πολλούς αιώνες έως ότου καταφέρει να αναδειχτεί σε υψηλή τέχνη, εφάμιλλη με το υποτιθέμενο «στοιχείο συνέχειας». Οι Ορθόδοξοι τώρα, ισχυρίζονται το αντίθετο – αλλά είναι πολύ συνηθισμένο φαινόμενο γι’ αυτούς, όταν η πραγματικότητα δεν συμφωνεί με τη θεωρία, να προσαρμόζουν την πραγματικότητα στη θεωρία και ποτέ το αντίστροφο.

15. Δέκατη πέμπτη κοινοτoπία

bfo:

Η σκέψη δεν είχε διαφορετική πορεία. Γνωρίζουμε ότι ο Σωκράτης εισήγαγε ηθικά ζητήματα άγνωστα στον αρχαίο κόσμο, κοινούς τόπους όμως στον μετέπειτα Χριστιανισμό (ξέρουμε επίσης ότι θανατώθηκε γι' αυτό). Ξέρουμε πως στη συνέχεια ο Πλάτωνας εισήγαγε την θεωρία της ψυχής, και δη της αθάνατης τέτοιας. Γνωρίζουμε, ακόμα, ότι, την εποχή της ελεύσεως του Χριστιανισμού ένα μόνο ρεύμα της αρχαίας ελληνικής σκέψης είχε παραμείνει σχετικά γόνιμο. Ο λόγος για τον νεο-πλατωνισμό. Ενώ, όμως, γενναιόδωρα παραχωρούμε την σκυτάλη της αρχαιοελληνικής σκέψης κατευθείαν στους Ευρωπαίους -επειδή ο Ακινάτης παρεξήγησε τον Αριστοτέλη-, ξεχνάμε βολικά την σχέση του Πλάτωνα με τους Πατέρες της εκκλησίας. Ξεχνάμε επίσης πως η ελληνική σκέψη πέρασε στην Αναγέννηση από την αυτοκρατορική αντιπροσωπεία στην Φλωρεντία και τους εμιγκρέδες βυζαντινούς λόγιους.

Η δέκατη πέμπτη κοινοτυπία είναι …βεντάλια κοινοτoπιών. Όταν ισχυρίζεται κανείς ότι επειδή ο «Πλάτωνας εισήγαγε τη θεωρία της ψυχής, και δη της αθάνατης τέτοιας» και αγνοούμε επιδεικτικά την Ορθόδοξη θέση για τις θεωρίες του Πλάτωνα περί ψυχής (ανάθεμα ΤΡΙΣ!) κάτι δεν πάει καλά. Όταν διαγράφονται ελαφρά τη καρδία ολόκληροι αιώνες πνευματικών κατακτήσεων του ελληνιστικού κόσμου («μόνο ένα ρεύμα της αρχαίας ελληνικής σκέψης είχε παραμείνει σχετικά γόνιμο») τότε υποδηλώνεται οτι η παχυλή άγνοια προηγείται της έκφρασης μιας μεγάλης παχιάς άποψης – και οδηγεί σε αβασάνιστο μηρυκασμό κοινοτoπιών. Όταν γίνεται αναφορά στους «Πατέρες» και τη σκέψη τους και δεν υποσημειώνεται ότι πολλές φορές η σκέψη του ενός έρχεται σε αγεφύρωτη αντίθεση με τη σκέψη του άλλου (αμέτρητοι αφορισμοί, εξορίες, βασανιστήρια και θάνατοι σημειώθηκαν μεταξύ Ορθοδόξων Πατέρων για λεπτομέρειες αυτής της σκέψης… Μάλιστα ορισμένοι θανάσιμοι εχθροί θεωρούνται εξίσου «άγιοι» -πχ το δίδυμο Ιωάννης Χρυσόστομος και Κύριλλος Αλεξανδρείας!), αλλά η σκέψη αυτή εκλαμβάνεται ως κάτι ενιαίο και συμπαγές, ε, τότε δικαιούμαι κι εγώ να υποστηρίξω: κοινοτoπίες αναπαράγεις, αγαπητέ bfo!



16. Δέκατη έκτη κοινοτoπία

Bfo:

Όλα αυτά είναι γνωστά. Δύσκολα θα τα αρνηθεί κάποιος, ακόμα και ο προοδευτικότερος. Έχουν όμως την μαγική ιδιότητα να εξαφανίζονται ως συνδετικά στοιχεία σε κάθε λόγο περί ασυνέχειας. Το μόνο που παραμένει είναι γενικά λόγια εναντίον της θεοκρατίας, των δεινών της ρινότμησης, κλπ, πλήρη αναχρονισμών και επιλεκτικότητας. Έτσι, όλοι θυμούνται και οδύρονται για την δολοφονία της Υπατίας αλλά ξεχνούν την δολοφονία του Σωκράτη. Η πρώτη εξάλλου διεπράχθη από τον μανιασμένο όχλο, δηλαδή εν θερμώ, ενώ η δεύτερη μετά από δικαστική απόφαση της Αθηναϊκής δημοκρατίας, δηλαδή εν ψυχρώ. Ή, πάλι, μας λένε και μας ξαναλένε πως το 529 έκλεισε η Πλατωνική Ακαδημία μετά από διάταγμα του Ιουστινιανού. Δεν ξεκαθαρίζουν όμως αν έκλεισε όπως έκλεισε η συναυλία των Rolling Stones από τη Χούντα (δηλαδή κάτω από το γιουχάϊσμα πολυπληθών οπαδών του συγκροτήματος) ή όπως το κόμμα του Αβραμόπουλου (δηλαδή μέσα στην γενική αδιαφορία). Όχι πως αυτή η επιλεκτικότητα είναι αναγκαστικά ηθελημένη (με την έννοια της εμπρόθετης). Θα μπορούσε απλώς να συνιστά μια ψυχαναγκαστική αντίδραση: ένα κόμπλεξ προοδευτικότητας.

H Υπατία δολοφονήθηκε με μαρτυρικό τρόπο από τραμπούκους του Ορθόδοξου Πατριάρχη Αλεξανδρείας, με επικεφαλής τον διάκονο Πέτρο, ενώ ο Σωκράτης πέρασε από δίκη – και οι πολίτες δικαστές θέλησαν να τον τιμωρήσουν επειδή οι μαθητές του (Αλκιβιάδης, Κριτίας κλπ) είχαν γανώσει το κέρατο της Αθήνας - και επειδή ο ίδιος προτίμησε να τους προκαλεί κατά τη δίκη. Είναι επίσης γνωστό ότι ο ίδιος ο Σωκράτης επέλεξε να παραμείνει στη φυλακή και να πιει το κώνειο, ενώ μπορούσε να διαφύγει (μια έμμεση αυτοκτονία, δηλαδή). Η συσχέτιση των δυο περιστατικών είναι απελπιστικά ανιστόρητη, τραβηγμένη από τα μαλλιά.

Τις φιλοσοφικές Ακαδημίες, όταν ξεπέσουν, τις κλείνει η έλλειψη μαθητών – όχι ο Αυτοκράτορας. Κι αν τις κλείσει ο Αυτοκράτορας, πως εξηγείται άραγε η συνοδός διαταγή για απαγόρευση στους επτά καθηγητές να διδάσκουν; Η λογική του bfo περιγράφεται πλήρως και γλαφυρά από τη λαϊκή έκφραση: εκεί που μας χρωστάγανε, ζητάνε και το βόδι! (Δε φαντάζομαι το κόμμα του Αβραμόπουλου να χρειάστηκε Προεδρικό Διάταγμα για να βάλει λουκέτο…)

17. Τελευταίες κουβέντες περί κοινοτoπιών.

Φτάσαμε ήδη στην τρίτη συνέχεια, όπου ο bfo καταχερίζει τους κατ’ αυτόν «προδευτικούς» (αυτούς που λένε κοινοτoπίες, ντε!) Επειδή η κριτική αυτή δε με αφορά ούτε στο ελάχιστο, την αντιπαρέρχομαι – όπως και τις κοινοτυπίες (πολλές φορές απλές …αστειότητες) που επαναλαμβάνει ο bfo, είτε έχουν ήδη σχολιστεί είτε όχι. Επειδή όμως περίμενα αυτήν ακριβώς τη συνέχεια για να ανεβάσω το παρόν ποστ – απάντηση στις κοινοτoπίες, αντί επιλόγου θα παραθέσω ένα κείμενο του 19ου αιώνα.

* * *

Οι διάδοχοι του Κωνσταντίνου (του Μεγάλου, Αγίου και Ισαποστόλου) τον ξεπέρασαν κατά πολύ σε δράση κατά των εθνικών.. Ο Κωνστάντιος βασίλευσε από το 337 έως το 361. Νομοθέτησε τον Απρίλιο του 353, ποινή θανάτου για όσους τελούσαν θυσίες στους ναούς. Των ειδώλων παντελώς απηγόρευσεν θεραπείαν, μας πληροφορεί ο Θεοδώρητος Κύρου, στην Εκκλησιαστική Ιστορία του (ΙΙΙ, 7). Με άλλον νόμο, τον Ιούνιο του 356, προέβλεψε ποινή θανάτου στους προσκυνούντες τα είδωλα (Cod. Theod. XVI, 10.4, 10.6). Όπως μας πληροφορεί ο εθνικός Λιβάνιος (ΧVII, 7) , ήταν ο πρώτος που ιερά και νεώ τους μεν έκλεισε, τους δε κατέσκαψε, τους δε βεβήλους αποφήνας πόρνοις ενοικείν έδωκεν. Ο Κωνστάντιος εγκαθίδρυσε στη Σκυθόπολη της Συρίας στρατόπεδα συγκέντρωσης και θανάτου, οργανωμένα κέντρα βασανισμού και δολοφονίας των Ελλήνων εθνικών.

Για τη Σκυθόπολη, τη Μακρόνησο ή το Νταχάου του χριστιανισμού, ο Εμμανουήλ Ροϊδης γράφει στην Πάπισσα Ιωάννα, το 1866 (Εκδ. ΕΡΜΗΣ, Αθήνα 1990, σελ. 200): Και ου μόνον κατά των λίθων επέδειξαν τον χριστιανικόν ζήλον των οι ακάματοι εκείνοι ειδωλοθραύσται, αλλά και κατά των δυστυχών εκείνων, όσους υπωπτεύοντο εμμένοντας εις των πατέρων των την θρησκείαν. Ο σφάζων πρόβατον προς οικογενειακήν ευωχίαν, ο προσφέρων άνθη εις του πατρός του τον τάφον, ο συλλέγων χαμαίμηλα εις το φως της σελήνης, ο αρωματίζων την οικίαν του ή φέρων ανηρτημένον περί τον τράχηλον φυλακτήριον κατά του πυρετού κατεμηνύετο υπό κουκουλοφόρων κατασκόπων ως μάγος ή ειδωλολάτρης, κατεβαρύνετο δι αλύσεων και εστέλλετο εις Σκυθούπολιν, όπου είχε στηθεί το χριστιανικόν κρεουργείον. Εκεί συνεδρίαζον ευσεβείς δικασταί, αμιλλώμενοι τις πλείονας ειδωλολάτρας να οπτήσει επί εσχάρας, να βράση εντός ζέοντος ελαίου ή να κατακόψη μεληδόν. Μυριάδες μαρτυρολογίων διηγούνται τας αθλήσεις των χριστιανών ομολογητών, εκ των πληγών των οποίων έσταζε γάλα, και τους εδρόσιζον αι φλόγες, αλλ’ ουδείς έγραψεν ακόμη το αψευδές συναξάριον των μαρτύρων εκείνων, οίτινες αντί μυθώδους γάλακτος έχυσαν αίμα αληθές και αντί να δροσίσει κατέκαυσε το πυρ της χριστιανικής ανεπιεικίας, καυστικότερον όν, φαίνεται, του πυρός της πολυθεϊκής ωμότητος.

Προσέξτε εκείνο το υπό κουκουλοφόρων κατασκόπων. Μερικά πράγματα είναι διαχρονικά…


Στην εκτενή υποσημείωση της ανωτέρω περικοπής, ο Ροΐδης σημειώνει (ό.π., σελ. 284-6), εν έτει 1866: Κατά τας αρχάς του Μεσαίωνος επί Ουάλεντος, Ουαλεντινιανού και Θεοδοσίου συνεστήθη εν Ανατολή αληθής «Ιερά Εξέτασις», ής αι θηριωδίαι, αι καταπιέσεις και αι σφαγαί δεν έχουσι τι να φθονήσωσιν εις τους Ιεροδικαστάς της Ισπανίας, οίτινες άτομα μόνον κατεδίωκον επί κακοδοξία, ενώ οι Ορθόδοξοι «σωφρονισταί» της Ανατολής προυτίθεντο να εξαλείψωσιν αθρόους από του προσώπου της γης πάντας τους ελληνίζοντας ή φιλοσοφούντας. Τα περί τούτων χωρία των συγχρόνων ιστορικών εξαλείφουσι παν ίχνος αμφιβολίας, διεγείροντα αγανάκτησιν και φρίκην κατά των ελθόντων «βαλείν μάχαιραν και ουχί ειρήνην» (…)

Παρά του χριστιανού χρονογράφου Σωζομένου, ον ουδείς βεβαίως θέλει κατηγορήσει ως συκοφαντούντα τους ομοθρήσκους του, μανθάνομεν ότι «των ελληνιστών μικρού πάντες κατ’ εκείνο διεφθάρησαν, και οι μεν πυρί, οι δε ξίφει απολέσθαι προσετάχθησαν. Παραπλησίως δε δια την αυτήν αιτίαν διεφθάρησαν οι ανά πάσαν την αρχομένην λαμπρώς φιλοσοφούντες. Αλλά και εις μη φιλοσόφους, εσθήτι δε τη εκείνων χρωμένους εχώρει ο φόνος’ ως μηδέ τους τα’ άλλα επιτηδεύοντας κροκωτοίς τριβωνίοις αμφιένυσθαι, δι υπόνοιαν κινδύνου και δέος» (Ερμ. Σωζομένου, «Εκκλ. Ιστορ.», βιβλ. Στ’, κεφ. 35).


Μας πληροφορεί εδώ ο Σωζομενός ότι η τρομοκρατία είχε φτάσει σε τέτοια επίπεδα που οι άνθρωποι άλλαζαν άρον άρον τον τρόπο του ντυσίματός τους - μη και τους πάρουν κατά λάθος για φιλοσόφους και τους μακελέψουν… Ούτε λόγος βέβαια για διάλογο και αλληλοπεριχώρηση! Και συνεχίζει ο Ροΐδης:

Ο δε Ζώσιμος περιγράφει φοβεροίς χρώμασι τον επί Βαλεντινιανού διωγμόν των φιλοσόφων. «Προς δε οργήν άμετρον ο βασιλεύς αναστάς υπόπτως είχε προς άπαντας τους επί φιλοσοφία διαβοήτους ή άλλως λόγοις εντεθραμμένους. Και δη επέμποντο πανταχόθεν οιμωγαί και απάντων κοινός οδυρμός’ ην δε πλήρη τα δεσμωτήρια των μάτην οικούντων αυτά’ και οι μεν συκοφάνται δίχα παντός ανεχώρουν κινδύνου, οι δε κρινόμενοι νυν μεν ετιμώντο θανάτου, δίχα νομίμων ελέγχων, οι δε τας ουσίας απόλλυον, παίδας και γυναίκας εσχάτη τύχη καταλείποντες. Ήσαν δε ούτοι πάντες εις άκρον παιδείας εληλυθότες και φθόνω μάλλον ή ψήφω δικαία κατακριθέντες. Ούτω δε ομού πάντα συνεταράττοντο, ώστε και των προσιόντων τας οικίας επεισιέναι μετά πλήθους τους συκοφάντας, και τους απαντώντας αρπάζειν εκδιδόναι τε τοις φονεύειν άπαντας και δίχα κρίσεως τεταγμένοις. Των δε ατοπημάτων ήν κολοφών Φήστος’ ον εις πάσαν ωμότητα ειδώς πρόχειρον όντα της Ασίας ανθύπατον βασιλεύς έστειλεν, ως αν μηδείς των περί τους λόγους εσπουδακότων απολειφθείη. Και εις έργον είη το βούλευμα’ πάντας γε ο Φήστος αναζητήσας, ους μεν εύρεν ακρίτως απέκτεινε, τοις δε λοιποίς υπερόριον αυτοίς φυγήν ηνάγκασεν επιθείναι» (Ζωσιμ. «Ιστορ.», βιβλ. Δ’, σελ. 218 της εν των Πανεπιστ. Εκδ. του 1676).

Τι να σχολιάσει κανείς σ’ αυτό το συγκλονιστικό μέσα στη λιτότητά του κείμενο – πέραν του ότι παραμένει πεισματικά εκτός της ελληνοχριστιανικής εκπαίδευσης των Ελλήνων, ενώ διδάσκονται τα παραμύθια περί της αλληλοπεριχώρησης… Αλλά ο Ροΐδης έχει κι άλλα ενδιαφέροντα για τους «Πατερικούς αναρχικούς» και τον bfo:

Ο δε Λιβάνιος εις τον «Υπέρ Ιερών» λόγον του, το κύκνειον τούτο άσμα του θνήσκοντος ελληνισμού, συγκινεί ημάς μέχρι δακρύων διηγούμενος τα παθήματα των αθλίων χωρικών, γυμνουμένων υπό των καλογήρων: «Χωρούσιν τοίνυν δια των αγρών (οι μοναχοί) ώσπερ χείμαρροι κατασύροντες δια των ιερών τους αγρούς … οι φασί μεν τοις ιεροίς πολεμείν, έστι δε ο πόλεμος ούτως πόρος των μεν τοις ναοίς εγκειμένων, των δε τα όντα τοις ταλαιπώρεις αρπαζόντων, τα τε κείμενα αυτοίς`από της γης (τα εν τοις αποθήκαις δηλ.) και α τρέφουσι. Τοις δε ουκ αρκεί ταύτα, αλλά και γην σφετερίζονατι την του δείνος, ιεράν είναι λέγοντες, και πολλοί των πατρώων εστέρηνται δι ονόματος ουκ αληθούς’ οι δε εκ των ετέτων τρυφώσι κακών, οι τω νηστεύειν, ως φασίν, τον αυτών θεραπεύοντες Θεόν. Καν ακούσωσιν αγρόν έχει τι των αρπασθήναι δυναμένων, ευθύς ούτος εν θυσίαις τε έστι και δεινά ποιεί, και δει στρατείας επ’ αυτόν και πάρεισιν οι ‘σωφρονισταί’, τούτο γαρ όνομα έχουσιν οι λησταί’ οι μεν γε πειρώνται λανθάνειν και α τολμώσιν αρνούνται, καν καλέσης ληστήν, ύβρισας, οι δε επί τούτω φιλοτιμούνται και σεμνύνονται, και τους αγνοούντας διδάσκουσι κτλ» (Λιβαν. Λογ., έκδ. Reiske, σελ. 167-8).

Ουχ ήττον επιβαρυντική είναι και η μαρτυρία του Αμ. Μαρκελλίνου, ην πιστώς μεταφράζομεν: «Ήρκει να κατηγορηθή τις υπό κακοβούλου κατασκόπου, ότι έφερεν περί τον τράχηλον φυλακτήριον κατά του πυρετού ή εφάνη παρακαθήμενος πλησίον τάφου ή ερειπίου, ίνα καταδικασθή εις θάνατον ως ειδωλολάτρης ή νεκρόμαντις. Εκ των απωτάτων άκρων της αυτοκρατορίας εσύροντο αλυσόδετοι πάσης τάξεως και ηλικίας πολίται, ων οι μεν απέθνησκον καθ’ οδόν, οι δε εν τοις δεσμωτηρίοις’ οι δε επιζώντες εστέλλοντο εις Σκυθόπολιν, απόκεντρον εν Παλαιστίνη πόλιν, όπου είχον στηθεί τα βασανιστήρια και το σφαγείον. Ο πρώτος βασανισθείς ην ο Σιμπλίκιος, μετά δε τούτον Παρνάσιος, είτα ο Ανδρονίσκος κτλ». (Αμ. Μαρκελ., ιθ’ 121).

Ταύτα πάντα έπρεπε, νομίζω, να καταστήσωσι τους μεν εκκλησιαστικούς συγγραφείς μετριωτέρους, οσάκις καταφέρονται κατά της σκληρότητος των ειδωλολατρών, οίτινες μόνους τους συνωμότας και τους υβριστάς της θρησκείας των ετιμώρουν, ημάς δε τους Ορθοδόξους ήττον δριμείς προς τους Δυτικούς, οσάκις επιρρίπτομεν κατά του προσώπου αυτών την σφαγήν της νυκτός του Αγ. Βαρθολομαίου και την Ιεράν Εξέτασιν, ην παρά των Βυζαντινών παρέλαβον.


«Μετριότεροι» πρέπει να καταστούν και οι νεόκοποι ενθουσιώδεις υποστηρικτές της Ορθοδοξίας, οι μη εννοούντες να εννοήσουν όσα έγραψε το Ροΐδης ήδη πριν ενάμισι αιώνα! Αμήν.

* * *

(Ο πίνακας που κοσμεί το κείμενο είναι του Πολυχρόνη Λεμπέση)
 
Έγραψε ο Πάνος - Κυριακή, Ιανουαρίου 22, 2006 |


62 Comments:


  • At 7:11 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος

    Nα θυμίσω μια φράση του Τσιφόρου:

    Oι θρησκείες πουλάνε οικόπεδα στη σελήνη.

    Και μια προσωπική ιστοριούλα που μπλέκει και τους ... Τούρκους: Eξηγούσα, στο χωρίο μου, τη δεκαετία του 80 (ο νεοφώτιστος) ότι οι θρησκείες είναι ελαφρώς απάτη, και εισέπραξα την εξής ερώτηση-διαπίστωση:
    "Δηλαδή είσαι Τούρκος;"
    Ακόμη τρέχω.

    Σχολιαστής

     
  • At 7:20 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος

    Πάνο:
    Διάβασα τις τρεις πρώτες ενότητες και είχα τρεις τεσσερες ενστάσεις σε κάθε ενότητα.Άν το τέλείωνα υποθέτω θα είχα καμμιά σαρανταριά, τουτέστιν θα χρειαζόμουν ένα ανάλογο σεντόνι για να σε σχολιάσω. Προσπαθώ να βρω τί είναι αυτό που σε κάνει να αδυνατείς να κατανοήσεις τα αυτονόητα επιχειρήματα του bfo. Τι είναι αυτό που κάνει εσένα και άλλους του αρχαιοελληνικού κλίματος να πασχίζετε να αποδείξετε τη ρήξη της συνέχειας της ελληνικότητας από το χριστιανισμό. Η απάντηση στην πρώτη μου απορία είναι η εξής: παντελής άγνοια των πολιτικών, κοινωνικών, οικονομικών και φιλοσοφικών συγκρούσεων στην εν λόγω ιστορική συγκυρία. Αν δει κανείς τις πηγές από τις οποίες αντλείς επιχειρήματα καταλαβαίνει γιατί. Η απάντηση στη δεύτερη απορία ειναι ότι στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και της πολιτιστικής ομογενοποίησης είναι αναμενόμενη η καταφυγή στο "ένδοξο παρελθόν". Αυτή είναι παγκόσμια αντίδραση.Κάποιοι (στην Ελλάδα) μ'αυτή τη λογική επεστρεψαν στη θρησκεία (θρησκειοποίηση που λέει ο Γιανναράς για το φαινόμενο),άλλοι στο αρχαίο κάλλος. Αυτές είναι οι δυο εκφράσεις του ελληνικού φονταμενταλισμού. Πουθενά δεν είδα δηλ. από αυτό το "ρεύμα" των αρχαιολατρών μια προσπάθεια να ανιχνευθούν απαντήσεις στα μεγάλα σύγχρονα προβλήματα του ανθρώπου ως ατομικού και συλλογικού υποκειμένου. Η πολεμική τους εξαντλείται στις κονταρομαχίες με την Ορθοδοξία. Κατά συνέπεια ένας τέτοιος διάλογος μόνο μεταξύ Δαυλού και παραεκκλησιαστικών οργανώσεων μπορεί να γίνει.

    Ηλίας

     
  • At 7:34 μ.μ., Blogger A.F.Marx

    Το σεντόνι δεν αντέχω να το διαβάσω, αλλά να επισημάνω ότι ο ορθός τύπος είναι "κοινοτοπία"(κοινός τόπος- cliche) και όχι "κοινοτυπία". Ο Big fat opinion το πάλεψε, αλλά έχασε 2-1

     
  • At 7:50 μ.μ., Blogger Πάνος

    Ηλίας:
    "Αν δει κανείς τις πηγές από τις οποίες αντλείς επιχειρήματα καταλαβαίνει γιατί"

    *

    Παύλος, Πέτρος, Ιωάννης, λειτουργικά κείμενα της Εκκλησίας, Κωνσταντέλος, Ρωμανίδης, Μεταλληνός, Δρακόπουλος, Ιστορία του Ελληνικού Έθνους,...

    ...αλλά και Πετρόπουλος, ER Dodds, Deschner...

    Τόσο κακές είναι λοιπόν οι πηγές μου; Μήπως επειδή δεν περιλαμβάνουν Ζιάκα, Ζηζιούλα, Γιανναρά, Καραμπελιά; Μα στον bfo απαντώ, όχι σ' αυτούς!

    *

    Για μια ακόμα φορά μου αποδίδεις το χαρακτηρισμό του αρχαιολάτρη - αυτή τη φορά χωρίς να μπεις στον κόπο να διαβάσεις το κείμενο! Εύγε!

    *

    Το διαψεύδω λοιπόν - γι αυτούς που έχει νόημα και σκοπεύουν να διαβάσουν το κείμενο: Δεν είμαι αρχαιολάτρης! Μπααα...

     
  • At 8:01 μ.μ., Blogger Πάνος

    Μάρξ - ευχαριστώ για την (έγκαιρη!) επισήμανση. Διόρθωσα και τις ...εσωτερικές, όσες βρήκα.

    *

    Το σεντόνι να το μελετήσεις κάποιο βράδυ που θα θέλεις να κοιμηθείς και δε θα σου κολάει ύπνος: είναι ένα κι ένα γι' αυτή τη δουλειά!

     
  • At 8:06 μ.μ., Blogger Big Fat Opinion

    - Πουτ δη ντοπ ντάουν σλόουλυ!

    Θα απαντήσω, βεβαίως βεβαίως. Αλλά περίμενα κάτι περισσότερο γαμώτο... (όχι σε έκταση!)

     
  • At 8:12 μ.μ., Blogger Athanassios

    Εξαιρετική πηγή εικόνας πάντως για το θέμα... θεσπέσιος κώλος...

    Μα που το άκουσε αυτό ο Ηλίας -ότι ανατρέχουμε στις πηγές επειδή δήθεν μας πιέζει η παγκοσμιοποίηση-- χαχαχα... προσωπικά θέλω να ξεχάσω τις πηγές, ειδικά αυτές που αναφέρει ο blogάρχης.... και λατρεύω την παγκοσμιοποίηση... μπας και μας σώσει απ΄αυτές τις μαλακίες

     
  • At 8:37 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος

    Πάνο, προφανώς δεν κρίνω εσένα(που σε θεωρώ άλλωστε κρυπτοχριστιανό-συμφωνώ με το Χοιροβοσκό,στο λέω εξάλλου χρόνια τώρα),κρίνω την λογική του κειμένου και σ'αυτό εμφανίσεσαι με θέσεις και επιχειρήματα που βρίσκει κανείς στα έντυπα αυτού (του αρχαιολατρικού) χώρου.

    Το να διανθίζεις τον Κρεβατά και τον Σιμόπουλο με ολίγον Ρωμανίδη δεν αναιρεί την "κατευθυνση" των πηγών σου,που δείχνει και την "κατεύθυνση " της προβληματικής σου.


    Ηλίας

     
  • At 9:00 μ.μ., Blogger Πάνος

    Athanassios - μαζί σου! (όπως πάντα...)

    *

    Ηλία, είναι πολύ βολικό αυτό που κάνεις: βάζεις μια ετικέττα (άσχετη, βεβαίως) - και καθάρισες!

    Δεν με εκπλήσεις, πάντως - όταν έγραφα το κείμενο είχα υπόψη μου αποκλειστικά τους αχάλαστους, τους μη κολλημένους αναγνώστες - υπάρχουν και τέτοιοι!

    Οι εξυπνάδες (από τους άλλους) αξιολογούνται ...αναλόγως.

     
  • At 9:10 μ.μ., Blogger Mirandolina

    Πάνο μπράβο σας, αν και... πονηρούλη, κλέβετε! Δεν το περίμενα αυτό από σας! Ηλία, Ηλία, ο φίλος μας κλέβει! Να σας πω, Πάνο, κι αφού ο Σιμόπουλος λέει όλα αυτά τα τρομερά, μήπως καταλήγει να πει ότι αν δεν υπήρχε η Ορθοδοξία δε θα χε μείνει τίποτε από το εξαίσιο ελληναριό; ε; ε;

    [Τον Καστοριάδη τον είχε χαρακτηρίσει ανελλήνιστο ο Ράνσιμαν, τι να πω εγώ; Για άλλα τον αγαπάμε, όχι για τις ιστορικές του γνώσεις. Εκεί ήταν σχεδόν αναλφάβητος, η αγάπη μου)

    Ηλία, το κρατάει το επίπεδο ο Πάνος, αν και με μια δυό πονηριές (Πάνο, παραδεχθείτε!). Σκεφθείτε: θα μπορούσε να μας κοτσάρει όλη την αντιγνώση, ας πούμε (έχω υποφέρει κι αν έχω υποφέρει και φαντάζομαι κι εσείς...)

    Πάντως, έπρεπε κι εσείς να κόψετε το κείμενο σε δόσεις Πάνο - εμένα μ αρες η ωραία μάχη σας (κι ενθουσιάζομαι - ωραίο καρφάκι- κι εδώ κι εκεί, γιατί μ αρες η ομορφιά του ανθρώπου που είστε μαζί, αλλά καρδιακά ξέρετε που στέκομαι) αλλά πολλούς θα τους τρομάζουν τα κατεβατά κι είναι κρίμα να χάνουν τα κείμενα γι αυτό το λόγο, ειδικά οι νεώτεροι και πιο ανυπόμονοι! Λέω, μπορεί να σφάλλω κιόλας.

     
  • At 9:17 μ.μ., Blogger Mirandolina

    Δε βρίσκω το Λακαριέρ μου... Δε βρίσκω το Λακαριέρ μου... Δε βρίσκω το Λακαριέρ μου...

     
  • At 9:35 μ.μ., Blogger Πάνος

    Mirantolina, αν και ο Χατζιδάκις είχε πει πως οι ιδιοφυείς κλέβουν (οπότε έχω γερό ...άλλοθι) - σας διαβεβαιώνω οτι δεν έκλεψα το παραμικρό, με την έννοια ότι όλες (οι σημαντικές) πηγές μου αναφέρονται - δεν τις κρατάω κρυφές (και γιατί να το κάνω;). Φυσικά αν το κείμενο δημοσιευόταν σε έντυπο θα είχε μαζί και την πλήρη βιβλιογραφική του τεκμηρίωση - περίπου 130 αναφορές.

    *

    Αν υπονοείτε την "αντιγνώση" της Ζωγράφου - είναι από τα βιβλία που (περιέργως μεν, αλλά) δε διάβασα ποτέ - ούτε την έχω στη βιβλιοθήκη μου.

    *


    Ο Σερ Στήβεν, αυτό που είπε για τον Καστοριάδη σε ποιά ηλικία το είπε; Γιατί εκτός που είναι κακοήθες - είναι και μεγάλη μπούρδα!

    *

    Η έκταση του κειμένου δεν με απασχολεί καθόλου - δεν το έγραψα με τη λογική φαστ- φουντ: όποιος γουστάρει εκτυπώνει, αράζει στο γραφείο του και διαβάζει σαν άνθρωπος!

    *

    Δεν είδα καμιά αντίδραση στη δική σας, προσωπική, κοινοτοπία. Μήπως κιοτέψατε και δεν το διαβάσατε το κείμενο - ή απλώς παραμένετε υπεράνω;

    *

    Mόλις είδα πως ψάχνετε το Λακαριέρ και αυτός κρύβεται: ίσως κατάλαβε οτι το συγκεκριμένο "επιχείρημά" του είναι ...του κλαμάτου της ρέγγας!

     
  • At 9:38 μ.μ., Blogger Mirandolina

    Δεν ξέρω αν σας το πα, αλλά δε βρίσκω το Λακαριέρ μου!!!

    Οπότε, από μνήμης κι από λογικής, αφού διευκρινίσω: Πάνο, εγώ έχω δηλώσει τσιφτευτελής και το περηφανεύουμαι, για κακό μου το λέτε; Εγώ σας ευχαριστώ, υποχρέωσίς μου! Με την απλή τσιφτετελολογική μου, λοιπόν σας απαντώ:

    "α. Οι Έλληνες, τον καιρό για τον οποίο μιλάμε, είχαν να κατακτήσουν οποιονδήποτε λαό τουλάχιστον εξακόσια χρόνια: από την εποχή των άμεσων επιγόνων του Μεγάλου Αλεξάνδρου".

    Ναι, αλλά τους αρχαίους αυτούς ανθρώπους που λέγονταν Αιγύφτιοι (κι από τους οποίους καταγόμεθα εγώ, λόγω προπάππου ξακουστού κλαρινετζή, κι ο Μάγκας) τους είχαν κατακτήσει. Κι επειδή τους κατάκτησαν πέντε αιώνες πριν, πάει να πει ότι η κατάκτηση δε μετράει αν ακόμη αυτό που βλέπουν ως εχθρό είναι ο έλλην, που, το γνωρίζει, ξεύρει την καταγωγή του;

    "β. Τα πραγματικά αφεντικά (οι Ρωμαίοι) ήταν κατ’ εξοχήν λογικοί άνθρωποι: ουδέποτε υποχρέωσαν κανένα λαό να εγκαταλείψει τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις – αρκεί να ήταν (πολιτικά) υπάκουος."

    Πραγματικά ξεπραγματικά στα δικά σας μάτια, στα μάτια του αιγυφτιακού μου λαού, τα αφεντικά ήταν οι έλληνες. Αυτοί οι έλληνες είχαν φέρει τους θεούς τους, τους έχτιζαν ναούς κι αγάλματα, άσε που είχαν βάλει γωνία το ιερατείο των αιγυφτίων θεών για χάρη των ελληνικών (και ξέρετε τι σημαίνει κόντρα ιερατείων, δε χρειάζεται να σας εξηγήσω εγώ). Κι από πάνω, οι ρωμαίοι δεν ανακατεύονταν διότι ως ρωμαίοι γουστάρανε ελλαδίτσα χοντρά αρκεί να ήταν δική τους, κάτι σαν άγγλοι φιλλέληνες ένα πράμμα. Επιπροσθέτως, άμα ρίξετε μια ματιά στα ονόματα των διαφόρων φιρμών της εποχής σε όλους τους τομείς, θα δείτε ότι το ελληνικό σανδάλι ακόμη πατούσε τον αιγυφτιακόν λαιμό. Τέλος, προσέξτε στο χάρτη πόσον κοντύτερα είναι η Αίγυφτος εις την Παλαιστίνη. Το μη ξεκούδουνον του πράγματος είναι πεντακάθαρο, δηλαδή.

    "γ. Μήπως είχε μεσολαβήσει «κάτι»; Ω, ναι! Ο …εκχριστιανισμός τους! Συνεπώς η εκδικητική τους μανία κατά των αρχαίων ναών είχε ονοματεπώνυμο (ήταν, δηλαδή, απολύτως κατευθυνόμενη πολιτικά) και τα επιχειρήματα του Λακαριέρ είναι άκρως επισφαλή (για να μην τα πω μπούρδες…)".

    Ίσα ίσα, Πάνο! Το ερώτημα που θέτει και καλείται να απαντήσει ο ιστορικός (κι ο Λακαριέρ) είναι «γιατί οι αιγύφτιοι εκχριστιανιστήκαμε μαζικά, ενώ οι έλληνες παρέμεναν έλληνες;». Προφανέστατα διότι δε γουστάραμε να ταυτιζόμαστε με τον εχθρό. Γι αυτό, Πάνο, όταν οι έλληνες εκχριστιανίζονται, η πρώτη αίρεση που γεννάται είναι η κοπτική στην Αίγυφτο. Κι η πρώτη «αιρετική» με τη βούλα εκκλησία είναι η αιγυφτιακή. Και επειδή σήμερον οι αδελφοί κόπται παραδέχονται ότι οι λόγοι αποχωρισμού των προχαλκηδονίων εκκλησιών ήτο *κυρίως* εθνικοί, γι αυτό κι ανθεί ο διάλογος, να ξέρετε.

     
  • At 9:44 μ.μ., Blogger Mirandolina

    Πανο, συν-ξυγγράφαμε! Χαίρομαι που έχετε μιαν ποιοτική βιβλιοθήκη! :-)

    Το περί "κλεψίματος" πάει στο ότι αγνοείτε το τελικό συμπέρασμα του Σιμόπουλου: η ελληνικότητα οφείλει την επιβίωσή της στην ορθοδοξία.

    [Δεν είμαι υπεράνω ή οτιδήποτε τέτοιο, απλώς είμαι λίγο αργή (και μη μου μαλώνετε το σερ Στήβεν, τον αγαπάω πάρα πολύ και το παίρνω κατακαρδα)]

     
  • At 9:53 μ.μ., Blogger Πάνος

    Μιραντολίνα, συγνώμη, το ξέχασα: επειδή το κείμενο είναι διαρθρωμένο πάνω στα βήματα του bfo δεν είχα την ευκαιρία να αναπτύξω και τις (ελάχιστες μεν, σημαντικές δε) θετικές συνεισφορές της Ορθοδοξίας - οι οποίες όμως α. πληρώθηκαν πανάκριβα (στο πολλαπλάσιο) από τον ελληνισμό και β. οι τελευταίες έχουν ήδη 200 χρόνια που υλοποιήθηκαν.

    Με την έννοια αυτή, ούτε ο Σιμόπουλος διαφωνεί με τον εαυτό του, ούτε εγώ (σε γενικές γραμμές) με τον Σιμόπουλο - ελπίζω πως κι αυτό κάποια στιγμή θα το συζητήσουμε, όταν θα μιλάμε για τη νέα ελληνικότητα.

    (ο οποίος Σιμόπουλος ήταν αστέρι - κι ας λέει ό,τι θέλει ο Ηλίας...)

    *

    Μόλις είδα και το τελευταίο σας σχόλιο: επιτέλους, το ΠΡΩΤΟ σχόλιο (αν και 13ο!) που αφορά ευθέως όσα γράφονται στο κείμενο! Απλώς διαφωνούμε - νο πρόμπλεμ!

    *

    Διορθώνω: το προτελευταίο.

    *

    Τον Σερ Στήβεν θα τον εμπιστευόμουνα περισσότερο σε όσα αφορούν το σκάτς, παρά το Βυζάντιο. Σοβαρολογώ.

     
  • At 11:26 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος

    "Τον Σερ Στήβεν θα τον εμπιστευόμουνα περισσότερο σε όσα αφορούν το σκάτς, παρά το Βυζάντιο. Σοβαρολογώ. ";;;;;;;!!!!

    " όταν έγραφα το κείμενο είχα υπόψη μου αποκλειστικά τους αχάλαστους, τους μη κολλημένους αναγνώστες - υπάρχουν και τέτοιοι!";;;;!!!!!!


    Με κόπο,ομολογώ, διάβασα και το υπόλοιπο κείμενο.
    Κεντρική ιδέα: Ο Χριστιανισμός επεβλήθη στον ακμάζοντα τότε Ελληνισμό διά της βίας.

    Τα ίδια επικαλείται κι'ο Περισσός γιά την "Σοσιαλισμό".΄Ποτέ η συνομωσιολογία δεν ερμήνευσε την ιστορία.


    Να κάνω μιά προβοκατόρικη ερώτηση;

    Εχεις ακούσει κάτι γιά τη σύγκρουση Δωριέων- Μυκηναίκού πολιτισμού;Πως την κρίνεις εκεί τη βία; Η συνέχεια της ελληνικότητας δεν διασπάσθηκε τότε;(και μη μου πείς ότι οι Μυκηναίοι δεν ήταν Έλληνες).


    Ηλίας

     
  • At 11:33 μ.μ., Blogger alombar42

    Αργησα να το δω αλλά υπόσχομαι να το διαβάσω προσεκτικά.

    Στο μεταξύ απολαύστε την άποψη οτι ο κόσμος δημιουργήθηκε από μια Τεράστια Ιπτάμενη Μακαρονάδα.

     
  • At 11:39 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος

    "Οι στρατιώτες και οι παπάδες είναι τα πιο άχρηστα επαγγέλματα στον κόσμο".Ν.Δήμου said,στο χθεσινό του..
    Και ποιος θα σε "διαβάσει" τότε κύριε Δήμου;

    Θα μου πεις γιατί στο στέλνω. Γιατί μ'αυτή την απόφανση πήρε 220 σχόλια. "'Άκου πτώμα να μαθαίνεις!"


    Ηλίας

     
  • At 11:52 μ.μ., Blogger Πάνος

    Ηλίας,
    (για το σχόλιο στο ποστ):

    παλικάρι μου, αφού αποδεδειγμένα σε ζαλίζει - γιατί επιμένεις; Άστο καλύτερα...

    (η ερώτηση που κάνεις, όπως την κάνεις, δείχνει ότι κι αν διάβασες κι αν δε διάβασες μυρωδιά δεν πήρες από την "κεντρική ιδέα" του κειμένου)

    *

    Ηλίας,
    (για το σχόλιο περί Ν.Δ.):
    Δεν έχεις παρά να πας να του το πεις - εμένα ο απώτερος στόχος μου είναι να έχω 3-4 σχόλια σε κάθε θέμα που ανεβάζω. Προσπαθώ, αλλά προς το παρόν, δεν.

    *

    Βρε alombar 42, δεν είναι υποχρεωτικό κιόλας...

    Είχα ακούσει κάτι για μουσακά. Τελικά ήταν μακαρονάδα;

     
  • At 12:07 π.μ., Blogger alombar42

    Ηλία, θύμισέ μου από πού είναι η ατάκα περί πτώματος, μην πω κοτσάνα :)

    Πάνο, διάβασέ το, μόλις έμαθα οτι έτσι και σταματήσουν να διδάσκουν τη θεωρία της εξέλιξης, ετοιμάζουν μηνύσεις πραγματικές. Νόμιζα οτι είναι απλώς πλάκα, αλλά φαίνεται οτι το έχουν πάρει πολύ σοβαρά.
    Το ποστ θα το διαβάσω, μαζί με όλες τις αναφορές, όσο χρόνο χρειαστεί. Με κόφτει το θέμα...

     
  • At 12:08 π.μ., Anonymous Ανώνυμος

    Προφανώς έχεις περάσει σε στάδιο "αυτόματης", σουρρεαλιστικής ιστοριογραφίας και κατά συνέπεια ξεχνάς τί έγραψες.
    Μιλώντας με τη γλώσσα των αριθμών σου λέω:
    Απ' τις 16 ενότητες οι 13 αφορούν στη βία της επιβολής και οι 3 στην πολιτισμική ασυνέχεια.

    Ηλίας

     
  • At 12:12 π.μ., Anonymous Ανώνυμος

    Χαίρε Alombar, είναι από "Τα κουρέλια τραγουδάνε ακόμα" του Νικολαϊδη

    Ηλίας

     
  • At 12:33 π.μ., Blogger Πάνος

    Ηλία, μια και άρχισες τη "μελέτη εις βάθος" ελπίζω να συνειδητοποιήσεις επιτέλους τη διαφορά ανάμεσα στις λέξεις "πετυχημένη" και "μοναδική" - δεν είναι δα και τόσο δύσκολο!

    Επίσης, να δώσεις μια πειστική εξήγηση για τη νομοθεσία της εποχής, μεταφρασμένα αποσπάσματα της οποίας παραθέτω στο κείμενο.

    *

    Κατόπιν, περνάμε σε πιο σύνθετα ζητήματα - να ξεμεπερδέψουμε τις συνέχειες και τις ασυνέχειες.

    *

    Είσαι σίγουρος πως η ατάκα είναι από την ταινία; Έχω την αίσθηση πως την έχω ακούσει ακόμα παλιότερα.

     
  • At 1:56 π.μ., Blogger valentin

    Δηλώνω εντυπωσιαμένος από την παρέλαση πληροφοριών και παραθεμάτων από την ύστερη αρχαιότητα (κυρίως). Κείμενο που λόγω άποψης και τεκμηρίωσης αξίζει να τυπωθεί και να μην είναι μόνο ένα ποστ.

    Διαφωνιούλα
    >Να όμως που το όνομα Έλληνας, με τη σημασία του εθνικού προσδιορισμού επανεμφανίζεται στα μέσα του 12ου αιώνα (Γεώργιος Τσερνίκης) και στη συνέχεια, σταδιακά, καθιερώνεται (Καβάσιλας, Νικηφόρος Βλεμμύδης, Θεόδωρος Μετοχίτης -13ος αιώνας) ακόμα και ανάμεσα στους εκκλησιαστικούς κύκλους. Ακολούθησε ο Πλήθωνας, οποίος διακήρυξε ξεκάθαρα την Ελληνικότητα –και οι Οθωμανοί

    Νομίζω για έθνος στην περιπτωση του ελληνικού μπορούμε να μιλάμε από το 18ο αιώνα, τέλη μάλιστα, και μετά. Το 'Έλληνας' σε αυτούς που αναφέρεις δεν έχει εθνική σημασία.

     
  • At 6:48 π.μ., Blogger Mirandolina

    "Νομίζω για έθνος στην περιπτωση του ελληνικού μπορούμε να μιλάμε από το 18ο αιώνα, τέλη μάλιστα, και μετά. Το 'Έλληνας' σε αυτούς που αναφέρεις δεν έχει εθνική σημασία".

    Γιατί; που το στηρίζεις;

     
  • At 11:30 π.μ., Blogger alombar42

    Ηλία, ευχαριστώ για την επιβεβαίωση.
    Πάνο, δεν ξέρω αν ακούγεται και αλλού, αλλά στα Κουρέλια ακούγεται (τη λέει και ο ίδιος ο ΝΝ μερικές φορές).

     
  • At 4:53 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος

    Ω! Οι φίλτατοι ορθο-λογιστές πλην "ανορθόγραφοι". Χαίρεσθε valentin. Που "κειμένεται" το ελληνικό έθνος σήμερα; Χτες το άφησα στον 18ο αι. Αν υπάρχει καμμιά εξέλιξη ενημερώστε και μας τους "νεοκαθαρευουσιάνους", "νεοορθόδοξους",μη μείνουμε εκτός νυμφώνος της "νέας ελληνικότητας".Έχουμε κι εμείς τις ανησυχίες μας.
    Ήταν παππούς μας ο Μακρυγιάννης; Είναι υπαρκτά ιστορικά πρόσωπα ο Κων|νος Παλαιολόγος και ο Ρήγας Φεραίος; Ανήκει η Άννα Κομνηνή στην προϊστορική Χρονογραφία;

    Πάμε τώρα όλοι μαζί παιδιά.-Μirandolina γιατί τους βάλατε στο ταχύρρυθμο; Μπλογκάρχα συγκεντρωθείτε! valentin μην πειράζετε τα πνεύματα στην Αντιγόνη!

    Πάμε:
    Σβ+ο=Σβο
    ρ+ω=ρω
    ν+ος=νος
    Όλοι μαζί δυνατά:
    ΣΒΟΡΩΝΟΣ!
    Ωραία,ωραία! Αρκετά για σήμερα!


    Ηλίας

     
  • At 5:24 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος

    Φίλε Ηλία

    Γου + α = Γα
    του + α = τα
    όλα μαζί Κατσούλα

    δηλαδή γάτα (και κατσουλάκι
    το γατάκι)

    ave, απο τη βροχερή Θεσσαλονίκη

    Παντελής

     
  • At 5:37 μ.μ., Blogger valentin

    Αυτό το σχόλιο αφαιρέθηκε από έναν διαχειριστή ιστολογίου.

     
  • At 5:47 μ.μ., Blogger valentin

    At 5:37 μμ, valentin said...

    Ας συλλαβίσω και εγώ κάτι: Κορ-δά-τος. Ο γνωστός κατασυκοφαντημένος από ιστορικούς της 'ανανεωτικής' αριστεράς μαρξιστής ιστορικός

    Επίσης χωρίς συλλαβισμό πια: Eric Hobsbawm, Ernest Gellner και Benedict Anderson, οι βασικοί σήμερα θεωρητικοί και ιστορικοί για το έθνος.

    Ο Σβορώνος έχει γράψει πολύ ενδιαφέροντα πράγματα γιατί στο Παρίσι πρόσεχε στις παραδόσεις. Ήταν και αυτός ευρωληγούρης. Όμως το βιβλίο για το έθνος πάσχει από καθήλωση στο ζαμπελειοπαπαρρηγοπούλειο στάδιο.

    Παρακαλώ αναφέρατέ μου βυζαντινολόγο, όχι Έλληνα παρακαλώ, που να λέει ότι οι Βυζαντινοί ήταν έθνος, οποιοδήποτε έθνος;

    Στον ακαδημαικό χώρο μόνο κανένας αγράμματος και αδιάβαστος θα έλεγε ότι υπάρχει έθνος πριν από τον καπιταλισμό. Για αυτό και οι πιο μάγκες ακαδημαικοί οι εθνικά σκεπτόμενοι σώζουν τη συνέχεια μέσω του 'ελληνισμού' και κρατάνε το έθνος για το 'νεότερο
    ελληνισμό'.

    Συμβουλή: Μην μπερδεύετε το ντεπόν με το εθνοστεντόν.

     
  • At 6:58 μ.μ., Blogger Πάνος

    Για τους φίλους που πήραν μέρος ως τώρα στη συζήτηση - ένα δικό μου κειμενάκι σχετικά με το βυζάντιο και την ελληνικότητα. Απλό, κατανοητό, σύντομο, χωρίς βιβλιογραφίες και παραπομπές.

    *

    Βυζάντιο και ελληνικότητα

    Ήταν οι «βυζαντινοί» «Έλληνες»; Η απάντηση είναι θετική –υπάρχει άμεση σύνδεση ανάμεσα σε εμάς (του σήμερα) και αυτούς: Αφού είμαστε εμείς "Έλληνες", ήταν και εκείνοι – δηλαδή ορισμένοι από εκείνους, γιατί το βυζάντιο ήταν μια πολυεθνική αυτοκρατορία. Μας συνδέουν, με δυο μεγάλους δεσμούς, η γλώσσα (ευτυχώς) και η θρησκεία (ατυχώς). Κι ένας τρίτος, που δεν πρέπει να τον υποτιμάμε καθόλου: Δηλώνουμε κι εμείς – κι αυτοί "Έλληνες". Αυτοί, από ένα ιστορικό σημείο και μετά - και όχι όλοι. Θα πρέπει, για να γίνει περισσότερο ξεκάθαρη η εικόνα, να σημειώσουμε ότι:

    α) Το «βυζάντιο» ξεκίνησε ως καθαρά Ρωμαϊκή αυτοκρατορική δομή και παρέμεινε τέτοια για τους πρώτους αιώνες (4ος -9ος). Το ελληνικό στοιχείο, εκφραζόμενο αποκλειστικά μέσω της γλώσσας και της επαρχιακής λαϊκής παράδοσης, μετά το σοκ που υπέστη από την κυριαρχία του χριστιανισμού, δεν είχε πια ουδεμία αίσθηση ελληνικής συνείδησης. Και για να το πω διαφορετικά δεν υπάρχει ούτε κατά διάνοια κάποια ιστορική ή πολιτισμική υλοποίηση που να μπορεί να χαρακτηριστεί ως «ελληνική». Ο ελληνισμός είναι πλήρως διαλυμένος μέσα στο χυλό της αυτοκρατορίας και οι Έλληνες αυτοαποκαλούνται (και το εννοούν) "Ρωμαίοι χριστιανοί".

    β) Με τη λήξη της εικονομαχίας και έως τον 11ο αιώνα, το βυζάντιο περνά στην ακμή του, ως συνέχεια της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Ουσιαστική επαφή με την αρχαία ελληνική παράδοση δεν υπάρχει ακόμα, το ελληνικής προέλευσης στοιχείο επικρατεί μεν απέναντι στους Σλάβους, Αρμένιους, Σύρους κλπ, αλλά τίποτα δεν μπορεί να ταράξει την οικουμενική – χριστιανική – ορθόδοξη αντίληψη της Ανατολικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

    γ) Από τον 12ο αιώνα και μετά η αυτοκρατορία μπαίνει σε φάση οριστικής παρακμής και διάλυσης. Μικραίνει σε έκταση, καθώς το Ισλάμ αποσπά τις ανατολικές επαρχίες, η εθνική συνείδηση των Σλάβων αναπτύσσεται και σχηματίζονται κράτη στη Βαλκανική, παρατηρείται όλο και πιο έντονη εισβολή του δυτικού εμπορίου και ανάπτυξη όλο και μεγαλύτερων εξαρτήσεων από την (αρχαιο)καπιταλιστική παπική Δύση κλπ. Τι έμενε για το κυρίαρχο γλωσσικά, πολιτισμικά, πολιτικά ελληνικό στοιχείο – στο χώρο της αυτοκρατορίας που του απέμενε; Να αναζητήσει, να εφεύρει αν θέλετε – και να προσπαθήσει να καλλιεργήσει μια ιδιαίτερη ταυτότητά - κι αυτή μπορούσε (λόγω γλώσσας, κυρίως, αλλά και γεωγραφίας και αφανούς επιβίωσης πολλών πολιτισμικών στοιχείων) να είναι μονάχα η (νέα) ελληνικότητα. Αλλά η κυρίαρχη πνευματική δύναμη, η Εκκλησία, αντιστάθηκε λυσσωδώς σε αυτή την προοπτική, διότι εξακολούθησε να αντιλαμβάνεται το ρόλο της ως οικουμενικό – ενώ οι συνθήκες είχαν πλέον αλλάξει άρδην. Η Εκκλησία κατάφερε να συμπαρασύρει το κράτος σε αυτήν την πολιτική, με αποτέλεσμα η αυτοκρατορία να καταρρεύσει (1204, 1453).

    δ) Ενώ η αυτοκρατορία κατέρρεε, ανερχόταν με ισχυρή δυναμική ο νέος ελληνισμός. Ο ελληνικός χαρακτήρας των κρατών και των κρατιδίων που σχηματίστηκαν μετά το 2004 είναι αδιαμφισβήτητος. Η άνθηση της ελληνικότητας σε μεγάλες πόλεις της περιφέρειας και ο ουσιαστικός απογαλακτισμός τους από την Κωνσταντινούπολη, επίσης. Αλλά η πολιτική επικράτηση της νέας ελληνικότητας ήταν αδύνατη, επειδή είχε να αντιμετωπίσει αντιπάλους από Ανατολή και Δύση (Οθωμανοί, Λατίνοι) –κυρίως όμως στο εσωτερικό της (οικουμενική /ορθόδοξη αντίληψη της Εκκλησίας).

    Μετά από αυτές τις διευκρινήσεις, ναι, το βυζάντιο υπήρξε και ελληνική ιστορική παρουσία, ιδίως προς το τέλος του. Πώς να μην είναι, όταν ο Κωνσταντίνος ΙΑ’ Δραγάτζης –Παλαιολόγος αποκαλεί την Πόλη χαράν όλων των Ελλήνων; Μόνο που ήταν πια αργά – και στον ελληνισμό μελλόταν η μακριά νύχτα της οθωμανικής κυριαρχίας. Η δύναμη που κατέστρεψε αρχικά τον παλαιό ελληνισμό (ο χριστιανισμός) είχε τη δύναμη να εμποδίσει και να αναστείλει (ως την κατάκτηση απ’ τους Οθωμανούς) την ιστορική ανάδειξη της νέας ελληνικότητας.

    Για πολύ, αλλά όχι για πάντα. H τελευταία μεγάλη προσπάθεια της καθεστωτικής Ορθοδοξίας - να βοηθήσει στην κατάπνιξη της επανάστασης του εθνους πια των Ελλήνων το 1821 πέτυχε μονάχα εν μέρει, γιατί ο νέος ελληνισμός διέθετε αρκετές ίδιες δυνάμεις ώστε να πετύχει τον πρώτιστο στόχο του, τη δημιουργία ελληνικού κράτους - για πρώτη φορά στην ιστορία μετά από την καταστροφή της Κορίνθου από το Ρωμαίο Μόμιο.

    *

    Αν δει κανείς την ιστορία του ελληνισμού από αυτή την οπτική, καταλαβαίνει γιατί η αντίθεση με την Εκκλησία δεν είναι ούτε θέμα πείσματος, ούτε αρχαιοπληξίας - ούτε ανεπίκαιρη. Αλλά περί αυτού λεπτομερώς, με άλλη ευκαιρία.

     
  • At 7:20 μ.μ., Blogger Πάνος

    Χρωστάω από χθες μια εξήγηση στη Μιραντολίνα, γιατί δεν έχω σε μεγάλη εκτίμηση τον Σερ Στήβεν. Ως μικρό, πρόχειρο οδηγό χρησιμοποιώ μια συνέντευξή του: Σερ Στήβεν Ράνσιμαν: Χρειαζόμαστε την πνευματική μετριοφροσύνη. Συνέντευξη, στο Διαδίκτυο: www.flash.gr.

    Νομίζω ότι οι Έλληνες είναι πολύ άδικοι με τους βυζαντινούς τους προγόνους. Δεν ήταν μια κοινωνία χωρίς διανοούμενους – αρκεί να δεις τη δουλειά και την πρόοδο της βυζαντινής ιατρικής

    Θα άξιζε πραγματικά να μελετήσουμε αυτή την πρόοδο, αλλά θα ξεφύγουμε πολύ από το θέμα μας…


    Μπορεί να μη συμπαθεί κάποιος τη θρησκεία, αλλά μερικοί από τους εκκλησιαστικούς συγγραφείς, όπως οι Καππαδόκες πατέρες, και πολλοί ακόμη, ως τον Γρηγόριο τον Παλαμά, ήταν άνθρωποι μοναδικής πνευματικότητας…

    Εξαρτάται πως την αντιλαμβάνεται κανείς την πνευματικότητα. Στην περίπτωση αυτών που αναφέρει ο Ράνσιμαν συνυπάρχει με καταιγιστική σωτηριολογική φιλολογία και αδιάλλακτη μισαλλοδοξία κατά των ειδωλολατρών και των αιρετικών. Εξ’ όνυχος τον λέοντα…. ας σημειωθεί ακόμα οτι ο επίσκοπος Διοκλείας Κάλλιστος Ware, ένας πραγματικά μορφωμένος άνθρωπος, (αυτός που επιμελείται τη "Φιλοκαλία") αποκαθιστά τη βάναυσα παραποιημένη αλήθεια λέγοντας σαφώς οτι ο Γρηγόριος Παλαμάς είχε μαύρα μέσάνυχτα από την αρχαία ελληνική γραμματεία - κι αν έχει δίκιο (που έχει) ο σερ Στήβεν αναπαράγει απλώς έναν ακόμα μύθο και τίποτε περισσότερο. Ερευνάτε τας γραφάς!


    Υπήρχε έντονη διανόηση και πνευματική ζωή στο Βυζάντιο. Κυρίως δε, στο τέλος των βυζαντινών χρόνων, π.χ. στην Παλαιολόγεια περίοδο (…) Κανένας αρχαίος Έλληνας δεν θα μπορούσε να χτίσει την Αγία Σοφία, αυτό απαιτούσε πολύ βαθιά τεχνική γνώση

    Αν και ιππότης, ο σερ Στήβεν δεν είναι διόλου ακριβής: η τεχνική και η αρχιτεκτονική της Αγίας Σοφίας είναι προφανώς υπόθεση ελληνική και ρωμαϊκή, ουδόλως βυζαντινή. Δεν είναι τυχαίο ότι στον όντως βυζαντινό χρόνο δεν αναφέρεται κανένα μα κανένα πραγματικά σημαντικό αρχιτεκτονικό επίτευγμα – ή τουλάχιστον εφάμιλλο με εκείνα της ελληνικής και ελληνιστικής περιόδου. Ορισμένα αξιόλογα, από αρχιτεκτονική άποψη, μοναστήρια δεν αλλάζουν την εικόνα.


    Η βυζαντινή τέχνη δεν ήταν καθόλου στατική, αλλά ήταν μια σχολή τέχνης από τις σημαντικότερες στον κόσμο, που όσο περνά ο καιρός εκτιμάται όλο και περισσότερο…

    Όντως: η βυζαντινή αγιογραφία είναι ύψιστη τέχνη - από ένα σημείο και μετά, όχι εξαρχής. Ως εξαίρεση (εκπληκτική μεν, αλλά μοναχική εξαίρεση) που επιβεβαιώνει τον κανόνα της μιζέριας και της μετριότητας – λογοτεχνία, ποίηση, θέατρο, αρχιτεκτονική, φιλοσοφία, ιατρική, κοινωνική διάρθρωση και δομές, επίπεδο πολιτικής για τις μάζες και πολλά άλλα δεν κινούνται σε υψηλό επίπεδο, κάθε άλλο μάλιστα.

    …κι όσοι Έλληνες διανοούμενοί σας λένε ότι το Βυζάντιο δε δημιούργησε τίποτα, είναι τυφλοί

    Μηδέν άγαν, ω ιππότα! Ουδείς ισχυρίζεται ότι το βυζάντιο δεν δημιούργησε κι αυτό κάτι – όπως όλες οι ιστορικές περίοδοι. Η εικόνα όμως πρέπει να περιλαμβάνει και όσα το βυζάντιο κατάστρεψε, όσα δεν προστάτεψε/ διαφύλαξε, όσα παρέλειψε να δημιουργήσει – και ειδικά για τους Έλληνες την απάντηση στο ερώτημα αν ευνόησε για λογαριασμό τους τις ιστορικές συνθήκες. Οι απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά είναι αυτόχρημα συντριπτικές για τη συγκεκριμένη ιστορική περίοδο.

     
  • At 7:41 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος

    Μικρή ερωτική ιστορία

    Ενώ ο λογιώτατος Valentin,επιζητών μετά μανίας να ενισχύσει τις περισπούδαστες εθνολογικές μελέτες του, κατεβίβαζε τόμους, χειρόγραφα και παπύρους εκ της πλουσιωτάτης ευρωπαϊκης βιβλιοθήκης του,ασθμαίνων και πνευστιών,ο Αθανάσιος και ο Αλοβάρδος ήδον περιπαθώς ερωτικόν άσμα της "μεσης προελληνικής" περιόδου ,προέλληνος ποιητού τινός:
    " ..τάκουσες Αρετούσα μου τα θλιβερά μαντάτα..."

    Ηλίας

     
  • At 9:30 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος

  • At 9:50 μ.μ., Blogger Mirandolina

    Βαλεντιν, αυτό με το εθνοστεντόν πολύ σου άρεσε – βλέπω το επαλαμβάνεις παντού! Χαίρομαι επίσης που εσύ ο εγγράμματος και διαβασμένος ήρθες να βάλεις τα πράγματα στη θέση τους.

    Παρά ταύτα, και με όλο το σεβασμό, με άνθρωπο που θεωρεί τον Κορδάτο ιστορικό άξιο λόγου και μιλά για το Βυζάντιο χωρίς καν να έχει ενσκύψει στο Ράνσιμαν και το Νίκολς (οι ξένοι που ήθελες), εγώ πεδίο συζήτησης δε βλέπω. Το γεγονός μάλιστα ότι ενώ ξεθάβεις τον Κορδάτο κάνεις λίγο μετά λόγο για «ακαδημαϊκό χώρο» τοποθετεί τα πράγματα στα όρια του γελοίου. Ξέρεις να χαίρει εκτιμήσεως ο Κορδάτος στον χώρο των ιστορικών;;;;

    Τέλος: Στην ελληνική γλώσσα η λέξη «έθνος» είναι αρχαιότατη και έχει μια σειρά εννοιών που με χαρά μου μπορώ να σου απαριθμήσω αν δεν γνωρίζεις.

    Αν εννοείς ότι τα εργαλεία ερμηνείας του κόσμου η δύση τα απέκτησε τους τελευταίους τρεις τεσσερις αιώνες δε θα διαφωνήσω. Όμως, στο μεταξύ και πολλούς αιώνες πριν, οι έλληνες, οι πέρσες, οι κινέζοι είχαμε αναπτύξει ανάλογα εργαλεία – διότι είχαμε νωρίτερα την ιστορική ωριμότητα. Εδώ οι αμερικάνοι έχουν το δικαίωμα στον ιστορικό χρόνο, όπως μου λεγες στο ευλογ του γνωμοδότη, οι αρχαίοι λαοί θα το χάνουν; Σου φαίνεται λογικό; [παρεμπιπτόντως, δεν θεωρώ ότι είμαστε «έθνος» βάσει όσων ορίζουν οι τρεις δυτικές σχολές (δεν είναι μία.) Αλλά ξέρω γιατί δεν το θεωρώ.]

    Πάνο, ελπίζω να γνωρίζετε το βιβλίο του Μίλλερ για τη Γέννηση του νοσοκομείου στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Η ιατρική όντως άνθισε όπως πουθενά αλλού. Ομοίως, καλοτάτη μοίρα είχαν και τα μαθηματικά. Τώρα, η ΑγιαΣοφιά είναι ρωμαϊκή το πλείστον, συμφωνώ, κι η εποχή ως και τον Ιουστινιανό είναι μια ρωμαϊκή εποχή. Μετά τον 6ο αιώνα ελληνοποιείται και μετά τον 11ο είναι ελληνική ουσιαστικά η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία.

    Είναι κρίμα, ξέρετε, ο άνθρωπος (ο σερ Στήβεν μου) να έχει ουσιαστικά θεμελιώσει τη σύγχρονη βυζαντινολογία και στο ελληνικό ίντερνετ να αναπαράγεται αυτή η συνέντευξη παντού, συν άλλη μία λίγο πιο βαρετή, και τίποτε άλλο! Όμως, επειδή κατα τύχην γνωρίζω κάποιες λεπτομέρειες γι αυτή τη συνέντευξη μπορώ να σας πω ότι την ίδια περίοδο που ελήφθη, λίγο πριν, ο Κορνήλιος είχε δηλώσει ότι «το βυζάντιο δε δημιούργησε τίποτε». Ρωτήστε την κα Αράπογλου (έχω καταλάβει ότι τη γνωρίζετε διότι την αποκαλείτε με το μικρό της) και θα σας πει ότι η ερώτηση περί όσων υποστηρίζουν κλπ κλπ ετέθη από την ετέρα δημοσιογράφο με τον Καστοριάδη κατά νου (εγώ την πέτυχα να αναλύει το αρμενικό και τη ρώτησα τα σχετικά, πάντως).

    Το Βυζάντιο δεν είχε λόγια γραμματεία, δεν είχε λόγια τέχνη, έχετε δίκαιο. Εξηγεί ο Ράνσιμαν γιατί. Είχε όμως (όπως σοφά υποδεικνύει ο Ηλίας) λαϊκήν παραγωγή πρώτης ποιότητος. Αρκεί ο Διγενής (άλλο αγόρι που αγαπάω για πάντα, παρ όσα έκανε στη Μαξιμώ μου). Αρκεί η αγιογραφία – που οι ρίζες της είναι στην αρχαία ελληνική ζωγραφική (φαίνεται αυτό στους μακεδονικούς τάφους) κι η κατάληξή της στον Εγγονόπουλο και το φίλο σας που του ζητήσατε συνέντευξη (τι γίνεται μ αυτό; Ξέρετε πως το περιμένω;).

    [Μα, ποιος σοβαρός άνθρωπος θα τολμούσε να πει ότι ο Παλαιολόγος είναι λιγότερο έλληνας από οποιονδήποτε; Όντας μάλιστα – κατά τον σοφό ελληνικό τρόπο – διγενής!]

     
  • At 11:06 μ.μ., Blogger Athanassios

    Συμφωνώ απόλυτα με το ημισέντονο του blogάρχη.... πολύ δυνατό Πάνο... βέβαια ο Ηλίας έχει απόλυτο δίκαιο για τη λαϊκή παραγω-γή στο Βυζάντιο, αλλά κι αυτή δεν είναι αναγκαστικά "χριστιανικής έμπνευσης και προέλευσης"... άδω το " Αβουλον ήμην όργανον της κατ΄ αυτού πλεκτάνης, γυναίκα είμαι μ΄άρεσε ο Tσιμισκής ο Γιάννης"... γεια σου Θεοφανίτσα... μ΄αυτήν να ασχοληθείτε βυζαντινολόγοινα σας φλομώσω comments..!!

     
  • At 11:11 μ.μ., Blogger Πάνος

    ανώνυμε, ευχαριστώ για τους συνδέσμους: τους έχω "ξεψαχνίσει" εδώ και καιρό - δε φαίνεται;

    Παρόλη την ...απαξιωτική σου προτροπή (ξεστραβωθείτε!) τα σχόλιά σου είναι ευπρόσδεκτα: μέχρι τώρα γράφουν εδώ άνθρωποι με εντελώς διαφορετικές οπτικές - μια ακόμα θα ήταν πλούτος, όχι ενόχληση. Αλλά να ξέρεις - δεν αφήνουμε τίποτα να πέσει "κάτω"...

    *

    Mirandolina, αυτό ήταν το καλύτερο σχόλιό σας, ως τώρα. Χαίρομαι ειλικρινά γιατί επιμένετε εκεί που πρέπει - αλλά δέχεστε και ό,τι σας φαίνεται λογικό από τον άλλον (αντίθετα με κάποιον φίλο μου - ονόματα δε λέμε, υπολήψεις δε θίγουμε, ακούς Ηλία;)

    Βγαίνω προσωρινά από το κλίμα που κινούμαι (γράφω κάτι για κάποιον που ή θα τον λατρέψετε ή θα τον σιχαθείτε - δε χωρούν μέσοι όροι και χλιαρά πράγματα...) για να διατυπώσω δυο τρεις σκέψεις, επί της ουσίας ...ή όχι.

    1. Τα βάζετε με τον valentin και τον αποπαίρνετε χωρίς να του αξίζει: είναι από τους σχολιαστές που έχουν επιχειρήματα, το να διαφωνούμε με αυτά, δεν είναι λόγος. Παραδεχτείτε οτι το "εθνοστεντόν" είναι εύρημα - και ψάξτε για κατάλληλο αντίδοτο.

    2. Πως να έχει ενσκύψει ο έρμος ο Κορδάτος στο Ράνσιμαν; Είναι κατά πολύ αρχαιότερος, νομίζω.

    3. Είχα την τύχη (ή την ατυχία) να διαβάσω τον Κορδάτο. Πολές φορές έβγαζα φουρδέλες με δαύτον (Φουρδέλες = πομφοί από αναφυλαξία, αγανακτησιακής αιτιολογίας) αλλά πέρα απ' αυτό δε μπορώ να τον σβήσω με μια μονοκοντυλιά, όπως κάνετε τόσο θαρραλέα εσείς. Έχω μάλιστα τη βάσιμη υπόνοια οτι από Βυζάντιο καταλάβαινε πολλά περισσότερα από τους αλλοδαπούς, έστω κι αν αυτοί ανήκουν στην ευγενή φυλή των Σκωτσέζων, όπως ο Σερ Στήβεν. Αν επιμένετε να ακούσετε το γιατί, θα επανέλθω.

    4. Δε συμμετέχω στη συζήτηση για τη λέξη "έθνος" - απλώς δηλώνω οτι συμφωνώ μαζί σας και (επί του ζητήματος) διαφωνώ ριζικά με τον valentin.

    5. Το βιβλίο του Μίλλερ δεν το γνωρίζω, έχω όμως μια ιδέα επί του θέματος, λόγω επαγγέλματος. Δεν επιμένω εδώ και τώρα - η βιβλιοθήκη μου υστερεί. Τα έρμα τα μαθηματικά, όμως, είναι φως φανάρι: Κάποιοι ισχυρίζονται οτι άνθισαν στο βυζάντιο - με εντελώς αστεία επιχειρήματα. Αν έχετε κάτι συγκεκριμένο, ευχαρίστως να το συζητήσουμε, αλλά αν πρόκειται μονάχα για όσα ισχυρίζονται οι θεολόγοι (των παραπομπών του "ανώνυμου") αφήστε το καλύτερα.

    6. Τώρα, η ΑγιαΣοφιά είναι ρωμαϊκή το πλείστον, συμφωνώ, κι η εποχή ως και τον Ιουστινιανό είναι μια ρωμαϊκή εποχή. Μετά τον 6ο αιώνα ελληνοποιείται και μετά τον 11ο είναι ελληνική ουσιαστικά η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία

    Δείξτε μου, παρακαλώ, με ποιόν τρόπο ελληνοποιείται η αυτοκρατορία μετά τον 6ο και ως τον 11ο αιώνα. Πεθαίνω από περιέργεια να το μάθω! Φυσικά, δεν είναι καθόλου "ελληνική" η αυτοκρατορία και μετά τον 11ο αιώνα. Η νέα ελληνικότητα ξεμυτίζει, αλλά ποτέ δε γίνεται κυρίαρχη στην Κωνσταντινούπολη. Αντίθετα, είναι εμφανής η επιρροή της στην Τραπεζούντα - και σε πολλές πόλεις της περιφέρειας (Θεσσαλονίκη, Γιάννενα κλπ), όπως έχει δείξει περίκαλλα ο Σβορώνος, τον οποίο κάποιοι επικαλούνται χωρίς να τον έχουν μελετήσει ...επαρκώς (ακούς, Ηλία;)

    6. Συμπεθέστατος ο Σερ Στήβεν - αλλά εγώ δεν κόβω φλέβες και νομίζω πως έδειξα πειστικά γιατί. Ούτε πιστεύω πως ένας Ιρανός μπόρεί να αφηγηθεί σωστά την ιστορία της Σκωτίας - όσο τζιμάνι κι αν είναι. Δεν είναι κυρίαρχο θέμα, ωστόσο, ούτε μπορώ να ρωτήσω για την περίφημη συνέντευξη τη Χρύσα Αράπογλου - την οποία δεν έχω συναντήσει προσωπικά ποτέ: Απλώς της βγάζω το καπέλο γιατί στο θέμα του αεροδρομίου "Μακεδονία" (που με ενδιαφέρει πολύ περισσότερο από τις βυζαντινολογίες) ήταν η μόνη βουλευτής του ΠΑΣΟΚ με αδένες - η μόνη που τεκμηριωμένα αντιτάχτηκε στο περιβαλλοντικό αίσχος που προωθούσε το ΠΑΣΟΚ και έπεσαν πάνω της να τη φάνε γι' αυτό τα θηρία (Βενιζέλος και σία). Για τις λεπτομέρειες των συνεντεύξεων, εσείς οι δημοσιογραφίνες (;) γνωρίζετε περισσότερα.

    7. Το Βυζάντιο δεν είχε λόγια γραμματεία, δεν είχε λόγια τέχνη, έχετε δίκαιο. Εξηγεί ο Ράνσιμαν γιατί. Συ είπας!

    8. Είχε όμως (όπως σοφά υποδεικνύει ο Ηλίας) λαϊκήν παραγωγή πρώτης ποιότητος Κακώς, κάκιστα, επικαλείστε αυτό το επιχείρημα. Τι σχέση έχει η λαϊκή παραγωγή με την αυτοκρατορία; Μήπως δεν υπήρχε λαϊκή παραγωγή επί Τουρκοκρατίας; Ήταν, γι' αυτό το λόγο, ελληνική η Οθωμανική αυτοκρατορία; Και βέβαια ΔΕΝ ΑΡΚΕΙ ΚΑΘΟΛΟΥ ο Διγενής (λαϊκός) και η αγιογραφία (επίσης, σε μεγάλο βαθμό) για να καλύψουν την απέραντη ερημιά του βυζαντινού μεσαίωνα. Μην είστε τόσο ολιγαρκής!

    9. Ο Εγγονόπουλος δεν έχει καμιά δουλειά εδώ (ως επιχείρημα) - κατά την ταπεινή μου γνώμη.

    10. Ο φίλος μου που του ζήτησα συνέντευξη ή τη μελετά γερά (οπότε θα είναι κανόνι) ή ...την ξέχασε!

    11. Τον Παλαιολόγο τον αναφέρω κι εγώ, λίγο παραπάνω στα σχόλια, ως Έλληνα εξ Ελλήνων. Δείτε το, παρακαλώ.

    12. Δεν είδα τίποτα σχετικά με το πιο ενδιαφέρον απ' όλα - τη νέα ελληνικότητα.

     
  • At 11:15 μ.μ., Blogger Πάνος

    Ευοί - ευάν!, Athanassios...

    (Τον έχει υπόψη το βυζαντινό δίσκο του Ξαρχάκου ο alombar42; Δε γράφεις ένα σχετικό ποστάκι; θα ήταν ένα κι ένα μετά το παρόν...)

     
  • At 11:29 μ.μ., Blogger Mirandolina

    Πάνο, θα επανέλθω αλλά: "εμείς" οι δημοσιογραφίνες; Πάνο, παρακαλώ μαζέψτε το δίχτυ αμέσως μη σκοντάψει κανείς κι έχομε και μικρά παιδιά στην παραλία!

     
  • At 11:55 μ.μ., Blogger valentin

    Το έθνος υπάρχει σα λέξη από παλιά αλλά δεν είχε τη σημερινή σημασία.

    Για τον Κορδάτο επιμένω, είναι κατασυκοφαντημένος, αλλά πρωτοπόρος.
    Το ότι συκοφαντείται εντός ακαδημίας
    δε σημαίνει ότι οι σημερινές θεωρητικές και ιστορικές μελέτες για το έθνος δεν είναι πολύ κοντά σε αυτόν.

    Οι Ράνσιμαν και Νίκολς λένε ότι το Βυζάντιο είναι έθνος?

    Οι μεσαιωνικοί πολιτισμοί είναι πραγματικά σημαντικοί. Αλλά το κέντρο βάρους από τον 7ο αιώνα μεταφέρθηκε στον αραβικό κόσμο, δεν ήταν πια η ρωμαική αυτοκρατορία. Let's face it.

    Πάνο μου η κουβέντα μεγάλη και λεπτή. Από όσο έχω υπόψη μου σημάδια
    πρωτοπατριωτισμού μπορούμε να ανακαλύψουμε στη Θεσσαλονίκη των Ζηλωτών (14ος αι.), όπως βέβαια και στις ιταλικές πόλεις της εποχής. Αλλά ενδιαφέρον, δεν έχει σχέση με την ελληνική εθνική ιδέα και δεν είχε κάποια συνέχεια. Μετά πρέπει να πάμε στην ανάπτυξη του εμπορικού καπιταλισμού όπως αρχίζει να αναδύεται μέσα από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

    Αλλά με αυτά που μας ψήνεις θα τα πούμε αυτά αναλυτικότερα.

     
  • At 12:36 π.μ., Blogger Πάνος

    Μιραντολίνα, εννοούσα δημοσιογραφίνα των ...ιστολογίων (βλ. συνέντευξη Ζουράρι).

    *

    Καλά, δεν εννοούσα αυτό, αλλά μαζεύω το δίχτυ - και επανέρχομαι στην τάξη.

    *

    Στου bfo θα βρείτε κάτι καλό γι' αυτόν που αγαπάτε πολύ: τον Απόστολο Παύλο.

     
  • At 12:43 π.μ., Anonymous Ανώνυμος

    Θέλεις να με οδηγήσεις σώνει και καλά σε μια "σοβαρή" αντιπαράθεση. Είναι χαώδεις οι διαφωνίες μας,στο είπα και στο πρώτο σχόλιό μου και αυτός ο διάλογος δεν έχει νόημα. Θα επισημάνω κάποια πράγματα μόνο:
    1.Έχεις σοβαρές αντιφάσεις στη σκέψη σου κι αυτό είναι λογικό γιατί αυτά που λες δεν τρώγονται με το κουκούτσι.
    Αίφνης δηλώνεις στη Mirandοlina ότι στα περί έθνους διαφωνείς ριζικά με τον valentin και συμφωνείς μαζί της. Ταυτόχρονα ένας από τους κύριους άξονες της σκέψης σου είναι η βίαιη διακοπή της συνέχειας του ελληνισμού από το χριστιανισμό (σ'αυτό θα επανέλθω παρακάτω γιατί υπάρχει εννοιολογικό πρόβλημα). Τί γίνεται; Μήπως πρέπει να ξεκαθαρίσεις;
    2. Στο τελευταίο σχόλιο επίσης στη Mirandolina λες επί λέξει: " Τι σχέση έχει η λαϊκή παραγωγή με την αυτοκρατορία; Μήπως δεν υπήρχε λαϊκή παραγωγή επί Τουρκοκρατίας; Ήταν, γι' αυτό το λόγο, ελληνική η Οθωμανική αυτοκρατορία; " Μα εσύ μας έχεις αφιερώσει σελίδες του κειμένου σου για να μας πείσεις για τη ριζική αλλοίωση της ελληνικότητας από το χριστιανισμό!
    Εκτός αν εννοούσες ότι αλλοιώθηκε η ελληνικότητα της βυζαντινής ελίτ(sic) που κάθησε στο σβέρκο των Ελλήνων υπηκόων της αυτοκρατορίας. Σ'αυτή την περίπτωση όλη η βυζαντινή ιστορία είναι ένας διαρκής απελευθερωτικός αγώνας των Ελλήνων ενάντια στη βυζαντινή αριστοκρατία. Να μη συνεχίσω γιατί γίνεται θρίλερ.
    3.Κάτι λες για το Σβορώνο. Μα ο πυρήνας της σκέψης του είναι η αδιάσπαστη συνέχεια του ελληνισμού. Σ'αυτό συμφωνεί κι ο valentin που τον κατηγορεί για ζαμπελιοπαπαρηγοπουλισμό. Μάλλον τον κακοδιάβασες λοιπόν.
    4.Το έργο του Τατάκη έχει ανατρέψει ριζικά τα- μέχρι τη δεκαετία του 60 ισχύοντα στην ευρωπαϊκή διανόηση - περί ήσσονος βυζαντινής φιλοσοφίας. Διάβασε τα "Διαλεκτικά" του Ι. Δαμασκηνού για να δεις πως διασώζεται ο Αριστοτέλης στο Βυζάντιο με τρόπο που κάνει τους Σχολαστικούς να μοιάζουν αγράμματοι. Η γλώσσα του και η δομή της σκέψης του ίσως σου λύσουν εν μέρει το πρόβλημα της διάσωσης της ελληνικότητας στη βυζαντινή περίοδο.
    5.Πάντως λόγια μουσική υπήρξε στη βυζαντινή περίοδο. Έχουμε κάνει πολλές κουβέντες κι έχουμε παρακολουθήσει μαζί ζωντανά, σχετικά έργα που ανακάλυψε και διεύθυνε ο Χάλαρης, σε παγκόσμια πρώτη εκτέλεση.
    6.Περιμένω ακόμα απάντηση στο σχόλιό μου περί Μυκηναίων- Δωριέων.

    Αυτά τα ολίγα.



    Υ.Γ Γιά το εννοιολογικό πρόβλημα που σου έλεγα:
    Συγκρίνοντας ελληνισμό και Ορθοδοξία συγκρίνουμε ανόμοια πράγματα.Ο ελληνισμός είναι συλλογικό υποκείμενο και η Ορθοδοξία είναι παράδοση.Μόνο την ελληνικότητα και την Ορθοδοξία μπορείς να συγκρίνεις.Μ'αυτή την οπτική ίσως δείς τα πράγματα αλλιώς.

    Θάχε ενδιαφέρον να συζητήσουμε γιά την ρήξη και τη συνέχεια της Αρχαίας ελλάδας με το Βυζάντιο στο φιλοσοφικό πεδίο...Κάποτε.


    Ηλίας

     
  • At 12:46 π.μ., Anonymous Ανώνυμος

    Το Ελληνικό Έθνος υφίσταται τουλάχιστον από την εποχήν του Δευκαλίωνος, αλλά, αφού θέλουμε Βυζάντιο...

    Ο Αυτοκράτωρ της Νικαίας Ιωάννης Δούκας Βατάτζης γράφει προς τον πάπα Γρηγόριο Θ' περί της σοφίας η οποία "εν τω γένει των Ελλήνων ημών βασιλεύει". Υποστηρίζει ότι η μεταφορά της κληρονομιάς του Μεγάλου Κωνσταντίνου είναι εθνική "εις το ημέτερον γένος" (και δεν ανήκει επομένως στον Λατίνο, πλέον, αυτοκράτορα της Κωνσταντινουπόλεως).

    Ο υιός του Βατάτζη Θεόδωρος Β' Λάσκαρις προβάλλει το όνομα των Ελλήνων με πραγματικό εθνικιστικό ζήλο ("Χριστιανική Θεολογια", 7): Δεν τονίζει απλώς ότι "απασών γλωσσών το ελληνικόν υπέρκειται γένος", αλλά και ότι "Πάσα τοίνυν φιλοσοφία και γνώσις Ελλήνων εύρεμα... Συ δε, ω Ιταλέ, τίνος ένεκεν εγκαυχά;".

    κλπ κλπ κλπ...

     
  • At 12:59 π.μ., Blogger Πάνος

    Ηλία, κάποτε θα παραδεχτείς οτι η υπόθεση της νέας ελληνικότητας είναι σοβαρή. Δε βιάζομαι. Για την ουσία όσων λες, αύριο: της (πολύ) νύχτας τα καμώματα κλπ.

    *

    Ανώνυμε, για τα βυζαντινά συμφωνούμε, με την έννοια οτι αυτά που λες (και πολύ περισσότερα) αντιστοιχούν σε εποχή που η νέα ελληνικότητα είχε αναπτυχθεί πλέον και ήταν αρκετά ισχυρή - σε ορισμένες περιπτώσεις κυρίαρχη.

    Αλλά, όχι και από Δευκαλίωνος: μεσολαβούν κάποιοι αιώνες (4ος- 11ος μ.Χ.) που δεν συμφωνούν καθόλου μα καθόλου...

     
  • At 12:58 μ.μ., Blogger Mirandolina

    Πρώτα ο οικοδεσπότης μας.

    «Πως να έχει ενσκύψει ο έρμος ο Κορδάτος στο Ράνσιμαν; Είναι κατά πολύ αρχαιότερος, νομίζω.»

    O σερ Στήβεν είναι παρών στα βυζαντινολογικά πριν από το '20, Πάνο, οπότε δημοσίευσε την εργασία του στο Λεκαπηνό. Ήταν αιωνόβιος (πολύ πιο καλοζωισμένος απ τον Κορδάτο, βλέπεις). Αντε να είχαν καμμια δεκαετία διαφορά, δηλαδή – διόλου «κατά πολύ».

    «Έχω μάλιστα τη βάσιμη υπόνοια οτι από Βυζάντιο καταλάβαινε πολλά περισσότερα από τους αλλοδαπούς, έστω κι αν αυτοί ανήκουν στην ευγενή φυλή των Σκωτσέζων, όπως ο Σερ Στήβεν. Αν επιμένετε να ακούσετε το γιατί, θα επανέλθω».

    Ομολογώ ότι έπιασα τον Κορδάτο αφού είχα διαβάσει όλο το Ράνσιμαν, αρκετό Βασίλιεφ, Μπεκ, Νίκολ κλπ κλπ, οπότε φαινόταν άσχετος κι ημιμαθής. Πάει παρέα με το Γίββωνα – έχουν (το λιγότερο) ξεπεραστεί.

    «Κάποιοι ισχυρίζονται οτι άνθισαν στο βυζάντιο - με εντελώς αστεία επιχειρήματα. Αν έχετε κάτι συγκεκριμένο, ευχαρίστως να το συζητήσουμε»

    Ξέρετε Πάνο, το πρόβλημα είναι ότι δε μπορούμε να συζητήσουμε – απλώς να σας δώσω τη βιβλιογραφία μπορούμε και να σας συστήσω σε δύο τρεις ειδικές μέηλινγκ λιστς στις οποίες θα έχετε τη χαρά να συνομιλήσετε με τους συγγραφείς των βιβλίων.

    »Δείξτε μου, παρακαλώ, με ποιόν τρόπο ελληνοποιείται η αυτοκρατορία μετά τον 6ο και ως τον 11ο αιώνα».

    Απροσεξίες, Πάνο! Απ ότι είδα τον 11ο και τις ελληνικές αναφορές τα ξέρετε πολύ καλά. Το ότι αυτή η διαδικασία ξεκινάει τον 6ο, μετά τον Ιουστινιανό, θέλετε να το στηρίξω με κουότς?

    [Πάντως, επί του προσωπικού, θα σας πω αυτό, και θέλω να το σεβαστείτε: στην συζήτηση ενηλίκων και δη φίλων, δεν τίθενται θέματα μόνο και μόνο για να «προκληθεί» ο έτερος και το ενδιαφέρον του φιλοθεάμονος κοινού. Προσπαθείστε να μη πέφτετε στην παγίδα γιατί θα ήταν κρίμα να διακοπεί μια τόσο ενδιαφέρουσα συζήτηση.).

    «Συμπεθέστατος ο Σερ Στήβεν - αλλά εγώ δεν κόβω φλέβες και νομίζω πως έδειξα πειστικά γιατί. Ούτε πιστεύω πως ένας Ιρανός μπορεί να αφηγηθεί σωστά την ιστορία της Σκωτίας - όσο τζιμάνι κι αν είναι».

    Πάνο, αυτός ο ανόητος αφορισμός δε σας ταιριάζει. Δεν δείξατε τίποτε πειστικά, αφορίσατε περί την καταγωγή του σερ Στήβεν, μελέτη του έργου του δεν βλέπω να προκύπτει… Εξήγηση δεν είδα πουθενά. Όσο για την σκωτική ιστορία, δεν είναι η ιστορία μιας αυτοκρατορίας, και μάλιστα της μακροβιώτερης στην ανθρώπινη ιστορία. Έδρες περί την σκωτική ιστορία δεν ιδρύονται στα ιστορικά τμήματα των πανεπιστημίων όλου του κόσμου, από την Οξφόρδη ως το Πεκίνο.

    «(Το Βυζάντιο δεν είχε λόγια γραμματεία, δεν είχε λόγια τέχνη, έχετε δίκαιο. Εξηγεί ο Ράνσιμαν γιατί) Συ είπας!»

    Εγώ είπα ότι εξηγεί ο σερ Στήβεν γιατί – αλλά αυτό δε σας ένοιαξε. Πάσο, αλλά έχει ενδιαφέρον. Αν θέλετε συζήτηση, βέβαια.

    »Κακώς, κάκιστα, επικαλείστε αυτό το επιχείρημα. Τι σχέση έχει η λαϊκή παραγωγή με την αυτοκρατορία; Μήπως δεν υπήρχε λαϊκή παραγωγή επί Τουρκοκρατίας; Ήταν, γι' αυτό το λόγο, ελληνική η Οθωμανική αυτοκρατορία;»

    Στο Βυζάντιο όμως, η λόγια παραγωγή ήταν επίσης ελληνική – ποιότητας δεν ήταν, δεν προχωρούσε παραπέρα, να το πω. Από απόψεως ποσότητας- δεν είναι καθόλου λίγη. Από απόψεως παιδείας των συγγραφέων - είναι όλοι τους βαθείς γνώστες της ελληνικής γραμματείας και (το σημαντικότερο) απευθύνονται σε κοινό που γνωρίζει σε βάθος την ελληνική γραμματεία και του ομιλούν ελληνικά.

    (σνιπ η κριτική επί παραδειγμάτων – πεστε μου σας παρακαλώ στα πόσα παραδείγματα θα είστε ευχαριστημένος, να σας κάνω μια λίστα).

    «Ο Εγγονόπουλος δεν έχει καμιά δουλειά εδώ (ως επιχείρημα) - κατά την ταπεινή μου γνώμη».

    Ρωτήστε το φίλο σας στη συνέντευξη και γι αυτό – και για το Θεόφιλο και για τον Εγγονόπουλο (το λαϊκό και το λόγιο προϊόν της ρωμιοσύνης, δηλαδή).

    »Τον Παλαιολόγο τον αναφέρω κι εγώ, λίγο παραπάνω στα σχόλια, ως Έλληνα εξ Ελλήνων. Δείτε το, παρακαλώ.»

    Έλλην εξ ελλήνων με μάνα σέρβα. Καλά πάμε :-)

    Βαλεντιν:
    Μάλλον παρεξηγηθήκαμε εδώ. Λέω -
    δεν με ενδιαφέρει ο Κορδάτος για το έθνος / με ενδιαφέρει στα βυζαντινά του. Αυτό είναι το θέμα μας.

    Πρωτοπόρος είναι κι ο Γίββων αλλά σήμερα θεωρείται σε πολλά γραφικός.

    Οι Ράνσιμαν και Νίκολ λένε ότι το Βυζάνιο έχει πλήρως ελληνοποιηθεί μετά τον 11ο αιώνα.

    Περί έθνους. Σε ρώτησα στο ευλόγ του γνωμοδότη, σε ξαναρωτώ κι εδώ: γιατί μιλάς για αμερικάνικο έθνος? Ποια είναι τα χαρακτηριστικά του, που το κάνουν έθνος? Ξέφυγες εκεί με μια απάντηση «είναι έθνος αλλά όχι σαν τα ευρωπαϊκά». Δηλαδή δεν απήντησες. Ξαναρωτώ λοιπόν: Υπάρχει αμερικανικό έθνος και ποια είναι τα χαρακτηριστικά του? Αν θες να συζητήσουμε, αυτή η ερώτηση πρέπει να απαντηθεί.

    »Οι μεσαιωνικοί πολιτισμοί είναι πραγματικά σημαντικοί. Αλλά το κέντρο βάρους από τον 7ο αιώνα μεταφέρθηκε στον αραβικό κόσμο, δεν ήταν πια η ρωμαική αυτοκρατορία. Let's face it.»

    Δεν κατάλαβα – αυτό που κολλάει και τι σχέση έχει με το θέμα μας?

     
  • At 2:47 μ.μ., Blogger Πάνος

    Μιραντολίνα, ειρήνη ημίν!

    *

    Αφού το είπε ο Ράνσιμαν - ετελείωσε!

    *

    Ο γνωσιολογικός αναρχισμός μου δεν το δέχεται αυτό, τουλάχιστον όχι αδιαμαρτύρητα...

     
  • At 3:47 μ.μ., Blogger Mirandolina

    Όχι μόνο ο Ράνσιμαν, Πάνο μου, όχι μόνο αυτός.

    (μαθαίνω ότι και συνέντευξη θα έχετε συντόμως - γι αυτό ήρθα, να σας φτιάξω το κέφι!)

     
  • At 6:27 μ.μ., Blogger Big Fat Opinion

    <<Μπορεί να μη συμπαθεί κάποιος τη θρησκεία, αλλά μερικοί από τους εκκλησιαστικούς συγγραφείς, όπως οι Καππαδόκες πατέρες, και πολλοί ακόμη, ως τον Γρηγόριο τον Παλαμά, ήταν άνθρωποι μοναδικής πνευματικότητας…>>

    Εξαρτάται πως την αντιλαμβάνεται κανείς την πνευματικότητα. Στην περίπτωση αυτών που αναφέρει ο Ράνσιμαν συνυπάρχει με καταιγιστική σωτηριολογική φιλολογία και αδιάλλακτη μισαλλοδοξία κατά των ειδωλολατρών και των αιρετικών.

    Η "καταιγιστική σωτηριολογική φιλολογία" του ενός βέβαια είναι η υψηλής ποιότητας θεολογία (και φιλοσοφία) του άλλου. Βαφτίζοντας την "καταιγιστική" και "φιλολογία" δεν ξεμπερδεύουμε. Αν δεν μπορούμε να εκτιμήσουμε τον θεολογικό λόγο επειδή "η θρησκεία είναι απάτη" και "επιβλαβής" αν όχι και ξεπερασμένη, φταίμε μάλλον εμείς παρά ο τελευταίος.

    Όσο για την συνύπαρξη της με την "αδιάλλακτη μισαλλοδοξία κατά των ειδωλολατρών/αιρετικών", αυτή είναι κατά ανθρώπων (ειδωλολατρών/αιρετικών) ή
    κατά απόψεων; Αν είναι κατά απόψεων, θα γνωρίζεις ασφαλώς πως αυτή η μισαλλοδοξία είναι γνώρισμα κάθε φιλοσοφίας: από τον Ηράκλειτο ακόμα, ο οποίος βρίζει τον Όμηρο και προτείνει την τιμωρία του. Αναγκαία συνθήκη για να έχεις άποψη είναι να είσαι ενάντιος σε μια άλλη, εκτός από τον μεταμοντέρνο πολτό και τους ιστορικούς της φιλοσοφίας για τους οποίους όλες οι απόψεις είναι καλές και ισάξιες. Πόσο μάλλον που δεν μιλάμε για απλή φιλοσοφική άποψη (μια θεωρία) αλλά για πιστεύω και φιλσοοφία ζωής (μια θρησκεία). Οι αριστεροί θεωρητικοί να δείτε τι μισαλλοδοξία έδειξαν ενάντια στους δεξιούς και στους αιρετικούς φραξιονιστές/ρεβιζιονιστές αριστερούς.

    ας σημειωθεί ακόμα οτι ο επίσκοπος Διοκλείας Κάλλιστος Ware, ένας πραγματικά μορφωμένος άνθρωπος, (αυτός που επιμελείται τη "Φιλοκαλία") αποκαθιστά τη βάναυσα παραποιημένη αλήθεια λέγοντας σαφώς οτι ο Γρηγόριος Παλαμάς είχε μαύρα μέσάνυχτα από την αρχαία ελληνική γραμματεία - κι αν έχει δίκιο (που έχει) ο σερ Στήβεν αναπαράγει απλώς έναν ακόμα μύθο και τίποτε περισσότερο.

    Ο σερ Στήβεν γράφει πάνω: "μερικοί από τους εκκλησιαστικούς συγγραφείς, όπως οι Καππαδόκες πατέρες, και πολλοί ακόμη, ως τον Γρηγόριο τον Παλαμά, ήταν άνθρωποι μοναδικής πνευματικότητας". Δεν ασχολείται καθόλου με το αν είχε "μαύρα μεσάνυχτα" ή όχι γύρω από την αρχαία ελληνική γραμματεία. Μπορείς κάλιστα να είσαι άνθρωπος μοναδικής πνευματικότητας και να έχεις μαύρα μεσάνυκτα γύρω από την αρχαία ελληνική γραμματεία. Επομένως τα περί αναπαραγωγής ενός μύθου που τάχα αποδεικνύει η άποψη του Ware είναι εκτός θέματος, αν όχι εκ του πονηρού. Στοιχειώδες, αγαπητέ Ουότσον!

    Τι έχεις να πείς για τον Αγιο Μάρκο της Βενετίας, ο οποίος κτίστηκε με πρωτότυπο Βυζαντινή εκκλησία; Τι να πούμε για το Άγιο Όρος; (αλλά βέβαια "..." μοναστήρια πχ. την μονή Δαφνίου; Το Παλάτιο, δεν ήταν άραγε αριστούργημα; Οι βυζαντινές δεξαμενές, γέφυρες και υδραγωγεία; Και βέβαια τα Μετέωρα, δηλαδή και πέραν του κρατικού τέλους!

    Όντως: η βυζαντινή αγιογραφία είναι ύψιστη τέχνη - από ένα σημείο και μετά, όχι εξαρχής. Ως εξαίρεση (εκπληκτική μεν, αλλά μοναχική εξαίρεση) που επιβεβαιώνει τον κανόνα της μιζέριας και της μετριότητας – λογοτεχνία, ποίηση, θέατρο, αρχιτεκτονική, φιλοσοφία, ιατρική, κοινωνική διάρθρωση και δομές, επίπεδο πολιτικής για τις μάζες και πολλά άλλα δεν κινούνται σε υψηλό επίπεδο, κάθε άλλο μάλιστα.

    Ξεχάσατε την μουσική και την στιχουργική, με την υμνογραφία και το βυζαντινό μέλος (πράγμα που απαντά και στην "ποίηση"). Ακόμα και το εκκλησιαστικό όργανο, κλοπυράιτ από το Βυζάντιο είναι των δυτικών (και στην Αγία Σοφία χρησιμοποιούνταν). Αλλά ως γνωστόν: "τα μουσικά επιτεύγματα της βυζαντινής περιόδου στο χώρο της κοσμικής μουσικής επί αιώνες αποσιωπούνται. Κανείς δεν μιλά για τις υπέροχες ορχήστρες λεπτών οργάνων (εγχόρδων και ξύλινων πνευστών) που με την παρουσία τους κοσμούν τις βυζαντινές εορτές. Κανείς δεν αναφέρει τις ορχήστρες ²σουρουλιστών², (χάλκινων πνευστών με την παρουσία πνευματικού οργάνου), που έχουν την ευθύνη του Ακτολογικού ρεπερτορίου κατά τις δημοτελείς εορτές, στον Ιππόδρομο, στο Ιερό Παλάτιο, αλλά και εντός των εκκλησιών σε συγκεκριμένα σημεία του λειτουργικού τυπικού". Μουσείο Αρχαίων, Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μουσικών Οργάνων

    Ξεχάσατε την μοναδική βυζαντινή διακοσμητική και τα κοσμήματα τους!

    Αλλά και όσα δεν ξεχάσατε τα τσουβαλιάσατε: για την "κάθε άλλο παρά σε υψηλό επίπεδο" ιατρική στο βυζάντιο, υπάρχουν αρκετά ντοκουμέντα. Περιμένουμε να μάθουμε την ποιότητα της ιατρικής στο δυτικό μεσαίωνα.

    Για την φιλοσοφία: αυτή πιστεύεις είναι η σύγχρονη άποψη για την φιλοσοφική σκέψη του Βυζαντίου; Ότι εκινείτο σε "χαμηλό επίπεδο";

    Όσο για την "κοινωνική διάρθρωση και τις δομές", τι να πω; Με τι συγκρίνεις; Με κάποια ιδανική φαντασία; Αναχρονιστικά; Αν όχι, πες μας: ποιές ήταν οι δομές στην Δύση, όχι απλά στον Μεσαίωνα αλλά και στην Αναγέννηση και ύστερα -ακόμα και την εποχή του Μαρξ; Ποιός ήταν ο αναλφαβητισμός και οι κοινωνικές παροχές (νοσοκομεία, γηροκομεία, φτωχοκομεία κλπ) στο Βυζάντιο; Ποιό ήταν το "επίπεδο πολιτικής" των κατσαπλιάδων της Εσπερίας εκείνης της εποχής;

    Ξεχάσατε τέλος πως έμειναν με ανοικτό στόμα οι κατσαπλιάδες της Δύσεως όταν αντίκρυσαν την Πόλη στην διάρκεια της "σταυροφορίες". Ευτυχώς, έχουμε την περιγραφή από τους ίδιους για το τι είδαν και το ότι έπαθαν (κατά το χυδαίο λεγόμενον) ταράκουλο.

    Αλλά τι λέμε; Εδώ όταν η Μαρία Αργυρού παντρευτηκε τον Δόγη Giovanni Orseolo έφερε στην Βενετία κατά τον 10ο αιώνα τη χρήση ενός συγκεκριμένου αντικειμένου που γρήγορα εξαπλώθηκε σε ολη την Ιταλία και απο κει στην Ευρώπη. Ποιο αντικείμενο; Ε, κυριολεκτικά, όπως λέει ο λαός μας:

    Εμείς τους μάθαμε να τρώνε με πιρούνι!

    (Picture St. Peter Damian (then merely bishop of Ostia) wringing his hands vindictively—he paints a picture of the princess on her deathbed, that, quoted by John Julius Norwich in his (both invaluable!) A History of Venice and three-volume Byzantium, is of such libellous verve it is worth re-quoting here in full:

    "'Such was the luxury of her habits that she scorned even to wash herself in common water, obliging her servants instead to collect the dew that fell from the heavens for her to bathe in. Nor did she deign to touch her food with her fingers, but would command her eunuchs to cut it up into small pieces, which she would impale on a certain golden instrument with two prongs and thus carry to her mouth.")

    Res Ipsa Loquitur!

     
  • At 7:57 μ.μ., Blogger Πάνος

    Μιραντολίνα, είστε άγγελος καλών ειδήσεων - θενξ.

    *

    bfo, πολλά χτίστηκαν σε 11 αιώνες μέσα - και αξιόλογα μάλιστα. Δεν έχω επισκεφθεί τη Βενετία, αλλά τα υπόλοιπα που αναφέρεις (Άθως, Μετέωρα) τα έχω περπατήσει - πολλές φορές μάλιστα. Είναι μοναδικά, αλλά για άλλους λόγους - όχι τόσο (ή: ιδίως) για την αρχιτεκτονική τους. Το "ιερόν παλάτιον" μπορεί και να ήταν αριστούργημα, αλλά μήπως το είδαμε; Και πάλι, όμως, τα αναφερόμενα είναι πολύ "λίγα" για 11 αιώνες - και μάλιστα 11 αιώνες ενός κορυφαίου πολιτισμού, που ήξερε και το ...πηρούνι! (sic!)

    Η σύγκριση, πάντως, δε γίνεται (από μένα) με τους δυτικούς κατσαπλιάδες - αλλά βλέπω πως ό,τι έχει να κάνει με δύση σου ανάβει κόκκινο λαμπάκι... Λες και διαβάζω αρθρογράφο του ΑΡΔΗΝ...

    Περί Ράνσιμαν ειπώθηκαν πολλά - και μάλλον το παράκανα κι εγώ (σόρρυ, σερ!)

    Έχεις μια μοναδική "ευελιξία" - να παρουσιάζεις μονάχα τα θετικά (θα ήσουν καλός και ως κυβερνητικός εκπρόσωπος, σε μια κυβέρνηση ...Καραμπελιά, βεβαίως). Τα πρωχοκομεία και τα γηροκομεία όντως υπήρχαν - συνυπήρχαν όμως με μεγάλες περιόδους εξαθλίωσης - που είχαν ως αιτία είτε τη χριστιανική μισαλλοδοξία (εποχή εικονομαχίας, διωγμοί αιρετικών) είτε τους εμφυλίους για την εξουσία (για ψάξε λίγο, να δεις πόσοι ήταν) είτε τη συγκέντρωση του πλούτου στα χέρια των αυτοκρατόρων και της αριστοκρατίας (πολιτική υλοποίηση, βεβαίως).

    Για τη φιλολογία και τη φιλοσοφία, επιμένω: δεν καλύπτουν το κενό η εκκλησιαστική υμνογραφία - ούτε η "φιλοσοφούσα" θεολογία.

    Η μουσική είναι πιο σύνθετη υπόθεση - και δεν είμαι ο πλέον κατάλληλος για να μιλήσω γι' αυτό. Κάποιος που ξέρει (και θα μπορούσε θαυμάσια να μας διαφωτίσει) δηλ. ο φίλος μου Ηλίας, καθίσταται αυτόχρημα αναξιόπιστος γιατί τον χαρακτηρίζουν: α. η παπαρηγοπούλειος αντίληψη της ελληνικής συνέχειας, β. η προσκόλληση στην Ορθοδοξία και γ. ένας παιδιάστικος (αφελής) αντιδυτικισμός.

    Λέω για τον Ηλία που είναι αδερφός μου και τάχει ξανακούσει ίσα με 100 φορές - απευθύνομαι όμως προς κάθε ενδιαφερόμενο για να υποδείξω ευγενικά οτι θέματα εξ υποθέσεως φορτισμένα (ιδεολογικά, αξιακά) χρειάζονται κάτι παραπάνω από "επιστημονική" επάρκεια και αξιοσύνη - που μπορεί να την έχουν ΚΑΙ οι Ορθόδοξοι συμπατριώτες μας. Το "παραπάνω" είναι η δυνατότητα να μην επιτρέπουν σε καμιά "πίστη" ή μεταφυσική παραδοχή να παρεμβαίνει στη δουλειά τους. ΑΥΤΟ είναι απολύτως απαραίτητο, αλλά και τόσο μα τόσο σπάνιο...

    Διαβάζω, λοιπόν, τους πάντες - και μαθαίνω, αλλά όσο γίνεται προσεχτικά και κριτικά: δε μπορώ να πάρω τοις μετρητοίς ούτε τον Μεταλληνό, ούτε τον Ρωμανίδη - ούτε τον Κορδάτο, βέβαια. Είναι κουραστικό και μπορεί να με οδηγεί σε λάθη (η ανεξαρτησία κοστίζει, γενικώς...), αλλά είναι η μέθοδος που να μου ταιριάζει καλύτερα.

    Τέλος, ρίξε μετάφραση: δεν ομιλώ την λατινικήν! (όχι από αντιλατινικό πνεύμα βεβαίως - δεν την είχαμε στο "πρακτικό", ε, δεν πήγα και γυρεύοντας...)

     
  • At 9:32 μ.μ., Blogger Mirandolina

    (σηκώνει δεξί χέρι, υψωμένος ο δείκτης, το αριστερό χέρι κρατά το θρανίο μη της φύγει)

    Να πω, κύριε, να πω;

    Το πράγμα μιλάει από μόνο του!

     
  • At 3:01 μ.μ., Blogger valentin

    Με κάποια αργοπορία, αγαπητή Mirandolina, θα ήθελα να ρωτήσω τι ακριβώς θέλεις να πεις για το αμερικάνικο έθνος; ότι τελικά δεν είναι;

    Για τους Ρανσιμαν και Νίκολς: εξελληνισμός του Βυζαντίου σημαίνει και έθνος; Πέρα δηλαδή από το τι σημαίνει εξελληνισμός...

     
  • At 8:54 μ.μ., Blogger Mirandolina

    Βαλεντιν, ρωτώ εσένα - δεν απαντώ σε τίποτε. Εσύ επιθυμείς να συζητήσουμε περί εθνών. Δηλαδή:

    μου είπες στο ευλόγ του γνωμοδότη bfo, ότι οι αμερικανοί των ΗΠΑ είναι έθνος. Ρωτώ λοιπόν: ποιές ιδιότητες τους κάνουν έθνος;

     
  • At 1:34 π.μ., Blogger valentin

    Από το λήμμα 'nation' της en.wikipedia.org:

    >The nationals (the members of the "nation") are distinguished by a common identity, and almost always by a common origin, in the sense of ancestry, parentage or descent. The national identity refers both to the distinguishing features of the group, and to the individual’s sense of belonging to it. A very wide range of criteria is used, with very different application. Small differences in pronunciation may be enough to categorise someone as a member of another nation. On the other hand, two people may be separated by difference in personalities, belief systems, geographical locations, time and even spoken language, yet regard themselves and be seen by others, as members of the same nation. Nationals are considered to share certain traits and norms of behaviour, certain duties toward other members, and certain responsibilities for the actions of the members of the same nation.

    Τα παραπάνω νομίζω ισχύουν μια χαρά και για τους αμερικάνους. Το έθνος χαρακτηρίζεται almost always by a common origin. Η ιδιαιτερότητα του αμερικανικού σε σχέση με τα ευρωπαικά είναι ότι η καταγωγή δεν παίζει ρόλο στην εθνική ιδεολογία. Αλλά όπως λεει και ο συντάκτης της wikipedia η κοινή καταγωγή προβάλλεται almost always και όχι πάντα.Γιατί το ποια θα είναι τα χαρακτηριστικά κάθε έθνους κρίνεται κάθε φορά συγκεριμένα και A very wide range of criteria is used, with very different application.

    Από εκεί και πέρα εγώ τουλάχιστον δεν είμαι οπαδός των αντικειμενικών κριτηρίων για τα έθνη. Άμα μια ομάδα ανθρώπων πιστεύει ότι είναι έθνος τότε είναι.

    Δεν ξέρω αν σε κάλυψα. Τώρα θα μου πεις τι σημασία έχει η ερωτησή σου; Αλλιώς δεν επανέρχομαι.

     
  • At 2:12 μ.μ., Blogger Mirandolina

    Το ερώτημα μου είναι απλό.

    Υποστηρίζεις ότι οι ΟΥΖΑροι είναι έθνος. Και υποστηρίζεις ότι οι βυζαντινοί δεν ήταν. Μπορείς να μου εξηγήσεις γιατί? Βάσει ποιών διαφορών των δύο αυτοκρατοριών? πλην του χρόνου - δε βλέπω στον ορισμό που εσύ επέλεξες να λέει τίποτε περί χρόνου.

    Σου πε ποτέ κανείς ότι δεν ορίζονταν ως ρωμιοί οι ίδιοι?

     
  • At 2:28 μ.μ., Blogger valentin

    Η διαφορά των δύο είναι ότι στην αμερική έχει καπιταλισμό και στο Βυζάντιο όχι. Και στο Μεσαιωνικό κόσμο το ζήτημα είναι η υπακοή σε ένα κύριο, όχι ότι όλοι δούλοι και αφέντες, ανεξαρτήτως κοινωνικής θέσης είμαστε πολιτιστικά το ίδιο και με σχέση πολιτικής ισότητας. Γιατί αυτή η πολιτική ισότητα -όσο και αν είναι τυπική, δηλαδή η ιδιότητα του πολίτη είναι συστατική για να υπάρξει έθνος.

     
  • At 9:07 π.μ., Blogger Mirandolina

    Βαλεντιν, τελικά η μόνη σταθερή προϋπόθεση που ορίζεις για τον ορισμό έθνους είναι ο καπιταλισμός. "Το έθνος είναι προϊόν του καπιταλισμού" και περαιτέρω δε γίνεται να ορισθεί, διότι οι λοιπές προϋποθέσεις "παίζουν". Αυτά μου έχεις πει ως τώρα. Ααα, και μου ορίζεις την "πολιτική ισότητα" επίσης ως προϋπόθεση (αυτό να το θεωρήσω αγαθό της αστικής δημοκρατίας;)

    Δηλαδή, το έθνος είναι κατι σαν τον καταναλωτισμό στο πιο φλου. Κι επίσης, πέραν του δυτικού κόσμου των τελευταίων περίπου δύο αιώνων, δηλαδή, δεν υπάρχουν έθνη, ακόμη κι αν μιλάμε για αρχαίους λαούς με ιστορία χιλιετιών που, όμως, ούτε πολιτιστική ούτε πολιτική ισότητα έχουν.

    Μπορείς μόνος σου να δεις, φανταζομαι, πόσο σαθρό είναι το οικοδόμημά σου.

     
  • At 1:48 μ.μ., Blogger valentin

    Το πρόβλημα είναι βασικά του έθνους. Αυτό είναι σαθρό και φλου. Μόνο το κράτος του είναι απτό και ξεκάθαρο.

     
  • At 5:46 μ.μ., Blogger Πάνος

    Valentin, αυτό που μας ενδιαφέρει είναι η δήλωση του Πλήθωνος Γεμιστού (πριν το 1400)

    Έλληνες εσμέν, ως η ημετέρα παιδεία και γλώσσα μαρτυρούσιν,

    καθώς και του Κωνσταντίνου Δραγάτζη (Παλαιολόγου) στα 1453, όταν ονομάζει την Πόλη

    χαράν όλων των Ελλήνων

    Η αίσθηση ταυτότητας του ελληνισμού από τότε είναι κάτι παραπάνω από αδιαμφισβήτητη. Αν ήταν "έθνος" πριν ...της ώρας τους ή όχι - ελάχιστα ενδιαφέρει.

    Κι αν οι Έλληνες, είτε με αδιάσπαστη συνέχεια, είτε ως νέος ελληνισμός (όπως υποστηρίζω εγώ) υπάρχουν ήδη στη ιστορία από τον 12ο αιώνα - τι σημασία έχει αν δεν συμφωνεί η επιστημονική θεωρία με την παρουσία τους;

    Το πρόβλημα, όπως καταλαβαίνεις, είναι της θεωρίας, η οποία προφανώς φαλτσάρει. Αλλά, θα επανέλθουμε σε αυτά, σύντομα.

     
  • At 8:30 μ.μ., Blogger alombar42

    Έλληνες εσμέν

    "Ελλην ειμί" ήθελε να πει ο ποιητής.

     
  • At 8:44 μ.μ., Blogger Πάνος

    O Πλήθωνας ήξερε τι έλεγε, alombar42. Διάβασε τη "Γυφτοπούλα" του Παπαδιαμάντη και θα καταλάβεις πολλά...

     
  • At 9:10 μ.μ., Blogger alombar42

    Απλώς σκέφτηκα αυτό το ημετέρα παιδεία ποιούς και πόσους άραγε περιελάμβανε. Την ίδια ακριβώς απορία έχω και σήμερα βεβαίως :)
    Θα τη διαβάσω (αν δεν την έχω διαβάσει - μη βαράς).

     
  • At 1:01 π.μ., Blogger NEW-BYZANTIUM

    Μετά από 25 xρόνια έρευνας και ενώ οι ξένοι τα γνωρίζουν... (χαρακτηριστικά αναφέρουμε) :

    1. Langdon J.S., John III Ducas Vatatzes’ Byzantine Imperium in Anatolian Exile, 1222-54: The Legacy of his Diplomatic, Military and Internal Program from Restitutio Orbis, Los Angeles 1979

    2. Ostrogorsky G., Ιστορία του Bυζαντινού Κράτους, Γ´, Αθήνα 1981, Παναγόπουλος, Ι. (μτφρ.)

    3. Heisenberg, August, 1869-1930, Subjects, Byzantine literature. Byzantine Empire - History


    4. Κarl Praechter “Zum Enkommion auf Kaiser Johannes Batatzes der Barmherzige”, BZ 16 (1907) 143-48
    5. Irmscher J., "Nikaia als Zentrum des griechischen Patriotismus", Revue des Etudes Sud-Est Européennes, 8, 1970, 33-47


    κ.λ.π.,

    ...εμείς οι Έλληνες αγνοούμε :






    Έχουν γραφτεί πάρα πολλά σχετικά με τον Μαρμαρωμένο Βασιλιά.

    Ποιός ήταν στην πραγματικότητα και τι κρύβεται από πίσω και αποσιωπάται;

    Μετά από 25 χρόνια έρευνας αποκαλύπτεται ότι πρόκειται τεκμηριωμένα για τον ΄Αγιο Ιωάννη Βατάτζη και κακώς λέγεται ότι ήταν ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Πρόσφατα σε διαγωνισμό του ΑΣΕΠ το 2008, τέθηκε το ερώτημα ποιος είναι ο Mαρμαρωμένος Βασιλιάς; Η σωστή απάντηση ήταν ο Ιωάννης Βατάτζης. Η έρευνα που ακολουθεί είναι άκρως αποκαλυπτική.

    Δείτε την έρευνα στο :

    http://www.marmaromenosautokratoras.gr/marmaromenos.pdf


    www.new-byzantium.blogspot.com

    ( ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ ΠΗΓΕΣ )