ι Τα μυστικά του Κόλπου
Τρίτη, Φεβρουαρίου 28, 2006
Ένας Γίγας στα μυστικά του Κόλπου


Όταν πήγα στην έκθεση των κατατρανσαβανγκάρντια στο Μύλο, είχα την ευκαιρία να γνωριστώ και να συνομιλήσω με τον Γιάννη Γίγα, έναν εκ των τριών. Μετά, ήθελα να τον ρωτήσω κάποια πράγματα ακόμα, εξ' ου προέκυψε αυτή η «συνέντευξη» μέσω των μηχανημάτων (κομπιούτερ) και των μέσων (μέηλ) που αποτελούν καύχημα του δυτικού παραδείγματος, αλλά τα χρησιμοποιούν ανέτως όλοι – και οι πατερικοί αναρχικοί και οι σκέτοι αναρχικοί (με ολίγην) και όλος ο καλός ο κόσμος.

Πρίν (ή αφού) διαβάσετε τη συνέντευξη, μπορείτε να επισκεφθείτε:

Την εναρκτήρια παρουσίαση των καρατράνς στα ιστολόγια από τη Μιραντολίνα, όπου θα βρείτε και κάμποσα στοιχεία για το ιστορικό της ομάδας, καθώς και αποσπάσματα από το κείμενο –παρουσίαση που έγραψε ο γνωστός τεχνοκριτικός (εντάξει, αστειεύομαι) Γιώργος Καραμπελιάς, για την έκθεση του Μύλου
Κι άλλο ποστ της Μιραντολίνας, για τους καρατράνς, κι αυτό εικονογραφημένο
Την ιστοσελίδα του Γίγαντος, την οποία μοιράζεται με τη γιγάντισσά του Παναγιώτα Κούβαρη
Το δεκαπεντάλεπτο πρωτοχρονιάτικο βίντεο, όπου ο Γίγας απευθύνει διάγγελμα ευχών προς την ανθρωπότητα, ως Σάντας Κλάους
Το ποστ των «μτΚ», όπου παρουσιάζεται η έκθεση του Μύλου, εικονογραφημένο.
Κι άλλο ποστ των «μτΚ» όπου διατυπώνω τη δική μου άποψη, αντιστικτικά με τις απόψεις Καραμπελιά (αυτό, για τους πολύ πορωμένους)

Συνελόντι ειπείν, ο Γιάννης είναι ένας άκρως ενδιαφέρων καλλιτέχνης – βάλτε ποτό, ανάψτε τσιγάρο (αν καπνίζετε) και ...δώστε βάση στην πενιά!

* * *

Ποια ήταν η εμπειρία σου, και της ομάδας συνολικά, από την έκθεση
στο Μύλο; Πόσος και τι λογής κόσμος ήρθε να σας δει;


Από τους 700 καταλόγους που μοιράστηκαν αυτό που μπορούμε να συμπεράνουμε είναι ότι τουλάχιστον τόσοι άνθρωποι επισκέφθηκαν την έκθεση. Πιθανότατα ως και διπλάσιοι.

Οι εξωγήινοι επισκέπτες τηλεμεταφέρονται κι ως γνωστόν είναι δύσκολο να καταμετρηθούν.

Θεωρούμε μεγάλο τον αριθμό των επισκεπτών. Η μεγάλη πλειοψηφία είναι άνθρωποι που σπάνια θα έμπαιναν σε μια εικαστική έκθεση της καρατρανσαβάγκαρντια αν αυτή γίνονταν σε ένα ειδικό χώρο από αυτούς που αναλαμβάνουν συνήθως τη διαμεσολάβηση μεταξύ του καλλιτέχνη και του κοινού . Αυτός είναι ένας από τους λόγους που έχουμε αποφασίσει σαν ομάδα να μην εκθέτουμε σε ειδικούς χώρους.

Οι περισσότεροι από τους επισκέπτες αιφνιδιάστηκαν και πραγματικά τέτοιους έκπληκτους μη προετοιμασμένους συνομιλητές θέλουμε. Ο Μίνως θεωρεί οτι αυτή ηταν η μεγαλύτερη επιτυχία της έκθεσης.

Ο Μύλος ονομάζει την αίθουσα που εκθέσαμε γκαλερί, αλλά αυτή δεν έχει καμία σχέση με μια πραγματική αίθουσα τέχνης. Εμάς δε η επιχείρηση αυτή μας επεφύλαξε μια ιδιαίτερη υποδοχή. Η εχθρική στάση που κράτησε, απέναντι στην έκθεση και την ομάδα, μας στέρησε τη δυνατότητα να επικοινωνήσουμε με τα παραδοσιακά κέντρα υποδοχής της πληροφόρησης γύρω από τα εικαστικά. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα το συνηθισμένο κοινό της ζωγραφικής στην πόλη να μην πάρει χαμπάρι. Όμως, σαν αντιστάθμισμα, άνθρωποι που μας αγαπούν και μας παρακολουθούν καιρό τώρα (μιας και έχουμε μακρά ιστορία πλέον) ή μας αγάπησαν επί τοπου, κινήθηκαν, ήρθαν και έφεραν κόσμο θερμότερο και ιδιαίτερο. Εκείνο που απέδειξε η συγκεκριμένη ιστορία είναι ότι, χωρίς δελτίο τύπου, χωρίς χορηγό, χωρίς συμμετοχή της επιχείρησης που στεγάζει μια έκθεση, με κατέβασμα της αφίσας, με εμπόδια, με καψόνια, με αδικαιολόγητες αναβολές, με φλωροϋποκοσμιακές εχθροπραξίες, μια έκθεση μπορεί να πάει καλά. Η συντροφικότητα και η αγάπη, δηλαδή άνθρωποι έμπειροι που ακόμα γουστάρουν μπορούν να φέρουν τα πάνω κάτω ευχάριστα.

Αυτή είναι η δική μου άποψη για το τι ακριβώς πετύχαμε όλοι μαζί.


(Σχέδιο με μολύβι: πολίτισσσα)

Πιστεύεις ότι είχατε επαφή με λίγους, με πολλούς, με το σύνολο των επισκεπτών; Τα δρώμενα (τέχνη με το μέτρο) και το στήσιμο της έκθεσης, (τελάρα φρούτων κλπ) είχαν απήχηση - επιτυχία;

Έχουμε πάντα επαφή με πολλούς, επισκέπτες και μη, γιατί μας αρέσει πολύ, πάρα πολύ, η επαφή ιδρωμένη ή και πνευματική. Πρέπει να ξέρεις ότι η έκθεση δεν περιορίζεται ούτε χρονικά ούτε τοπικά σαν γεγονός. Γεννιέται, ζει, πληνθύνεται και πολλές φορές μας γράφει κανονικά και μας στέλνει στο Κ.Α.Π.Η. για τάβλι η στο γηροκομείο.

Έχουμε ιδιαίτερη άποψη για την επιτυχία . Πάντως λόγω του ότι είμαι Γίγας καμιά επιτυχία δεν μου φαίνεται αρκετά μεγάλη αν δεν είναι τεράστια. Αγαπώ τις τεράστιες επιτυχίες αρκεί να είναι ανάλογες μου.

Εκτός από το «τέχνη με το μέτρο» που σε δεύτερη φάση έγινε «τα ρετάλια της τέχνης» υπήρξε το δρώμενο με έναν καλό φίλο μποξέρ συνονόματό σου το βράδυ των εγκαινίων.
Αγωνιστήκαμε και οι δύο απέναντι σε ένα λευκό τοίχο ο καθένας με τα εργαλεία του, και ταυτόχρονα δόθηκε η ευκαιρία να εκτεθεί το τατουάζ που καταλαμβάνει αρκετή επιφάνεια στην πλάτη του και είναι τμήμα παλιότερου έργου μου.

Επίσης προβλήθηκε η ταινία μου «κρίστμας γκρίτινγκς» την τελευταία μέρα και την παρακολουθήσαμε τρεις κι ο κούκος κυρίως λόγω του ψύχους.

Τα δρώμενα όμως δεν ήταν μόνο αυτά αλλά και πολλά άλλα που έφερνε η κάθε μέρα.
Το πιο πετυχημένο ήταν η εναντίωση μας σε όλο το νυχτερινό περιβάλλον του Μύλου (γυρίζοντας την πλάτη μας στις κοσμικότητες ) την βραδιά των εγκαινίων λόγω του ξυλοδαρμού ενός κούρου από δύο σεκιουρητάδες. Γιατί βαράνε πάντα στο κεφάλι αυτοί;

Το κύκλωμα των «φιλοτέχνων» της πόλης έκανε την εμφάνισή του - και
πως σας υποδέχτηκε;


Από την απάντηση της πρώτης ερώτησης καταλαβαίνεις ότι γενικά δεν υπήρξε ούτε εμφάνιση ούτε υποδοχή. Έτσι δεν μας δόθηκε η δυνατότητα όπως συνήθως και αυτή τη φορά να βραχυκυκλώσουμε το κύκλωμα και να κάψουμε τις ασφάλειες αν και σπινθηρίσαμε το κατά δύναμη. Οι φίλοι της τέχνης μας όμως πάντα είναι μαζί μας. Πάντα. Έχουμε δυνατούς φίλους και βέβαια είμαστε όλοι άσωτοι γιοι πλούσιου πατέρα.


(Χάος)

Τα έργα της έκθεσης, πουλήθηκαν; Πέρα από τους ιδιώτες, αγόρασε (ή παρήγγειλε) κάτι κάποιος θεσμικός φορέας (Δήμοι, Εκκλησία, Σύλλογοι κλπ)

Πωλήθηκαν κάποια έργα σε ιδιώτες. Φυσικά και δόξα τω Θεώ κανένας από αυτούς που αποκαλείς θεσμικούς φορείς δεν μας πλησίασε. Δεν υπάρχει ακόμη σαπίλα στη δουλειά μας ή στη στάση μας. Πάντως οικονομικά είναι δύσκολη εποχή. Ήμασταν προετοιμασμένοι
παρακολουθώντας το σκορ σε άλλες εκθέσεις φίλων .

Είστε ευχαριστημένοι από την κάλυψη -παρουσίαση της έκθεσης από τα τοπικά ΜΜΕ; Γράφτηκε κάποια αξιόλογη κριτική στις εφημερίδες της πόλης;

Είμαστε πολύ ευχαριστημένοι από την αποκάλυψη της κρυμμένης μας έκθεσης και την έκθεση της ιδιαίτερα από την εφημερίδα Εγνατία, το περιοδικό City231, την πρωινή εκπομπή της ΕΤ3 με τη Μελίνα Καραπαναγιωτίδου, που έγινε και φίλη της ομάδας, και την αναφορά στο ένθετο τέχνης στην "Καθημερινή της Κυριακής". Εκτός από τα ΜΜΕ υπάρχουν ευτυχώς και άλλες πιο ενδιαφέρουσες πηγές ενημέρωσης του κόσμου και προβολής της πορείας μας.

Εσύ, σα ζωγράφος και αγιογράφος, πέρα από την παρουσία και την κοινοποίηση του έργου σου, τυχόν πωλήσεις κλπ, βρίσκεις ότι η επαφή με το κοινό έχει επίδραση (άμεση ή έμμεση) στη δουλειά σου;

Στη ζωγραφική στάθηκα αυτοδίδακτος στα πιό πολλά.

Η ομάδα με επηρεάζει και οι σπουδαίοι κατά τη γνώμη μου ζωγράφοι.

Η λαϊκή ζωγραφική το ίδιο. Στους δρόμους και σε δημόσιους χώρους.

Το κοινό στο εργαστήριο ίσως γιατί αποτελείται κυρίως από φίλους και συνοδοιπόρους. Στην αγιογραφία διδάχτηκα πολλά από την ευσέβεια, τον καημό και την αίσθηση του ιερού, των προσκυνητών. Διδάχτηκα πολλά από τον δάσκαλό μας Κωνσταντίνο Ξυνόπουλο, από το έργο του Φωτίου Κόντογλου και των άλλων μεγάλων ζωγράφων-αγιογράφων της παράδοσής μας.

Διδάσκομαι ακόμα τι πρέπει να αποφεύγω σα τον οξαποδώ από πολλούς συγχρόνους μου, για να μην καταντήσω- να μασάν κουκιά και να με φτύνουν - καταξιωμένος καλλιτέχνης.

Η ζωγραφική (και η αγιογραφία) είναι ακριβή ή μάλλον απρόσιτη για
τους πολλούς. Αυτοί που αγοράζουν, πέρα από το θετικό γεγονός ότι συντηρούν
τους καλλιτέχνες, νομίζεις ότι εκτιμούν και χαίρονται το ίδιο το έργο; Ο
καλλιτέχνης πως αισθάνεται όταν αγοράζουν έργα του άνθρωποι που δεν είναι σε θέση να τα εκτιμήσουν - ενώ δε μπορούν να τα αγοράσουν κάποιοι που θα μπορούσαν;


Πάλι δεν μπορώ να δώσω μια απάντηση που να αφορά και τη ζωγραφική και την αγιογραφία. Η ζωγραφική, η καλή ζωγραφική, έγινε απρόσιτη όχι μόνο οικονομικά. Είναι αλήθεια ότι πολλοί άνθρωποι που στερήθηκαν τις αισθητικές χαρές και την καλλιέργεια αλλά μάζεψαν κομπόδεμα, πιστεύουν ότι μπορούν να αγοράσουν αυτό που στερούνται, υπολογίζοντας και στη χρηματιστηριακή πτυχή της υπόθεσης "τέχνη". Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα αποκτήσουν ποτέ δεσμό με κάποιο έργο που είναι ικανό να εμπνεύσει μια στεγνή ζωή. Τέλος πάντων, στην Ελλάδα δεν υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που να παθιάζονται με το έργο η το δημιουργό που συνάντησαν σε μια έκθεση ή κάπου αλλού χωρίς να λάβουν υπόψη τους τη γνώμη του διαμεσολαβητή. Μεγάλο ή μικρό πορτοφόλι, δεν έχει σημασία. Σημασία έχει η εκτίμηση, η ανάγκη επαφής και το δυναμικό του καθενός μας.

Υπάρχουν προσιτά από οικονομική άποψη έργα, υπάρχουν και φθηνά από κάθε άποψη. Όμως αυτά δεν δίνουν στάνταρ αποδόσεις.

Πάντως ένα έργο τέχνης δεν είναι αυτό που θα αποτελούσε σήμερα το μεγάλο βραβείο σε μεγάλους αγώνες κατά τα ομηρικά πρότυπα. Η όμορφη σκλάβα, το καθαρόαιμο άτι παραμένουν ως έπαθλα και αυτά όμως υποβαθμισμένα σε σχέση με το τάλαντο (το χρήμα). Όποιος συνεχίζει να θεωρεί το έργο τέχνης μεγάλο έπαθλο αυτός και θα δώσει και το μεγάλο αγώνα και θα το αποκτήσει.

Στην αγιογραφία τα πράγματα είναι αλλιώς. Ζω εργαζόμενος σε εκκλησίες αλλά και κάνοντας φορητέςεικόνες. Πρέπει να τονίσω ότι με συγκινεί το γεγονός ότι φτωχοί άνθρωποι στερούνται για να μπορέσουν να συνεισφέρουν στην ιστόρηση ενός ναού που αποτελεί κοινό κτήμα. Υπάρχουν ευτελείς και ευγενείς ιδιοτέλειες αλλά σχεδόν πάντα υπάρχει εκείνη η στιγμή που ο ζωντανός άγιος και ο ζωντανός άνθρωπος αγγίζονται, συνομιλούν και αγκαλιάζονται. Η φορητή εικόνα είναι αλήθεια ότι πολλές φορές γίνεται ένα ακριβό διακοσμητικό αντικείμενο στα σπίτια αλλά δεν είναι λίγες οι φορές που αυτό ανατρέπεται από τις συνθήκες.


(Επιστροφή στον Άδη)

Προσωπική μου εκτίμηση είναι πως η δουλειά σου, όπως την είδα στην έκθεση, έχει τις πηγές της σχεδόν καθ' ολοκληρίαν σε δυτικά ρεύματα και τεχνοτροπίες. Παράλληλα, δουλεύεις σαν αγιογράφος. Πόσο τα δυτικά ρεύματα επηρεάζουν, αν επηρεάζουν, τη δουλειά σου στην αγιογραφία; Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να δουλεύει κανείς ταυτόχρονα αγιογραφία και μη- αγιογραφία;

Η αγιογραφία είναι ο κορμός. Η δυτική τέχνη, τα ρεύματα που λες, είναι κάποια κλωνάρια στην καλύτερη περίπτωση ή κάποια παράσιτα με όμορφες περικοκλάδες στις άλλες περιπτώσεις. Εμάς - και εμένα - οι καταβολές μας δεν είναι μόνο η ζωγραφική, όμως. Είναι το κόμικς, η τέχνη του δρόμου (προσωπικά, έκανα γκραφίτι πολύ πριν μπω στην Καλών Τεχνών), ο κινηματογράφος, τα βίντεο γκέημς, οι ταμπέλες των μαγαζιών και πολλά άλλα είδη λαϊκής τέχνης. Από αυτά, ως εξορυγμένο υλικό, και τη δική μας τέχνη που είναι η πρώτη επεξεργασία δημιουργείται ρεύμα. Κρίνοντας κι αξιολογώντας την πολυσήμαντη αξία ή απαξία της πρώτης ύλης δημιουργούμε εδώ και μία εικοσαετία το πρώτο υλικό της τέχνης της επόμενης γενιάς μας που τυχόν θα υπάρξει. Όσο για τις τεχνοτροπίες, ένα έχω να πω: γιατί να ασχοληθώ; μόνο οι τεχνοκριτικοί και τα θύματά τους ασχολούνται.

Τώρα, ειδικά για τη δουλειά μου, όπως έχει γραφτεί, αποτελεί τη σύνθεση, ή την προσπάθεια σύνθεσης, ακραίων εικαστικών αντιθέσεων, πάντα όμως μέσα στα πλαίσια της εικονιστικής παράδοσης. Είναι πολύ καινούριο το δυτικό σε σχέση με αυτό που αναγνωρίζω ως ζωγραφική μου παράδοση.

(Σου θυμίζω ότι εκτός από τον πουνέντε υπάρχουν κι άλλοι άνεμοι, ο γαρμπής, ο λεβάντες, η όστρια, ο γραικοπουνέντες... ένα σωρό ανεμπόδιστα ρεύματα).

Και, γενικώς, διακρίνομαι για την εχθότητά μου προς τη ζωγραφική σχολή που αποκαλείται ψευδώς Αναγέννηση και την αυταρχική τάση να αξιολογούνται όλες οι άλλες τέχνες κι όλοι οι άλλοι πολιτισμοί με μέτρο αυτήν.

Στο τελευταίο σκέλος της ερώτησής σου, απαντά εκτός από το έργο μου, κι η ρωμέικη μικρογραφία των χειρογράφων. Στην παράδοση της Ορθοδοξίας, πρέπει να σου πω, υπάρχουν μεμονωμένα έργα τα οποία αποτελούν ακόμη πρωτογενές υλικό για σχολές και πρωτοπορίες. Ας πούμε, η κατασκευή του ανάγλυφου του Αρχαγγέλου στο Μανταμάδο από λάσπη, σάρκες κι αίμα σφαγιασθέντων μοναχών μπορεί να οδηγήσει σε συγκλονιστικούς αβαντγκάρντ πειραματισμούς αντιμετωπίζοντάς το μέσα από τη σημερινή εμπειρία.

Στους ναούς πολλές φορές παρατηρώ σύγχρονες αγιογραφίες και αυθόρμητα τις εντάσσω σε μια «χαζοχαρούμενη σχολή» - συγνώμη για την έκφραση. Η διαφορά με τις ελάχιστες αγιογραφήσεις της «σχολής» Κόντογλου είναι κάτι παραπάνω από εμφανής. Πρόκειται για δική μου, υποκειμενική εικόνα ή όντως έτσι συμβαίνει;

Έχεις απόλυτο δίκαιο και γειά στα ματάκια σου! Οι δυτικοθρεμμένοι δήθεν ανανεωτές της αγιογραφίας που ήρθαν μετά τον Κόντογλου, να μας ...ξεστραβώσουν, να βάλουν "ταπεινά" και δια "αναξίας χειρός" την ιδιοφυία τους στην υπηρεσία της "τελματωμένης" και "στεγανής" ορθόδοξης ζωγραφικής, μας βγάλανε το μάτι. Αυτό δε σημαίνει ότι δεν κατάφεραν να δημιουργήσουν, μαζί με τους υποστηρικτές τους και τους πληκτικούς φιλολόγους, ένα ιδιότυπο σταρ σύστεμ στην κορυφή του οποίου στρογγυλοκάθονται μέσα σε σύννεφα φλου αρτιστίκ και μακρυά από την πεντακάθαρη, διαυγή οπτική της Ελλάδας, της ελληνικής παράδοσης. Από την παράδοση, κρατήσαν τον παρά. Και οι καϋμένοι αγοραστές ονειρεύονται τις δόσεις άτοκες.

Τρανό παράδειγμα ο αδελφός του πρώην Πειραιώς Καλλίνικου, ο αγιογράφος Καρούζος, που αφού μας ήρθε πολυβραβευμένος από την Ιταλία κι έκανε το αναγκαίο εξάμηνο μαθητείας στον Κόντογλου για να κάμψει τις αντιστάσεις και να πάρει τα χρειαζούμενα εύσημα και ένσημα, μας έκανε την τρομερή τιμή να φέρει στην ελληνική ορθόδοξη ζωγραφική τον (τα νταμ!) Ιμπρεσιονισμό! Ναι, ναι, την τεχνική- παρακμή της αναπαραστασης στη Δύση! Δηλαδή, μια μούμια εκατό χρονών, τότε. Ύστερα, το σύστημα κι η διαπλοκή, που δεν είναι καθόλου άγνωστα στο ίδρυμα Εκκλησία, λειτούργησαν ώστε στρατιά μικρών Καρούζων να καταλάβουν τους ναούς και να αρχίσουν τα φλου αρτιστίκ, τα ντεγκραντέ, τα ντεφιλέ, τα μπατόν σαλέ στα φερ φορζέ κι όλους αυτούς τους "κάτι το ωραίον" ιδιωματισμούς. Με το αζημίωτο, φυσικά, για τον "μεγάλο ανανεωτή δάσκαλο" με τις σωστές διασυνδέσεις. Γενικά το χαζοχαρούμενο στυλάκι φοριέται πολύ σε όλους τους καλλιτεχνικούς χώρους. Φέρνει δημόσιες σχέσεις και φράγκα.

Δουλεύοντας μια αγιογραφία, σε ποιο βαθμό επηρεάζει το τελικό αποτέλεσμα το ταλέντο και η τεχνική ευχέρεια και σε ποιο η πίστη και η Ορθόδοξη πνευματικότητα του αγιογράφου; Γνωρίζεις αν υπάρχουν στο χώρο αγιογράφοι αγνωστικιστές, που δουλεύουν καθαρά για επαγγελματικούς λόγους;

Ναι υπάρχουν αγνωστικιστές. Μάλιστα, γνωρίζω κι έναν μουσουλμάνο. Γνωρίζω κι έναν που πιστεύει ότι είναι από την Ανδρομέδα. Κι έναν που πιστεύει ότι είμαστε μεταλλαγμένοι πίττα-γύροι, διότι ως γνωστόν είσαι ότι τρως.

Δεν πιστεύω στο ταλέντο σαν ένα ιδιαίτερο χάρισμα προς μια μορφή έκφρασης. Πιστεύω ότι ταλέντο έχουμε όλοι οι έμψυχοι. Απλώς μάθαμε να ονομάζουμε ταλέντο τον τρόπο που η ψυχή σημαδεύει τον κόσμο, την ιστορία. Αν ο τρόπος φέρνει αναγνωρίσιμα αποτελέσματα, είναι θέμα συνθηκών, συγκυριών και καλλιέργειας.

Το τελικό αποτέλεσμα στην αγιογραφία δεν είναι μόνο εικαστικό. Η λειτουργικότητα της εικόνας είναι και αυτή ζήτημα πολλών συνθηκών και όχι μόνο της δυνατότητας του τεχνίτη. Αλλά αυτά είναι θέματα πίστης.

Δεν έχει τύχει να δω σε εκκλησιαστικού ενδιαφέροντος χώρους (εντευκτήρια, ξενώνες κλπ) κάποια εικονογράφηση (ή αναρτημένους πίνακες) που να ξεφεύγουν από το κλίμα της «αγιογραφίας». Φαντάζεσαι τους μη αγιογραφικούς πίνακές σου (ή μια μεγάλη δική σου εικονογράφηση) να κοσμούν ένα Ορθόδοξο πνευματικό κέντρο;

Στο πρωτο σκέλος: Υπάρχουν ένα σωρό ελαιογραφίες, χαρακτικά, ρώσικες λιθογραφίες, πορτραίτα μητροπολιτών, δωρητών, αυτές οι αμερικάνικες εικόνες με τους ξανθούς γαλανομάτηδες μακρυμάλληδες και λευκοφορεμένους ρομαντικούς νέους που ατενίζουν απλανώς, οι παλαιοδιαθηκικές παραστάσεις στυλ "ο πωλών της μετρητοίς - ο πωλών επί πιστώσει", κορνιζαρισμένα κεντήματα με πρόβατα, τσοπάνηδες, μελετηρές νέες, μαντόνες, τζένιφερ λόπεζ, άνθη, φυτά, κομματικά στελέχη (είμαι 40ρης, προφανώς)... Α, και μη ξεχάσω: πολύ συχνά υπάρχουν ημερολόγια των σωμάτων ασφαλείας και του στρατού. Σωστά κομψοτεχνήματα!

Στο δεύτερο σκέλος, ως γνωστόν έχω μεγάλη φαντασία και πιστεύω στην επανάσταση. Μπορώ να φανταστώ ότι μπορείς να φανταστείς και κάτι παραπάνω.


Αμπραξάς

Θα ήθελα μια μικρή εξιστόρηση για το σχηματισμό και την πορεία της ομάδας «Κ» καθώς κι ένα σύντομο πορτραίτο των άλλων εταίρων. Ποιες είναι οι κοινές σας καταβολές και ποιες οι διαφορές σας;

Αυτά παρ τα από το σάιτ της Μιραντολίνας και από το κείμενο του Γιώργου Καραμπελιά, από την παρουσίαση που μας είχε κάνει. Μπορείς με αυτά να κάνεις και μια παρουσίαση -εισαγωγή.

(σημ. «μτΚ»: γι’ αυτό έβαλα τους συνδέσμους στην αρχή του ποστ. Μη τα θέλετε όλα στο χέρι, αγαπητοί επισκέπτες!)

Ποια είναι κατά τη γνώμη σου τα πλέον αξιόλογα ρεύματα στο χώρο της ζωγραφικής, αυτή τη στιγμή, στην Ελλάδα; Μπορούμε να μιλάμε για «Ελληνική» ζωγραφική; (Αν θέλεις, μπορείς να αναφέρεις ονόματα - και ηλεκτρονικές διευθύνσεις, αν υπάρχουν)

Εκτός από την καρατρανσαβαγκάρντια δεν γνωρίζω άλλη συλλογική κίνηση με διάρκεια στην Ελλάδα σήμερα.

Αν εννοείς ρεύμα κάποια τάση ή συρμό που σπρώχνουν οι διαμεσολαβητές ή οι θεωρητικοί ή την οργανωμένη ανέλιξη κάποιας παρέας ή κλίκας στο σταρ σύστεμ δεν ασχολούμαι με τέτοιες γελοιότητες παρά μόνο για την πλάκα. Πάντως γίνονται διάφορες προσπάθειες από ρωμαλέους Έλληνες καλλιτέχνες με σπουδαία αποτελέσματα στη κατανόηση των προβλημάτων της διαμόρφωσης κοινής γλώσσας με την ελληνική κοινωνία. Δεν διστάζω να αναφέρω το όνομα του πιο πετυχημένου ζωγράφου στην Ελλάδα. Είναι ο γνωστός σε όλους Ρεπροντάξιον.

* * *

Αυτά. Επειδή έχουμε τη δυνατότητα, ας την εκμεταλλευτούμε: όποιος, πέρα από το σχόλιό του, θέλει να ρωτήσει κάτι τον Γιάννη Γίγα, ας το κάνει – υποθέτω πως θα πάρει απάντηση, από τον ίδιο.

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Τρίτη, Φεβρουαρίου 28, 2006 | 8 σχόλια
Δευτέρα, Φεβρουαρίου 27, 2006
Τηλεφώνημα


- Έλα, ρε…
- Έλα. Τι γίνεται;
- Σκατά.
- Παρομοίως… Είμαι χωμένος στην κατάθλιψη για τα καλά.
- Μη κωλώνεις. Ό,τι ανεβαίνει, κατεβαίνει…
- Μπα. Να σκεφτείς ότι χθες στεκόμουν στο περίπτερο με τις εφημερίδες κι έλεγα «ποια είν’ η πιο γελοία, για να την πάρω». Τελικά πήρα το ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ… Τις καθημερινές αγοράζω την ESPRESSO – και μου φαίνονται βαριά τα άρθρα της…
- Άντε, ρε.
- Ναι. Πρώτη φορά Κυριακή που δεν ήθελα να πάρω να διαβάσω την ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, δε μπορούσα…
- Ε, καλά, θα περάσει… Είπαμε, πάνω και κάτω…
- Ναι, αλλά βλέπω ότι κάθε φορά που χτυπάω το κάτω, πηγαίνει βαθύτερα…
- Ωχ…
- Ανεβαίνω μετά, αλλά ξέρω πως όταν ξαναπέσω θα πάω πιο βαθειά…
- Χμ, ναι… Χάθηκες κι από τα ιστολόγια…
- Χάθηκα, αλλά παρακολουθώ. Είδα και την Καλυψώ, πολύ καλό. Έχει πολύ ακόμα;
- Όχι πολύ. Χάθηκε και η Αλεξάνδρα… Αλήθεια, οι γυναίκες σου τι κάνουν;
- Άλλη μαλακία κι αυτή… Η Αλεξάνδρα είναι Ιταλία, βρήκε δουλειά σ’ ένα μεγάλο συνεδριακό κέντρο στο Μιλάνο.
- Μεταφράστρια είναι;
- Ναι, που να μην ήτανε… Αλλά δεν είναι έτσι ο έρωτας. Αλλιώς τα είχα εγώ στο μυαλό μου, αλλιώς είναι στην πραγματικότητα, καμιά σχέση… Πίπες!
- Καλές είναι οι πίπες…
- Εσύ, τι κάνεις;
- Τα ίδια, όπως τα ξέρεις… Ο Βλαδίμηρος όταν με βλέπει με φτύνει, να μην αβασκαθώ…
- Χα, χα…
- Αλλά δε με σώζει ο έρωτας, κι εγώ γυροφέρνω την κατάθλιψη, τι γυροφέρνω δηλαδή, μέσα είμαι… Ευτυχώς υπάρχει και η δουλειά…
- Μη μου μιλάς για δουλειά, την έχω σιχαθεί…
- Δεν εννοώ αυτή τη δουλειά ρε, εννοώ τα άλλα.
- Α, καλά. Ετοιμάζεις κάτι καινούριο;
- Ναι. Για ανθρώπους με πραγματικά βάσανα και δυσκολίες, όχι σαν τις δικές μας, τις μαλακίες… και επιπλέον, μεγάλους δημιουργούς.
- Δηλαδή;
- Κάλβος, κι ένας ακόμα…
- Διάβαζα χθες τα γράμματα που έστειλε ο Περικλής Γιαννόπουλος στον Ίωνα Δραγούμη…
- Μπα, δεν ήξερα πως είχαν αλληλογραφία.
- Μέσω του ΝΟΥΜΑ. Την έχουν βγάλει οι ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ. Διάβαζα λοιπόν το τελευταίο γράμμα του Περικλή, πριν αυτοκτονήσει με το γνωστό τρόπο…
- Καβάλα στο άλογο, στα κύματα…
- …γυμνός και στεφανωμένος… Μεγάλες μορφές!
- Χμ, ναι, αλλά ζούσαν σε μια ρευστή εποχή, που σε σήκωνε ψηλά, οι μύθοι λειτουργούσαν ακόμα…
- Κι ο Δραγούμης πάλι… Ήταν και πολύ ωραίος άντρας, είχε πηδήξει κι όλες τις γυναίκες της εποχής του.
- Και την Πηνελόπη Δέλτα.
- Αυτή δεν την ερωτεύτηκε πολύ…
- Τον ερωτεύτηκε όμως αυτή – κι όταν ο Ίωνας την παράτησε έπεσε στην κατάθλιψη…
- Και την κληρονόμησε ο Σαμαράς… χα, χα…
- Τον είχα ακούσει πριν μερικά χρόνια, ήταν μια ημερίδα για το Μακεδονικό, στην αίθουσα τελετών της Φιλοσοφικής, Παπαθεμελής κλπ. Αυτός μίλησε για τη γιαγιά του την Πηνελόπη – μια φιλολογική ομιλία. Ήταν πολύ καλός, περιέργως.
- Γιατί όχι; Πάντως ο μεγάλος έρωτας του Δραγούμη ήταν η Κοτοπούλη.
- Αυτή, που είχε ο Γεώργιος Παπανδρέου, ο παππούς;
- Όχι, ρε, αυτός είχε την Κυβέλη!
- Σωστά… δε μου λες, η πτώση σου οφείλεται αποκλειστικά στον έρωτα που φαλήρισε;
- Όχι.
- Α, εντάξει. Εγώ πάσχω κυρίως από ένα είδος υποχονδρίας, φοβάμαι για τα παιδιά, για την υγεία τους…
- Κι εγώ, αλλά όχι μόνο για τα παιδιά, για όλους…
- Γαμώτο…
- Ο Ξέρξης, τι κάνει;
- Στον κόσμο του… χάλια, δηλαδή.
- Έχει μια ελαφρότητα, γι’ αυτό επιβιώνει.
- Ελαφρότητα, βαρύτητα – κι αυτός σκηνοβατεί ιδρωμένος πάνω από το βάραθρο της κατάθλιψης…
- Ουφ…
- Έλα, συγκεντρώσου και δούλεψε! Είναι η μόνη διέξοδος που μας απόμεινε.
- Προσωρινή…
- Όλα στη ζωή, προσωρινά είναι…
- …
- …
- Άντε, τα λέμε.
- Γειά σου, αδερφέ.

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Δευτέρα, Φεβρουαρίου 27, 2006 | 6 σχόλια
Κυριακή, Φεβρουαρίου 26, 2006
Ο Νικόλας


Το ποστ ανέβηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 2005, με τίτλο "ταξίδι στα προάστια της Κόλασης". Άλλαξε μονάχα ο τίτλος

*

Ήξερα ότι ο Νικόλας νοσηλεύεται, εδώ και τρεις βδομάδες. Παρασκευή μεσημέρι, με πήρε ο κυρ – Γιάννης.

«Σε ζητάει…»

Σήμερα πήγαμε μαζί στην κλινική.

*

Η κλινική είναι πνιγμένη στο πράσινο, καλοβαλμένη, φρεσκοβαμμένη, με περιποιημένους περιβάλλοντες χώρους.

Πρώτη δυσάρεστη εντύπωση, καθώς πλησιάζουμε, είναι οι φωνές: κάποιος φωνάζει θυμωμένα, χωρίς να καταλαβαίνουμε τι λέει. Ξαφνικά, ησυχία. Ο κυρ- Γιάννης μου δείχνει την πτέρυγα αριστερά της εισόδου.

«Εδώ έχουν τα πιο βαριά περιστατικά»

Σηκώνω το βλέμμα. Από τις σιδεριές δυο παραθύρων κρέμονται πλυμένα εσώρουχα, στο ένα αντρικά, στο άλλο γυναικεία. Σε άλλο παράθυρο ένας ασθενής καπνίζει και μας κοιτάζει.

Ανοίγουν από μέσα και μπαίνουμε. Στον προθάλαμο, στις σκάλες, στις αίθουσες αναμονής καθαριότητα – ίσως και λίγη πολυτέλεια στη διακόσμηση, που δε συναντάς στα δημόσια νοσοκομεία.

Ανεβαίνουμε στον πρώτο όροφο. Στις σκάλες η Μάγδα την πέφτει στον κυρ- Γιάννη, που τον έχει γνωρίσει πια καλά: Θέλει να της δώσει το κινητό του, για να τηλεφωνήσει. Την αποφεύγει – για λίγο μόνο.

Διασχίζουμε το διάδρομο. Δεξιά κι αριστερά, θάλαμοι. Πολλοί ασθενείς είναι έξω, στο διάδρομο. Άντρες και γυναίκες, ανάκατα. Πολλά νέα παιδιά. Δεκαεφτά, είκοσι, είκοσι πέντε. Το πρόβλημά τους φαίνεται στο βλέμμα τους - και στη στάση του σώματος. Άλλος μισοκαθισμένος, άλλος πηγαινοέρχεται νευρικά.

Υπάρχουν και αρκετοί ηλικιωμένοι. Οι περισσότεροι είναι παραμορφωμένοι. Τους λείπουν δόντια, μαλλιά, το βλέμμα τους είναι ακόμα πιο γυάλινο, η έκφρασή τους θολή, η ομιλία τους μπερδεμένη. Τα ψυχοφάρμακα αφήνουν ανεξίτηλα τα ίχνη τους, όταν τα παίρνεις για χρόνια…

Οι ασθενείς είναι ξυρισμένοι, κουρεμένοι, λουσμένοι, περιποιημένοι, καθαροί.

Λόγω σπουδών και επαγγέλματος βλέπω συνέχεια νοσοκόμες και νοσηλεύτριες. Πρώτη φορά έβλεπα τα πρόσωπά τους, ολονών, έτσι σοβαρά και θλιμμένα. Μου έκανε εντύπωση και συνέχισα να παρατηρώ – η εικόνα δεν άλλαξε, ως το τέλος.

Σε ελάχιστο χρόνο «γνωρίζω» αρκετούς ασθενείς. Ο διπλανός του Νικόλα στο θάλαμο φαίνεται πενηντάρης. Καπνίζει συνέχεια. Εκατό, εκατόν είκοσι τσιγάρα την ημέρα. Είναι ήσυχος, αλλά το αριστερό του χέρι, από τον καρπό ως τα δάχτυλα είναι δεμένο με επιδέσμους. Απόπειρα; Ατύχημα; Όταν του μιλάς απαντά ψιθυριστά και όσο πιο σύντομα γίνεται – σχεδόν με μονοσύλλαβα. Ο Νικόλας με διαβεβαιώνει ότι ο Άνθιμος δεν «καταπίνει τον καπνό».

Κάποια στιγμή εμφανίζεται ο τρίτος του θαλάμου. Ένας λεπτοκαμωμένος μελαχρινός πόντιος, με έξυπνη φυσιογνωμία. Γνωριζόμαστε (κάνει τις συστάσεις ο κυρ- Γιάννης, που ξέρει τους πάντες), χαμογελά σαν τον καλύτερο δημοσιοσχεσίτη – και σε δέκα δευτερόλεπτα έχει εξαφανιστεί.

Εμφανίζεται πάλι η Μάγδα και διεκδικεί το κινητό του κυρ- Γιάννη. Αυτός έχει προνοήσει και το έχει μετακινήσει από τη θήκη του στη ζώνη, στην τσέπη του γιλέκου. Της εξηγεί ότι το ξέχασε στο σπίτι. Η Μάγδα απογοητεύεται, αλλά παραμένει, γιατί θέλει κουβέντα.

Είναι απροσδιόριστης ηλικίας, καπνίζει κι αυτή συνέχεια, έχει τα ούλα γυμνά. Μας λέει ότι «σήμερα βγαίνει» - κάτι που ο κυρ –Γιάννης (που γνωρίζει κάτι παραπάνω) περνάει στο ντούκου.

Βγαίνω στο διάδρομο. Ακριβώς απέναντι ένα παλικαράκι, ίσαμε δεκαεφτά χρονώ, κάθεται στα πόδια του και κουνάει το κορμί του πέρα δώθε. Η όψη του δείχνει ανήσυχη. Ξαφνικά σηκώνεται και απομακρύνεται.

«Προχτές έκανε απόπειρα… προσπάθησε να αυτοστραγγαλιστεί»

Όσο περιμένουμε τον Νικόλα, ο κυρ- Γιάννης μου γνωρίζει το Χρήστο. Λεπτός, μελαχρινός, με δυο έντονα μαύρα μάτια, ανήσυχα και αεικίνητα.

«Ο Χρήστος είναι ποιητής»

«Ναι; Και τι γράφεις Χρήστο;»

Ο Χρήστος εξηγεί, σοβαρός – και με μια δόση υπερηφάνειας:

«Γράφω στίχους για τότε που είχα πρόβλημα, γράφω για το Θεό μου, που με έσωσε, γράφω για τους ανθρώπους…»

Έρχεται ο Νικόλας και βγαίνουμε για μια σύντομη βόλτα στο προαύλιο.

Κάτω από τα δέντρα, στο ξύλινο τραπέζι, δυο άντρες έχουν απλώσει σακούλες με φαγητά και τρώνε. Ένας είναι ο ασθενής, ο άλλος ο συγγενής του. Σε λίγο τους βλέπω να τα μαζεύουν να ανοίγουν ένα πορτ παγκάζ και να τακτοποιούν ό,τι περίσσεψε. Τους ακούω να μιλάνε. Τότε μονάχα καταλαβαίνω ποιος είναι ο ασθενής και ποιος ο επισκέπτης.

Καθώς περνάμε κοντά από ένα σιδερόφραχτο παράθυρο, που φωτίζει το μέσον μιας εσωτερικής σκάλας, ακούμε μια φωνή:

«Θείο, έχεις ένα ευρώ;»

Πίσω από τα σίδερα είναι μισοκαθισμένος ένας νεαρός άντρας, όχι πάνω από εικοσιπέντε, κοντοκουρεμένος, με όμορφα χαρακτηριστικά. Ο κυρ- Γιάννης πλησιάζει. Ο φίλος παίρνει το ευρώ. Από πίσω σπεύδει μια μεσόκοπη, με γκρίζα μαλλιά και στριμώχνεται στο παράθυρο.

«Δώσε και σε μένα!»

Ο κυρ –Γιάννης απομακρύνεται, χωρίς να της δώσει.

Επιστρέφουν με το Νικόλα, στο θάλαμό του. Τον αποχαιρετώ στην είσοδο. Η νοσηλεύτρια που ξεκλειδώνει την πόρτα μιλάει με κάποια συνάδελφό της:

«Πες της να κάνει καφέ…»

«Έχει πορτοκαλάδα»

«Όχι, καφέ θέλω!»

Ο κυρ – Γιάννης, αμετανόητος χιουμορίστας, ακόμα και μέσα στη μαυρίλα που βρίσκεται, λέει δυνατά:

«Κάνε καφέ, και θα έρθω εγώ να σας πω το φλιτζάνι!»

Η νοσοκόμα της πόρτας αυθόρμητα βγάζει ένα πλατύ χαμόγελο.

Ήταν το πρώτο και το τελευταίο που είδα εκεί.

Φέρνοντας γύρα το κτίριο, ακούω και πάλι κάποιον (ή κάποια;) να φωνάζει, ακατάληπτες φράσεις.

Ξαναπερνάω κοντά στο παράθυρο της σκάλας.

«Θείο, δώσε ένα τσιγάρο»

Είναι αυτός που πήρε το ευρώ από τον κυρ – Γιάννη.

«Δεν καπνίζω»

«Τότε, δώσε ένα ευρώ»

Πλησιάζω και του δίνω το νόμισμα. Το πρόσωπό του λάμπει, καθώς με ευχαριστεί.

Καταφθάνει η γυναίκα που δεν είχε πάρει τίποτα πριν.

«Θείο, δώσε και σε μένα!»

Αυτή τη φορά είναι πιο τυχερή. Ένας τρίτος εμφανίζεται -και καθώς οι πρώτοι έχουν αποχωρήσει, αρπάζεται από τα σίδερα.

«Δώσε και σε μένα!»

Και αυτός νέος, ούτε τριάντα χρονών. Παίρνει ό,τι κέρματα έχουν απομείνει στο πορτοφόλι, τα κοιτά σοβαρός να λάμπουν στο χέρι του. Απομακρύνομαι.

Από ένα παράθυρο του πρώτου ορόφου ακούω το όνομά μου. Πίσω από τις σιδεριές είναι ο ποιητής.

«Σε παρακαλώ, να σου πω ένα λεπτό…»

Πλησιάζω.

«Μια χάρη… πες ότι ήρθες να με δεις, για να βγω κι εγώ λίγο έξω»

«…»

«Πες ότι ήρθες επισκεπτήριο για μένα… να βγω πέντε λεπτά στον καθαρό αέρα»

Δεν μπορώ να διακρίνω καθαρά την έκφρασή του, ακούω όμως τους παλμούς της φωνής του. Ακούω και τη δική μου φωνή, σταθερή:

«Όχι Χρήστο, δεν επιτρέπεται…»

«Αφού δεν επιτρέπεται… καλά»

Στρέφει μεμιάς και φεύγει από το παράθυρο.

Παίρνω μερικές φωτογραφίες, με το κινητό. Τον ακούω και πάλι, με ζεστή φωνή, χωρίς να τον βλέπω:

«Φωτογραφίζεις τον ήλιο, ε;»

Έρχεται ο κυρ – Γιάννης και φεύγουμε.

Δεν κοιτάζω πίσω.

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Κυριακή, Φεβρουαρίου 26, 2006 | 6 σχόλια
Σάββατο, Φεβρουαρίου 25, 2006
Ρεντίνα - τρίτο
...ελπίζω και τελευταίο!

Ο διοικητής του Τάγματος των νεοσυλλέκτων ΛΟΚατζήδων ανακοίνωσε σε αναφορά Τάγματος (ενώπιον όλων, δηλαδή - αξιωματικών και νεοσυλλέκτων) οτι απαγορεύονται από δω και στο εξής τα τραγούδια με μιλιταριστικό, εθνικιστικό, macho - φασιστικό περιεχόμενο (οι χαρακτηρισμοί είναι δικοί μου) διότι

γράφτηκαν πράγματα στο ίντερνετ και στην εφημερίδα Αγγελιοφόρος

Θα προτιμούσα να απαγορευόταν η συγκεκριμένη "διαπαιδαγώγηση" γιατί έτσι πρέπει και όχι επειδή μας πήρανε χαμπάρι, αλλά τέλος πάντων.

Το αξιόμαχο των λοκατζήδων δεν έχει προαπαιτούμενο την μετατροπή τους σε αφασικά όντα - μπορούν να είναι οι αποτελεσματικότεροι υπερασπιστές της πατρίδας ως υπεύθυνοι και δημοκρατικοί πολίτες. Να αυτοκαθορίζονται αγαπώντας την πατρίδα τους και όχι μισώντας κάποιους άλλους. Να εκπαιδεύονται έτσι που ταιριάζει σε αληθινούς, περήφανους άντρες και όχι ως επίδοξοι ...βιαστές γυναικών και εμπρηστές νοικοκυριών ή να χασκογελούν μπροστά στις "χήρες και τα ορφανά" που θα προκαλέσει, τάχα, η ...ηρωική δράση τους.

Οι φίλοι που με τα σχόλιά τους έδειξαν να παραξενεύονται, ας το ξανασκεφτούν...

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Σάββατο, Φεβρουαρίου 25, 2006 | 5 σχόλια
Παρασκευή, Φεβρουαρίου 24, 2006
Ατύχημα στ' αλώνια


Το πρωί οδηγώντας για τη δουλειά άκουγα τη μουσική του Michael Nyman για την ταινία The piano. Περιέργως, ήρθαν στο μυαλό μου εικόνες αναπάντεχες και ιστορίες παλιές των ανθρώπων, που άκουσα ή και έζησα στο μικρό χωριό της Μεσσηνίας όπου γεννήθηκα. Θα σας αφηγηθώ μία από αυτές.

*

Πριν τον πόλεμο, το βασικό γεωργικό προϊόν του χωριού Ρωμύρι (που σημαίνει προφανώς χωριό των Ρωμιών, Ρωμέικο) ήταν η μαύρη σταφίδα – όπως σε όλο το Μωριά. Οι σταφίδες συγκεντρώνονταν από τους εμπόρους και διοχετευόντουσαν από το λιμάνι της Πάτρας προς τη Δύση, κυρίως την Αγγλία.

Αλλά για να γίνει το σταφύλι σταφίδα, έπρεπε να λιαστεί. Το λιάσιμο γινόταν στα αλώνια. Τα αλώνια ήταν συνήθως ομαλά παραλληλόγραμμα περίπου 4Χ8 ή 4Χ12 μέτρα. Έτσι δηλαδή έγιναν αφότου άρχισε η χρήση των πλαστικών σκεπασμάτων – οι αγρότες τα έλεγαν και τα λένε ακόμα πανιά. Τον καιρό της ιστορίας μας, το βασικό ήταν να μη βρέξει και σηκώσει το νερό τον καρπό από τ’ αλώνια.

Τα σταφύλια απλώνονταν με τάξη, για να μην σπαταλιέται πολύτιμος χώρος, αλλά και χωρίς να σκεπάζει το ένα το άλλο, για να μπορεί να γίνει το λιάσιμο ομαλά και ομοιόμορφα. Το ερώτημα είναι: ποιος ο ρόλος των αγελάδων, στο λιάσιμο της σταφίδας;

Κορυφαίος! Βλέπετε, δεν υπήρχαν τότε χάρτινα ή πλαστικά σεντόνια να στρώνονται πάνω στο χώμα του αλωνιού- και οπάνω σ' αυτά τα σταφύλια. Αυτά ήρθαν πολύ αργότερα. Τότε, το αλώνι το έχριζαν – θα σας εξηγήσω πως και με τι.

Μόλις καλοκαίριαζε, τα σκατά των γελαδιών γινόντουσαν περιζήτητα. Ο κάθε νοικοκύρης τριγύριζε με ειδικά καλαμένια κοφίνια (κόφες) και μάζευε το πολύτιμο υλικό, φρέσκο –φρέσκο. Το προϊόν της συγκομιδής ριχνόταν σ’ ένα βαθύ λάκκο, που υπήρχε πάντοτε δίπλα στ’ αλώνια. Σημειωτέον ότι τα αντίστοιχα δώρα των άλλων οικόσιτων ζώων (άλογα, γαϊδούρια, κατσίκες, κότες) ήταν άχρηστα για τη συγκεκριμένη αποστολή – τα συγκέντρωναν, φυσικά, κι αυτά, για να τα χρησιμοποιήσουν ως λίπασμα στους μπαξέδες και αλλού.

Το αλώνι ξυαριζόταν (=αποψίλωση και ομαλοποίηση του εδάφους) με κάθε επιμέλεια. Κατόπιν, ο νοικοκύρης έπαιρνε με το φτυάρι υλικό από το λάκκο, το έριχνε σε μια ξύλινη βούτα και προσέθετε νερό, ανακατεύοντας, ώσπου να πετύχει το επιθυμητό ιξώδες. Το μείγμα γινόταν μάλλον υδαρές, ένας πολύ μυρωδάτος πολτός σε χρώμα ώχρας. Διάλεγαν ένα κλαδί από κυπαρίσσι, που λόγω του κωνοειδούς του σχήματος βόλευε ως μεγάλος χρωστήρας, το βουτούσαν στον πολτό και τον άπλωναν σε όλη την έκταση του αλωνιού, με τέχνη και σύστημα, όπως ο κρεπαδόρος απλώνει τη ζύμη της κρέπας στον καυτό μεταλλικό κύκλο.

Τα υπόλοιπα τα αναλάμβανε ο ήλιος: πολύ γρήγορα το σκατοζούμι γινόταν μια λεπτή αλλά αρκετά ανθεκτική κρούστα, άοσμη και γυαλιστερή γυαλιστερή. Τα σταφύλια απλωνόταν πάνω εκεί και αν όλα πήγαιναν καλά ακολουθούσε το σείσιμο, το τρίψιμο, το σώρωμα (με σάρωθρα από αφάνες), το λίχνισμα, το κοσκίνισμα, ο σωρός, το τσουβάλιασμα, ο έμπορος, η μεταφορά στην Αγγλία, το πλύσιμο (προαιρετικό) - και τα μωραΐτικα σταφύλια κατέληγαν ως σταφίδες στις εγγλέζικες πουτίγκες, την ίδια ώρα που οι αγρότες κλάδευαν, έσκαβαν (με τα ξινάρια), κουτρούλιαζαν, ξελάκωναν, χαράκωναν, λιπάριζαν (με φουσκί), ράντιζαν, θειάφιζαν, ξεφύλλιζαν και τρυγούσαν τον καρπό της επόμενης χρονιάς. Φυσικά, στους λάκκους των αλωνιών είχαν συγκεντρωθεί και πάλι τα χρησιμότατα περιττώματα των αγαθών ζώων με τα γλυκά και καλοσυνάτα μάτια, απροσδιόριστη ποσότητα από τα οποία θα νοστίμιζε τη βρεττανική ζαχαροπλαστική.

* * *

Ο τρύγος πλησίαζε, αλλά ο Αρίστος κι ο Κούκλινος δεν είχαν καμιά βιάση: το κουμάντο και τις ευθύνες είχαν τα νιάτα, ο γαμπρός του πρώτου (ο παππούς μου, ο Παναγιώτης) και ο γυιός του δεύτερου (ο παππούς Κωσταρίνης, στα κατορθώματα του οποίου θα πρέπει κάποτε να αφιερώσω και ένα και δύο και τρία ποστ).

Ένα κομμάτι της σταφίδας το είχε πάρει προίκα η γιαγιά μου η Ελένη, κι ένα άλλο το είχε αγοράσει ο παππούς από τις θειάδες της. Είχε γίνει ένας καλός κλήρος, δεκαεφτά στρέμματα σταφίδα. Αργότερα, ο πατέρας και η μάνα μου μετέτρεψαν εκείνο το κτήμα σε επίγειο παράδεισο, με μεγάλο περιβόλι, φιρικιές, στάρκεν, ντελίσια, κοντούλες, χειμωνάπιδα, κρυστάλλια, καρυδιές, κυδωνιές, ροδιές, μυγδαλιές, πολλές κληματαριές με ροδίτη, φράουλα, κέρινο, σαμιώτικο (της Σάμου και ντόπιο), τριανταφυλλιές, γεράνια, γαρυφαλλιές στις φράχτες – και βασιλικούς σε κάθε αυλάκι του περιβολιού, που θέριευαν τα καλοκαίρια και μοσχοβολούσε ο αέρας αν τους άγγιζες.

Ο Παναγιώτης δούλευε, οι δυο μπαρμπάδες κουτσόπιναν. Στο αγροτόσπιτο υπήρχε πάντα η πήλινη βίκα (=στάμνα) γεμάτη κρασί – οι νοικοκυραίοι τότε γέμιζαν κάθε χρονιά εξακοσάρια και οχτακοσάρια βαρέλια. Όχι ένα, ένα δεν έφτανε πουθενά.

«Εις υγείαν, κουμπάρε!»

«Εβίβα πρώτο, κουμπάρε!»

Ο Αριστείδης ήταν αγαθός άνθρωπος, ήσυχος, καλός τραγουδιστής. Κάθε γάμος που γινόταν τον φώναζαν – πως αλλιώς θα έβγαινε το γλέντι; Στα γεράματά του ξαναπαντρεύτηκε κιόλας, έκανε και καλό γαμπρό, περνούσε ήσυχα κι ωραία. Όταν κατάλαβε πως θα πεθάνει… είναι μια ιστορία που θα την πούμε άλλη φορά.

Ο Κούκλινος λεγόταν έτσι γιατί ήταν κοκκινομάλλης και γεμάτος φακίδες. Ο γυιός του, ο Κωσταρίνης, παντρεύτηκε αργότερα μια εξαδέρφη του παππού μου, την περίφημη γιαγιά Τασούλα, την καλύτερη αφηγήτρια που συνάντησα στη ζωή μου, έναν θηλυκό Όμηρο – δεν έγραψα τις ιστορίες της όταν έπρεπε, κι αυτό είναι από τα μεγαλύτερα κρίματά μου.

«Να πεθάνει ο Χάρος, κουμπάρε!»

«Να πεθάνει και να ρέψει, ο κερατάς!»

«Εβίβα, πρώτο!»

«Αμήν, Παναγία μου!»

«Ρε κουμπάρε…»

«Τι είναι, κουμπάρε μου;»

«Ρε σύ… δε χορεύουμε ένα φοξ;»

Δεν ξέρω πως, αλλά το φοξ τρότ το ήξεραν σ’ εκείνα τα μέρη και το εκτιμούσαν.

«Μπράβο, κουμπάρε!»

Οι δυο κουμπάροι άρχισαν να χορεύουν φοξ, κι επειδή τους άρεσε πολύ και μεράκλωσαν, ξέκοψαν από το αγροτόσπιτο και χόρευαν στ’ αλώνια. Δώστου και δώστου, χλάπ ο ένας μέσα στο λάκκο. Πάει να δει ο άλλος τι γίνεται, παραπατάει, χλάπ, μέσα κι αυτός!

Ο λάκκος ήταν μισογεμάτος, γιατί ζύγωνε ο καιρός να χριστούν τ’ αλώνια. Κάνουν να βγουν, αδύνατον έτσι που ήταν γέροι και μεθυσμένοι. Βάζουν τις φωνές:

«Παναγιώτηηηη…»

«Βοήθεια, γιέ μ’…»

Τους άκουσε ο παππούς μου και έτρεξε. Τους τράβηξε έξω και βλαστημούσε που του χαράμισαν την κοπριά, – άντε τώρα να τρέχει να συμπληρώσει, για να κάνει τη δουλειά του. Τους έβαλε στη γραμμή και τους πήγε στο πηγάδι.

«Γαμώ το σταμπίκωμά σας, γέροι ανθρώποι!»

Δεν ξέρω τι σημαίνει αυτό το «σταμπίκωμα». Ο παππούς μου ήταν άνθρωπος σοβαρός, δε βλαστημούσε ποτέ. Όταν …έπρεπε, έλεγε κάτι «τον αντιθεό σου», ή «το ξεσταύρωμά σου» ή «το σταμπίκωμά σου» και καθάριζε.

Οι γέροι στεκόντουσαν σα βρεγμένες γάτες. Τους είπε να βγάλουν τα ρούχα τους – υπάκουσαν. Όταν ο Παναγιώτης έσκυβε να τραβήξει το μπουγέλο (=τον κουβά) γεμάτο νερό από το πηγάδι, κοιταζόντουσαν με τραγική έκφραση στα πρόσωπά τους:

«Αμάν, ρε κουμπάρε…»

«Ξεφτιλιστήκαμε, κουμπάρε…»

Ο μπουγέλος με το νερό στα ίσια πάνω τους – ξανά και ξανά, ώσπου καθάρισαν από τα πολλά. Ο παππούς μου τους έφερε χαρακώσκουτα από το ξώσπιτο, για να ντυθούν και να γυρίσουν στο χωριό. Τα χαρακώσκουτα ήταν παλιόρουχα που φορούσαν οι αγρότες στο χαράκι. Έστι δε χαράκι ένα ακέραιο δαχτυλίδι που χάραζαν με τη φαλτσέτα στο κάθε κούρβουλο (= τον κορμό του κλήματος) λίγα εκατοστά πάνω από το έδαφος, κάθε Μάιο. Η δουλειά αυτή γινόταν με απόλυτο έρπην πάνω στα χώματα – καταλαβαίνετε τώρα τι λογής ρούχα ήταν τα χαρακώσκουτα.

Ανηφόρισαν όλοι μαζί προς το χωριό – μια ώρα δρόμος. Ο Παναγιώτης πήγαινε μπροστά και δεν έλεγε κουβέντα, αλλά οι κουμπάροι, καβαλάρηδες στ’ άλογα, είχαν γίνει το επίκεντρο του ενδιαφέροντος όλων όσων επέστρεφαν.

«Τι πάθατε μπάρμπα – Αριστείδη;»

«Άσε παιδάκι μ’, γλιστρήσαμε, εκεί που ξυαρίζαμε τ΄αλώνια…»

Η είδηση έφτασε πριν απ’ αυτούς στο χωριό και εντάχτηκε αμέσως στους θρύλους του. Οι καλοί αφηγητές, όπως ο πατέρας μου, δεν παρέλειπαν να την αφηγούνται, ευκαιρίας δοθείσης – με απειροελάχιστες παραλλαγές κάθε φορά.

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Παρασκευή, Φεβρουαρίου 24, 2006 | 10 σχόλια
Πέμπτη, Φεβρουαρίου 23, 2006
Στρατιωτικά ζητήματα


To κομμάτι για την εκπαίδευση των νεοσύλλεκτων λοκατζήδων της Ρεντίνας συζητήθηκε αρκετά – και πέρα από τα ιστολόγια. Δε γνωρίζω αν έχει σχέση, αλλά (λένε οι …ανταποκριτές μου) ξαφνικά το κλίμα άλλαξε: τρέξιμο μεν, αλλά τα ρατσιστικά /εθνικιστικά / φασιστικά συνθήματα και τραγούδια κομμένα με το μαχαίρι! Μπορεί να είναι και σύμπτωση. Πιθανόν η διοίκηση να έβαλε στη θέση τους κάποιους ανεγκέφαλους εκπαιδευτές. Θα δείξει.

* * *

Χρωστώ όμως μια απάντηση στο σχόλιο, του φίλου the passenger. Γιατί είναι νέος - και γιατί έθεσε το δάχτυλο επί τον τύπον των ήλων:

Η δουλειά του στρατού είναι να σε κάνει φονική μηχανή. Συμφρωνώ απόλυτα με τον bfo. Αν δεν θέλεις τον στρατό να σκοτώνει τότε να γράφεις για την διάλυση του. Απο την στιγμή που υπάρχει όμως νομίζω ότι ναι, πρέπει να φανατίζει. Γιατί ο στρατιώτης που σκέφτεται πριν τραβήξει την σκανδάλη πολύ απλά δεν είναι καλός στρατιώτης-αυτός που δεν σκέφτεται είναι καλύτερος.

Οι στρατοί που θέλουν τους στρατιώτες (και τους αξιωματικούς, φυσικά) «φονικές μηχανές» είναι κατά κύριο λόγο οι στρατοί των αυτοκρατοριών, πχ. ο αμερικάνικος στρατός. Αυτός ο στρατός αποτελεί το κατ’ εξοχήν εργαλείο ισχύος, η χρήση του οποίου δεν επιτρέπεται να αφορά και να προβληματίζει ούτε στο ελάχιστο τους στρατιώτες (οι οποίοι άλλωστε είναι επαγγελματίες και στην πλειοψηφία τους βρίσκονται εκεί για να μη σουλατσάρουν άνεργοι στα γκέτο του ενδο-αμερικάνικου Τρίτου Κόσμου) και τους αξιωματικούς. Σκεπτόμενοι στρατιώτες, σ’ έναν τέτοιο στρατό, είναι πραγματική καταστροφή, για τον ίδιο. Γι’ αυτό και η εκπαίδευση έχει τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που έχει. Με λίγα λόγια, η στοχοθεσία της εκπαίδευσης καθορίζεται από το βασικό καθήκον που έχει να διαδραματίσει ένας στρατός – εργαλείο διεθνούς ισχύος, βίας και τρομοκρατίας.

Αναλογίες υπάρχουν και στους στρατούς κρατών με ανελεύθερα καθεστώτα: εκεί ο στρατός χρησιμοποιείται ως ένας από τους βασικούς μηχανισμούς εκμηδένισης του «εσωτερικού εχθρού» - ενίοτε και εις βάρος των γειτονικών κρατών ή εθνοτήτων. Ο στρατός του Σαντάμ ήταν τέτοιος, του Μιλόσεβιτς επίσης.

Και ο στρατός της μετεμφυλιακής Ελλάδας υπήρξε από τα σημαντικότερα στηρίγματα του Παλατιού και της νικήτριας παράταξης, με αποκορύφωμα τη διαστροφή που προκάλεσε στην ελληνική κοινωνία - τις χούντες: των συνταγματαρχών που έγινε και των στρατηγών (και του Παλατιού) που δεν πρόλαβε να γίνει. Η σκέψη που επιτρεπόταν στα πλαίσια αυτιού του στρατού ήταν αυστηρά μονοσήμαντη, άρα ήταν μη –σκέψη.

Ωστόσο, τίποτα δε μένει στάσιμο. Σήμερα η Ελλάδα είναι μια μικρή, αλλά σχετικά ισχυρή χώρα, υποχρεωμένη από τις γεωγραφικές και ιστορικές συγκυρίες να διατηρεί ένα στρατό, μείγμα επαγγελματιών και «ερασιτεχνών». Ούτε ιμπεριαλιστική δύναμη είναι (έχω υπόψη τις …διεθνείς αποστολές του στρατού μας), ούτε ανελεύθερο καθεστώς έχει, ούτε υπάρχει θέμα ο ελληνικός στρατός να χρησιμοποιηθεί ξανά ως εργαλείο πολιτικής βίας και καταστολής, στο ορατό μέλλον.

Είμαι σαφώς υπέρ της κατάργησης των στρατών! Όταν τους καταργήσουν οι γειτονικές μας χώρες, πολύ ευχαρίστως να καταργήσουμε κι εμείς το δικό μας. Ως τότε, όμως, η προοπτική να μιλάμε για κατάργηση του στρατού της χώρας μας, δε μου φαίνεται καθόλου ελκυστική.

Ούτε και η (σωστή, κατά βάση) λογική του «λαϊκού» στρατού, ο οποίος συγκροτείται ενόψει ενός συγκεκριμένου κινδύνου, καλύπτει το πρόβλημα. Η ευρύτατη χρήση της τεχνολογίας και τα σύγχρονα οπλικά συστήματα απαιτούν την ύπαρξη ενός μόνιμου επαγγελματικού σώματος, με υψηλού επιπέδου εκπαίδευση και επαγγελματική επάρκεια, ο οποίος θα επικουρείται από τους στρατεύσιμους πολίτες.

Εδώ είναι και η ουσία του θέματος. Θέλουμε ένα στρατό «αμερικάνικου τύπου», όπου η μη- σκέψη και η δημιουργία «στρατιωτών – φονιάδων» είναι το ζητούμενο ή ένα στρατό Ελλήνων πολιτών – πατριωτών, που υπηρετούν είτε επαγγελματικά είτε ως «στρατεύσιμοι» τη μικρή, ελεύθερη, δημοκρατική χώρα τους; Αν θέλουμε το δεύτερο, οι στρατιώτες –δολοφόνοι είναι παντελώς άχρηστοι (και επιζήμιοι). Οι ελεύθεροι άνθρωποι –πολίτες, είναι σε θέση να επιτελέσουν το ρόλο τους, δημιουργώντας ένα στρατό εργαλείο αποτροπής, δηλαδή επιτυχημένης πολιτικής διεθνών σχέσεων.

Τα φαινόμενα εθνικιστικής / φασιστικής νοοτροπίας, σαν αυτά της Ρεντίνας, δεν είναι βέβαια αποκλειστική υπόθεση του στρατού. Πηγάζουν από παθογένειες της ελληνικής κοινωνίας στο σύνολό της. Η ελληνική κοινωνία έχει στους κόλπους της πολλούς ανθρώπους με τέτοια μικρονοϊκή σκέψη, κατανεμημένους δίκαια σε όλους τους πολιτικούς χώρους. Αν επικρατήσουν, κάποτε, στην κοινωνία – θα επικρατήσουν και στο στρατό. Δεν πρόκειται να συμβεί το αντίστροφο!

Επιλογικά, θέλω να υπάρχει στρατός, όσο τον χρειάζεται η πατρίδα μου. Αλλά θέλω να είναι στρατός ελεύθερων πολιτών, στρατός μιας σύγχρονης δημοκρατίας, αποτελεσματικός, σχολείο ισονομίας και πατριωτισμού – και βέβαια όχι το θλιβερό άλλοθι για μίζες, το πεδίο ελεεινών ρουσφετιών και διακρίσεων, ο χώρος όπου ισοπεδώνεται η προσωπικότητα και οι νέοι οδηγούνται να γίνουν αφασικά κτήνη, ο μηχανισμός μιας αναποτελεσματικής, πανάκριβης και αυθαίρετης γραφειοκρατίας, το (συμπληρωματικό) εργαλείο στους ιμπεριαλιστικούς τυχοδιωκτισμούς της Αυτοκρατορίας.

Ο στρατός που έχουμε είναι τέτοιος που αξίζει στην ελληνική κοινωνία – είναι δηλαδή σαν τα μούτρα της. Εγώ φαντάζομαι ένα στρατό που θα αξίζει στην Ελλάδα και στην ιστορία της. Δεν είναι ιδιαίτερα πιθανό, αλλά έτσι κι αλλιώς τίποτα καλό δεν είναι (ταυτόχρονα) εύκολο.

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Πέμπτη, Φεβρουαρίου 23, 2006 | 16 σχόλια
Τετάρτη, Φεβρουαρίου 22, 2006
Πατέρας και γυιός - τρίτο και τελευταίο

(κλικ, για μεγέθυνση)

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Τετάρτη, Φεβρουαρίου 22, 2006 | 2 σχόλια
Τρίτη, Φεβρουαρίου 21, 2006
Μια φάλτσα "ΦΩΝΗ"


Πρωτοσέλιδο, τα αποτελέσματα μιας έρευνας της “Metron Analysis”, σύμφωνα με τα οποία οι πολίτες του δήμου Θερμαϊκού δηλώνουν «ικανοποιημένοι» από τη διοίκηση του δήμου, σε υψηλά ποσοστά. Παραπλεύρως, διάγγελμα (συγγνώμη, δήλωση) του Αντώνη Μαντζάρη: «ευχαριστώ θερμά την πλειοψηφία των συμπολιτών μας για την ετυμηγορία τους…» Η «ΦΩΝΗ» παραλείπει να μας διευκρινίσει ποιος παρήγγειλε τη δημοσκόπηση και, κυρίως, ποιος την πλήρωσε.

Έχω πρόσφατα σχολιάσει τη μετατροπή της «ΦΩΝΗΣ» σε προσωπικό όργανο προβολής του κ. Μαντζάρη (και ελάχιστων ακόμα προσώπων) εν όψει των εκλογών. Η αυτό- διαφήμιση συνεχίζεται, με έξοδα όλων των δημοτών, είτε με τη «ΦΩΝΗ» είτε με άλλους τρόπους. Ποιος έχασε τη δημοκρατική του ευαισθησία, για να τη βρουν αυτοί που τη χρειάζονται…

Αλλά, κάποιος κάνει χοντρή πλάκα στο δήμαρχο. Πάνω δεξιά στο πρωτοσέλιδο έχει τοποθετηθεί μια αεροφωτογραφία της σκάλας των Νέων Επιβατών. Αυτό το έργο είναι, μάλλον, η κορυφαία μελετητική και κατασκευαστική πατάτα των τελευταίων δεκαετιών στις ανατολικές ακτές του Θερμαϊκού (Στις ακτές τις Πιερίας έχουν γίνει σημεία και τέρατα, όπως έχει δείξει και ξαναδείξει ο Ημίαιμος)

Παρατηρείστε δεξιά και αριστερά στη σκάλα τις προσαμμώσεις, που σχηματίζουν ένα τρίγωνο «καινούριας» στεριάς. Λάβετε υπόψη ότι η φωτογραφία είναι τουλάχιστον πέντε ετών – σήμερα οι πλευρές του τριγώνου κοντεύουν να φτάσουν στο κάθετο κρηπίδωμα (που προκάλεσε τη ζημιά) και να μην υπάρχει πια χώρος για τις βάρκες και τα καΐκια! Λεπτομέρειες (και φωτογραφίες) θα βρείτε ΕΔΩ, σε παλαιότερο ποστ των «μτΚ»

Τον «δουλεύουν» το δήμαρχο οι άνθρωποί του – ή είναι τόσο μακριά νυχτωμένοι που διάλεξαν τη φωτογραφία χωρίς να καταλαβαίνουν περί τίνος πρόκειται;

* * *

Δεν θα επιμείνω στο θέμα, γιατί στις εσωτερικές σελίδες υπάρχει η παρουσίαση της δημοσκόπησης, που είπαμε στην αρχή. Μας ενδιαφέρει μια ερώτηση για

την αποδοχή από μέρους των πολιτών του δήμου Θερμαϊκού των ενεργειών του Δημάρχου κ. Μαντζάρη και του Δημοτικού Συμβουλίου σχετικά με την επέκταση του διαδρόμου προσαπογειώσεων 10/28 στο αεροδρόμιο Μακεδονία (…) προβλέπονταν έργα περιβαλλοντικής προστασίας της περιοχής ύψους 6 εκ. Ευρώ. Η Δημοτική Αρχή απαίτησε την άμεση υλοποίηση όλων αυτών των έργων που θα προασπίσουν το περιβάλλον και άρα την ποιότητα ζωής στο Δήμο μας. Στην ερώτηση αν οι πολίτες του Δήμου συμφωνούν με τις ενέργειες που γίνονται η μεγάλη πλειοψηφία (63,7%) απάντησε θετικά…

Η διγλωσσία συνεχίζεται και αρχίζει να μετατρέπεται σε κοροϊδία…

Ο όχι πλήρως ενημερωμένος συμπολίτης οδηγείται εντέχνως να «συμφωνήσει» πως αν «υλοποιηθούν» τα περίφημα «έργα προστασίας της περιοχής ύψους 6 εκ. Ευρώ» δεν θα υπάρχει πια πρόβλημα με την επέκταση του διαδρόμου 10-28 μέσα στο Θερμαϊκό!

Μέγα λάθος – και μεγάλη εξαπάτηση! Παραπέμπω κάθε ενδιαφερόμενο να δει το γιατί στο πρόσφατο ποστ Η επέκταση του 10-28 και ο δήμαρχος Θερμαϊκού και στο "εφ' όλης της ύλης" Κύριε Γιώργο, μας ακούτε;.

Εύχομαι αυτή η απαράδεκτη διγλωσσία, που προφανώς έχει την αιτία της στο ότι το τοπικό ΠΑΣΟΚ στηρίζει αποφασιστικά (όπως και οι τοπικοί παράγοντες της ΝΔ) το περιβαλλοντικό έγκλημα του τσιμεντώματος του Θερμαϊκού, να μη συμβάλλει στο θάνατο της θάλασσάς μας. Και να μην υπονομεύσει την προσπάθεια ενημέρωσης, αποπροσανατολίζοντας από το πραγματικό διακύβευμα, που είναι η κατάδειξη της αναγκαιότητας να γίνει το νέο αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης σε άλλη, κατάλληλη θέση.

Θα είναι γελοίο να «κόψει» το έργο η ΕΕ (γιατί είναι …αμελέτητο και απαράδεκτο, από κάθε άποψη) και να το καμαρώνουν και να το ζαχαρώνουν οι τοπικοί παράγοντες… Επιτέλους, δε μπορούμε να δούμε τίποτα πέρα από τη μύτη μας;

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Τρίτη, Φεβρουαρίου 21, 2006 | 12 σχόλια
Δευτέρα, Φεβρουαρίου 20, 2006
Ρεντίνα, στρατόπεδο Κατσάνη (ΛΟΚ), σήμερα!
Εκπαιδευτής (δυνατά): Τι αίμα;
Νεοσύλλεκτοι (ωρρυόμενοι): Τουρκικόοοοο!
Εκπαιδευτής (δυνατότερα): Και τι άλλο;
Νεοσύλλεκτοι: (στη διαπασών): Σκοπιανόοοοοο!

Συνέχεια με τρέξιμο και τραγούδι, στον αμερικάνικο ρυθμό I work for Unkle Sam:

Αίμα νάναι κι ό,τι νάναι
Μ-16 να βαράνε
χήρες κι ορφανά να κλαίνε
και τα σπίτια τους να καίμε!


Φυσικά, ακούγονται πολλές ακόμα ευγενείς παραλλαγές:

Μεσ' σε τούρκικο χωριό
μ' αλεξίπτωτο πηδώ
τις τουρκάλες τις γαμώ...


Και τα ...κλασσικά:

Έχω μια αδερφή, κουκλίτσα αληθινή
τη λένε Βόρειο Ήπειρο, την αγαπώ πολύ.
Θα πάω ένα πρωί, χωρίς διαταγή
εκεί για να υψώσω, σημαία ελληνική!


Και συνθήματα ...επικολυρικής υφής:

Τούρκοι, Τούρκοι, μας παίρνετε τσιμπούκι!

*

Ατομικό καψόνι; Φυσικά... Κάμψεις (-πάρε 50!). Κουβάλημα πέτρας (αλα Μακρόνησος) από 'κει - εκεί -και ξανά από 'κει πούρθαν. Τρέξιμο γύρω από το λόχο, με φωνή: - είμαι ηλεκτρόνιο, είμαι ηλεκτρόνιο... Εννοείται πως το ομαδικό καψόνι είναι στην ημερήσια διάταξη.

*

Εκπαίδευση, υψηλοτάτου επιπέδου. Μιλάει ο εκπαιδευτής, στους νεοσύλλεκτους λοκατζήδες, φορώντας μαύρο γυαλί:

- Όταν σας μιλάμε, θα μας κοιτάτε στα μάτια! Τα μάτια σας ζωηρά, όχι ψόφια! Κοίτα με στα μάτια, ρε! Τι με κοιτάς εσύ, μωρή κουφάλα; Θέλεις να τα φτιάξουμε; Τι με κοιτάς, ρε; Θέλεις πούτσο; Θέλεις να σε γαμήσω; Δε μιλάει ρε, ο καργιόλης...

*

Δεν κάνω κανένα σχόλιο. Απλώς σημειώνω πως αν αυτή η ξεφτίλα είναι η "εκπαίδευση" που γίνεται στο πλέον επίλεκτο κομμάτι του στρατού μας' αν επιδιώκεται οι νεοσύλλεκτοι να μεταβληθούν σε αφασικά κτήνη, στο όνομα μιας δήθεν αποτελεσματικότητας (;) - αντί να εκπαιδεύονται ως ελεύθεροι άνθρωποι, πολίτες και πατριώτες, τότε...

καΐλα μας και λαύρα μας - και ρίγανη στ' αυτιά μας!

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Δευτέρα, Φεβρουαρίου 20, 2006 | 49 σχόλια
Κυριακή, Φεβρουαρίου 19, 2006
Whollylove!
Δεν είναι ανέκδοτο: Υπάρχει ηλεκτρονικό κατάστημα με ερωτικά βοηθήματα (δονητές κλπ), ειδικά μελετημένο για θεούσους και θεούσες. Χωρίς γυμνό - και με επιλεγμένους (ερωτικούς) στίχους της Βίβλου, για ...θεολογική τεκμηρίωση, στην πρώτη σελίδα! Θα το βρείτε ΕΔΩ. Οι πανέξυπνοι ιδρυτές του καταστήματος λένε πως οι καλύτεροι πελάτες του είναι ιερείς. Γιατί όχι; Και οι θεούσες / θεούσοι έχουν ψυχή, αλλά και χρήμα. Κι αν ο πουριτανισμός τους αποτρέπει να επισκέπτονται τα κανονικά e-shops, το επιχειρηματικό δαιμόνιο βρήκε τον τρόπο να τους πλησιάσει, διότι ως γνωστόν το χρήμα δεν έχει προκαταλήψεις. Σεμνά, ρομαντικά και με στίχους από τους καλύτερους του είδους: Άσμα Ασμάτων... Βεβαίως, αυτά συμβαίνουν μεταξύ των αθλίων αιρετικών της Δύσεως. Οι δικοί μας, Ορθόδοξοι θεούσοι, τι φρονούσι;

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Κυριακή, Φεβρουαρίου 19, 2006 | 7 σχόλια
Παρασκευή, Φεβρουαρίου 17, 2006
Το φρεσκοραμμένο εσώβρακο
Σήμερα στη δουλειά, η Κώστας η νοσηλευτής, μας είπε το ανέκδοτο που ακολουθεί. Κατά προσέγγιση, γιατί τα Χαλκιδικιώτικα είναι πέραν πάσης αποδόσεως...

*

Έφτασ' η φουστανελάς η Μήτσους σ' ηλικία γάμ'. Τη μπροξενεύανι το λ'πόν σ΄ένα κουντοχώρ' μη μια κουπιλιά.

Τ' λέει η μπάρμπας τ': "Τώρα π' παντρολουγιέσι, ανηψούδ', πρέπ' να ράψεις κι από κανένα σώβρακου".

Αγουράζ' η Μήτσους καμπόσου χασέ κάτασπρου, ραβ' δυό σώβρακα, πιρίσσεψι κιόλας.

Κινάν, η Μήτσους κι η μπάρμπας τ' μη τα μ'λάρια να πάνι για του προυξινιό. Στου δρόμ', τ'ς έρχεται της Μήτσους η γιανάγκη τ', μη του συμπάθειου. Στέκ'νται, βγάζ' η Μήτσους του σώβρακου, του κρειμάει στ'ν αγκαθιά, κάνει τη δ'λειά τ', σηκώνητι κι φεύγ'γνι. Του σώβρακου απουμέν' στ'ν αγκαθιά!

Στ'ς νύφ'ς τώρας, κάθ'νται κι βλέπ'ντι. Κάν' έτσ' η Μήτσους, κάθητι σταυρουπόδ', σηκώνητι κι η φουστανέλλα τ'. Η νύφ' κι οι δυό αδερφάδες της βλέπουνι και σέρν'νι τ' φουνή: "Ιιιιιιι..." - κι σφαλίζουν του ένα μάτ', αλλά γλιέπουν μη τ' άλλου.

Κι η Μήτσους, 'πηρήφανους για τ' σώβρακό τ': "Αυτό δεν είνι τίπουτας... Ιέχου άλλες δυό πήχες στου σπίτ'!"

*

Παρακαλούνται οι ευγενείς επισκέπτες - επισκέπτριες, μαζί με το σχόλιο ("ΧΑΧΑΧΑΧΑΧΑ...") να αφήνουν και το δικό τους ανεκδοτάκι, ενόψει ενός (καλού) Σαββατοκύριακου.

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Παρασκευή, Φεβρουαρίου 17, 2006 | 20 σχόλια
Πέμπτη, Φεβρουαρίου 16, 2006
Πρίγκιπες και λωτοφάγοι


Η κ. Μπακογιάννη είναι μια από τις πλέον διαφημισμένες προσωπικότητες της πολιτικής μας σκηνής. Έχει καταλάβει κεντρική θέση σ’ αυτήν – και επιφυλάσσει στον εαυτό της πρωταγωνιστικό ρόλο για το μέλλον. Όχι, δεν το αξίζει. Βρίσκεται εκεί που βρίσκεται γιατί είναι κόρη του μπαμπά της, κατά κύριο λόγο. Και γιατί έπιασε πολύ νωρίς το μήνυμα, όπως και ο ΓΑΠ – ό,τι πουν τ’ αφεντικά: ναι στο σχέδιο Ανάν; Ναι! Πετάει ο γάιδαρος; Πετάει και κάνει και πιρουέτες στα σύννεφα!

Η πολιτική σκηνή είναι πια εγκλωβισμένη (και θα είναι για πολλά χρόνια ακόμα) από την τριάδα Καραμανλής – ΓΑΠ – Ντόρα. Τρεις γόνοι, δυο άμεσοι κατιόντες κι ένας ανεψιός πρωθυπουργών. Και οι τρεις δε μπορούν ούτε καν να συγκριθούν (ως πολιτικές παρουσίες) με τους πατεράδες και τους μπαρμπάδες τους: Φορτώθηκαν στη χώρα επειδή έχουν τα συγκεκριμένα επίθετα, υποσκελίζοντας άλλους, πιο ικανούς και εξευτελίζοντας κάθε έννοια δημοκρατίας, με νομότυπο τρόπο, βεβαίως, αφού την υποκαθιστούν στην πράξη με την κληρονομικώ δικαίω δημοκρατία των πριγκίπων από σόι.

Το πρόβλημα δε βρίσκεται μονάχα στην κορυφή των πυραμίδων: οι επίγονοι τραβούν μαζί τους και μια ολόκληρη ορδή ασήμαντων ή και επικίνδυνων πολιτικών, οι οποίοι καταλαμβάνουν αντίστοιχες θέσεις στη Βουλή ή στις υψηλές θέσεις της δημόσιας διοίκησης. Η ζημιά που γίνεται δεν αποτιμάται: δε φτάνει που διοικούν τη χώρα τρία μεγάλα σόγια και οι αυλικοί τους, αλλά τρέπουν σε φυγή οποιονδήποτε αξιόλογο άνθρωπο θα ήθελε να ασχοληθεί με την πολιτική, καθώς το σκυλολόι καταλαμβάνει κάθε ζωτικό χώρο, με θράσος, αυτοπεποίθηση, αίσθηση ιδιοκτήτη της χώρας και αισθητική αριστοφανικού αλλαντοπώλη.

Εννοείται ότι το κράτος βρίσκεται στην απόλυτη υπηρεσία τους – και δεν πρόκειται να απαλλαγούμε από τον ιδιόμορφο, κυρίαρχο κρατισμό μας (που συνεπάγεται κατάπνιξη κάθε ιδιωτικής πρωτοβουλίας, εν τω γενάσθαι) όσο δε λύνεται το πολιτικό πρόβλημα με την κληρονομική μας δημοκρατία.

Αλλά, βέβαια, αυτά δεν είναι χθεσινά. Χθεσινή είναι η ανάδειξη της κ. Μπακογιάννη σε ΥΠΕΞ. Ζούμε σε χώρα λωτοφάγων, αλλά ας αντιπαρατάξουμε τουλάχιστον μια γλώσσα που βγαίνει κοροϊδευτικά, απέναντι σ’ αυτόν τον ωκεανό της αφασίας.

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Πέμπτη, Φεβρουαρίου 16, 2006 | 33 σχόλια
Τετάρτη, Φεβρουαρίου 15, 2006
Μια ανάλυση του ανασχηματισμού, σε βάθος


Αυτοί που φεύγουν, κι αυτοί που μένουν...

*

Ο Κακλαμάνης, στα καλύτερά του: όταν οι άλλοι θα μασουλάνε το μαύρο κάρβουνο της ήττας από τον ΓΑΠ, αυτός θα είναι δήμαρχος Αθηναίων...

*

Ο Σπηλιωτόπουλος, μόνο που δεν τον κουτούλησε τον Μεϊμαράκη (τι Βεληγκέκας είναι αυτός o Βαγγέλας, ρε παιδιά; Κάτι σαν τον Χαραλαμπόπουλο, αλλά πολύ χασαπιέν...)

*

Ο γίγας της πολιτικής Σαλαγκούδης κουτούλησε και έφτυσε το Σιούφα. Αν δεν ήταν εγνωσμένης ευγενείας και ανωτέρου επιπέδου, θα τον κατουρούσε κιόλας, μπροστά στις κάμερες.

*

Κι ο Πολύδωρας (που ΄ναι στα πόδια γρήγορας!)... Το χαμόγελο της ευτυχίας! Ο αγώνας τώρα δικαιώνεται: έγινα Υπουργός! Έγινα Υπουργός!! Έγινα Υπουργός!!!

*

Ο ανασχηματισμός αξίζει, γιατί δίνει πραγματική χαρά σε μερικούς ανθρώπους... Κάτι ήξερε ο μακαρίτης ΑΓΠ και αναδομούσε κάθε τρεις και λίγο...

*

Ευτυχώς, παρέμεινε στην Κυβέρνηση το πουλαίν: Γιακουμάτος - ο μόνος που ξεπερνάει άνετα τον (παλιό) Χάρυ Κλυν, στα καλύτερά του, χωρίς καν να προσπαθεί...

*

Γεώργιος Βουλγαράκης, Υπουργός Πολιτισμού!

*

Το άλλο, το ακούσατε; Δημήτρης Αβραμόπουλος, Υπουργός Υγείας!

*

Έρμε πολιτισμέ, καημένη Υγεία (και Κοινωνική Αλληλεγγύη, αντάμα...)

*

Ή ο Καραμανλής κάνει επίδειξη μαύρου χιούμορ ή δεν ξέρει τι του γίνεται...

*

Μάλλον δε δίνει δεκάρα! Τοποθέτησε την κυρά - Θοδώρα στη θέση του ΥΠΕΞ. Την ίδια κυρά - Θοδώρα που ξεσκίστηκε να διαφημίζει τις χάρες του Σχεδίου Ανάν (μαζί με Σημίτη, ΓΑΠ, Πάγκαλο, Άννα Διαμαντοπούλου και το ...48% του ΣΥΝ) ενώ, υποτίθεται ότι, ο ίδιος και ο Μολυβιάτης κρατούσαν τα μπόσικα...

*

Τότε μας δούλευε ο Καραμανλής - ή τώρα;

*

Αν δεν υπήρχε η επικίνδυνη (για τα συμφέροντα της χώρας) εξέλιξη με την κ. Ντόρα, ο ανασχηματισμός θα ήταν η χαρά του παιδιού!

*

(αλλά, η χώρα επιβίωσε με ΥΠΕΞ τον ΓΑΠ! Λέτε να την πατήσει με τη Ντόρα;)

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Τετάρτη, Φεβρουαρίου 15, 2006 | 9 σχόλια
Τρίτη, Φεβρουαρίου 14, 2006
Εορταστικόν


(κλικ για μεγέθυνση!)

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Τρίτη, Φεβρουαρίου 14, 2006 | 8 σχόλια
Δευτέρα, Φεβρουαρίου 13, 2006
14 Φεβρουαρίου: Εορτή, ναι ή ού;


ΝΑΙ!

Αφήστε τη μιζέρια - αφεθείτε στο κύμα...

*

(Νίκος Εγγονόπουλος: Το βαποράκι)

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Δευτέρα, Φεβρουαρίου 13, 2006 | 23 σχόλια
Κυριακή, Φεβρουαρίου 12, 2006
Κιλελέρ
Το δεύτερο πρόγραμμα έπαιξε τη «συννεφούλα» και αμέσως είχαμε μια έντονη αντιπαράθεση, πολιτικοκαλλιτεχνική. Ο κοντός δεν ήθελε ν’ ακούσει για Σαββόπουλο: ο μπείξος, ο δείξος, ο τσανακογλύφτης των εξουσιών… Βρε, κόψε κάτι, έλεγα εγώ, ο άνθρωπος μπορεί να είναι αυτός που είναι, υπάρχουν όμως και τα τραγούδια. Τι σου φταίνε τα τραγούδια; Όχι, τέτοιος βολεψάκιας και οππορτουνιστής, σιγά μην ακούω τα τραγούδια του! Ο Περικλής άκουγε σιωπηλός πίσω από τους καπνούς του καπιταλιστικού του πούρου – η εναλλακτική, λέει, για να κάψει το τσιγάρο. Ξαφνικά πήρε το λόγο και μας αφηγήθηκε μια δική του ιστορία.

* * *

Στα 1972 ήτανε μαύρη χούντα κι εγώ ήμουνα φαντάρος. Σας έχω πει πως πήρα μετάθεση από το τάγμα ανεπιθυμήτων στα Γιάννενα και ήρθα Θεσσαλονίκη. Μετά, έκανα κάτι τρέλες και βρέθηκα Κιλκίς, μετά επέστρεψα πάλι, στο Τάγμα Υλικού Πολέμου, στον Εύοσμο.

Καινούριο στρατόπεδο, καινούριες φάτσες, εγώ να μη γνωρίζω κανέναν. Δυο χρόνια, η μόνη εκπαίδευση που μας κάνανε ήταν «ζήτω η εθνική κυβέρνησις – ζήτω ο Γεώργιος Παπαδόπουλος!» Έχω να σας λέω ιστορίες… Όποιος έκανε κιχ, τον έκλαιγε η μάννα του: Το καψόνι (καψόνι όμως, όχι αστεία…) ήταν το λιγότερο που τον περίμενε.

Δεύτερη, τρίτη μέρα που έχω φτάσει εκεί, το στρατόπεδο μαύρο, που να μιλήσεις, σε ποιόν να μιλήσεις… Το βράδυ, σιωπητήριο, σβήνουν τα φώτα στο θάλαμο και την πέφτουμε όλοι, μένει μονάχα το μπουρδελέ – ένα κόκκινο φωτάκι ίσα για να βλέπει ο θαλαμοφύλακας. Σκέφτομαι πολλά, δε μου κολλάει ύπνος.

Ξαφνικά ακούω μουσική! Λέω, δε μπορεί, λάθος κάνω. Τεντώνω τ’ αυτιά – κάποιος χαϊδεύει μια κιθάρα, δεν παίζει, τη χαϊδεύει μονάχα. Ανασηκώνομαι λίγο και τον εντοπίζω τρία κρεβάτια παρακεί, είναι ο θαλαμοφύλακας, ο Νίκος - ο συνάδελφος γραφέας, χημικός μηχανικός, πολύ μορφωμένο παιδί, Αθηναίος.

Παίζει τα ακόρντα από το «Κιλελέρ» του Σαββόπουλου. Μόλις το συνειδητοποιώ, με διαπερνά ηλεκτρικό ρεύμα! Αρχίζω να μουρμουρίζω τα λόγια μαύρο ζώο και τυφλό, μαστιγωμένο / που θα με κρύψεις πες μου που /ακούω φωνές από παντού / και φοβάμαι το καημένο…

Ο Νίκος παίζει, νομίζει πως δεν τον ακούει κανείς, τόσο σιγά. Κάποια στιγμή όμως εγώ έχω πια μερακλώσει και πάνω στο ρεφραίν ψιθυρίζω δυνατά: Κιλελέρ, το Κιλελέρ…

Η κιθάρα σταματάει απότομα. Απόλυτη σιγή. Μένω όπως είμαι, μισοανασηκωμένος στο κρεβάτι. Ο Νίκος με εντοπίζει, έρχεται από δίπλα, σκύβει και ψιθυρίζει, όλο χαρά: σύντροφε! Δίνουμε τα χέρια και φεύγει.

Την άλλη μέρα, στα γραφεία του Τάγματος μου γνωρίζει και τον άλλον. Ένα παιδί από τη Μυτιλήνη, μηχανικός κι αυτός, ο Χρίστος. Κάποια στιγμή που περνάει από ‘μας, ο Νίκος του κάνει νόημα, με δείχνει με μια κίνηση του κεφαλιού και τα χείλη του σχηματίζουν τη λέξη, χωρίς ν’ ακουστεί ήχος: σύ –ντρο –φος! Ο Χρίστος με πλησιάζει ατάραχος και ψαρωτικός και μου δίνει το χέρι, δυνατά. Πας στοίχημα ότι θα σας σκίσουμε την Κυριακή, ρε παλιομπαόκι;

Από τότε η τριάδα έμεινε αχώριστη, μέχρι που …χώρισε. Καλή τους ώρα, όπου κι αν βρίκονται!

* * *

Προς το μεσημέρι περνάω ξανά από το κυλικείο και βρίσκω τον Περικλή να λάμπει: Πήρα το Νίκο, μου λέει, μετά από τόσα χρόνια! Έψαξα και τον βρήκα, από τον κατάλογο δηλαδή και του τηλεφώνησα! Είναι καλά – κι ο Χρίστος καλά. Σάββατο βράδυ κατεβαίνω Αθήνα, θα βρεθούμε! Κι αν παίζει πουθενά ο Σαββόπουλος…

Ο Περικλής ανάβει καινούριο πούρο – το κόψιμο του τσιγάρου είναι γεγονός!


συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Κυριακή, Φεβρουαρίου 12, 2006 | 35 σχόλια
Παρασκευή, Φεβρουαρίου 10, 2006
Πατέρας και γυιός - δεύτερο


(κλικ στην εικόνα, για μεγέθυνση)

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Παρασκευή, Φεβρουαρίου 10, 2006 | 9 σχόλια
Πέμπτη, Φεβρουαρίου 09, 2006
Χθες το βράδυ στην ταβέρνα


Χθες βράδυ βγήκαμε με φίλους για κρασί, σ’ ένα ταβερνάκι της Πάνω Πόλης. Μια χαρά ήταν – οι μεζέδες καλοί, το κρασί καλόπιοτο και το μαγαζί γεμάτο κορτσούδια.

Αφού φάγαμε και είπαμε κάμποσα για τα βλαστάρια μας ο καθείς, οι γυναίκες της παρέας άρχισαν να συζητάνε μεταξύ τους για τα συγκλονιστικά τελευταία νέα (- πήρα μια κρέμα νυκτός, άλλο πράγμα – ναι, αλλά πρέπει να τη χρησιμοποιείς 989 μέρες συνέχεια για να δείξει – ξέρετε πως άμα είναι κρυωμένος κανείς βάζεις ένα κομμένο κρεμμύδι στο δωμάτιο και ρουφάει τους ιούς – φέτος είναι πολύ στη μόδα το βεραμάν με φούξια ανταύγειες…) μιλώντας όλες μαζί, ταυτόχρονα!

Πάντα απορούσα πως συνεννοούνται οι γυναίκες όταν μιλάνε όλες ταυτόχρονα – αλλά δεν επιμένω, προφανώς πρόκειται για ανώτερα πλάσματα.

Φυσικά, κάτι έπρεπε να λέμε κι εμείς, οι αρσενικοί. Κι επειδή δεν ήταν δυνατόν να εκφραστούμε ελευθέρως για τα παριστάμενα κορτσούδια, πιάσαμε το αμέσως επόμενο ενδιαφέρον θέμα. Όχι, δεν επρόκειτο για πολιτική, ούτε για ποδόσφαιρο - ούτε καν για τα καινούρια μοντέλα που θα κυκλοφορήσουν οι Alfa Romeo και η Audi. Αυτά ανήκουν στο παρελθόν – τώρα το φλέγον θέμα είναι τα ιστολόγια!

Οι φίλοι μου είχαν αντιμετωπίσει πολύ επιφυλακτικά την είδηση πως είχα ανοίξει τα «μυστικά του Κόλπου» - με την πάροδο των εβδομάδων όμως έγιναν τακτικοί θαμώνες, άρχισαν να σεργιανάνε και σε άλλα μπλόγκ και τώρα διατυπώνουν με άνεση αξιολογικές κρίσεις:

- Ο Χοιροβοσκός, καταπληκτικός!
- Τι μας λες… Επειδή αντιγράφει κείμενα και κάνει ποστ;
- Γιατί ρε, λίγο είναι; Στα σχόλια όμως γράφει κάτι κομμάτια που αντιστοιχούν άνετα σε ποστ!
- Εε… ναι… Αλλά πολύ θεούσος, βρε παιδί μου!
- Και τι ζόρι τραβάς εσύ; Από το πιάτο σου τρώει;
- Είναι εμπαθής, όπως όλοι οι θεούσοι!
- Εμπαθής είσαι και φαίνεσαι! Και δεν είναι θεούσος, μια χαρά άνθρωπος είναι!

Ώρες είναι να παρεξηγηθούμε για το Χοιροβοσκό! Αλλάζω ιστολόγιο:

- Εμένα μ’ αρέσει η Μιραντολίνα!
- Καλή… Γράφει πολύ ωραία, αν και κάπως εξεζητημένα…
- Πρέπει να είναι ωραία γυναίκα…
- Ωραία, αλλά και τζώρας – δεν αφήνει τίποτα να πέσει κάτω!
- Εμένα μου δημιουργεί μια νοσταλγία…
- Γιατί το λες αυτό;
- Ε, να, ταιριάζει με την εικόνα που είχαν οι πρωτοετίνες, όταν εμείς τελειώναμε τα μεταπτυχιακά…

Ως δια μαγείας κόβεται η συζήτηση των γυναικών, που βρισκόταν σε κρίσιμο σημείο (καινούρια δίαιτα, με βάση τις πανσέτες…) και τα αθώα μεγάλα μάτια τους, προσεχτικά βαμμένα, προσηλώνονται πάνω μας. Πάντα απορούσα με τις γυναίκες όταν μιλάνε όλες ταυτόχρονα, πως καταφέρνουν να συνεννοούνται και να παρακολουθούν μέσες άκρες και τις δικές μας συζητήσεις – αλλά δεν επιμένω, προφανώς πρόκειται για εξελιγμένα πλάσματα. Ποια είναι αυτή η Μιραντολίνα, σε ποιο σήριαλ παίζει και δεν την έχουμε δει εμείς; Και τι σχέση έχει με τις πρωτοετίνες; Τα ερωτήματα μένουν αναπάντητα, γιατί πέφτει καινούριο όνομα στο τραπέζι – και κάνει τις γυναίκες να επιστρέψουν αυθωρεί και παραχρήμα στο πως χάνεις 3 κιλά σε 8 χρόνια, τρώγοντας χοιρινό.

- Εγώ παρακολουθούσα τον Κοσμοπολίτη
- Κρίμα που έκλεισε το μπλογκ του…
- Χάσαμε και τους στίχους, που σχολίαζες…
- Τι απόγινε αυτός;
- Ιχνηλάτης! Έτσι τον λένε τώρα!
- Αυτός είναι ρε; Κι έλεγα κάτι μου θυμίζει… Αλλά, πολύ συγκρατημένος, σε σχέση με τον προηγούμενο εαυτό του.
- Θα ξαναπάρει φόρα… πως και πως περιμένω καινούρια του στιχάκια!

Γελάμε και η συζήτηση έρχεται στους σοβαρούς μπλόγκερ, δηλαδή το Μιχάλη Μητσό, το μαύρο πρόβατο, το Ιστολόγιον και τα Κοκκόρια. Οι γυναίκες από δίπλα έχουν καινούριο θέμα, ένα μαγαζί με αξεσουάρ- με καταπληκτικές τιμές (στο χαρτί περιτυλίγματος) που άνοιξε στην Καρόλου Ντηλ. Ο αντρικός πληθυσμός σχολιάζει - χωρίς να τσιγγουνεύεται τους επαίνους - τη Λίτσα, την Ψιλικατζού οικογενειακώς, την Κουρούνα που λείπει και μας λείπει, τον Πιτσιρίκο (γι’ αυτόν πέφτουν και μερικά καρφιά), τον Old Boy, τον vita monderna, την αδερφή, τον Ημίαιμο. Μοιραία και τους κοινούς μας γνωστούς, στην πραγματική ζωή, σχολιαστές Ηλία (πάει για δήμαρχος - και δεν θ’ ανοίξει μπλογκ) και Θανάση, που υπογράφει ως Athanassios (δεν πάει για δήμαρχος και μάλλον θ’ ανοίξει μπλογκ) Τους αφηγούμαι πως τα Χριστούγεννα στην Αθήνα συναντήθηκα με τον alombar42. Το ενδιαφέρον τους εξάπτεται.

- Τι τύπος είναι;
- Σαν το Θανάση, με πιο πλούσιο μαλλί…

Γελάμε πάλι, μας φέρνουν μια πιατέλα γλυκά: καζαν ντιπί, εκμέκ καταΐφι, μπάλες σιμιγδαλένιου χαλβά και ψητό κυδώνι με σαντιγί. Οι γυναίκες αφήνουν κατά μέρος τις τολμηρές θεωρίες περί διαίτης με γουρούνι και εφορμούν ατρόμητες, στο πλάι των συζύγων τους. Πάντα απορούσα πως τα καταφέρνουν και διατηρούνται κομψές τρώγοντας, ενώ εμείς δεν – αλλά δεν επιμένω, προφανώς πρόκειται για βελτιωμένα πλάσματα. Ο πλέον επιμελής σέρφερ της μπλογκόσφαιρας κάνει επίδειξη των γνώσεών του – αλλά ο άλλος κάνει κόντρα ρελάνς, απνευστί:

- Αν ήταν εδώ ο γευσιγνώστης Αθήναιος, τι κριτική θα έκανε στην ταβέρνα;
- Ποιος Αθήναιος; Εκείνος ο συντηρητικός παναθηναϊκάκιας μάγειρας με τις φιλολογικές ανησυχίες και τον άστατο χαρακτήρα που γυρνάει στα μπαρ και μπεκροπίνει μεσημεριάτικα;

Κοντεύω να πνιγώ με καζαν ντιπί. Μόλις και καταφέρνω να βγω σώος και αβλαβής από το συνδυασμό της μπουκιάς και της αυθόρμητης ριπής του γέλιου – η σύζυγός μου ανησυχεί μήπως με χάσει πολύ πριν την ώρα μου και επιμένει «πιες νερό, πιες νερό!». Καθώς αποκαθίσταμαι, προβαίνω στη συγκλονιστική διαπίστωση ότι πάει, πέταξε το πουλάκι – η virtual πραγματικότητα έγινε πια ένα και το αυτό με την …κανονική.

- Βρε, οι περσόνες των μπλόγκ δεν αντιστοιχούν στους αληθινούς ανθρώπους! Μου θυμίζετε τους απλοϊκούς θεατές θεατρικών παραστάσεων στα Λούκυ Λουκ, όταν ανέβαιναν στη σκηνή για να δείρουν τον κακό…
- Μπα… κατά τη γνώμη σου, τι μέρος του λόγου είναι ο Αθήναιος;
- Που να ξέρω, αγαθέ μου φίλε; Πάντως φαίνεται ερωτύλος τύπος, καλό θα ήταν να προσέχαμε τις γυναίκες μας αν κυκλοφορούσε στα πέριξ!

Η τελευταία ατάκα ενθουσιάζει τις γυναίκες, που γελούν εγκαρδίως και κακαριστά – ενώ οι άντρες παραμένουμε σοβαροί αναλυτές και αποτελειώνουμε τα γλυκά. Πάντα απορούσα με το γεγονός ότι οι γυναίκες ενθουσιάζονται στην παρέα όταν ακουστεί υπονοούμενο για δική τους πιθανή παρανομία και ρίχνουν τα μούτρα αν ακούσουν κάτι ανάλογο για τους άντρες τους – αλλά δεν επιμένω, προφανώς πρόκειται για εξυπνότερα πλάσματα. Ο πιο ψηλός από τους τρεις κάνει μια άσχετη ερώτηση, καθώς επιστρέφει στο τραπέζι:

- Ποιόν βλέπεις για νομάρχη;
- Λαμπρούκος!

Μόλις ακούγεται αυτό το όνομα, οι άντρες γελάμε ενθουσιασμένοι – οι γυναίκες σταματάνε τη συζήτηση που είχαν αρχίσει σχετικά με την τρομερά πετυχημένη δίαιτα που έκανε τη Ντόρα Μπακογιάννη να μοιάζει με την ακτινογραφία της. Ο κοντός δε χάνει την ευκαιρία και εξηγεί, πολύ σοβαρά:

- Τον κατεβάζουν από κοινού ΠΑΣΟΚ και αριστερά και τον υποστηρίζει ένα μεγάλο κομμάτι δυσαρεστημένων της Νέας Δημοκρατίας! Θα τον ξεσκίσει τον Ψωμιάδη! Είναι και παιδαράς – αν δείτε τη φωτογραφία του θα κόψετε φλέβες!
- Έτσι, ε;
- Ώστε είναι τεκνός;
- Μπιζουδάκι! Αλλά, μια και αποφάσισε να εκτεθεί για νομάρχης, πρέπει να το πούμε: η μεγάλη του δύναμη είναι τα μπλογκ!
- Συγγνώμη, δε μας εξηγείτε και σε ‘μας τις έρημες – να καταλάβουμε επιτέλους - τι στην ευχή είναι αυτά τα μπλογκ;

Πάντα απορούσα πως οι γυναίκες καταφέρνουν και δεν ασχολούνται εγκαίρως με όσα ενθουσιάζουν εμάς – αλλά δεν επιμένω, προφανώς πρόκειται για σούπερ-ντούπερ πλάσματα. Θα ασχοληθούν μαζικά (όπως κάποτε με το μπάσκετ λόγω Γκάλη και με το ποδόσφαιρο λόγω Ζαγοράκη) και θα τα φλομώσουν τα μπλογκ όταν αρχίσει να ασχολείται με τον Λαμπρούκο, τον Ημίαιμο και τον Ιχνηλάτη η Τατιάνα και τα πρωινάδικα. Κι επειδή οι δικές μας είναι κομμάτι κουλτουριάρες, θα εφορμήσουν στα πι σι όταν ο alombar42 αρχίσει να δίνει απανωτές συνεντεύξεις στην Έλλη Στάη, τη Βίκυ Φλέσσα και την Εύα Καϊλή, εναλλάξ με τον Αθήναιο και το Χοιροβοσκό. Λέγεται πως ο Βασίλης Βασιλικός έχει ήδη εξασφαλίσει την αποκλειστικότητα της Μιραντολίνας – θα μιλήσει για τα τρία της καινούρια μπλογκ με θέματα τον Γρηγόριο Νύσσης, τον Μπακούνιν και τους πεστροφοκυπρίνους της Μικρής Πρέσπας στη σχάρα. Σούσι, παρά κάτι.

* * *

Βγαίνουμε από την ταβέρνα, εγώ και ο κοντός μπαίνουμε για τσιγάρα στο ψιλικατζίδικο που διανυκτερεύει. Τον βλέπω με το πονηρό του χαμόγελο ως τ’ αυτιά.

- Το πήρα!
- Αμ εγώ τι έκανα!

Βγάζουμε ταυτόχρονα από τις καπαρτίνες δυο ομοιόμορφα και ομοιόχρωμα χαρτάκια.

- Να το δω!
- Κι εγώ το δικό σου!

Βγάζω τα γυαλιά και φέρνω το χαρτάκι πολύ κοντά στα μάτια μου, για να μπορέσω να το διαβάσω. Ο κοντός, αντίθετα, το κρατάει όσο πιο μακριά μπορεί – για τον ίδιο λόγο. Κοιταζόμαστε σα βρεγμένες γάτες.

- Ρε σύ, αυτό είναι 090!
- Αμ, αυτό τι είναι;
- Ρε την άτιμη!
- Μας δούλεψε αγρίως το βρέφος!

Δεν το παίρνουμε επιπόνου – άλλωστε οι παντρεμένοι δε βιάζονται και δεν απογοητεύονται ποτέ. Καθώς βγαίνουμε από το ψιλικατζίδικο απορώ με τις νεότερες γυναίκες, πως μας δουλεύουν ψιλό γαζί τώρα τελευταία – αλλά δεν επιμένω, προφανώς πρόκειται για ανώτερα, εξελιγμένα, εξυπνότερα, σούπερ ντούπερ πλάσματα. Και με την πιο μοδάτη δίαιτα (τζιγιεροσαρμάδες και γιαπράκια για 9 ½ βδομάδες), επανέρχονται στα κυβικά τους, όποτε θέλουν. Χαλαρά.

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Πέμπτη, Φεβρουαρίου 09, 2006 | 23 σχόλια
Τετάρτη, Φεβρουαρίου 08, 2006
Πατέρας και γυιός - πρώτο


(κλικ στην εικόνα για μεγέθυνση)

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Τετάρτη, Φεβρουαρίου 08, 2006 | 4 σχόλια
Τρίτη, Φεβρουαρίου 07, 2006
Πολυτονίζω, μα δεν αποφεύγω τις ανορθογραφίες
Διαφημιστική ανάρτηση:

στο ιστολόγιο ανορθογραφίες φιλοξενείται το άρθρο του Σπύρου Μοσχονά, που δημοσιεύτηκε σήμερα Τρίτη 7/2/2006 στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ και είναι σχετικό με την περίφημη "έρευνα Τσέγκου" που παρουσιάστηκε υπό τον μεγαλοπρεπή τίτλο "η εκδίκηση των τόνων".

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Τρίτη, Φεβρουαρίου 07, 2006 | 2 σχόλια
Ήμαρτον, Παναγία μου...


Ελευθεροτυπία, 6/2/2006:

Σε ό,τι αφορά τον Δήμο Θεσσαλονίκης ο Γ. Καρατζαφέρης θα περιμένει το συνέδριο του κόμματός του, τη μεθεπόμενη εβδομάδα, αν και ο ίδιος συντηρεί το ενδεχόμενο υποψηφιότητάς του. Μάλιστα, ζητάει απομάκρυνση του αεροδρομίου και κατασκευή νέου δυτικά, απόδοση του χώρου του σημερινού αεροδρομίου για ανάπτυξη της ΔΕΘ και κατασκευή μεγάλου ποδοσφαιρικού γηπέδου, και στον χώρο της ΔΕΘ ν' αναπτυχθούν νέες δραστηριότητες του πανεπιστημίου (η υπογράμμιση δική μου)

*

Αυτά που είναι αυτονόητα ακόμα και για τον Καρατζαφέρη, γιατί δεν είναι για τα αριστερά κόμματα (ΣΥΝ, ΚΚΕ) και τους Οικολόγους; Γιατί οι σχετικές απόψεις μέσα στο ΠΑΣΟΚ (Αράπογλου) και τη ΝΔ (Καραόγλου) θεωρούνται αιρετικές και βρίσκονται υπό διωγμόν; Πότε τα κόμματα (και οι πολιτικοί της Θεσσαλονίκης) θα ξεφύγουν από το θανάσιμο εναγκαλισμό των συμφερόντων; Πότε θα αξιωθεί η Βόρεια Ελλάδα μια αξιοπρεπή (κατ’ αρχήν) αριστερά / οικολογική κίνηση; (- Στις 32 του άλλου του μηνός…)

*

Αν είναι, στα πρώτα χρόνια του 21ου αιώνα, να έχει μονάχα ο Καρατζαφέρης τα …guts να επεξεργάζεται και να ρίχνει στην πιάτσα πολιτικές θέσεις χωρίς δεσμεύσεις και δουλείες στα συμφέροντα, τότε θα πρέπει να σκεφτούμε πολύ σοβαρά το ενδεχόμενο της μετανάστευσης, κατά προτίμηση στο νότιο ημισφαίριο.

*

(Η φωτογραφία είναι του Περικλή Αλκίδη)

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Τρίτη, Φεβρουαρίου 07, 2006 | 26 σχόλια
Δευτέρα, Φεβρουαρίου 06, 2006
Ήταν ο Παναγιώτης Κονδύλης Έλληνας;


(H φωτογραφία είναι του 1992, ένα πρωινό στον Άρδα, τις μέρες του river party. Η κοκκινομάλλα που οδηγεί το μικρό πλεούμενο προς την ομίχλη, σήμερα είναι καρα –στέλεχος της NOKIA, με μισθό και μπόνους σχεδόν 1 εκ. ευρώ το χρόνο. Τότε ήταν λέκτορας στο ΕΜΠ, μόλις χωρισμένη - την είχε φέρει στην παρέα η Αριάδνη. Βέρα Ελληνίδα!)

*

Το κείμενο που ακολουθεί είναι οι σημειώσεις που κράτησα, όταν διάβαζα το βιβλίο του Παναγιώτη Κονδύλη Η παρακμή του αστικού πολιτισμού, εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ, τόμοι Α & Β. Αναφέρομαι στην Εισαγωγή στην ελληνική έκδοση, που έχει τίτλο η καχεξία του ελληνικού στοιχείου στη νεοεεληνική κοινωνία και ιδεολογία. Αφαιρώ από τις σημειώσεις αυτές τα δικά μου σχόλια – ίσως ανεβάσω κάποια από αυτά στα σχόλια του ποστ, αν γίνει συζήτηση.

Όσοι είχαν την υπομονή να διαβάζουν τα μακροσκελή κείμενα των «μτΚ» γνωρίζουν ήδη πως σε πολλά από τα θέματα που θίγονται έχω διαφορετική οπτική. Θεωρώ ωστόσο πως δε μπορεί να γίνει σοβαρή συζήτηση για την ελληνικότητα αν δεν μελετούνται σοβαρά όσα έγραψε ο Κονδύλης. Δεν το λέω τυχαία, εννοώ το πρόσφατο αφιέρωμα του ΑΡΔΗΝ (τ. 57-58), που χαρακτηρίζεται από πρωτοφανή, αλλά όχι και ανεξήγητη μονομέρεια. Οι τίτλοι στις ενότητες είναι δικοί μου – προς διευκόλυνση του μερακλή αναγνώστη.

* * *

Ελληνική αστική τάξη

Σε καμιά στιγμή της η νεοελληνική πραγματικότητα δεν διαμορφώθηκε αποκλειστικά, καθοριστικά και τελεσίδικα από μια κοινωνική τάξη. H «αστική τάξη» δεν συγκέντρωνε ποτέ τα ειδοποιά γνωρίσματα της αστικής τάξης με τη δυτική έννοια / ενσάρκωνε με διαφορετικά τμήματά της άλλοτε άλλα γνωρίσματα του αστικού ήθους και έθους, ποτέ ταυτόχρονα και όλα / ποτέ δεν κατάφερε να δημιουργήσει γηγενή και αυτοτελή αστικό πολιτισμό.

Ο όρος διαδόθηκε στα πλαίσια των αναλύσεων της τοτινής ελληνικής κοινωνίας από μετριοπαθείς ή ακραίους αριστερούς κοινωνιολόγους και δημοσιολόγους. Υποδήλωνε μια άμεση ή έμμεση πολεμική / εισάγεται ως ο μεγάλος αντίμαχος της ανερχόμενης εργατικής τάξης. Επιπλέον, ο όρος χρησιμοποιήθηκε από τους δυτικούς κοινωνιολόγους στις αναλύσεις τους για τις μη αναπτυγμένες χώρες, της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένης, με ένα ιδιαίτερο σκεπτικό.

Στην Ευρώπη υπήρξε ο αντίπαλος της αριστοκρατίας και της κληρικοκρατίας, ο φορέας μιας νέας θετικής αντίληψης για την οργάνωση της ζωής και μιας ρωμαλέας νέας κοσμοθεωρίας. Επειδή στην Ελλάδα δεν βρέθηκε αστική τάξη να παίξει τέτοιο ρόλο, δεν βρέθηκαν ούτε και λογοτέχνες ή ιστορικοί για να την υμνήσουν.

Το νέο- ελληνικό κράτος και τα κόμματα

Ο μηχανισμός της λειτουργίας του κράτους διαμορφώθηκε ως εν μέρει τερατογεννετικό και εν μέρει ιλαροτραγικό αποτέλεσμα της διασταύρωσης των πιο προηγμένων τοτινών πολιτικών θεσμών, όπως ο κοινοβουλευτισμός και η καθολική ψηφοφορία, με μια κοινωνία διεπόμενη από πατριαρχικές σχέσεις, στάσεις, νοοτροπίες και αξίες (Όλα αυτά) συνεπέφεραν μια κοινωνική κινητικότητα: δημιούργησαν καινούριες ευκαιρίες πολιτικής και κοινωνικής σταδιοδρομίας και άνοιξαν σε ευρύτερες μάζες τον δρόμο από την ύπαιθρο προς τις πόλεις. --- διόγκωση του κρατικού μηχανισμού (βλ. πελατειακές σχέσεις με τα κόμματα) και ενίσχυση του καθοδηγητικού ρόλου του κράτους.

Η τέτοια διόγκωση και διαμόρφωση του ελληνικού κράτους ούτε από κάποια εντόπια αστική τάξη υποκινήθηκε, ούτε την ωφέλησε. Απεναντίας, ο όγκος, η δυσκαμψία και η δαπανηρότητα του κράτους αποτέλεσε τροχοπέδη (…)

Σφάλμα να αποκαθίσταται ευθύγραμμες γραμμές ανάμεσα σε «τάξεις» και «κόμματα», ιδιαίτερα στην Ελλάδα / δεν πρέπει να παραβλέπεται η εκτεταμένη αυτονομία του πολιτικού – κομματικού παιγνιδιού ως πελατειακής σχέσης πολιτικού – ψηφοφόρου. Ο ψηφοφόρος παρέχει υποστήριξη προσδοκώντας προστασία. Ο πολιτικός εκποιεί το κράτος στους ψηφοφόρους, με αντάλλαγμα να το κατέχει ο ίδιος. / είναι κατά κανόνα δευτερεύουσες ή και απλώς προσχηματικές οι «ιδεολογικές» αντιθέσεις ή αντιθέσεις «αρχών». Στο πολιτικό φάσμα ένας πολιτικός καταλαμβάνει μια θέση γιατί όλες οι υπόλοιπες είναι κατειλημμένες / Η διόγκωση του κρατικού μηχανισμού για σκοπούς κομματικού οφέλους υπήρξε έργο εξίσου όλων των κομμάτων / όλα τα ελληνικά κόμματα υπήρξαν κρατικιστικά.

Ο πελατειακός χαρακτήρας των κομμάτων τα έκανε και «λαϊκά», εφ όσον η ανάγκη ταυτόχρονης εξυπηρέτησης ατόμων και ομάδων ή «κλάδων» μέσω του κράτους καθιστούσε ουσιαστικά αδύνατη την άσκηση μονοσήμαντης και συνεπούς ταξικής πολιτικής (τέτοιο θέμα δεν έμπαινε ποτέ πιεστικά. Η βαθμιαία αποσύνθεση των πατριαρχικών δομών δημιούργησε ως κύριο τμήμα του κοινωνικού κορμού μια ευρύτατη μάζα μικροαστών και μικροϊδιοκτητών, οι οποίοι μπορούσαν εξίσου καλά σε ένα «δεξιό» / «φιλελεύθερο» / «αριστερό» κόμμα. Η λεγόμενη αστική τάξη (βρέθηκε) συνήθως στα δύο μεγάλα κόμματα εξουσίας. Χρησιμοποιούσε τις ίδιες πελατειακές σχέσεις (…) στον τύπο της συνήθους κρατικιστικής λογικής (περισσότερη κρατική παρέμβαση).

Η «αστική τάξη» δε στάθηκε ποτέ αρκετά συγκροτημένη, ομοιογενής και ισχυρή ώστε να ταυτιστεί με την πολιτική διακυβέρνηση της χώρας. Στον 20ο αιώνα, η υποχώρηση των πατριαρχικών δομών ακολουθήθηκε από σταδιοδρόμηση στοιχείων με μικροαστική ή αγροτική προέλευση με μικροαστική καταγωγή, άρα με όχι δεδομένη ταύτιση με τα συμφέροντα της αστικής τάξης.

Ακόμα περισσότερο ο κρατικός μηχανισμός, ο οποίος προερχόταν κυρίως από καθυστερημένα στρώματα (χαρακτηριζόταν από) αγραμματοσύνη, στενοκεφαλιά, κουτοπονηριά ή συμπλεγματικότητα + η ανυπέρβλητη ικανότητα του δημοσίου υπαλλήλου να προσανατολίσει τη δραστηριότητά του σε απρόσωπες, γενικές και αφηρημένες αρχές. Αντ΄ αυτού, αξίες πατριαρχικής κοινωνίας: ιδιαίτερη πατρίδα, συγγενείς, φίλοι, φίλοι των φίλων, προστάτες και προστατευόμενοι. --> συνδυασμοί άλλοτε σπαρταριστοί και άλλοτε αξιοδάκρυτοι.

Κράτος. Η διανομή των θέσεων μέσω πατριαρχικών – πελατειακών διαδικασιών --> υπερβολική αύξηση των θέσεων --> χαμηλές αμοιβές. Η μιζέρια επακόλουθο της μεγαλοθυμίας. Πολίτες για το κράτος: Πάμπλουτος και παντοδύναμος δότης. Ταυτόχρονα, απατεώνας και τύραννος, άρα κάθε πλάγια οδός, κατανοητό και συγγνωστό μικροπαράπτωμα. (…) Τα πλάγια μέσα δεν αποτελούσαν πια την παράβαση των κανόνων, αλλά τον μόνο δυνατό τρόπο λειτουργίας τους.

Τα «τζάκια» συμφιλιώθηκαν με το κράτος μόνον από τη στιγμή που μπόρεσαν να το ελέγξουν (επιρροή στη μοναρχία – πελατειακός κοινοβουλευτισμός). Όμως το έλεγξαν για να το αδρανοποιήσουν, όπως τους υπαγόρευε ο κοινωνικός τους χαρακτήρας που ρίζωνε σε προκρατικές συνθήκες και έξεις. Έτσι οι γραφειοκρατικοί μηχανισμοί καταδικάστηκαν σε υποπλασία (εκσυγχρονιστική λειτουργικότητα) και υπερτροφία (ειδικό βάρος στην νεοελληνική πραγματικότητα). (…) Η ταξική σύγκρουση αμβλυνόταν γιατί όλοι οι «κλάδοι» στρέφονταν ταυτόχρονα προς τη μεριά του κράτους, ικετεύοντας ή απειλώντας το, και όχι σε πρώτη γραμμή ο ένας εναντίον του άλλου.

Έθνος, κράτος, Εκκλησία

Χαρακτηριστική η ασάφεια ανάμεσα σε έθνος και κράτος. Η διηνεκής διάσταση έθνους και κράτους μέσα στη νεοελληνική ιστορία, ήτοι η αδυνατότητα σύμπτωσής τους με τη μορφή του εθνικού κράτους αποτελεί αυτή καθ΄ αυτή σημείο της ελλιπούς ανάπτυξης του αστικού στοιχείου. / το κράτος συγκροτήθηκε σε προαστική, ήτοι πατριαρχική κοινωνική βάση / το άλυτο εθνικό πρόβλημα επέδρασε ανασχετικά τόσο στην κοινωνική όσο και στην ιδεολογική εκδίπλωση του αστικού στοιχείου / (τότε) το έθνος είναι πρωτίστως έννοια πατριαρχική, στηρίζεται δηλαδή σε πραγματικούς ή φανταστικούς φυλετικούς και πολιτισμικούς παράγοντες (γλώσσα, θρησκεία), ενώ η έποψη της οικονομικής του βάσης, της κοινωνικής του υφής και της θεσμικής του οργάνωσης περνά στο περιθώριο.

Οι προαστικές – πατριαρχικές δυνάμεις (…) ούτε υπήρξαν οι αρχικοί ιδεολογικοί δημιουργοί της έννοιας του έθνους στην α ή τη β εκδοχή της ούτε και ταυτίστηκαν εξαρχής μαζί της. (…) Την προσεταιρίστηκαν (και την τροποποίησαν) για να την παρουσιάσουν ως έρεισμα και επίρρωση του ηγετικού τους ρόλου. Περίπτωση πλείστων προυχόντων και οπλαρχηγών & περίπτωση της Εκκλησίας.

(Αυτή) σε όλη τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας ποτέ δεν κατανόησε τον εαυτό της ως κεφαλή και πρόμαχο ενός υπόδουλου έθνους, παρά ως ποιμένα και ταγό χριστιανικών πληθυσμών αναγκασμένων να ζουν κάτω από αλλόθρησκο ηγεμόνα. (Ήταν) θεσμός ξένος προς το έθνος, θεσμός πολυεθνικός και επομένως μη εθνικός, στα μάτια του οποίου η ομολογία πίστεως μετρούσε περισσότερο από τη φυλή ή ακόμα και τη γλώσσα: ο ορθόδοξος Ρώσος ήταν αδελφός, ο Έλληνας που φράγκεψε όχι. Η δημιουργία ενός εθνικού κράτους θα διασπούσε το πλήρωμά της (…) και έτσι θα μείωνε την επιρροή της (…) αφού μόνη αυτή μπορούσε να απαιτεί από τους Χριστιανούς υποταγή, νομιμοφροσύνη και φόρους.

Η Εκκλησία οικειώνεται το έθνος, όταν πια η δυναμική των γεγονότων το είχε θέσει σε ημερήσια διάταξη (…) τότε θυμάται ότι η θρησκεία επιτελούσε εξ αντικειμένου λειτουργία εθνικής συσπείρωσης, αποσιωπά όμως ότι αυτή η λειτουργία μπορούσε αν θεωρηθεί ως εθνική συσπείρωση μόνο και μόνο επειδή κάποιοι άλλοι εκ των υστέρων ανακάλυψαν και πρόβαλαν το έθνος. (Τότε) σηκώνει συχνά το εθνικό λάβαρο και ζητά να ποδηγετήσει τόσο την εθνική ιδεολογία, όσο και τους αγώνες των αλύτρωτων, προκειμένου να μην αφήσει κενά για τις εκκοσμικευτικές ή και αντιθρησκευτικές δυνάμεις.

Αυτό το πέτυχε σε μεγάλο βαθμό, σε τόσο μεγάλο μάλιστα ώστε όχι μονάχα μπόρεσε να διατηρήσει ίσαμε σήμερα ζωντανή τη σύνδεση της έννοιας του έθνους με την προαστική μυθολογία και μεταφυσική, αλλά και (…) να αντιμετωπίζει ες αεί τον συνεπή χωρισμό κοινωνίας και κράτους.

Το έθνος και το κράτος έμειναν πάντοτε ασύμμετρα μεγέθη (…) το έθνος αποτέλεσε τον ίδιο τον μύθο που χρησίμευσε ως άξονας της νεοελληνικής ιδεολογίας. (Ο μύθος) είναι προϊόν της ιστορικής και ιδεολογικής κατίσχυσης ενός εννοιολογικά ασαφούς έθνους και ονομάζεται «ελληνοκεντρισμός».

Ο αστικός εθνικισμός απορροφήθηκε από τον ελληνοκεντρισμό και στο πλαίσιό του αναμίχθηκε και συμβιβάστηκε με προαστικές αντιλήψεις περί έθνους, φυλής κτλ, χωρίς να μπορέσει παράλληλα να επιβάλλει τα ειδοποιά του γνωρίσματα / διαμορφώθηκε η πολυσημία του ελληνοκεντρισμού, η οποία του επέτρεψε να εκπληρώσει τη λειτουργία της κατ΄ εξοχήν νεοελληνικής ιδεολογίας, εφ΄ όσον στην ασαφή και κυμαινόμενη γλώσσα του μπορούσαν να αρθρωθούν πολλές και ποικίλες τάσεις (…) αποτέλεσε ταυτόχρονα και πεδίο μάχης, στο οποίο έπρεπε να κυριαρχήσει όποιος ήθελε να εγείρει αξιώσεις πολιτικής ή ιδεολογικής κυριαρχίας στο ελληνικό περιβάλλον.

(Οι) αριστερές μειοψηφίες, στήριζαν τις δικές τους αξιώσεις κυριαρχίας σε διεθνιστικά ιδεολογήματα, ακριβώς γι’ αυτό το λόγο δεν μπόρεσαν να ασκήσουν ευρύτερη επιρροή – κι όποτε την άσκησαν αυτό έγινε επειδή υιοθέτησαν (και) πατριωτικά ή εθνικά συνθήματα.

Σήμερα πάντως η αριστερά, η οποία επί δεκαετίες είχε το σθένος να λέει ότι το ελληνικό έθνος είναι φυλετικό και πολιτισμικό προϊόν των τελευταίων αιώνων και ότι η ιστορία του δε νοείται έξω από τις συνυφάνσεις της με την ιστορία των υπόλοιπων βαλκανικών εθνοτήτων, έχει ενστερνιστεί στο σύνολό της, ρητά ή σιωπηρά, τις ελληνοκεντρικές θέσεις και σταμάτησε εντελώς κάθε ιδεολογική πολεμική στα θέματα του περιούσιου λαού και της τρισχιλιετούς ιστορίας, κάνοντας έτσι μια άμεση ή έμμεση αναδίπλωση σ’ ένα κρίσιμο σημείο.

Ποικιλίες ελληνοκεντρισμού

Η ιδεολογική επιβολή του ελληνοκεντρισμού ήταν αναπότρεπτη μέσα στις συγκεκριμένες νεοελληνικές συνθήκες (…) γιατί μπορούσε χάρις στην ασάφειά του να γεφυρώνει τις διαφορετικές αντιλήψεις για το έθνος, οι οποίες ήταν παράλληλα ενεργές, κι έτσι
• να συνενώνει προς τα έξω δυνάμεις ετερογενείς προς τα έσω
• να νομιμοποιεί και να κάνει ηθικά ενδιαφέρουσες για τη διεθνή κοινή γνώμη τις ελληνικές εθνικές διεκδικήσεις
να δώσει τα απαραίτητα ψυχολογικά και εκλογικευτικά αντισταθμίσματα σε ένα αδύναμο έθνος

(Το ελληνικό έθνος) δεν πρόσφερε τίποτε ούτε στη θεωρητική σκέψη ούτε στον τεχνικό πολιτισμό.

Πρώτη μορφή ελληνοκεντρισμού: κλασσικισμός (η στροφή προς την αρχαία Ελλάδα ως πηγή άντλησης ουσιωδών κοσμοθεωρητικών και βιοπρακτικών απόψεων – και ως πρότυπο, η δημιουργική μίμηση του οποίου φαινόταν ο καλύτερος δρόμος για την αναγέννηση του ελληνικού έθνους). Άμεση καταγωγή από τους φορείς του αρχαιοελληνικού πολιτισμού. Πρωτοεμφανίστηκε και γνώρισε την πρώτη θεωρητική του επεξεργασία στα προεπαναστατικά παροικιακά κέντρα της δυτικής Ευρώπης, ιδιαίτερα σε κύκλους εμπόρων διατεθειμένων να ανοιχθούν ιδεολογικά προς τον ευρωπαϊκό Διαφωτισμό και να παρακάμψουν τον ακοσμικό βυζαντινισμό της Εκκλησίας για να ανασυνδεθούν με την εγκοσμιολατρία της αρχαιότητας.

[Μίμηση: η ελληνολατρία αποτέλεσε από την Αναγέννηση και μετά τυπικό όπλο ενάντια στον παραδοσιακό Χριστιανισμό και ενάντια στην εποχή της ιδεολογικής του κυριαρχίας, τον Μεσαίωνα].

Η αρχαία Ελλάδα – ως σύμβολο μιας συγκροτημένης πολιτισμικής αντίληψης με ειδοποιά γνωρίσματα και όχι απλώς ως μνήμη και χρήση ορισμένων κειμένων – ανακαλύφτηκε λοιπόν (ή εφευρέθηκε) στη δυτική Ευρώπη και από δυτικοευρωπαίους στοχαστές για να εισαχθεί από κει στον ελληνόφωνο χώρο, αρχικά ως αστική, και μάλιστα αστικοεθνική, ιδεολογία από αστικούς ή οιονεί αστικούς φορείς. Ο ελληνικός αρχαιολατρικός ελληνοκεντρισμός δεν θα πρόβαλε ποτέ τις ιδεολογικές του αξιώσεις – και είναι αμφίβολο αν θα σχηματιζόταν καν – αν το κλασσικό και ανθρωπιστικό ιδεώδες δεν είχε αναφανεί και διαδοθεί στη δυτική Ευρώπη (…)

Το τετελεσμένο γεγονός (…) έδωσε στους Νεοέλληνες ελληνοκεντρικούς αρχαιολάτρες τη δυνατότητα να ισχυρισθούν ότι ο τόπος τους είναι η κοιτίδα του πολιτισμού κλπ και επομένως ότι και η σημερινή Ελλάδα θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ανάλογα από την πολιτισμένη ανθρωπότητα. Όμως ο ισχυρισμός αυτός θα προκαλούσε τόση θυμηδία όση και ένας αντίστοιχος ισχυρισμός των Κιργιζίων ή των Εσκιμώων λχ, αν η πρωτοπορία της «πολιτισμένης ανθρωπότητας» δεν είχε ανακαλύψει τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό (δηλαδή μιαν ιδεολογικά χρήσιμη εκδοχή του) προτού καν υπάρξουν Νεοέλληνες.

Άλλωστε (…) από τη νεότερη Ελλάδα δεν εκπορεύτηκε καμιά συνολική θεώρηση και ερμηνεία του αρχαίου πολιτισμού, ικανή να εμψυχώσει και να ενεργοποιήσει πρακτικά το κλασσικό – ανθρωπιστικό ιδεώδες σε διεθνή κλίμακα.

Ο αρχαιολατρικός ελληνοκεντρισμός (…) δεν μπόρεσε να διαμορφωθεί αυτόνομα και να επικρατήσει στην αμιγή του μορφή, εφ όσον οι φορείς του ούτε μεταφυτεύθηκαν αυτούσιοι στο ελεύθερο κράτος, ούτε και προσδιόρισαν την ιδεολογία του. Η εθνική ιδέα υιοθετήθηκε από κοινωνικά στρώματα αρχικά ξένα προς αυτή, για να ερμηνευθεί τώρα με κριτήρια προαστικά – πατριαρχικά.

Αντίστοιχες τροποποιήσεις υπέστη και ο ελληνοκεντρισμός. Η πατριαρχική του μεθερμηνεία απαιτούσε τη διεύρυνσή του / τη σύναψή του με χριστιανικές αξίες και ιδεώδη (ικανοποίηση της Εκκλησίας). Ο ευρύτερος αυτός ελληνοκεντρισμός (…) κωδικοποιήθηκε με την ιστορική κατασκευή της αδιάσπαστης τρισχιλιετούς ιστορίας των Ελλήνων, ήτοι αφ ενός της φυλετικής τους συνέχειας και αφ’ ετέρου της ουσιώδους ενότητας ελληνικού και χριστιανικού πνεύματος. Η κατασκευή αυτή έκανε δυνατή την οργανική συμπερίληψη του Βυζαντίου, του πρωταρχικού ενσαρκωτή των χριστιανικών ιδεών και αξιών στην ελληνική ιστορία και έτσι αποκαθιστούσε όχι μόνο ιδεολογικά αλλά και ιστορικά την Εκκλησία.

[οι Διαφωτιστές] ερμήνευαν τον Χριστιανισμό νεωτερικά και εγκοσμιοκεντρικά, για να δείξουν ότι η Εκκλησία παραποιεί το «αληθινό» του πνεύμα / ενώ ο διαφωτισμός αποκρούει τόσο τη δεισιδαιμονία όσο και τη στείρα άρνηση των εγκοσμίων. Όμως αυτή την (πεφωτισμένη) θρησκεία λίγα πράγματα τη χώριζαν από τον (μετριοπαθή) παγανισμό.

Εντελώς διαφορετικό νόημα και περιεχόμενο παίρνει η προσέγγιση Ελληνισμού και Χριστιανισμού στο πλαίσιο της ιστορικής κατασκευής της τρισχιλιετούς φυλετικής και πνευματικής συνέχειας του ελληνικού έθνους. Δεν εξαίρονται τώρα τα παγανιστικά και εγκοσμιολατρικά στοιχεία, αλλά οι ιδεοκρατικές και πνευματοκρατικές εκείνες επόψεις, οι οποίες ερμηνεύονται ως προπαρασκευαστικές μορφές και προπομποί των χριστιανικών αληθειών.

Η Εκκλησία συγκατανεύει βλέποντας ότι το ελεύθερο ελληνικό κράτος αποτελεί πραγματικότητα και ότι η ίδια χρειάζεται την υποστήριξή του. Ως ένας από τους κεντρικούς στύλους της εθνικής ιδεολογίας, ο θεολογικά χροιασμένος αυτός ελληνοκεντρισμός συγκεντρώνει στο εξής τα πολεμικά του πυρά εναντίον κάθε είδους «υλισμού», «δαρβινισμού» κλπ

Έτσι ο ελληνοχριστιανικός ελληνοκεντρισμός, στηριζόμενος στην κατασκευή της ιστορικής συνέχειας του έθνους, υπερφαλάγγισε τον αρχαιολατρικό ελληνοκεντρισμό, ο οποίος παραμέριζε το Βυζάντιο και τις συναφείς αξίες. (…) Η προσέγγιση Ελληνισμού και Χριστιανισμού επιχειρήθηκε σε ευρεία έκταση κατά την εποχή της Παλινόρθωσης (…) Αλλά και στον εικοστό αιώνα οι Έλληνες ιδεολόγοι του ελληνοχριστιανισμού βρήκαν στηρίγματα σε αντίστοιχες ευρωπαϊκές τάσεις, οι οποίες εμφανίστηκαν όταν η αστική ιδεολογία, μπροστά στον σοσιαλιστικό κίνδυνο αναδιπλώθηκε και ήρθε κοντά στον Χριστιανισμό, αντιπαραθέτοντας το «ελληνοχριστιανικό πνεύμα της Δύσης» στον «ασιατικό μπολσεβικισμό».

Με την επίκληση του αρχαίου Ελληνισμού στην εκάστοτε κατάλληλη ερμηνεία του, εκφράστηκαν τόσο συμπάθειες αυταρχικές και δικτατορικές (εξύμνηση της αρχαίας Σπάρτης ή Μακεδονίας) όσο και προτιμήσεις δημοκρατικές (εξιδανίκευση της αρχαίας Αθήνας) τόσο δόγματα φυλετικά και φιλοφασιστικά (ιδιαίτερα με αντισλαβική αιχμή) όσο και συνηγορίες υπέρ του σοσιαλισμού (ο σοσιαλισμός ως αίτημα της ηθικής Ιδέας κλπ).

Εξίσου πολύμορφη υπήρξε η επίκληση του χριστιανικού στοιχείου / άλλοτε η επιστράτευση των χριστιανικών αξιών αντιτάσσεται σε μεταβολές των φρονημάτων και των ηθών αντίθετες προς την πατριαρχική κοινωνική αντίληψη των «νοικοκυραίων» / άλλοτε ώστε να αρθρώνουν την ηθική διαμαρτυρία μικροαστών διανοουμένων εναντίον του αλλοτριωτικού υλισμού και του απάνθρωπου ανηθικισμού μιας κοινωνίας κυριαρχούμενης από την επιδίωξη της κατανάλωσης και του κέρδους. Τέτοιοι χριστιανορθόδοξοι ελληνοκεντρισμοί (…) στην ουσία ανανεώνουν και παραλλάσουν τα θεμελιώδη μοτίβα των σλαβοφίλων και πανσλαβιστών από τις αρχές του 19ου αι, αντιπαρατάσσοντας στην «πνευματική» Ανατολή την «υλιστική» Δύση και στην «αγάπη» ή στις «δωρεές της χάριτος» τη στεγνή νοησιαρχία των φιλοσοφικών και θρησκευτικών μεταφυσικών δογμάτων. (…) η επίδραση Ρώσσων θεολόγων και φιλοσόφων είναι καθοριστική, αν και συχνά ανομολόγητη.

(…) παρακολουθώντας τη διαμόρφωση των θέσεων του ελληνοκεντρισμού και αναλύοντας τη διαδικασία και τις φάσεις του διαφορισμού του, θα μπορούσε να καταρτιστεί ένα πλήρες σχεδόν ευρετήριο της νεοεληνικής ιδεολογίας. Απουσία ιστορίας κλπ: α. ελλειπής εποπτεία της ποικιλίας των ρευμάτων -->εσπευσμένη σχηματοποίηση --> απόδοση σε φανταστικές «τάξεις». β. η ταύτιση της σκοπιάς των μελετητών με την ιδέα που έχουν οι διάφορες ανταγωνιστικές παρατάξεις για τον εαυτό τους. Πχ, διαμάχη για τη γλώσσα. Τάχα είχε να κάνει με θεμελιώδεις εθνικές και κοινωνικοπολιτικές επιλογές --> εσφαλμένη κοινωνιολογική αποτίμηση τάσεων και προσώπων με βάση την τοποθέτησή τους απέναντι στο γλωσσικό ζήτημα. Παράλειψη πολυμέρειας πραγματικών δεδομένων --> μονοσήμαντες αναγωγές.

Η προάσπιση της καθαρεύουσας δεν αποτελούσε παντού και πάντα «αντιδραστική» στάση, αλλά εν μέρει υπαγορευόταν από πρακτικές ανάγκες και εν μέρει εμπνεόταν από γνήσια πίστη στη ζωογόνο δύναμη των κλασσικών προτύπων. Ο δημοτικισμός συνδέθηκε με παρατάξεις κατά τα άλλα διαφορετικές έως εχθρικές μεταξύ τους.

Σοσιαλιστές: δημοτική γλώσσα + λαϊκή παράδοση = στοιχεία της ταξικής συνειδητότητας των καταπιεζόμενων στρωμάτων και συνάμα ουσιώδεις συνιστώσες ενός νέου πολιτισμού μετά τη λαϊκή απελευθέρωση. Μετριοπαθείς εκπαιδευτικοί δημοτικιστές: αποκοπή από έναν σχολαστικισμό αντίθετο προς τις εκσυγχρονιστικές τάξεις. (εδώ ο λαός, το σύνολο των φιλοπρόοδων, φιλόπονων και φιλήσυχων γεωργών, εργατών και τεχνιτών).

Τρίτη αντίληψη για το λαό: προσέγγιζε τον ευρωπαϊκό συντηρητικό ρομαντισμό, έβλεπε τη λαϊκή κοινότητα ως σύνολο πατριαρχικά διαρθρωμένο, σύνολο συμπαγές και ομόψυχο χάρη στην εμμονή του στις παραδόσεις του, συσπειρωμένο πίσω από τον ύψιστο πατριάρχη (τον βασιλέα), πάνω από πολιτικάντηδες, απάτριδες πλουτοκράτες και φραγκομαθημένους.

Ποίηση, μυθιστόρημα, μουσική

(Οι μεγάλοι ποιητές) συνέδεσαν το περιεχόμενο με οράματα και πεποιθήσεις, όπου η Ελλάδα εμφανιζόταν ως συμπύκνωση ύψιστων ηθικών και αισθητικών αξιών (…) ακόμα και η ποίηση του μοντερνισμού.

Δεν υπήρξε αστικό μυθιστόρημα, απλώς μεταφέρθηκε το σκηνικό από την ύπαιθρο στην πόλη. Το νεοελληνικό μυθιστόρημα περιγράφει συνήθως τη μοίρα ανθρώπων από τα μεσαία στρώματα που συνθλίβονται μέσα σε συνθήκες στενές και μίζερες (…) Στη λοιπή γραμματεία, οι ειδοποιές αστικές αξίες του εργασιακού ήθους ελάχιστη απήχηση βρήκαν. Ήταν σε αντίθεση προς βασικά στοιχεία της ελληνικής παράδοσης: Ορθοδοξία (περιφρόνηση των εγκόσμιων αγαθών και τάσεις προς τον κοινοκτημονισμό) / αρχαιότητα (απέχθεια προς τις βάναυσες εργασίες και υπεροχή του θεωρητικού βίου)

Μετά την κατοχή, τον εμφύλιο και τον εξαμβλωματικό εκσυγχρονισμό: ραγδαίες κοινωνικές ανακατατάξεις. Μετάβαση της ελληνικής κοινωνίας από τον πατριαρχισμό και τον νόθο ή επίπλαστο αστισμό στην εξίσου νόθα μαζική δημοκρατία. Δημοκρατία με πολύ μεγαλύτερη κινητικότητα, ταυτόχρονα ανίκανη να απαλλαγεί από τις πελατειακές νοοτροπίες και σχέσεις.

Η διεύρυνση της δημοκρατίας και του πλουραλισμού (μετά το ‘74) οδήγησε στην επίταση των διαρθρωτικών αδυναμιών του συστήματος: οι ενδιαφερόμενοι «κλάδοι» τη χρησιμοποίησαν για να εμπεδώσουν και να επαυξήσουν όσα τους είχε ήδη αποφέρει η πελατειακή συναλλαγή κομμάτων και ψηφοφόρων. Άνοδος των νεόπλουτων --> εξέλειψε ακόμα και ο προγενέστερος νόθος αστισμός. Τουρισμός & μετανάστευση 50 και 60 à Τρίτη μεγάλη νεοελληνική ένταξη στο διεθνές πλαίσιο της καπιταλιστικής οικονομίας. Οριστική κατάλυση της πατριαρχικής κοινωνικής διάρθρωσης --> πολυπληθές μεσαίο στρώμα (μιμητικός καταναλωτισμός + έπαρση νεοαπόκτητης ευημερίας & ημιμάθειας). Αξίες γρήγορου πλουτισμού και εσπευσμένου καταναλωτισμού: η κοινωνία πολιτισμικά ομοιογενέστερη απ΄ ό,τι προπολεμικά.

Την ομογενοποίηση την πραγματοποίησαν η ραγδαία εξάπλωση του kitsch και η «ανακάλυψη» /ευρύτερη αποδοχή / μουσικός εξευγενισμός του «λαϊκού» τραγουδιού. (…) Αρχίζοντας από τους καημούς του χασικλή και τελειώνοντας στη μελοποίηση υψηλής ποίησης, συνέβαλε πολύ στην κατάργηση της παλαιάς βασικής διάκρισης ανάμεσα σε «αστικό» ή «λόγιο» και «λαϊκό» πολιτισμό (…) Η έννοια «λαϊκός» ουσιαστικά αποσυνδέθηκε από την έννοια «αγροτικός» για να συνδεθεί κυρίως με τη θεώρηση και τα γούστα των κατώτερων στρωμάτων των πόλεων, τα οποία κατάφεραν να μετατραπούν σε στρώματα σύγχρονων καταναλωτών με τον ίδιο τρόπο που και το ζεϊμπέκικο έγινε «συρτάκι» ή ο τεκές «μπαρ».

Μικροϊδιοκτήτες και μικροαστοί

Μικροϊδιοκτήτες και μικροαστοί (…) ο ψηφοφόρος έδινε τώρα την ψήφο του προσδοκώντας πρωταρχικά από μια κομματική παράταξη ότι θα του διασφάλιζε το καταναλωτικό του επίπεδο ή και θα του το ανέβαζε βραχυπρόθεσμα (…) Το νέο αυτό κριτήριο και η συναφής μετατροπή πολύ μεγάλου μέρους των πρώην «αναξιοπαθούντων» σε απαιτητικούς και συχνά υπερφίαλους καταναλωτές à αλλαγή των όρων λειτουργίας του πελατειακού συστήματος (…) τώρα μεγάλωνε η εξάρτηση των κομμάτων από τους ψηφοφόρους τους, δηλαδή η πελατειακή σχέση εν μέρει αντιστράφηκε.

Τα κόμματα υποχρεώθηκαν να συναγωνίζονται το ένα το άλλο στην υιοθέτηση και την προάσπιση των οποιωνδήποτε αιτημάτων, απ΄ οπουδήποτε και αν προέρχονταν. (…) Δεν αρκούσε πια ο διορισμός των «ημετέρων», των οποίων η ανέχεια τους έκανε να αισθάνονται ευγνωμοσύνη για την εύνοια. Εκτός από διορισμό / δανειοδότηση / διαμεσολάβηση, το παιγνίδι σε επίπεδο «κλάδων» αλλά και «μαζών», στο επίπεδο ψευδοϊδεολογικής δημαγωγίας, με την αρωγή των νεοφανών ΜΜΕ. Λαϊκισμός + πατροπαράδοτα στοιχεία à αναπόδραστη η δημαγωγία (την επιθυμούσαν και οι …πελάτες).

Η λειτουργία του ελληνικού πολιτικού συστήματος κατάντησε να αποτελέσει το βασικό εμπόδιο στην εθνική οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη – κάτι παραπάνω: έγινε ο αγωγός της εκποίησης της χώρας με μόνο αντάλλαγμα τη δική του διαιώνιση, δηλαδή τη δυνατότητα να προβαίνει σε υλικές παροχές παίρνοντας παροχές σε ψήφους.

Εθνική ανάπτυξη μπορεί να γίνει μόνο με την αύξηση των παραγωγικών επενδύσεων, δηλαδή με τον αντίστοιχο περιορισμό της κατανάλωσης, προπάντων όταν τα καταναλωτικά εισάγονται μετά από δανεισμό, δηλαδή εκχώρηση των αποφάσεων για το μέλλον της χώρας στους δανειοδότες της. Ανάπτυξη: συσσώρευση, εντατική εργασία, προσωρινή τουλάχιστον (μερική) στέρηση. Βραχυπρόθεσμη ευημερία: παρασιτισμός + εκποίηση της χώρας --> Δεν λένε την αλήθεια τα κόμματα, ούτε θέλουν να την ακούσουν οι καταναλωτές.

Ιλαροτραγική η θέση της «αριστεράς»: Υπερασπίζεται τα «λαϊκά» αιτήματα, γίνεται σημαιοφόρος κάθε καταναλωτικής απαίτησης, αρκεί όποιος την προβάλλει να αυτοτιτλοφορείται «λαός». (προωθεί την εκποίηση της χώρας, αρκεί ο λαός να τη ζητάει). Λαός: (με τις ελληνοκεντρικές αερολογίες) έχει μάθει να θεωρεί τον εαυτό του περιούσιο και ως άλας της γης, αρνείται να βάλει στο νου του κάτι τέτοιο. Συλλογική σχιζοφρένεια. (…) Προσπαθούν να προσαρμοσθούν στην παρασιτική κατανάλωση (…) ενώ ταυτόχρονα παραμένουν ιδεολογικά προσκολλημένοι σ΄ έναν μυγιάγγιχτο εθνικισμό. Αντίστοιχα, τα κόμματα.

Η σημερινή πασιφανής κρίση και ο «κανένας»

Η πελατειακή πολιτική προχώρησε ως την αυτοκαταστροφή της. Επιπλέον, αγκαλιάζει τα θεμελιώδη ιδεολογήματα, προ πάντως το ιδεολόγημα του ελληνοκεντρισμού. Η ελληνοχριστιανική εκδοχή χρησιμοποιήθηκε συστηματικά πολιτικά ως το ιδεολογικό όπλο του αντικομμουνισμού στην εποχή του εμφυλίου και στη συνέχεια. --> αποδυνάμωση όταν: ανδρώθηκε μια νέα γενιά / ο καταναλωτισμός και τα συναφή χειραφετητικά και ηδονιστικά ιδεολογήματα αφαίρεσαν το προβάδισμα από τις παραδεδεγμένες πατριαρχικές αντιλήψεις και στάσεις. Το κενό καλύφτηκε από άλλες εκδοχές που προσπάθησαν να συνδυάσουν μοτίβα της αρχαίας και της ελληνορθόδοξης παράδοσης. (…)

Το κύριο ρεύμα της εξέλιξης τράβηξε προς την κατεύθυνση μιας άμβλυνσης ή χαλάρωσης όλων των ιδεολογικών περιγραμμάτων. Ο ελληνοκεντρισμός επέζησε και θα επιζήσει για πολύ ακόμα, εφ’ όσον ψυχολογικά αποτελεί ένα θεμελιώδη αμυντικό και υπεραναπληρωματικό μηχανισμό του έθνους (το οποίο δεν παράγει – συνεχίζει την τουριστική εκποίηση)

Η είσοδος του μεταμοντερνισμού στις ελληνικές συνθήκες αποτελεί την ολοκλήρωση και εν μέρει την κορύφωση, της κρίσης όλων των θεμελιωδών δεδομένων της ελληνικής εθνικής ζωής. Η εκποίηση του έθνους με την υλική έννοια θα συνοδευτεί και από την πλήρη πνευματική του στειρότητα, αν (…) / δεν θα μπορεί να παραχθεί σε υψηλή ποιότητα ποίηση.

Απέναντι σε όλα αυτά μπορεί κανείς: 1. να δοκιμάζει οδύνη, νιώθοντας μετέωρος και δίχως εθνικές ρίζες. 2. να τα θεωρεί ασήμαντα, πιστεύοντας ότι πατρίδα του ανθρώπου, προ πάντως σήμερα, είναι ο κόσμος κι ότι την τροφή που δεν μπορεί να του δώσει ο ένας τόπος, του την παρέχει ένας άλλος. (…)

Η νεοελληνική ιστορία, έτσι όπως τη γνωρίσαμε τα τελευταία διακόσια χρόνια κλείνει τον κύκλο της. Ασφαλώς, τα τραγικά και κωμικά της επεισόδια δεν τέλειωσαν ακόμη, όμως χάνεται η ενότητα της προβληματικής της και ο ειδοποιός της χαρακτήρας. Η Ελλάδα εντάσσεται σε πολύ χαμηλή θέση στον διεθνή καταμερισμό της υλικής και πνευματικής εργασίας. Ο δικός της μεταμοντερνισμός συνίσταται στο ότι αποτελεί μια στενή και παράμερη λωρίδα στο ευρύ φάσμα του μεταμοντερνισμού άλλων.

συνεχίζεται εντός...
 
Έγραψε ο Πάνος - Δευτέρα, Φεβρουαρίου 06, 2006 | 28 σχόλια