ι Τα μυστικά του Κόλπου
Παρασκευή, Απριλίου 14, 2006
Ένας καθηγητής του ΕΜΠ για την επέκταση του διαδρόμου 10-28
Τα "μτΚ" δημοσιεύουν την (συνοπτική) γνωμοδότηση του καθηγητή του ΕΜΠ κ. Ι. Κουμαντάκη για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την επέκταση του διαδρόμου 10-28, του αεροδρομίου "ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ". Το κείμενο είναι αυστηρά τεχνικό, γραμμένο σε "ειδική γλώσσα" και οπωσδήποτε δεν είναι ό,τι ευκολότερο για όποιον δεν έχει μια σχετική τριβή. Η μελέτη του όμως είναι απολύτως απαραίτητη για όποιον θέλει να εκφέρει με κάποια σοβαρότητα δημόσια γνώμη για το θέμα. Στα σχόλια ή και σε επόμενα ποστ, θα προσπαθήσω να επισημάνω τις ουσιώδεις επισημάνσεις και τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την ανάγνωση αυτού του πολύ σημαντικού εγγράφου - και φυσικά περιμένω τη δική σας συμβολή!

* * *

Εργαστήριο Τεχνικής Γεωλογίας και Υδρογεωλογίας
Διευθυντής Καθ. Ι. Κουμαντάκης
Τηλ.: 210 χχχχχχχ, Fax : 210 χχχχχχχχ e-mail:χχχχχχχχ


ΕΚΘΕΣΗ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗΣ
ΕΠΙ ΘΕΜΑΤΩΝ ΤΙΝΩΝ ΠΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΔΡΟΜΟΥ ΠΡΟΣΑΠΟΓΕΙΩΣΕΩΝ ΑΕΡΟΣΚΑΦΩΝ 10-28 ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΕΡΟΛΙΜΕΝΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ» ΣΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ


Από
Κουμαντάκη Ι.
Καθηγητή Ε.Μ.Πολυτεχνείου
Διευθυντή Εργαστηρίου
«Τεχνικής Γεωλογίας και Υδρογεωλογίας»

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο Δήμος Θερμαϊκού Νομού Θεσσαλονίκης δια του Δημάρχου κ. Αντ. Ματζάρη μου ανέθεσε να συντάξω γνωμοδότηση σχετική με τις αναμενόμενες περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την επέκταση μέσα στη θάλασσα του διαδρόμου προσαπογειώσεων αεροσκαφών 10 – 28 και κατασκευής παράλληλου μ’αυτόν τροχόδρομου του διεθνούς αερολιμένα Θεσσαλονίκης.
Προς τούτο έθεσε στη διαθεσή μου :

1. Τη «Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων», Τεύχη Α και Β (1999), η οποία συντάχθηκε στα πλαίσια της: Μελέτης Επεκτάσεως του διαδρόμου προσαπογειώσεων αεροσκαφών 10 – 28 και κατασκευής του παράλληλου τροχοδρόμου του διεθνούς αερολιμένα Θεσσαλονίκης «Μακεδονία» στη θάλασσα.

2. Την Κ.Υ.Α. με Α.Π. 105214/17.11.2000 με θέμα : Έγκριση περιβαλλοντικών όρων για την κατασκευή έργων βελτίωσης και λειτουργία του διεθνούς αερολιμένα Θεσσαλονίκης «Μακεδονία».

Πέραν των ανωτέρω έλαβα υπ’ όψη μου τις εξής ειδικές επιστημονικές διατριβές που αφορούν το Θερμαϊκό κόλπο :

1. «Η σύγχρονη δυναμική και η πρόσφατη ολοκαινική ιζηματογένεση στο εσωτερικό πλατώ του Θερμαϊκού κόλπου.» (1986) , Διδακτορική Διατριβή στο τμήμα Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, του Γ. Χρόνη, Στελέχους τότε, Διευθυντή αργότερα και επί μακρά σειρά ετών και σήμερα, Προέδρου του Ε.Κ.Θ.Ε (νυν ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε. Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών) και Καθ. του Πανεπιστημίου Αιγαίου

2. «Sedimentology and Mineralogy of Thermaicos Bay, N.W. Aegean Sea.», (1979), Διατριβή για M.Sc. στο Πανεπιστήμιο Walles Μ. Βρετανίας του Ν. Κονισπολιάτη, Αν. Καθ. Ε. Μ. Πολυτεχνείου.

Με βάση όλα τα ανωτέρω και τη δική μου γνώση σε ότι αφορά τις συνθήκες της υπ’ όψη περιοχής, αναφέρομαι συνοπτικά στη συνέχεια σε ορισμένα ειδικά θέματα και επιφυλάσσομαι για αναλυτικότερη παρουσίαση και τεκμηρίωση των συμπερασμάτων που παραθέτω στην παρούσα έκθεση.

Β. ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΑΚΤΕΣ

Οι ακτές, η ακτογραμμή και η μορφολογία του θαλάσσιου πυθμένα υπόκειται σε δυναμική και γενετική εξέλιξη που εξαρτώνται από πολλούς φυσικούς παράγοντες. Οι κυριότεροι από τους παράγοντες αυτούς είναι :

α) Οι διευθύνσεις, οι εντάσεις και η διάρκεια των πνεόντων στην περιοχή ανέμων,
(β) Ο κυματισμός της θάλασσας με την ευρύτερη έννοια,
(γ) Τα θαλάσσια ρεύματα,
(δ) Η λιθολογική – πετρογραφική – κοκκομετρική σύνθεση, σύσταση και δομή των πετρωμάτων και ιζημάτων (παλαιών και προσφάτων) που υπάρχουν στις παραθαλάσσιες ζώνες και στο θαλάσσιο πυθμένα,
(ε) Τα φυσικομηχανικά χαρακτηριστικά των φυσικών γεωλογικών αυτών υλικών,
(στ) Η αποσαθρωσιμότητα και διαβρωσιμότητα τους,
(ζ) Η μορφολογία των ακτών και του θαλάσσιου πυθμένα,
(η) Η ποσότητα και η ποιότητα των ιζημάτων που μεταφέρονται με τα ποτάμια τους χειμάρρους και τα λοιπά υδατορρεύματα, προερχόμενα από τη διάβρωση των χερσαίων πετρωμάτων.

Αρκετοί από αυτούς τους παράγοντες μεταβάλλονται χωροχρονικά με τυχαίο τρόπο. Η ακριβής πρόγνωση τους, στο χώρο και στο χρόνο, δεν είναι δυνατή. Μεσοπρόθεσμη πρόβλεψη που μπορεί να γίνει αφορά μόνο τον άνεμο και τον κυματισμό και εάν διαθέτουμε μεγάλες χρονοσειρές μετρήσεων των φαινομένων αυτών, μπορούμε να προσδιορίσουμε τάσεις και μέσες τιμές.

Δε μπορούμε όμως να ξέρουμε πώς μεταβάλλονται χωροχρονικά οι φυσικομηχανικές ιδιότητες των πετρωμάτων και επομένως η ευκολία ή δυσκολία με την οποία αυτά αποσαθρώνονται και διαβρώνονται, άρα και πόση (ποσοτικά) διάβρωση αυτών μπορεί να προκληθεί στις διάφορες θέσεις εξάπλωσής τους, σε διάφορες χρονικές περιόδους.

Η μορφολογία των ακτών και του πυθμένα της θάλασσας μεταβάλλονται επίσης χωροχρονικά υπό φυσικές συνθήκες, λόγω της δυναμικής των φαινομένων που ελέγχουν τη διαμόρφωση της επιφάνειας της γης. Πρόβλεψη αξιόπιστη επ’ αυτού δεν γίνεται. Πιθανολογική προσέγγιση γίνεται.

Για τους παραπάνω λόγους και αρκετούς άλλους, οι προβλέψεις των μοντέλων προσομοίωσης έχουν περιορισμένο βαθμό αξιοπιστίας, αλλά και οι φυσικές προσομοιώσεις είναι πολύ δύσκολο έως αδύνατον να λάβουν υπ’ όψη και να προσομοιώσουν όλους τους φυσικούς παράγοντες και κυρίως τις άγνωστες χωροχρονικά μεταβολές τους.

Η πρόβλεψη επομένως του μαθηματικού μοντέλου της ακτομηχανικής διερεύνησης για διάβρωση 2 ÷ 3 μέτρων ετησίως της ακτής από Σκάλα Περαίας έως τις κεραίες και προσάμμωση από τις κεραίες έως τον αερολιμένα, δε μπορεί να έχει την επιθυμητή αξιοπιστία για να σχεδιαστούν τεχνικά έργα προστασίας των ακτών.

Επισημαίνουμε ότι στην ανωτέρω ζώνη αναμενόμενης διάβρωσης, τα γεωλογικά υλικά από τα οποία αυτή αποτελείται, αποσαθρώνονται και διαβρώνονται πολύ εύκολα. Πρόκειται για κοκκώδεις αργιλοαμμώδεις αποθέσεις κατ’ επικράτηση, χωρίς συνοχή, ασύνδετα ή με πολύ ελαφρά συγκολλημένα τα επί μέρους συστατικά τους.

Η αβεβαιότητα σε ότι αφορά την ως άνω εκτίμηση του μαθηματικού μοντέλου για τη διάβρωση και προσάμμωση, οδήγησε τον φορέα του έργου στην ανάθεση (τον παρελθόντα Σεπτέμβριο) εξειδικευμένου θέματος μελέτης που αφορά έρευνα σε φυσικό προσομοίωμα για τη μελέτη των αναμενομένων αλλοιώσεων στις παρακείμενες ακτές λόγω του έργου επέκτασης του διαδρόμου προσαπογειώσεων 10 – 28 στη θάλασσα κατά 1 χιλιόμετρο περίπου.

Με βάση τα προαναφερθέντα σε ότι αφορά τις υφιστάμενες γεωλογικές και λοιπές συνθήκες της υπ’ όψη περιοχής και τους φυσικούς παράγοντες που η αθροιστική τους δράση καθορίζει τη διάβρωση, καθώς και τη μεταφορά και απόθεση των υλικών (ιζηματογένεση - προσάμμωση), η δημιουργία ενός προσομοιώματος που να αναπαράγει όλο αυτό το πολύπλοκο – πολυπαραγοντικό - πολυπαραμετρικό σύστημα, είναι ιδιαίτερα δύσκολη και τα συμπεράσματα που θα προκύψουν θα είναι ελεγχόμενα.

Οι αβεβαιότητες ως προς τα ανωτέρω, αποτυπώνονται και στην απόφαση έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων σύμφωνα με την οποία, παράγραφος 20 «... Ιδιαίτερα πρέπει να τηρηθούν οι διατάξεις που επιβάλλουν στο φορέα διαχείρισης (του έργου) :....την λήψη όλων των απαραίτητων μέτρων προς αποφυγή της προσάμμωσης βορειοανατολικά και δυτικά του έργου και της μικρής διάβρωσης της ακτής βορειοανατολικά της Περαίας μέχρι τις κεραίες.», καθώς και στην παράγραφο 55 σύμφωνα με την οποία «.. Σε περίπτωση που έγκαιρα διαπιστωθεί αλλοίωση της ακτογραμμής με κίνδυνο να κατακλυσθεί η περιοχή νοτιοανατολικά του αεροδρομίου θα πρέπει κατά προτεραιότητα να γίνουν οι απαραίτητες μελέτες και τα έργα ώστε να αποφευχθεί αυτό».

Επισημαίνεται ότι σε σημαντικό τμήμα στην περιοχή αυτή που κινδυνεύει να κατακλυσθεί, το υψόμετρο του εδάφους βρίσκεται χαμηλότερα από την επιφάνεια της θάλασσας και κατάκλυση αυτού ύστερα από διάβρωση της ζώνης που παρεμβάλλεται θα οδηγήσει σε εισχώρηση – εισβολή της θάλασσας, με πλήθος περιβαλλοντικών ανακατατάξεων, χωροταξικών μεταβολών και σημαντικότατων κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων.
Αν δεν διαγνωσθεί έγκαιρα η αλλοίωση της ακτογραμμής ο ως άνω κίνδυνος θα γίνει πραγματικότητα.

Επίσης στην εγκριτική απόφαση των περιβαλλοντικών όρων στην παράγρ. 60 αναγράφεται, μεταξύ άλλων : «... Σύμφωνα με τα πορίσματα της Ακτομηχανικής διερεύνησης (παράγραφος 7.9.2. της Μ.Π.Ε.) μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής του έργου, θα πρέπει να γίνει παρακολούθηση των ρυθμών διάβρωσης της ακτής, με εποχιακές και ετήσιες τοπογραφικές και βυθομετρικές αποτυπώσεις. Στο βαθμό που κατά πάσα πιθανότητα επιβεβαιωθούν τα πορίσματα των μαθηματικών προσομοιώσεων και διερευνήσεων, θα πρέπει να ληφθούν ορισμένα τεχνικά μέτρα για την εξισορρόπηση των διαβρωτικών τάσσεων, όπως: τεχνητός εμπλουτισμός ακτής, κατασκευή κυματοθραυστών, κατασκευή εγκάρσιων βραχιόνων κ.λ.π.».
Αναμενόμενη επομένως κατά τη Μελέτη και την απόφαση έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων, είναι τόσο η διάβρωση, όσο και η προσάμμωση των γειτονικών ακτών και ΄΄αντιμετωπίσιμη΄΄, σύμφωνα με την ως άνω παράγρ. 60, η διάβρωση.

Αυτού του είδους όμως η ΄΄αντιμετώπιση΄΄ θα μετατρέψει μια ωραία παραλία κολύμβησης, σε μια τραυματισμένη ζώνη με πολλών ειδών, άγνωστα σε αριθμό, έργα ΄΄προστασίας΄΄ ακτών και ΄΄λιμενικών΄΄ έργων (κυματοθραύστες) που θα αποτρέψουν την τουριστική ανάπτυξη και θα μειώσουν την αξία της γης, με κίνδυνο να μειώσουν και την έκτασή της (κατάκλυση της περιοχής ΝΑ του αεροδρομίου) αν καθυστερήσει η κατασκευή τους και αν η απόδοσή τους αποδειχθεί μη ικανοποιητική.

Όλα αυτά θα συμβούν λόγω διαταραχής της υφιστάμενης ιδιαίτερα εύθραυστης ισορροπίας του Θερμαϊκού κόλπου και ιδιαίτερα του όρμου της Θεσσαλονίκης, εξ αιτίας της επέκτασης του διαδρόμου προσαπογειώσεων 10 – 28 του αερολιμένα στη θάλασσα κατά 1000 μέτρα.

Η ισορροπία στον κόλπο και στον όρμο από πλευράς ακτογραμμής, διαμόρφωσης ακτών, μορφολογίας παράκτιων ζωνών και θαλάσσιου πυθμένα, είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη και ελέγχεται από το καθεστώς διαβρώσεων, μεταφοράς και απόθεσης ιζημάτων (θαλάσσιων και χερσαίων), εκδήλωσης κατολισθήσεων, καθιζήσεων (παραθαλάσσιων – παράκτιων, αλλά και υποθαλάσσιων) και άλλων φυσικών διεργασιών. Όλα αυτά αποτελούν ένα εύθραυστο κύκλο, ο οποίος διατηρείται σε δυναμική ισορροπία μέσα στα πλαίσια του γεωλογικού χρόνο, κατά την διάρκεια του οποίου οι φυσικές διεργασίες που προκαλούν τις μεταβολές, λαμβάνουν χώρα (πραγματοποιούνται) με πολύ αργούς φυσικούς ρυθμούς. Έτσι π.χ. με την παράκτια και θαλάσσια ιζηματογένεση, κυρίως από τα υλικά των ποταμών Αξιού και Αλιάκμονα, αλλά και των άλλων μικρότερων, ένας παλαιόρμος του Θερμαϊκού που επεκτεινόταν προς τα Β – ΒΔ, μέχρι την Αρχαία Πέλλα, και το λιμάνι του Φιλίππου και Μέγα Αλεξάνδρου, πληρώθηκε κατά τους ιστορικούς χρόνους με πρόσφατα προσχωματικά γεωλογικά υλικά, δίνοντας τη σημερινή μορφή στον κόλπο και την μετατροπή του παλαιο – όρμου της Πέλλας σε πεδιάδα.

Ο Θερμαϊκός κόλπος λοιπόν και ιδιαίτερα ο όρμος της Θεσσαλονίκης είναι μια μορφή ΄΄ζωντανού οργανισμού΄΄ πολύ εύθραυστης ισορροπίας, που εύκολα η ισορροπία αυτή ανατρέπεται αν μια ανθρώπινη παρέμβαση, σαν αυτή της επέκτασης του διαδρόμου προσαπογειώσεων 10 – 28 του αερολιμένα Θεσσαλονίκης, λάβει χώρα μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα όπως αυτό που απαιτείται για την κατασκευή του.

Οι διεργασίες που θα λαμβάνουν χώρα μετά την κατασκευή του ενός χιλιομέτρου μήκους επιχώματος επέκτασης του διαδρόμου προσαπογειώσεων στη θάλασσα, θα αλλάξουν απότομα ρυθμό εξέλιξης. Οι διεργασίες πλέον θα είναι πολύ πιο γρήγορες και ο ρυθμός εξέλιξης αυτών άγνωστος.

Χαρακτηριστικό σύγχρονο παράδειγμα εντονότατων αλλοιώσεων, με διαβρώσεις κυρίως, αλλά και προσαμμώσεις, αποτελεί η παράκτια ζώνη Κορίνθου – Κιάτου, η οποία την τελευταία 10ετία παρουσιάζει μια συνεχή αστάθεια, λόγω μικρής έκτασης παρεμβάσεων στη θάλασσα, που καμία σχέση δεν έχουν με την έκταση της επέμβασης που προβλέπεται να γίνει στην εξεταζόμενη περίπτωση.

Σχετικά με το λίαν ευαίσθητο σύστημα του Θερμαϊκού κόλπου σε ότι αφορά τις μεταβολές των ακτών και ακτογραμμών του, ενδεικτικές είναι οι μετρήσεις – αποτυπώσεις που έγιναν το 1978 στις δύο πλευρές του ακρωτηρίου της Επανωμής (Γ. Χρόνης, σελ. 40 – 72), το οποίο αποτελεί μία δυναμική ιζηματολογική ενότητα που διαμορφώνει η συνδυασμένη δράση των αιολικών και υδραυλικών παραγόντων.

Οι αποτυπώσεις που έγιναν τότε στα πλαίσια των ερευνών του Ε.Κ.Θ.Ε. και του Γ. Χρόνη, αφορούσαν τοπογραφικές και βυθομετρικές αποτυπώσεις και δειγματοληψίες υλικών για προσδιορισμό των χαρακτηριστικών τους (κοκκομετρικά, ορυκτολογικά κ.λ.π.). Στη βορειοδυτική πλευρά του ακρωτηρίου σε μια θέση (Κ) έγινε τοπογραφική και βυθομετρική τομή τον Σεπτέμβριο και ξανάγινε στην ίδια θέση τον Δεκέμβριο. Οι τομές αυτές δείχνουν σημαντική διαφοροποίηση του αναγλύφου, τόσο της παραλιακής χερσαίας ζώνης, όσο και της υποθαλάσσιας συνεχόμενης (βλ. συνημμένες εικ. 12 έως 14, σελ. 45 - 48 της διατριβής Γ. Χρόνη). Από αυτές τις δύο τομές φαίνεται ότι την χρονική περίοδο των 3 – 4 μηνών που μεσολάβησε, η ακτογραμμή μετακινήθηκε προς τη χέρσο κατά 4,5 μέτρα, υπό συνθήκες φυσικών διεργασιών διάβρωσης – μεταφοράς υλικών – απόθεσης.

Στη συνέχεια της διατριβής του Γ. Χρόνη (σελ. 96) αναφέρεται ότι: «στην ιζηματολογική ενότητα από Μεγάλο Έμβολο έως αεροδρόμιο το μικρό πλάτος ανάπτυξης των κυματισμών που προσπίπτουν στη δυτική και στην ανατολική όχθη αυτής της ιζηματολογικής ενότητας δεν αφήνει μεγάλα περιθώρια για έντονες αλλαγές στην ακτογραμμή, συγκριτικά πάντοτε με την προηγούμενη ιζηματολογική ενότητα». Αναφέρεται επίσης ότι: «.... κατά τη διάρκεια αυτών των κυματισμών προκαλείται μια μικρή παράκτια μετακίνηση στις περιοχές της Αγ. Τριάδας και της Περαίας (κυρίως από την δράση των κυματισμών NW διεύθυνσης)».

Η προαναφερόμενη ΄΄μικρή παράκτια μετακίνηση στις περιοχές Αγ. Τριάδας και Περαίας΄΄, θα γίνει μεγάλη μετά την κατασκευή του έργου της επέκτασης του διαδρόμου προσαπογειώσεων αεροσκαφών 10 – 28 στη θάλασσα. Η μαθηματική προσομοίωση εκτίμησε ότι αυτή θα είναι της τάξης των 2 ÷ 3 μέτρων ετησίως, η έρευνα με φυσικό ομοίωμα στο Εργαστήριο Λιμενικών έργων του Ε.Μ.Πολυτεχνείου δεν έχει ολοκληρωθεί για να έχομε μία δεύτερη πρόβλεψη, με όποια αξία μπορεί ο καθ’ ένας να δίδει στις προβλέψεις των προσομοιώσεων ύστερα από όσα αναφέρθηκαν σε προηγούμενες παραγράφους της παρούσας τεχνικής έκθεσης.

Σε ότι αφορά την προσάμμωση, καμιά αναφορά δεν γίνεται στην Κ.Υ.Α. έγκρισης των σχετικών περιβαλλοντικών όρων του έργου, σε ότι αφορά το μέγεθος και την έκτασή της και τις αρνητικές επιπτώσεις που θα έχει όπου αυτή πραγματοποιηθεί, ούτε προσδιορίζονται στη ΜΠΕ επακριβώς οι ζώνες που αυτή θα λάβει χώρα, μετά την κατασκευή του έργου και ποία ΄΄έκταση΄΄ θα έχει το φαινόμενο σε κάθε θέση.

Σαν να πρόκειται για κάτι ασήμαντο, το θέμα της προσάμμωσης δεν εξετάζεται όσο θα ήταν αναγκαίο , παρ’ όλον ότι είναι γνωστό ότι οι προσαμμώσεις δημιουργούν συχνά μεγάλα προβλήματα π.χ. σημαντική μείωση του βάθους λιμανιών λόγω συσσώρευσης ιζημάτων, μεταφορά και απόθεση στην ακτή ιζημάτων μη επιθυμητής ποιότητας, επιπλεόντων απορριμμάτων κ.λ.π..

Όμως, σε ότι αφορά το θέμα αυτό στο κεφ. 5.2.5. (Επιδράσεις στις ακτές από την κατασκευή) της Μ.Π.Ε. αναφέρεται ότι κατά τη μελέτη ΄΄Ακτομηχανική διερεύνηση΄΄ (ΥΔΡΟΜΗΧΑΝΙΚΗ, 1999)
«..... στην περιοχή του αεροδρομίου μέχρι και τις κεραίες η κατεύθυνση μεταφοράς λεπτόκοκκων φερτών υλικών είναι Νοτιοδυτική και η ποσότητά τους εκτιμάται σε 22.000 m3 το έτος. Στην περιοχή από Ν. Επιβάτες μέχρι Περαία η κατεύθυνση μεταφοράς των υλικών είναι Δυτική – Ανατολική και η ποσότητά τους είναι της τάξης 7.000 × 12.000 m3 το έτος, .......» (σελ. 5-49 και 5-50 της Μ.Π.Ε.).

Οι ως άνω ποσότητες είναι πολύ μεγάλες και ασφαλώς επιβάλλεται λήψη μέτρων τα οποία όμως δεν προβλέπονται στην Μ.Π.Ε. και τους εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους. Σε ότι αφορά την περιοχή Ν. Επιβάτες μέχρι Περαία η εκτιμούμενη ποσότητα έτσι όπως καταχωρείται και στη σελ. 5-49 της Μ.Π.Ε. (δεν έχομε στη διάθεσή μας την μελέτη ΄΄Ακτομηχανική διερεύνηση΄΄) δηλαδή 7.000 × 12.000 m3 που σημαίνει 84 εκατομμύρια m3, είναι εξωπραγματική. Πρόκειται προφανώς για λάθος, που όμως δεν εντοπίζεται κατά την έγκριση των περιβαλλοντικών όρων και προφανώς από νομικής πλευράς παραμένει όπως αυτή καταχωρείται στη ΜΠΕ, δηλαδή 7.000 × 12.000 =84.000.000 m3 , που σημαίνει 12 φορές μεγαλύτερη ποσότητα απ’ αυτήν που θα απαιτηθεί για να κατασκευασθεί μέσα στη θάλασσα το ανάχωμα έδρασης του διαδρόμου προσαπογειώσεων 10 - 28.

Γ. ΑΠΟΘΕΣΗ ΒΥΘΟΚΟΡΗΜΑΤΩΝ

Η ΚΥΑ έγκρισης των περιβαλλοντικών όρων του έργου στην παράγραφο 16 ορίζει τα εξής :
«Η απόθεση των ακατάλληλων ή πλεοναζόντων προϊόντων εκσκαφής να γίνει στον προτεινόμενο από τη ΜΠΕ χώρο δανειοληψίας, στην περιοχή Αγ. Αντωνίου...»

Στην επόμενη παράγραφο 17 ορίζεται ότι :
« Σε περίπτωση που δεν καταστεί δυνατή η απόθεση στον παραπάνω χώρο τότε αυτή δύναται να γίνεται σε άλλη θέση, εφ΄όσον θα τηρεί τις παρακάτω προϋποθέσεις : » και ακολουθούν οι προϋποθέσεις η τελευταία των οποίων ορίζει :
«... Η διαμόρφωση του νέου χώρου απόθεσης θα γίνει σύμφωνα με σχέδιο που θα υποβληθεί από τους αναδόχους και εγκριθεί από τη Δ/νση Περιβάλλοντος της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Θεσσαλονίκης, πριν από την έναρξη κατασκευής του έργου.».

Στην παράγραφο 18 ορίζεται :
«Τα βυθοκορήματα που θα προκύψουν από τις εκσκαφές και εφ΄ όσον δεν υπάρξει δυνατότητα διάθεσής τους στην ξηρά, να διασκορπισθούν στη θάλασσα σε απόσταση πέραν του ενός (1) ναυτικού μιλίου από την ακτή και σε βάθος μεγαλύτερο από τα πενήντα (50) μέτρα ώστε να μην αλλοιωθούν τα βάθη της περιοχής, μετά από θετική γνωμοδότηση αρμόδιου Κρατικού Εργαστηρίου (ΕΚΘΕ) από την οποία να προκύπτει ότι τα υλικά δεν είναι επιβλαβή για το θαλάσσιο περιβάλλον και άδεια της οικείας Λιμενικής Αρχής.....».

Επί των ανωτέρω επισημαίνομε τα εξής :

1. Τα ακατάλληλα όπως χαρακτηρίζονται ανωτέρω υλικά, είναι τα βυθοκορήματα που θα προκύψουν από τις εκσκαφές που θα γίνουν στον πυθμένα της θάλασσας για την εξυγίανσή του, που αντιστοιχεί στη ζώνη θεμελίωσης του αναχώματος επέκτασης του διαδρόμου προσαπογείωσης 10 – 28. Η ποσότητα αυτών σύμφωνα με τη μελέτη είναι 1.400.000 m3 (σελ. 5 – 48 ΜΠΕ). Πρόκειται ιλυώδη και αμμοϊλυώδη υλικά κορεσμένα με θαλασσινό νερό και πλούσια σε οργανική ύλη, πιθανόν και σε βαρέα μέταλλα.

2. Τα υλικά αυτά αν αποτεθούν στη θέση των δανειοθαλάμων που προβλέπει η ΜΠΕ ή σε άλλη θέση της ξηράς (βλ. παρ. 16 και 17 περιβαλλοντικών όρων), θα προκαλέσουν ρύπανση των επιφανειακών και υπόγειων νερών, τουλάχιστο με υφαλμύρωση αυτών, η οποία ρύπανση θα μεταφέρεται σε μεγάλες αποστάσεις λόγω της πραγματοποιούμενης ροής τόσο των επιφανειακών όσο και των υπόγειων νερών. Για να αποφευχθεί η ρύπανση αυτή απαιτούνται έργα υψηλού κόστους που θα ορισθούν και θα κοστολογηθούν από ειδικές μελέτες.

3. Οι απαιτούμενες ειδικές μελέτες που πρέπει να υποβληθούν και να εγκριθούν από τους αρμόδιους φορείς δεν έχουν γίνει, όπως επίσης δεν έχει γίνει η μελέτη επιλογής και χωροθέτησης άλλης θέσης, αν αυτή του Αγ. Αντωνίου τελικώς αποκλειστεί από το ΣτΕ ως δανειοθάλαμος απόληψης των υλικών για την κατασκευή του αναχώματος επέκτασης του διαδρόμου προσαπογειώσεων.

4. Εαν τελικώς τα βυθοκορήματα ΄΄διασκορπισθούν στη θάλασσα΄΄ σύμφωνα με την παράγραφο 18 των εγκεκριμένων περιβαλλοντικών όρων, σε θαλάσσια έκταση με βάθος μεγαλύτερο των πενήντα (50) μέτρων και με βάση τις λοιπές προϋποθέσεις που τίθενται, θα πρέπει να αναζητηθεί η περιοχή αυτή στα ανοικτά του Θερμαϊκού κόλπου, νοτιότερα της νοητής γραμμής που ορίζεται από Ακρ. Επανωμής – Κίτρος . Όπως δείχνει ο συνημμένος βυθομετρικός χάρτης μέχρι τη νοητή γραμμή αυτή το βάθος της θάλασσας δεν ξεπερνά τα 40 μέτρα Η απόσταση αυτή θαλάσσιας μεταφοράς των βυθοκορημάτων (εάν και εφ’ όσον δοθεί η σύμφωνη γνώμη του ΕΚΘΕ νυν ΕΛΚΕΘΕ), θα είναι πολλαπλάσια της απόστασης μεταφοράς που προβλέπει η ΜΠΕ, από την περιοχή Αγ. Αντωνίου όπου έχει μελετηθεί η δημιουργία ΄΄δανειοθαλάμων΄΄, επομένως και το σχετικό κόστος θα είναι πολύ μεγαλύτερο του προϋπολογισθέντος.

5. Η παράγραφος 18 των εγκεκριμένων περιβαλλοντικών όρων ορίζει ακόμη κάτι ακατόρθωτο : « ... να μην αλλοιωθούν τα βάθη της περιοχής». Ζητά δηλαδή να ΄΄διασκορπισθούν στη θάλασσα΄΄ 1.400.000 m3 χωρίς να αλλοιωθεί το βάθος της συγκεκριμένης θαλάσσιας περιοχής που θα αποτεθούν τα βυθοκορήματα. Αυτό φυσικά είναι αδύνατον. Ακόμη και αν οι μεγάλες αυτές ποσότητες διασκορπιστούν σε μια τεράστια σε έκταση θαλάσσια περιοχή, αυτή θα χάσει λίγο από το βάθος της‼.

Επιφυλασσόμεθα για προσκόμιση και άλλων στοιχείων.

Ι. Ε. Κουμαντάκης
Καθ. Ε. Μ. Πολυτεχνείου
 
Έγραψε ο Πάνος - Παρασκευή, Απριλίου 14, 2006 |


6 Comments:


  • At 9:04 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος

    Πολύ ενδιαφέρουσα η έκθεση. Εντυπωσιακό είναι το σημείο που γράφει πως σε άνα μεγάλο μέρος η ακτή βρίσκεται χαμηλότερα, και εδώ δέν έχουμε απλώς πρόβλημα διάβρωσης, αλλα εισβολής της θάλασσας σε ενα μέρος της ακτής.
    Τυχερέ Πάνο, το σπίτι σου θα έρθει μια ανάσα απο το κύμα, και σύ αντί να ετοιμάζεις το μαγιώ για βουτιές απο το μπαλκόνι, κάνεις ότι μπορείς για να εμποδίσεις την πρόοδο!!
    Εντυπωσιακό είναι επίσης πως ούτε ο καθηγητής Κουμαντάκης είχε στα χέρια του αυτήν την περίφημη "Ακτομηχανική διερεύνηση" πάνω στην οποία στηρίζεται η μελέτη περιβαλοντικών επιπτώσεων, και όλο το σκεπτικό της επέκτασης του αεροδιαδρόμου. Μα τελος πάντων φάντασμα είναι αυτή η μελέτη;
    Κατα την γνώμη μου ο καθηγητής έχει δίκιο πως το φαινόμενο είναι τόσο πολύπλοκο ωστε δέν μπορεί να προσομοιωθεί με αξιοπιστία με ενα υπολογιστικό μοντέλο. Και βέβαια ο εργολάβος θα μπουκάρει με τις μπουλντόζες πρίν ολοκληρωθεί και η έρευνα με φυσικό ομοιωμα (η οποία τι μας χρειάζεται άλλωστε;)
    Ενα ωραίο ρητό (δέν θυμάμαι ποιός το είχε πεί) είναι: "Εάν η πραγματικότητα δέν συμφωνεί με την θεωρία μου, τοτε τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα". Νομίζω πως με την εφαρμογή της ακτομηχανικής διερεύνησης, ήρθε η ώρα να δικαιωθεί.

    Γιώργας

     
  • At 10:05 μ.μ., Blogger Πάνος

    Οι μπουλντόζες έχουν ήδη αρχίσει τη δουλειά τους. Εκεί ακριβώς που τελειώνει η περίφραξη του Α/Δ ξεκινάει ο νεότερος δρόμος της χώρας: έγινε αυτές τις μέρες (κροκάλες + χώμα + οδοστρωτήρας) και απο εκεί θα περνάνε τα φορτηγά που θα κουβαλάνε τα μπάζα, για να τα ρίξουν στη θάλασσα.

    Προηγείται βέβαια η "νεαροποίηση" του βυθού (χρησιμοποιώ ιατρικό όρο, δε γνωρίζω τον τεχνικό) - μια "θυθοκόρος" δηλαδή θα ξυρίσει το βυθό, θα απομακρύνει τα ιζήματα και τις λάσπες, ώσπου να βρει στερεό έδαφος.

    (Αυτά τα υλικά, ΠΟΥ ΘΑ ΤΑ ΑΠΟΘΕΣΟΥΝ; Μήπως τα ρίξουν ...παραμέσα στον Κόλπο; Δεδομένης της επιφάνειας -450 στρέμματα στην επιφάνεια της θάλασσας, Χ3 τουλάχιστον στο βυθό - καταλαβαίνουμε οτι πρόκειται για καθόλου αμελητέες ποσότητες)

    Εκτός αν είναι τόσο μάγκες και αρχίσουν το μπάζωμα χωρίς "νεαροποίηση"...

    Σε κάθε περίπτωση, τα πρώτα θύματα (άμεσα, σε λίγες βδομάδες...) θα είναι οι τρεις ενδημικές ποικιλίες οστρακοειδών που ενδημούν στην περιοχή - οι οποίες θα πάνε άκλαυτες...

    *

    Να κάνουμε κάτι ΤΩΡΑ! Όταν συνειδητοποιήσει η Μπουγατσαδούπολη και τα πέριξ ΤΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΣΗΜΑΙΝΕΙ Η ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ, θα είναι πολύ αργά...

    *

    Κάποια πράγματα ετοιμάζονται στο Δήμο Θερμαϊκού, από την "Ένωση Πολιτών" - τα "μτΚ" θα σας κρατάνε ενήμερους

     
  • At 11:03 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος

    Για να δεις Πάνο, για τι μπάχαλο μιλάμε, σε χθεσινή εκδήλωση για την υποθαλάσσια, μια συγκοινωνιολόγος που πήρε το λόγο είπε, στο περίπου:

    [Καλό είναι το έργο, με προβληματικό σημείο τις ΤΡΕΙΣ ΝΕΕΣ ΛΩΡΙΔΕΣ ταχείας κυκλοφορίας, που γίνονται έτσι για να γίνουν. Διότι το μποτιλίαρισμα θα γίνεται εκεί που θα τερματίζει ο διπλής κατεύθυνσης δρόμος (σημερινή παραλιακή + 3 λωρίδες). ]


    Μόνο που αυτό είναι 2 χιλίομετρα επί 10 μέτρα, καταστροφή του πρασίνου της παραλίας, και υποβάθμηση της αξιόλογης μελέτης ανάπλασης που γίνεται. Επίσης κόβεται το παραλιακό μέτωπο απο την πόλη.


    Εδω καταστρέφουν τη νέα παραλία και δεν κουνιέται φύλλο, που να ξυπνήσουν για το αεροδρόμιο, που είναι και στην άκρη.

    Καλά κρασιά, Θεσσαλονικέα πολίτη.

    Για να κάνουμε και λίγο χαβαλέ, μάλλον θύματα είναι αυτοί που τρώνε τις τρεις ενδημικές ποικιλίες οστρακοειδών. Για ψάξε λίγο το θέμα του βιολογικού. Ξέρεις τι κουράδες ανεπεξέργαστες πέφτουν στο Θερμαικό.

    Σχολιαστής

     
  • At 12:05 μ.μ., Blogger exiled

    Αν και δεν μπορώ να υποστηρίξω ότι μου είναι οικεία η ορολογία που χρησιμοποιεί ο καθηγητής, βρίσκω την έκθεση κατανοητή ως προς τα βασικά της σημεία. Είναι τρελλοί αυτοί οι κερδοσκόποι!
    Διαβάζω αποσπασματικά όσα έχετε μέχρι στιγμής γράψει για το θέμα (δεν τα έχω διαβάσει όλα ακόμα), μετά από προτροπή του ημίαιμου. Είναι τρομερό το πόσο ανεύθυνοι αποδυκνύονται όλοι όσοι εμπλέκονται στο έργο. Δεν είναι δυνατόν να προχωράνε χωρίς να έχει γίνει μελέτη. Είναι πρωτάκουστο (με βάση τις σημερινές συνθήκες). Πάντως, το γεγονός ότι έχει αρχίσει να υπάρχει κίνηση στο πολιτικό πεδίο, φαντάζει παρήγορο.

     
  • At 5:30 μ.μ., Anonymous Ανώνυμος

    Ανηψιε μολις γυρισα απο ταξειδι και ξαναδιαβασα ξεσουρωτος αυτα που εγραψα προχθες.Νομιζω οτι ποτε δεν εχει γραψει ενας αλλος συγραφεας μεσα σε ενα μονο κειμενο τοσες πολες παπαριες μονος του.Νασαι περιφανος για το θειο σου! Οπως ειδες φαγαμε πορτα απο την μιραντολινα (δε μασησε τελικα)και οπως καταλαβαινεις παλι τη θεια σου τη αΓραματικουλα θα σκισω!Για τα παλια θα σου διηγηθω σε...μια αλλη εκδρομη,που να βοηθαει και το θεμα.Την αγαπη μου.Ο θειος σου ΙΣΙΔΩΡΟΣ

     
  • At 11:54 μ.μ., Anonymous rockordie

    Από όλο το κείμενο αυτό συγκράτησα:

    "Οι διεργασίες πλέον θα είναι πολύ πιο γρήγορες και ο ρυθμός εξέλιξης αυτών ΑΓΝΩΣΤΟΣ."

    Που σημαίνει: "Δεν ξέρω βρε παιδιά τι να σας πω. Ας βάλω λίγη σάλτσα (τεχνική ορολογία) και ότι βγει."

    Όσο για τον νομάρχη Ημαθίας που διάβασα πριν τι θα έλεγε "Δεν θέλουμε αεροδρόμιο"