ι Τα μυστικά του Κόλπου
Τρίτη, Απριλίου 04, 2006
Πλατεία Αριστοτέλους


Η πλατεία μιας πόλης είναι η ακριβής κρυστάλλωση στο χώρο ενός άυλου και άπιαστου πράγματος, της ψυχής της - δηλαδή, της ψυχής των κατοίκων της. Οι αρχιτέκτονες και οι σχεδιαστές τίποτα περισσότερο δεν κάνουν, παρά να απεικονίζουν τη συλλογική ψυχή σε μια υλική κατασκευή, η οποία άλλωστε αναθεωρείται τακτικά – τουλάχιστον από τους Έλληνες δημαρχαίους. Συνήθως, προς το χειρότερο.

Όταν είδα για πρώτη φορά από κοντά την ανακαινισμένη πλατεία Ομονοίας αντίκρισα την ίδια την ψυχή της Αθήνας: κακιασμένη, χυδαία, άσχημη, βρώμικη και απελπισμένη. Αλλά η Αθήνα έχει κι άλλα πρόσωπα, κι άλλες ψυχές. Λίγο παραπάνω υπάρχει ο ωραιότερος (ίσως) περίπατος του κόσμου, αυτός που ξεκινά από τον πεζόδρομο της Διονυσίου Αρεοπαγίτου και κυκλώνει την Ακρόπολη.

Για την Αθήνα όμως, ας μιλήσουν οι Αθηναίοι. Εμείς στη Θεσσαλονίκη έχουμε μία (και μόνη) εμβληματική πλατεία – την πλατεία Αριστοτέλους. Εκεί κρυσταλλώνεται η ψυχή της πόλης μας. Εκεί μπορεί κανείς να μελετήσει με την ησυχία του το μερικό και να διαπιστώσει, με μεγάλη προσέγγιση, τους χαρακτήρες του γενικού.

Σεργιάνισα για πρώτη φορά στην πλατεία Αριστοτέλους στα 1979, πριν 27 χρόνια. Η διαφορά ανάμεσα στην εικόνα του τότε και του σήμερα είναι τραγική: η πλατεία έχει ασχημήνει αφόρητα, σαν άλλο πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέυ. Εκφράζει με αδιάψευστο τρόπο το πόσο ευτελίστηκε όλα αυτά τα χρόνια η ψυχή της Θεσσαλονίκης.

Η πλατεία του 1979 δεν περιγράφεται – μάλλον, δεν είμαι σε θέση να το κάνω εδώ και τώρα. Η σημερινή πλατεία όμως μπορεί να χρησιμεύσει ως η επιτομή της ήττας του καλού γούστου από το κακό. Με άλλα λόγια, του πολιτισμού από τη βαρβαρότητα.

Δεν είναι μόνο οι ακαλαίσθητες (καρακίτς, για την ακρίβεια) εικαστικές κατασκευές που στήνονται κάθε τόσο, υποδηλώνοντας με θαυμαστή ακρίβεια την ποιότητα της τοπικής μας ηγεσίας. Είναι η καρκινική (κακοήθης) κατάληψη του πολύτιμου χώρου από τα «τραπεζοκαθίσματα», τα οποία σκιάζονται από τρισάθλιας αισθητικής πάνινες ομπρέλες – κάποιες, με διαφημίσεις επάνω. Οι περιπατητές, σε ορισμένα σημεία, δε μπορούν καν να βαδίσουν κάτω από τις παλιές όμορφες αψίδες που στεγάζουν τα πεζοδρόμια, ιδίως αν πρόκειται για μητέρες με καροτσάκια. Για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, ούτε λόγος… Αυτό άλλωστε συμβαίνει σε ολόκληρο το κέντρο: το αυτοκινητομάνι (συν η απίστευτη αναποτελεσματικότητα της τροχαίας και της δημοτικής αστυνομίας) εμποδίζει τους πεζούς να κινηθούν και τους υποχρεώνει να διακινδυνεύουν χίλιες φορές, από τη στιγμή που θα βγουν από την πόρτα τους, μέχρι να επιστρέψουν.

Είναι και οι μηχανές (δηλαδή τα γαϊδούρια που τις οδηγούν, ανενόχλητα) που ορμάνε παραβιάζοντας κάθε έννοια «πεζόδρομου» και θέτοντας σε κίνδυνο τα παιδιά που τρέχουν εδώ κι εκεί – κοψοχολιάζοντας τους γονείς. Είναι τα αυτοκίνητα που παρκάρουν πάνω στον έρμο τον πεζόδρομο της πλατείας – είτε για να εφοδιάσουν τα μαγαζιά, είτε για να πιούν οι ιδιοκτήτες τους το φραπόγαλό τους. Είναι οι ληστρικές τιμές στα παρακείμενα πάρκιν (8 και 10 ευρώ για δυό ώρες!). Είναι οι «πολιτιστικές» εκδηλώσεις που στήνονται κάθε τρεις και λίγο (συνήθως με ό,τι χειρότερο διαθέτει ο τόπος σε σκυλάδικο και σκυλοπόπ) Είναι οι παντοειδείς «εκθέσεις», «εκδηλώσεις» «παρουσιάσεις» που συχνά πυκνά καταλαμβάνουν το ζωτικό χώρο της πλατείας. Είναι και η παγιωμένη αλητεία των μαγαζιών που απαιτούν 8 1/2 ευρώ για έναν εσπρέσσο και έναν άλλο καφέ, με περίεργο όνομα. Είναι και το συντριβάνι που θα τη στολίσει, καθώς ακούγεται – ένας θεός ξέρει τι τέρας θα είναι κι αυτό, πιθανόν ίδιας «αισθητικής» με το κακομούτσουνο και χοντροκομμένο άγαλμα του Αριστοτέλη - το νερό, ωστόσο, είναι πάντα παρηγοριά και ομορφιά…

Είναι η πνιγηρή αίσθηση ότι είσαι υποχρεωμένος να υφίστασαι όλα αυτά τα σκατά, γιατί δεν έχεις που αλλού να πας… και η διαπίστωση ότι η πλατεία δε χωράει με τίποτα όλους μαζί τους ηλικιωμένους κατοίκους του κέντρου και τη νεολαία που κατεβαίνει ως εκεί από τα δυτικά προάστια και το παιδομάνι που αναζητά απελπισμένα έναν ανοιχτό χώρο στο κέντρο της πόλης για να παίξει… Κι όμως, κάθε μέρα είναι όλοι εκεί…

Για να μην κλείσω απαισιόδοξα, εκεί στην πλατεία συχνάζουν και οι όποιες καλές πιθανότητες του μέλλοντος – ένα μεγάλο μέρος από τα νιάτα της πόλης. Αρκεί να μη συνηθίσουν το χάλι που βλέπουν μπροστά τους, να μη συμβιβαστούν μαζί του και να θελήσουν μια ριζική ανακαίνιση της πλατείας, που θα σέβεται την αρχική υψηλή αισθητική της και θα την αποδίδει στους πραγματικούς της ιδιοκτήτες - στους κατοίκους της πόλης δηλαδή και όχι στους παντοειδείς καταπατητές, όπως γίνεται σήμερα.

Δύσκολο… Όποιος απαιτεί μια όμορφη πλατεία, απαιτεί ταυτόχρονα μια όμορφη πόλη και μια ανθρώπινη ζωή. Το είπαμε στην αρχή: οι πλατείες των πόλεων δεν είναι παρά η απεικόνιση της ψυχής των κατοίκων τους. Θα πρέπει λοιπόν πρώτα η ψυχή μας να πάψει να είναι διεστραμμένη, συμβιβασμένη και κακομοιριασμένη, για να πάρει και η πλατεία Αριστοτέλους την όψη που της πρέπει...
 
Έγραψε ο Πάνος - Τρίτη, Απριλίου 04, 2006 |


7 Comments:


  • At 4:06 μ.μ., Blogger Krotkaya

    exw polla xronia na erthw sti thessaloniki kai tin teleftiai fora pou eida tin Aristotelous (prin apo 6 i 7 xronia), mou eixe fanei polu kaluteri apo tin plateia tou Stathmou sto Marousi gia paradeigma. Den xerw vevaia pws einai twra... An thes na deis xeirotera, exw polla paradeigmata apo tin Attiki gi. To thema einai pws prepei na koitame ta kalutera, oxi ta xeirotera.
    Toulaxiston exete kai tin plateia Navarinou sti Thessaloniki, den einai ligo kaluteri afti?

    Diavasa kala? 8,5 eurw o kafes?? Se poious apefthunetai aftos o kafes? stous... plousious thessalonikeis?

     
  • At 4:47 μ.μ., Blogger Πάνος

    8,5 ευρώ οι ΔΥΟ καφέδες (3 1/2 ο εσπρέσσο και 5 ο φρεντουτσίνο).

    Τιμές, για τη φτωχολογιά!

     
  • At 6:06 μ.μ., Blogger OldSkipper

    Το εχει πει ο Σαββοπουλος πριν χρονια: το περιβαλλον του ανθρωπου και η ψυχη του ειναι συγκοινωνουντα δοχεια.

    Οι αλλαγες γινονται δυστυχως τοσο σταδιακα, που δεν τις παιρνουμε πρεφα. Η καθε ασχημια απο μονη της ειναι μικρη ("ελα μωρε, ασε και το μηχανακι να παει στην δουλεια του"). Το συνολο ομως ειναι αποκρουστικο και μας δηλητηριαζει την ψυχη.

    Ειναι τα μικρα πραγματα τελικα που μετρανε.
    Ειμαι απαισιοδοξος - θεωρω το παιχνιδι χαμενο. Ενα μηχανακι και εναν κερδοσκοπο τους σταματας. 500 μηχανακια και 500 κερδοσκοπους οχι.

     
  • At 1:19 π.μ., Blogger Mirandolina

    Εικαστικόν σχόλιον αθώου: τρίχρονος γιός φίλου, αντικρύζει πρώτη φορά τον Αριστοτέλη-άγαλμα και αναφωνεί όλο χαρά: "γιαγιά, γιαγια!"...

     
  • At 6:01 μ.μ., Blogger Rodia

    Κάτι που δεν είδα (αλλά έτσι γρήγορα που περνάω μπορεί και να μη πρόσεξα) είναι ΠΟΙΟΣ "αρχιτέκτονας" υπογράφει την πρόταση. Αυτός θέλει το ΠΡΩΤΟ και ΚΥΡΙΟ κράξιμο!!! Συν την απομόνωση απο τους πολίτες.
    Υπάρχουν δυστυχώς "επαγγελματίες" που σκύβουν στην εξουσία για λίγα (μαλλον πολλά εδώ που τα λέμε..) φράγκα και υποσχέσεις για δουλειές του ΔΗΜΟΣΙΟΥ..

    αλλά... ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ ΤΕΛΙΚΑ ΑΥΤΟ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ..???..

    (έλα μου ντε)

     
  • At 10:35 μ.μ., Blogger mamani

    Εγώ φοβάμαι αυτά που έρχονται. Αυτά που ο δήμαρχος μας, ο αμούστακος, (όπως τον λέει η Κrotkaya) θέλει να της κάνει της πλατείας και ελπίζω πως η Εφορία Νεοτέρων Μνημείων θα ντραπεί να συνυπογράψει. Άλλο να κάνεις τα στραβά μάτια κι άλλο να συναινείς.

     
  • At 1:57 μ.μ., Blogger Dimotis tis polis

    Μπορείτε να δείτε φωτογραφίες της Πλατείας Αριστοτέλους που αποτυπώνουν τη σύγχρονη υποβάθμισή της στο http://plateiaaristotelous.blogspot.com Στην ιστοσελίδα θα προστίθενται συστηματικά φωτογραφίες της Πλατείας Αριστοτέλους.