ι Τα μυστικά του Κόλπου
Κυριακή, Απριλίου 30, 2006
Οι Έλληνες και τα δημοτικά τους

Ένας καλός τρόπος για να προσεγγίσει κανείς την ουσία της νέας ελληνικότητας είναι η μελέτη του τραγουδιού – του τραγουδιού που παράγουν και τραγουδούν οι Έλληνες. Τουτέστιν του δημοτικού, του ρεμπέτικου του λαϊκού και του «έντεχνου» τραγουδιού. Αρχής γενομένης από τα δημοτικά τραγούδια.

*

Είναι λάθος η άποψη του Ηλία Πετρόπουλου ότι το δημοτικό τραγούδι τελειώνει στα 1821. (Ρεμπέτικα Τραγούδια, Εκδ. Κέδρος) Έχουμε υπόψη μας πολλά αξιόλογα δημοτικά τραγούδια, που δημιουργήθηκαν πολύ αργότερα, ορισμένα μάλιστα πάνω σε στίχους λογίων ποιητών. Π.χ. το περίφημο τσάμικο Πουλάκι ξένο, σε στίχους Ιωάννη Βηλαρά – τραγουδισμένο μοναδικά από τον Γιώργο Παπασιδέρη (1) Η τελευταία –ίσως- μεγάλη παρτίδα δημοτικών φτιάχτηκε και τραγουδήθηκε τον καιρό της Εθνικής Αντίστασης. Γνωρίζουμε, για παράδειγμα, το δημοτικό τραγούδι (τσάμικο) για τη σφαγή των Καλαβρύτων, (2) αλλά και τα τραγούδια για τον Άρη Βελουχιώτη - τα αναφέρει ο Δ. Χαριτόπουλος στο βιβλίο του Άρης, ο αρχηγός των ατάκτων (εκδ. Ελληνικά Γράμματα)

Έχω ακούσει από το στόμα της μακαρίτισσας γιαγιάς –Τασούλας, το τραγούδι που έφτιαξε η ίδια, στις αρχές της δεκαετίας του ’80, για να εκφράσει τον καημό της:

Έχω απομείνει μοναχή/ σαν την καλαμιά στον κάμπο/ πες μου, Γιώργη, τι να κάνω…

Γιώργης είναι ο μικρότερος γυιός. Κι αυτός, όπως όλα τα αδέρφια του, όπως και η συντριπτική πλειοψηφία των νέων του χωριού της γιαγιάς –Τασούλας μετανάστευσε και δουλεύει από τότε στην Αθήνα, εδώ και δεκαετίες – λειτουργεί ένα καφενείο στην Πανεπιστημίου, από τα «κρυφά», δηλ. αυτά που βρίσκονται στους ημιορόφους των μεγάρων. Η ακριβής εκφορά ήταν: Έχω ‘πομείνει μοναχιά / σα –ν- dη –ν-gαλαμιά στο –ν-gάμπο/ πες μου, Γιώρη, τι να κάνω… Σε άλλες συνθήκες υποδοχής, το ωραιότατο τραγούδι της γιαγιάς -Τασούλας, πιθανόν να γινόταν πασίγνωστο. Τώρα, χρησιμεύει απλώς για να βεβαιώνει εμένα και τους αναγνώστες αυτού του ιστολογίου, ότι η παραγωγή δημοτικού τραγουδιού φτάνει ως τα κράσπεδα του εικοστού πρώτου αιώνα –παρά τις περί του αντιθέτου γνωμοδοτήσεις των «ειδικών».

Επιπροσθέτως, ορισμένα από τα λεγόμενα νέο- δημοτικά, που γράφονται σήμερα, είναι μια χαρά δημοτικά τραγούδια. Η αντιπαράθεση του επώνυμου (επαγγελματία) δημιουργού, έναντι του ανώνυμου λαού – δημιουργού είναι μονάχα τεχνικής φύσεως λεπτομέρεια– και χωρίς νόημα, επί της ουσίας. Και βέβαια, ειδική μνεία θα πρέπει να γίνει για τις πολύ πρόσφατες (του 21ου αιώνα) παρουσίες νέων καλλιτεχνών (Κρητικών, Ποντίων, Κυπρίων - αλλά και άλλων) που ξαναφέρνουν το παραδοσιακό μας τραγούδι στην επικαιρότητα.

Η άποψη, λοιπόν, ότι το δημοτικό τραγούδι είναι νεκρό είναι τουλάχιστον βλακώδης. Εξίσου ανόητη είναι και η θεωρία ότι η δημοτική μουσική και το τραγούδι δεν μπορούν να εκφράσουν την σύγχρονη εποχή και τα προβλήματά της. Προφανώς δεν μπορούν να εκφράσουν όλες τις πτυχές της εποχής μας (καμιά μορφή τέχνης δεν μπορεί!) και η φόρμα τους δεν μπορεί να διαπραγματευτεί και να χωρέσει κάθε μια από τις πλευρές της σύγχρονης καθημερινότητας. Ακριβώς γι’ αυτό το λόγο υπάρχουν στη διάθεσή μας τόσες άλλες μορφές μουσικής έκφρασης, ελληνικές ή αλλοδαπές. Αλλά αποτελεί ασυγχώρητη αυτοχειρία η περιφρόνηση ή η υποτίμηση του πολυτιμότερου (και πλουσιότερου) στοιχείου της έκφρασης των Ελλήνων Το δημοτικό τραγούδι είναι το στοιχείο μας, από κει κινήσαμε. Φέρνει τον αντίλαλο μιας εθνικής πραγματικότητας, σχολιάζει η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου (3)

Ο ελληνικός λαός το γνωρίζει αυτό πολύ καλά – κι αφού πλέον λάδωσε το άντερό του, ασχολείται μετά μανίας (πλην, αφανώς) με την καλλιέργεια της δημοτικής του παράδοσης (τραγούδι, χορός, δημοτικές μουσικές ακαδημίες, παραδοσιακά μουσικά όργανα, ενδυμασίες, λαογραφία, αναβίωση εθίμων, τοπικές εκδόσεις, εκθέσεις κλπ). Σε εκατοντάδες συλλόγους, από το ένα άκρο της χώρας μέχρι το άλλο, δεκάδες χιλιάδες (πολλές δεκάδες χιλιάδες!) νέοι Έλληνες ενδιατρίβουν στην παράδοσή τους. Κι αν, μετά, ορισμένοι απ’ αυτούς ρίχνουν και καμιά Άννα Βίσση, ε, τι να γίνει, nobody ‘s perfect!

Οι Έλληνες δεν θα ξόδευαν αφειδώς χρόνο και χρήμα και ενέργεια αν θεωρούσαν ότι η δημοτική παράδοση είναι νεκρή, μουσειακό είδος, ξεπερασμένη, αδιάφορη ή ανεπίκαιρη. Η εκτίμησή τους είναι ακριβώς η αντίθετη – και έρχεται να διαψεύσει για μια ακόμα φορά τις περισπούδαστες αποφάνσεις της ντόπιας διανόησης, η οποία, ως συνήθως, είναι μακριά νυχτωμένη.

Οι λόγοι που οι Έλληνες ασχολούνται μαζικά και συστηματικά με την παράδοσή τους, νομίζω ότι έχουν να κάνουν αποκλειστικά με την ανάγκη τους για αυτοκατάφαση και οντολογικό έρεισμα. Μπορεί να δέχονται μέσα στα σπίτια τους την τηλεοπτική σαβούρα, την καταναλωτική ξεφτίλα, την ποπ κουλτούρα της συμφοράς, την πολιτική και τους πολιτικούς της πλάκας, τους θλιβερούς εκπροσώπους της επικρατούσας θρησκείας, αλλά δεν ικανοποιούνται, δεν μένουν ευχαριστημένοι. Ακόμα και στις τερατώδεις Αθήνα και Θεσσαλονίκη, το βλέμμα τους ξεκλέβει λίγο ουρανό, σεργιανά στην Ακρόπολη, ξεπλένεται στο γαλάζιο της θάλασσας - και το είναι τους αναζητά κάτι αυθεντικά δικό τους, κάτι που θα τους κάνει περήφανους και ευτυχισμένους. Μια από τις σημαντικότερες δυνατότητες που έχουν είναι η επαναπροσέγγιση και το ζύμωμα με την παράδοσή τους –και την εκμεταλλεύονται όσο μπορούν. Αρκεί κανείς να βρεθεί σε συνάξεις και πανηγύρια όπου ελευθερώνουν τα αισθήματα και το είναι τους τραγουδώντας και χορεύοντας Πόντιοι, Θρακιώτες, Μακεδόνες, Βλάχοι, Ηπειρώτες, Ρουμελιώτες, Μωραΐτες, Κρητικοί, νησιώτες του Αιγαίου και του Ιονίου -και θα καταλάβει. Θα καταλάβει ότι η επαφή και η καλλιέργεια της παράδοσης είναι μια από τις πιο αισιόδοξες και ελπιδοφόρες ενέργειες που κάνουν οι Έλληνες μπας και κερδίσουν το στοίχημα του μέλλοντος.

Φυσικά, ερήμην της σοφολογιότατης διανόησης – αυτό έλειπε!


ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

(1)

Πουλάκι ξένο
ξενιτεμένο
πουλί χαμένο
που να σταθώ;
που να καθήσω
να ξενυχτήσω
να μη χαθώ

Βραδιάζ’ η μέρα
σκοτάδι πέφτει
και δίχως ταίρι
που να σταθώ;
Που να φωλιάσω
σε ξένο δάσος
να μη χαθώ;

Γυρίζω να ‘βρω
που να καθήσω
να ξενυχτήσω
καν μοναχό.
Κάθε κλαράκι
βαστάει πουλάκι
ζευγαρωτό.

(2)

Στη μέση στα Καλάβρυτα
Κοντά στην Αγια –Λαύρα
Οι Γερμανοί βάλαν φωτιά
Και κάψαν τα Καλάβρυτα.
Τα πολυβόλα στήσανε
Και όλους τους θερίσανε…


(3)

(Συνέντευξη στη Μ. Παπαδημητρίου. Στο: Λευτέρης Παπαδόπουλος, Όλα είναι ένα ψέμα. Εκδ. Καστανιώτης, 2002, σελ.219)

*

Ο πίνακας είναι του Δημήτρη Μυταρά: καθιστός άντρας, 1979-80
 
Έγραψε ο Πάνος - Κυριακή, Απριλίου 30, 2006 |


16 Comments:


  • At 5:26 μ.μ., Blogger Ergotelina

    EINAI ETHNIC?,,,ΠΩΣ ΘΑ ΚΑΝΟΥΝ ΚΑΡΙΕΡΑ
    ΣΤΟ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟ;;..η Πετραλια κατι τουριστικο ετοιμαζει
    ειναι και η πρωτη στο Τσαμικο!!!!!

     
  • At 7:03 μ.μ., Blogger haritonspace

    Επιπροσθέτως, ορισμένα από τα λεγόμενα νέο- δημοτικά, που γράφονται σήμερα, είναι μια χαρά δημοτικά τραγούδια. Η αντιπαράθεση του επώνυμου (επαγγελματία) δημιουργού, έναντι του ανώνυμου λαού – δημιουργού είναι μονάχα τεχνικής φύσεως λεπτομέρεια– και χωρίς νόημα, επί της ουσίας. Και βέβαια, ειδική μνεία θα πρέπει να γίνει για τις πολύ πρόσφατες (του 21ου αιώνα) παρουσίες νέων καλλιτεχνών (Κρητικών, Ποντίων, Κυπρίων - αλλά και άλλων) που ξαναφέρνουν το παραδοσιακό μας τραγούδι στην επικαιρότητα.

    Έχω να κάνω μία σύντομη παρατήρηση επί του ανωτέρω εδαφίου:

    Θεωρώ καταλληλόλότερο τον όρο "παραδοσιακά" από τον "νέο-δημοτικά" για τα τραγούδια των επώνυμων καλλιτεχνών διότι εκτιμώ ότι ο δεύτερος (δημοτικά) χαρακτηρίζει τα τραγούδια των άγνωστων καλλιτεχνών τα οποία διαδόθηκαν από στομά σε στόμα.

    Ευχαριστώ

     
  • At 7:08 μ.μ., Blogger nik-athenian

    Τι χαρακτηρίζει ένα τραγούδι ως δημοτικό;
    -Το θέμα; Τι θέμα πρέπει
    να εχει άραγε;
    -Η μελωδία;
    -Ο αριθμός συλλαβών των
    στίχων;
    -Τα μουσικά όργανα που χρησιμοποιούνται; Υποχρεωτικά κλαρίνο ή λύρα ή ζουρνάς;
    -Ποιος έχει κατασκευάσει το τραγούδι;
    Φοβάμαι ότι και εδώ έγιναν πια τα όρια δυσδιάκριτα.

     
  • At 8:45 μ.μ., Blogger Athanassios

    Θα μνημονεύσω πάλι την Παπαλάμπραινα και τον Μενούση... κορυφαία... τώρα από που προέρχονται και τι θεματολογία έχουν.... κοντός ψαλμός αλληλούια.. το αντιμετωπίζω ως ένα είδος μουσικής, όπως όλα τα άλλα.. με καλά και κακά δείγματα (βλέπε Κονιτοπουλαίους) αν και όταν μιλάμε για δημοτικά μπλογκάρχη, επειδή είσαι τσέλιγκας, δεν πρέπει να αγνοείς τα νησιώτικα..

     
  • At 10:49 μ.μ., Blogger Πάνος

    εργοτελίτισσα, καλώς ήρθες από τα μέρη μας (τι φατσούλα είναι αυτή;)

    Για την Πετραλιά, άστο καλύτερα...

    *

    haritonspace, έχεις δίκιο! Ο μόνος λόγος που δεν το διορθώνω τώρα είναι για να μην ανακατέψω το monitor.

    *

    nic-athenian,

    - η θεματολογία των δημοτικών είναι ΑΠΕΡΙΟΡΙΣΤΗ (εντάξει, δεν έχουν και θέματα υχηλής τεχνολογίας, απ' ό,τι γνωρίζω...). Τα βασικά είναι όλα μέσα!

    - Οι μελωδίες (και οι ρυθμοί) είναι οι ...γνωστοί. Πλούτος! Αν κάνεις και το συνδυασμό με την ποικιλία των οργάνων / τις ντοπιολαλιές / το ηχόχρωμα κάθε περιοχής...

    - Υποχρεωτικό όργανο, ποιό και γιατί; Κάθε περιοχή έχει το σήμα -κατατεθέν της, αλλά όσο καλλιεργείται το είδος (πχ Κρήτη) τόσο πληθαίνουν και τα όργανα και οι παραλλαγές τους.

    - Ποιός έχει κατασκευάσει το τραγούδι - μα ο ...συνθέτης και ο στιχουργός του! Ο μόνος λόγος που δεν ξέρουμε τους παλιούς δημιουργούς είναι οτι δεν υπήρχε μουσική ...βιομηχανία! πολλοί, πάντων ΗΤΑΝ φίρμες, στην περιοχή τους.

     
  • At 11:07 μ.μ., Blogger Πάνος

    Athanassios, κανένας δεν ξεχνάει τα νησιώτικα, άλλωστε η Κρήτη και η Κύπρος νησιά δεν είναι;

    (και τι νησιά...)

    *

    Μια και το έβαλες στη συζήτηση, τα τραγούδια που μελώνουν το αυτί μου, είναι:

    - νά 'σαν τα νιάτα δυό φορές (το έλεγε ο παππούς μου όταν δουλεύαμε στ΄ αμπέλια)

    - ενύχτωσε και βράδυασε (το πρωτάκουσα από τη μάνα μου και έπαθα σοκ, το άκουσα πολλά χρόνια μετά και από τον Στυλιανό Μπέλλο)

    - ο Σελήμπεης (με τη Σοφία Κολητήρη, βεβαίως)

    - πουλάκι ξένο (βλ. ποστ)

    - να βάλω και τον "Ρωτόκριτο" στη λίστα; (και στις δύο εκδοχές, του Χάλαρη και του Μαμαγκάκη)

    - Αρμενάκι, θάλασσα τους θαλασσινούς, χαλασιά μου...

    - ο γέρο Τσέλλιγγας, δε μπορώ μανούλα, στην άκρη το ποτάμι...

    - τα κρητικά ριζίτικα (μάνα στρώσε στους φίλους μου...) και οι μαντινάδες

    - τα ποντιακά (αναγομώται η γούλα μου = έχω ένα κόμπο στο λαιμό...)

    - τα κλέφτικα, της χαράς, τα σκωπτικά, τα γαμοτράγουδα, τα γαμησοτράγουδα, της ξενιτιάς, οι παραλογές, τα επαναστατικά, της φυλακής, τα μοιρολόγια...

    ...και σταματάω εδώ, γιατί θα γράψω σεντόνι αντί για σχόλιο!

    (και για τους ΧΟΡΟΥΣ, τίποτα δεν είπαμε...)

     
  • At 11:45 μ.μ., Blogger Greg

    Φυσικά το "νά 'ταν τα νειάτα δυό φορές τα γηρατειά καμμία"

    Σίγουρα το "τωρα τα πουλιά, τώρα τα χελιδόνια"

    Οπωσδήποτε το "του Κίτσου η μάνα"

    Αλλά ποιός θα αγνοούσε το ριζίτικο
    «Σε ψηλό βουνό, σε ριζιμιό χαράκι, κάθεται εν' αϊτός, βρεγμένος, χιονισμένος και παρακαλεί τον ήλιο να ανατείλει..."

     
  • At 2:02 π.μ., Blogger nik-athenian

    Βλέπετε ότι οι λίστες που προτείνετε σταματούν στα μέσα ή τέλη του 19ου αιώνα. Αυτό μάλλον δηλώνει ότι οι προτιμήσεις μας έχουν να κάνουν με τη νοσταλγία των παππούδων και προπαππούδων μας.
    Επίσης δηλώνει ότι για να κατατάξουμε ένα τργούδι στα δημοτικά πρέπει ν' ανήκει σε μια από τις μεγάλες ομάδες Ελληνικών χορών. Τσάμικα, καλαματιανά,συρτά, μπάλους κ.λ.π. Τα ριζίτικα που δεν χορεύονται αρέσουν μάλλον ως δείγματα λεβεντιάς.
    Κανείς νομίζω δεν θα κατέτασσε στα δημοτικά τα Σμυρνέϊκα. Γιατί άραγε; Ίσως επειδή έχουν μπαγλαμά και ταμπουρά;
    Το ίδιο για τα παλαιορεμπέτικα. Αρέσουν μεν αλλά επειδή μάλλον γεννήθηκαν στις πόλεις,και έχουν μπουζούκι, κανείς δεν τόλμησε ποτέ να τα πει δημοτικά.
    Περίεργο είναι επίσης ότι αν ένα τραγούδι είναι γραμμένο σαν ζεϊμπέκικο, δεν πρόκειται ποτέ κανένας να το κατατάξει στα δημοτικά.
    Γι αυτό ισχυρίστηκα και παραπάνω ότι δεν είναι και τόσο προφανές τι είναι δημοτικό τραγούδι.

     
  • At 8:24 π.μ., Blogger alombar42

    Τείνω κι εγώ προς την άποψη οτι το δημοτικό έχει πεθάνει.
    Επειδή
    - δεν είναι συλλογικές δουλειές
    και επειδή
    κι αφού πλέον λάδωσε το άντερό του, ασχολείται μετά μανίας
    - τυποποιούνται

    Ακόμα και τα χωριά ζουν σε ρυθμούς που τότε δεν υπήρχαν, οι αξίες έχουν αλλάξει, άρα δύσκολα νοείται δημοτικό.

    Ολα βέβαια είναι ζήτημα ορισμού (και άρα οπτικής γωνίας).

     
  • At 11:22 π.μ., Blogger Πάνος

    Την ατυχία μου!

    Ο blogger έφαγε ο άτιμος το σχόλιο που είχα κάνει επί των σχολίων nik-athenian και alombar!

    Αλλά, επειδή νομίζω πως αξίζει τον κόπο, φτου κι απ' την αρχή.

    *

    nik-athenian:

    Βλέπετε ότι οι λίστες που προτείνετε σταματούν στα μέσα ή τέλη του 19ου αιώνα.

    Όχι βέβαια! Το τελευταίο μεγάλο παραδοσιακό, δημοτικό, πες το όπως θες, γράφτηκε πριν δυο-τρία χρόνια!

    (Αναφέρομαι στο "εκεί ψηλά στην Ανδρομέδα" του Θανάση Παπακωνσταντίνου, του εκ Λαρίσης)

    Αυτό μάλλον δηλώνει ότι οι προτιμήσεις μας έχουν να κάνουν με τη νοσταλγία των παππούδων και προπαππούδων μας.

    H νοσταλγία μας έχει τελειώσει από καιρό. Άλλα πράγματα, πολύ πιο ζουμερά, ψάχνουμε στην παράδοση! Τα μτΚ προσπάθησαν να δώσουν μερικά ψήγματα (όχι μόνο σ' αυτό το ποστ) - αν είμαστε καλά, στο μέλλον περισσότερα!

    Κανείς νομίζω δεν θα κατέτασσε στα δημοτικά τα Σμυρνέϊκα. Γιατί άραγε; Ίσως επειδή έχουν μπαγλαμά και ταμπουρά;
    Το ίδιο για τα παλαιορεμπέτικα. Αρέσουν μεν αλλά επειδή μάλλον γεννήθηκαν στις πόλεις,και έχουν μπουζούκι, κανείς δεν τόλμησε ποτέ να τα πει δημοτικά.


    Προσωπικά δεν έχω καμιά τέτοια δυσκολία. Και ο Μενούσης και η Φραγκοσυριανή ανήκουν στην παράδοσή μου.

    *

    alombar42 said...

    Τείνω κι εγώ προς την άποψη οτι το δημοτικό έχει πεθάνει

    Αν εννοείς ένα "φολκλορικό" δημοτικό, ίσως έχεις δίκιο. Αλλά αν αναφέρεσαι στο αν η σχετική παράδοση είναι ζωντανή και δημιουργική ή όχι - δεν έχεις παρά να ακούσεις το "Δρακοδόντι" των Χαϊνηδων.

    (τι διάολο, δεν τα διαβάζεις τα ποστ στα "μτκ"; ¨-)))

     
  • At 12:46 μ.μ., Blogger nik-athenian

    Μα εσύ Πάνο θέλεις να περιλάβεις στα δημοτικά κάθε ποιοτικό ελληνικό τραγούδι με ρίζες στην παράδοση.
    Τότε δεκτές οι θέσεις σου κι ας μην τα λέμε τυπικά "δημοτικά τραγούδια".

     
  • At 1:44 μ.μ., Blogger Ergotelina

    ΓΕΙΑ ΠΑΝΟ!!Εφαγα πορτα απο Ανδρουλακη μερια και βγηκα στην γυρα!!!
    comment moderator!!!

     
  • At 4:01 μ.μ., Blogger Πάνος

    nik-athenian, ακριβώς! Τώρα πια είμαστε (όχι όλοι...) στη φάση που η παράδοσή μας γίνεται πηγή έμπνευσης - και το τραγούδι είναι μόνο μια μικρή πτυχή αυτού του φαινομένου.

    *

    εργοτελίτισσα,

    καλά να πάθεις!

    Ποιός σοβαρός άνθρωπος επισκέπτεται (και θέλει μάλιστα να σχολιάσει) ΤΕΤΟΙΑ ιστολόγια, σαν αυτό που ανάφερες; δεν τις βαρέθηκες ακόμα τις *&^%$@* του λεγάμενου;

    :-)

     
  • At 5:32 μ.μ., Blogger Ergotelina

    ΚΙΝΗΜΑ ΝΕΟΛΑΙΑΣ!!
    ΔΙΚΑΙΟ ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΓΕΝΕΩΝ!!
    ΖΗΤΟΥΝΤΑΙ ΑΛΧΗΜΙΣΤΕΣ!!
    ΕΞΕΓΕΡΘΕΙΤΕ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΑ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΜΑΣ!!
    ......................................

     
  • At 5:38 μ.μ., Blogger Πάνος

    ΖΗΤΩ Ο ΧΑΡΙΛΑΟΣ!
    ΖΗΤΩ Ο ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ!
    ΖΗΤΩ ΤΟ Μ (εις την Ν)!
    ΖΗΤΩ Ο ΓΑΠ!
    ...........................

    (του ιδίου με το αποπάνω σχόλιο)

     
  • At 10:20 π.μ., Blogger alombar42

    Πάνο, διαβάζοντας τα τελευταία σχόλιά σου, μου φαίνεται οτι παραμυθιάζεσαι :)
    Σαν να δημιουργείς διαλεκτική και θέσεις μόνο και μόνο για να κατατάξεις στα δημοτικά οποιοδήποτε τραγούδι ακούγεται σαν ή γεννήθηκε σαν ή μοιάζει με δημοτικό. Εντάξει, είπα ήδη οτι είναι θέμα ορισμού (οπτικής γωνίας), αλλά νομίζω οτι εδώ αρχίζουν οι υπερβολές.

    Ξέρεις, σκέφτομαι οτι από τη στιγμή που τα δημοτικά μπήκαν σε δίσκους και έγιναν mainstream (ως ένα βαθμό) ταυτόχρονα έπαψαν να είναι δημοτικά - κι ας είναι το ίδιο άκουσμα. Λείπει ο μύθος!

    (Την ίδια άποψη έχω και για το ρεμπέτικο - και ετοιμάσου για την περί Τσιτσάνη συζήτηση, γιατί σκέφτομαι να φέρω και κάτι απομνημονεύματα μαζί μου χε χε)